Te fundit
Pse Trump dhe Putin, duan të dy shkatërrimin e Europës?
23 Dhjetor 2025, 18:35Bota
TEMA
Ka njerëz që argumentojnë se lufta e Vladimir Putinit kundër Ukrainës nuk është e motivuar nga frika apo ambiciet imperialiste, por nga mungesa e respektit nga vende të tjera. Rusia dikur komandonte si një nga dy superfuqitë e botës, por që atëherë e ka humbur këtë status. Ajo e di se ka humbur respektin e vendeve të tjera (Barack Obama e përçmoi famshëm Rusinë si thjesht një “fuqi rajonale”), dhe lufta në Ukrainë është mënyra e saj për ta fituar përsëri.
Ajo që është ndoshta befasuese është se kthesa e Donald Trump kundër Europës ka motivime të ngjashme. Putini e di se revanshizmi i tij agresiv nuk do t’i sjellë Rusisë dashuri nga vendet respektin e të cilave ai e lakmon. Por nëse nuk mund të jetë i dashur, shpreson të paktën të jetë i frikshëm. Nëse je në një rend shoqëror që të konsideron inferior, ke çdo nxitje për t’u bërë prishës. Po kështu, Trump dëshiron të prishë një rend shoqëror që e trajton atë dhe botëkuptimin e tij me përçmim. Presidenti amerikan dhe zyrtarët e tij marrin respekt nga diktatorë dhe mbretër (ndonëse ndoshta jo nga ata respektin e të cilëve e dëshirojnë më shumë, Putini dhe Xi Jinping), por e dinë se shumë liderë të vendeve demokratike i shohin me përbuzje.
Tani është Amerika që dëshiron të veprojë si prishëse, duke shkatërruar hierarkinë ekzistuese të respektit për ta zëvendësuar me një botë ku Trump do të marrë nënshtrim të pakushtëzuar. Europa, me theksin e saj mbi sundimin e ligjit dhe multilateralizmin, është shembulli më i fortë i një sistemi të tërë prestigji dhe vlerash që administrata Trump dëshiron të shkatërrojë.
Ironia është se ishin SHBA-të që ndërtuan botën që Trump po synon të shembë. Pas Luftës së Dytë Botërore, Uashingtoni zhvilloi një ambicie të re globale. Republikanët dhe demokratët ndanin besimin se një botë e ndërtuar mbi vlerat amerikane do të ishte më e mirë për Amerikën. Ajo shpalli se demokracia dhe sundimi i ligjit ishin idealet me të cilat duhej të vlerësoheshin vendet.
Pavarësisht hipokrizisë së dukshme (vetë SHBA shpesh vepronte në mënyra joliberale, jodemokratike dhe preferonte të gjykonte sesa të gjykohej), ky ishte gurthemeli i “fuqisë së butë” amerikane; aftësia e saj për të ndikuar botën në mënyrë indirekte përmes kulturës dhe vlerave. Vendet e tjera i shikonin SHBA-të si një model për t’u imituar.
Europa moderne ishte krijimi më i madh i rendit të vjetër. Pas Luftës së Dytë Botërore, SHBA ndihmoi në rindërtimin e ekonomive të Europës Perëndimore, duke nxitur suksesin e partive liberale dhe shpesh duke minuar në heshtje ato që i konsideronte tepër të majta ose të djathta.
Bashkimi Europian ka rrënjë historike në një marrëveshje të krijuar për të koordinuar ndihmën amerikane të shpërndarë përmes Planit Marshall. Ndërsa u rrit, ai ndërtoi një regjim të ri për Europën, të bazuar në bashkëpunimin mes kombeve, rëndësinë e ligjit dhe demokracinë liberale. Pas rënies së dominimit sovjetik në Europën Lindore, BE u zgjerua duke përfshirë vende në jug dhe lindje, me kusht që ato të përvetësonin parimet demokratike. Në shumë mënyra, BE mishëronte vlerat e rendit liberal të krijuar nga SHBA më shumë se vetë Amerika.
Tani administrata Trump dëshiron të shpërbëjë rendin e vjetër, duke e zëvendësuar me një të bazuar në pushtet dhe interes kombëtar. Strategjia e saj e re e sigurisë kombëtare shpall se dëshiron të “ruajë fuqinë e pakrahasueshme të Shteteve të Bashkuara”, por se rruga për ta bërë këtë është përmes njohjes së “madhështisë dhe mirësisë së natyrshme të Amerikës”. Trump mburret në parathënien e strategjisë se, më në fund, “Amerika është e fortë dhe e respektuar përsëri”.
Problemi është se kjo qartazi nuk është e vërtetë. Vendet që ende mbajnë vlera liberale absolutisht nuk i respektojnë SHBA e Trump. Ata e trajtojnë si një të dehur të zemëruar, e të paqartë. U thua çfarëdo që shpreson se mund ta qetësojë, por sigurisht nuk e respekton. Fuqia e butë amerikane dhe ndikimi indirekt mbi demokracitë e tjera po tkurret.
Kjo shpjegon pse strategjia e sigurisë kombëtare e Trump shpenzon kaq shumë energji dhe helm duke denoncuar Europën. Edhe pse SHBA heq dorë nga ambicia për ta ndryshuar botën në mënyrë demonstrative, ajo thotë se dëshiron të ndërhyjë në Europë dhe ta transformojë atë.
Amerika e Maga-s dëshiron të ndihmojë partitë europiane që i favorizon, por këtë herë ato janë në të djathtën ekstreme. Në vend që të promovojë bashkëpunimin europian, siç bëri SHBA pas Luftës së Dytë Botërore, administrata Trump tani shpreson të kthejë pakënaqësinë në vendet më të reja anëtare të BE-së në një mjet kundër vlerave demokratike liberale të BE-së, duke e kthyer Europën në një koleksion kombesh sovrane, të gjitha fort nacionaliste dhe kulturalisht “të bardha”.
Në këtë botë, Europa nuk do të ishte më një pengesë për ideologjinë Maga. Sfida me të cilën përballet administrata Trump është se thjesht nuk ka kapacitetin apo ambicien globale për ta sjellë këtë transformim.
Ashtu si Rusia, administrata kërkon respekt, por nuk ka fuqinë të bëjë më shumë sesa të veprojë si sabotuese. Ajo dëshiron të formësojë Europën më shumë, ndërkohë që dëshiron të angazhohet më pak me të, duke u tërhequr nga roli i saj si garant i NATO-s.
Strategjia e Trump denoncon “kompleksin masiv ushtarak, diplomatik, të inteligjencës dhe ndihmës së huaj” që ka mbështetur ambiciet globale të SHBA-ve dhe po bën gjithçka që mundet për ta zbrazur. Por pa atë kompleks, nuk do të jetë e aftë ta riformësojë Europën sipas imazhit të saj.
Sigurisht, administrata Trump mund të përdorë ndërhyrje të shpërndara për të ndëshkuar Bashkimin Europian, ndërsa përpiqet të ndihmojë partitë e djathta ekstreme të marrin pushtetin. Ajo tashmë po u mohon vizat personave që kanë vepruar si verifikues faktesh dhe moderatorë të rrjeteve sociale, të cilët i akuzon për censurimin e pikëpamjeve të djathta, dhe po kërcënon BE-në për guximin e saj në rregullimin e shërbimeve si X. Por, siç tregon shembulli i Brazilit, ku përpjekjet për të ndëshkuar zyrtarët dhe për të ndihmuar Jair Bolsonaro kanë dështuar keq, kjo ka po aq gjasa të dëmtojë aleatët e saj ideologjikë sa t’i ndihmojë.
Administrata Trump dëshiron përfitimet e respektit dhe fuqisë së butë globale, prandaj po e synon Europën. Por ajo gjithashtu dëshiron të tërhiqet, duke ulur kapacitetet e saj globale dhe duke i rimodeluar SHBA-të në një fuqi rajonale si Rusia, e cila investon forcën e saj në ngacmimin e vendeve fqinje. Nuk mund t’i ketë të dyja.
The Guardian
27 Komente
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Partitë e djathta, apo partitë e ekstremit të djathtë? Shiko, të mos duash arabë e sub-saharianë që të përfitojnë nga shërbimet sociale të shtetit tënd, nuk është "ekstrem" por logjike. Thjeshtë shiko Danimarkën. Danimarka pa thjeshtë rritje krimi dhe shpenzime të tepërta kur pranoi këta "azil-kërkues" ndaj mori disa masa për të reduktuar numrin e tyre. Nuk do thosha se Danimarka është shtet i ekstremit të djathtë. Për sa kohë Evropa injoron këtë problem urgjent (ushqyer edhe nga Rusia), ndoshta shpërbërja e BE është rruga e vetme.
Bravo e ke qëlluar,qenke njohës i foortë i rrethanave të politikës globale!?
Ty te duket vetja me lart se Arabet ? Harron qe vetem 30 vjet me pare mbushem rruget e Europes me leclamane bark thare ,lypsa e hajdut shtepishe. Qe jetonin pikerisht me ndihmen sociale qe e merrkan vetem subsaharianet. Je qesharak neqoftese mendon se je me lart se Arabet. Mos harro se nuk mund te jete rracist nje popull qe akoma mbush rruget e botes me emigrante.
Shqiptaret kane treguar se integrohen ne shtetet perkatese dhe kete kerese kane Edhe europianet per te ardhurit nga vendet arabe dhe Africa. Fatkeqesisht ata NUK duan te integrohan. Të emigrosh nuk eshte turp,por eshte turp qe ne vendin qe shkon kerkon ta besh si vendin qe ike. Je ne Gjermani sillu si gjerman dhe jo si turk. Shqiptaret me gjeneraten e dyte jane integruar,kurse arabet dhe Afrikanet NUK DUAN te integrohen dhe ky eshte problemi.
Dukes qe ti nuk I njef arabet dhe zezaket.Do ti kesh verdalle ne shqiperi shume shpejt sapo te firmosen letrat per ne BE.Do ta kuptosh vet se sa poshte Jane ata.
Evropa ka vrare veten me politikat extreme te majta dhe mosndeshkimi e krimit te emigranteve. Te dalin Francezet 75 vjec ne pension dhe te hane alabaket e afrikes qyl, kjo eshte vetvrasje. Trump po i zbyth tere kriminelet dhe po kthen Ameriken dhe boten ne sens logjik, pe deluzione gjinish, multi cultur pa kulture, mashtrimet me ngrohjen globale dhe taksat e karbonit etj etj etj. Keni degjuar se sa kompani kane falimentuar ne Evroper vitet e fundit? Po fermeret qe protestojne prej vitesh ne tere Evropen Trump i drejton? Meros nuk i mjafton leoirja e ps ne Shqiperi do te leoije tere boten extreme te majte.
Pirdh o prill pirdh... Shqiptarët nuk i lidhin gratë me zinxhir dhe as qelben era qen.
Tung. Nuk e di kush jane halabaket ketu. Francezet kolonizatore. Qe po i vjedhin naften dhe diamantet dhe pasurite e tjera afrikaneve. Dhe i japin nje kocke per te lepire. Apo afrikani qe trajtohet si skllav ne vendin e tije. Biles ja ka zhdukur dhe gjuhen. Duke bere 20% e Afrikes te flasi frengjisht.
Tung. Nuk e di kush jane halabaket ketu. Francezet kolonizatore. Qe po i vjedhin naften dhe diamantet dhe pasurite e tjera afrikaneve. Dhe i japin nje kocke per te lepire. Apo afrikani qe trajtohet si skllav ne vendin e tije. Biles ja ka zhdukur dhe gjuhen. Duke bere 20% e Afrikes te flasi frengjisht.
Shkaterrimin e Europes e donte kllouni Biden me legenat Ursula,Makaroni Kosi the dhalla duke hapur nje lufte te pakuptimte dhe fare lehte mund ta evitonin dhe jo Trumpi qe I detyroi te trefishonin buxhetin e NATOs o plehra gazetare qe vetem genjeni pa pike turpi.Pse nuk e futen Ukrainen ne NATO siç I premtuan por u tallen per kater vjet ma thote dot njeri.Apo prape e ka fajin Trumpi.
I paske thene trurit ik pirdhu o putane e Putinit.
Dy robqira qe sdo kene fund te lumtur.
Vetem ke Tema lexon pacavure te tilla
SHUME E VERTETE...NO COMMENTS!
Po po, ashtu eshte, se eshte Trumpi qe e mbushi Gjermanine, Italine, Francen, Angline, Suedine, Norvegjine me jevgj e lloj lloj rracash qe ke frike te ecesh naten. Eshte Trumpi qe kerkon shkaterrimin e Krishterimit dhe Familjes jo kta bythqimat e Bruskelit, dhe eshte Trumpi qe po arreston pleq e plaka ne Angli se flasin kundra dikujt qe nuk i pelqen qeveria e po shkelet fjala e lire kudo. Jeni te shkalluar fare, doni vec bythqimlliqe, ju po e shkaterroni Europen plera.
"Pse Trump dhe Putin, duan të dy shkatërrimin e Europës?" - Trump eshte vegel/agjent i putinit. Ben cfare ai e urdheron. Tashme kete e di e gjithe bota!
The Guardian nje gazet r mbarsur me broçkullat Angleze kërkon te beje politik duke u bazuar ne teori qe sot jane vjetruar.
Europa i peshojne bo@@t sa amerika.. rusia bashke... i kujtojme ketyre bq qe ne europe jane 50 milion emigrante ( perfshi dhe rus) qe u jep pune.. ndihme sociale... ndihmon vendet e varfera etj.etj... dmth ne nje korrnize te madhe thone;(europa)JO LUFTE... kurse keta diktatoret prodhojne arme... qe do te thote me vrare njerez dmth lufte kudo... pak nga pak po i vien dita... i kane te numeruara.
Ok ore koqe gomari mbaro kafen e shko ne shtepi.
U ofendove ti pm...
Deri tani nuk kemi degjuar ndonje Gjerman italian apo te shtetesise tjeter te thote jam europjan.BE i ngjan nje ferme demokratike derrash ku cdo race derri eshte rraca e pare Europa edhe ne ceshtjen e Kosoves i tha ShBA qe eshte ceshtje e europes ndersa per Ukrainen kerkon tja ler ne dere amerikes se vet nuk do te harxhoje Cpune kane taksapaguesit amerkane me paqen ne BE?
EU ka mar fund tashme. Duhet nje ndarje sa me shpejt e lindjes dhe perendimit te EU. Ka akoma shtete ne EU qe nuk jan te humura. Franca eshte nje nga ato shtete ku nuk ka me kthim mbrapa. Bashke me disa shtete te tjera te EU do te jene shume shpejt ne bashkesine e shteteve te deshtuara arabe. Nuk do jete ndonje humbje e madhe per boten por nje leksion i mire qe arabet dhe afrikanet nuk mund te behen kurre qytetare te denje. Fatkeqsija jon eshte qe per shume kohe shtete si Franca, Britania, Spanja, Belgjika etj i kemi par si model. Keto shtete po katandisen si Minesota ne USA. Dmth si Somalia. Majtistet duhen denuar me vdekje per shkaterrimin qe po i sjellin botes perendimore.
Majtistët janë bërë aleatë së fundmi me islamistët dhe lgbtq. Unë nuk jam për dënim me vdekje por për deportim në korenë e veriut, burkina faso, afganistan.
O Tëma! Europa po shkatërron vetveten. Janë udhëheqësit e BE që i zuri sindroma e Mussolinit,që dikur kujtoi se Wermacht do e fitonte luftën me lehtësi dhe prandaj ai ju qep pas Hitlerit që pasi Gjermania të fitonte luftën Italia ti binte qylit.... Ata po shkatërrojnë ekonominë dhe do t'a nxjerrin Europën nga tregjet ndërkombëtare. Urgjentisht,jo nesër por sonte,vendet europiane duhet të shkëputen nga kjo klikë mashtruese,të hedhin poshtë euron dhe të kthehen te monedhat dhe ekonomia nacionale,të shikojnë interesin e kombeve të tyre dhe t'i lënë ëndërrat në diell. Amerika ka pakt me Rusinë që kur ata ti sulen Groenlandës( shumë shpejt do ngjasë )rusët të mos ngatërrohen Edhe mes udhëheqësve të Europës ka hyrë dyshimi. Ja Macron shkon në Moskë ngaqë druhet se mos Rusia me Anglinë hiqen si armiq ,por në fakt luajnë bashkë që ti rrënojnë gjermanët budallenj, të prishin BE dhe të mbeten anglezët ambasadorët e Europës pranë shtëpisë të bardhë. Përveç atyre kombeve që Rusi i ka mundur apo sunduar (si gjermanët,polakët,preballtikët,) dhe kombet kufitare me rusët që ua kanë atyre frikën ( Finlandë, Suedi etj) vendet e tjera europiane nuk kanë asnjë ndjenjë urrejtjeje ndaj rusëve.
trump pedofil, putin hitleri, ca pret nga kjo dyshe. evropa e ka nje problem me emigracionin, po nuk duhet me rene ne fashizem qe ta zgjidhim.
Krijoni SHTETET E BASHKUARA TE EUROPES, nje dirigjent i perbashket duhet, jo secili me violinen e vet, Trump eshte nje ze qe i duhet treguar vendi. Shtetet europiane duhet ta kuptojne se te bashkuara jane te unifikuara, nuk behet Europa solide me 32 koka.
E mer Met,per trute qe ke vaj medet.Qeke me bole se Tironci.