“Pas fitimit të Çmimit Nobel, Joel Mokyr thotë: ‘Jam ende izraelit’ dhe ‘kthimi i pengjeve ishte më i rëndësishëm se çmimi’”

Megjithëse ka jetuar dhe dhënë mësim në Shtetet e Bashkuara për 50 vjet, profesori Joel Mokyr, një nga tre fituesit e Çmimit Nobel në Ekonomi për këtë vit, thotë se është prekur shumë më shumë nga kthimi i pengjeve izraelite sesa nga fitorja e tij; Ai ka kritika të ashpra për Donald Trump, por përshëndet neverinë e presidentit ndaj luftës.

Ndërkohë që izraelitët përjetonin një stuhi emocionesh rreth lirimit të pengjeve nga Gaza, kujtimit të ushtarëve të rënë dhe, në një shënim më të lehtë, vizitës rrufe të Presidentit amerikan Donald Trump në Izrael, profesori izraelito-amerikan Joel Mokyr po përjetonte një lloj tjetër drame.

Të hënën, ai mori një telefonatë që e informonte se kishte fituar çmimin më prestigjioz në fushën e tij — Çmimin Nobel në Ekonomi.

                  “Isha plotësisht i tronditur. Nuk e prisja fare,” tha Mokyr për Calcalist.
“Ka një listë të gjatë njerëzish që e meritonin. Çmimi Nobel është material i shkëlqyer për thashetheme akademike. U trondita krejtësisht, por siç thonë, do ta marr paratë.”
Mokyr përmendi një tjetër studiues që ai mendon se duhej ta kishte fituar çmimin:

                  “Për vite me radhë, kam menduar se Çmimi Nobel duhej t’i shkonte mikut tim Elhanan Helpman, që është ekonomisti më i madh i Izraelit.”

Kur iu kujtua se ka një tjetër figurë me lidhje izraelite — Presidenti Donald Trump, i cili kishte shprehur hapur pritshmërinë për të fituar një Çmim Nobel për Paqe — Mokyr u përgjigj me një përzierje kritike dhe sarkazme:

                  “Ndoshta ai meriton një Nobel në mjekësi për idetë e tij mbi lidhjen mes Tylenol dhe autizmit.
Por unë nuk i shoh gjërat vetëm nga një lente izraelite. E shoh se çfarë bën ai; ai mban mëri përgjithmonë.
Mendoj gjithashtu se roli i tij në lirimin e pengjeve ishte më i vogël nga sa mendojnë njerëzit.
Armëpushimi ishte në vend kur Biden u largua nga detyra. Por e kuptoj që ai është shumë popullor në Izrael.”
“Vetëm teknologjia nuk garanton rritje”

Megjithatë, ka një fushë ku Mokyr pajtohet me Trumpin dhe shpreson që presidenti të mbetet i përfshirë në Lindjen e Mesme:

 “Ai ka një instinkt të mirë për luftën; ai me të vërtetë urren gjakderdhjen.
Nuk ke nevojë të jesh gjeni për të kuptuar se lufta është budallallëk, por jam i lumtur që Trump gjithashtu i urren luftërat.
Kjo e veçon atë nga republikanë të tjerë si Reagan dhe të dy Bushët,” tha Mokyr.

                  “Sa i përket Ukrainës, ai dështoi plotësisht.
Në Lindjen e Mesme, të shtënat u ndalën, dhe kjo është e mrekullueshme.
Por nuk e di sa do të zgjasë kjo në Gaza dhe Bregun Perëndimor.
Trump ka një përqendrim të shkurtër, ndaj kjo është shqetësuese.
Në momentin që ai sheh se rruga drejt një marrëveshjeje po bëhet e ndërlikuar, mund thjesht të kalojë te diçka tjetër.”
Në moshën 79-vjeçare, Mokyr mbetet thellësisht i angazhuar me politikën izraelite dhe ngjarjet aktuale.

                  “Zemra ime u gëzua kur u kthyen pengjet,” tha ai.
“Fitimi i çmimit është i zbehtë krahasuar me këtë. Asgjë nuk është më e rëndësishme se të sjellim bijtë dhe bijat tona në shtëpi.
Uroj që familjet të shërohen nga ky traumë, dhe shpresoj që kurrë më të mos ketë pengje izraelite.”

Mokyr ishte gjithashtu ndër ekonomistët që nënshkruan letra publike paralajmëruese për pasojat ekonomike të reformës gjyqësore që propozohej nga qeveria izraelite në vitin 2023.

Ai u shpall fitues i Çmimit Nobel në Ekonomi për vitin 2025 dhe do të marrë gjysmën e çmimit.
Gjysma tjetër do të ndahet mes profesorëve Philippe Aghion dhe Peter Howitt.
Komiteti Nobel përmblodhi arritjen e Mokyr me një fjali:

                  “Për shpjegimin e rritjes ekonomike të nxitur nga inovacioni.”

Mokyr e shpjegon kontributin e tij në mënyrë të kuptueshme për publikun: “Nuk mjafton që një teknologji të funksionojë për të nxitur rritjen.
Duhet ta kuptojmë shkencërisht pse funksionon.
Zbulimet para revolucionit teknologjik nuk kishin atë kuptim.
Pa një kuptim shkencor se si funksionojnë teknologjitë, është shumë e vështirë të ripërsërisësh inovacionin.”

Hulumtimi i tij gjithashtu thekson se, që inovacioni të zërë rrënjë dhe të nxisë rritje të qëndrueshme, shoqëria duhet të jetë e hapur ndaj ideve të reja dhe të lejojë ndryshimin.
Mokyr konsiderohet gjithashtu si mësues i jashtëzakonshëm, pasi ka mbikëqyrur rreth 40 studentë të doktoraturës.
Marrëdhëniet e tij me studentët janë të ngushta dhe afatgjata.

“Nuk kemi mësuar si ta shmangim luftën”

Fusha e tij është historia ekonomike.
Për vite me radhë, historianët ekonomikë rrallëherë fitonin Çmimin Nobel. Të parët që e morën ishin Douglass North dhe Robert Fogel në vitin 1993.

Megjithatë, Mokyr thekson se kjo prirje ka ndryshuar:

                  “Claudia Goldin është një historiane ekonomike e mirëfilltë, dhe ajo e fitoi çmimin,
edhe pse jo për punë në histori.
Nga ana tjetër, çmimi i vitit të kaluar për Daron Acemoglu, për punën e tij mbi rëndësinë e institucioneve shoqërore për mirëqenien e një vendi, ishte në thelb për historinë ekonomike.”

Si shumë historianë ekonomikë, Mokyr konsiderohet optimist. Në një intervistë në vitin 2014 për Calcalist, ai tha:

                  “Si historian, puna ime është të them: ‘Po, bota ku jetojmë është me të vërtetë rrëmujë,
por në të kaluarën ishte më keq në çdo aspekt të matshëm.’”

Edhe atëherë, ai e zbuti optimizmin e vet, duke paralajmëruar:

                  “Nga një perspektivë politike-institucionale, shoh re shumë të errëta.”

Në një intervistë tjetër për Calcalist gjatë luftës së Shpatave të Hekurta në janar 2024, Mokyr ishte më i drejtpërdrejtë:

                  “Problemi është se progresi teknologjik nuk është ndjekur nga përparim institucional.
Nuk kemi mësuar si ta shmangim luftën.”

Në atë bisedë, ai vuri në dukje:

                  “Në shekullin e 20-të, shteteve u duheshin **10 deri në 15 vjet për t’u rimëkëmbur nga një luftë.
Gati çdo luftë çon në një rritje të shpejtë të borxhit kombëtar, dhe më pas e paguan atë.” /Ynet News/

Flamuri i “One Piece”, simboli i një epoke të re të lëvizjeve kundër korrupsionit

22:25 Bota 1 koment

Elez Biberaj për ndarjen nga jeta të Janusz Bugajskit: Humbëm një zë të fuqishëm të demokracisë dhe lirisë së shtypit

22:06 Bota 3 komente

Franca do të tërhiqet nga programi Eurodrone

21:40 Bota

Pse Trump refuzoi raketat ‘Tomahawk’ për Ukrainën?

21:20 Bota 5 komente

Studimi zbulon shtrembërime në median gjermane: Krimi nga të huajt fryhet në mënyrë të rreme

21:10 Bota 3 komente

Portugalia ndalon burkën dhe hixhabin në publik, gjoba deri në 4,000 euro

21:00 Bota 6 komente

Zjarri përpin aeroportin, kryeqyteti mbulohet nga tymi i zi

20:11 Bota

Witkoff dhe Kushner: Trump ndjeu sikur Izraeli po dilte jashtë kontrollit

20:02 Bota

“Çfarë mendon për tunelin Rusi-SHBA?” - Donald Trump provokoi Zelenskyn në Uashington

19:15 Bota 6 komente

Gjermania dërgon trupa për të mbikëqyrur armëpushimin mes Izraelit dhe Hamasit

18:37 Bota 1 koment