Gjenetisti spanjoll Carles Lalueza-Fox, një nga ekspertët më të njohur në botë për ADN-në e lashtë dhe evolucionin njerëzor, trajton në librin e tij më të fundit “Identiteti: Ç’mund të na tregojë ADN-ja për veten tonë” paradokset e identitetit njerëzor.

Në një intervistë për El País, ai shpjegon se gjenet mund të zbulojnë shumë për prejardhjen tonë, por nuk përcaktojnë se kush jemi. Ai flet gjithashtu për njerëzit që duken pothuajse identikë pa pasur lidhje gjaku, për privatësinë e ADN-së dhe për mënyrën se si gjenetika mund të keqpërdoret në politikë.

Ju thoni se personaliteti është si koha: dimë ta përkufizojmë derisa dikush na pyet çfarë është…

Identiteti është shumë më kompleks nga sa mendojmë. Nga familja te kombi apo kontinenti, gjenetika na shtyn të pyesim se kush jemi. Por shpesh i kërkojmë ADN-së përgjigje për gjëra që ajo nuk mund t’i shpjegojë.

A mund ta ndryshojë gjenetika mënyrën se si e shohim veten?

Po, sepse ndonjëherë zbulon gjëra të papritura për prejardhjen tonë. Ka njerëz që zbulojnë se paraardhësit e tyre ishin pjesë e komuniteteve për të cilat nuk kishin dijeni. Por probabiliteti për të trashëguar tipare nga një paraardhës i largët është shumë i vogël. Prandaj ADN-ja nuk tregon domosdoshmërisht historinë që presim të dëgjojmë.

Ju keni studiuar njerëzit që kanë sozi. Çfarë zbuluat?

Analizuam gjenomet e njerëzve që duken jashtëzakonisht të ngjashëm, edhe pse nuk kanë lidhje familjare. Pamë se ndanin variante të ngjashme të gjeneve që ndikojnë në strukturën e fytyrës. Por surpriza ishte se kishin ngjashmëri edhe në sjellje, zakone, dietë dhe madje në prirje si pirja ose jo e duhanit. Pra, ngjashmëria shkon përtej pamjes së jashtme.

A ka secili prej nesh një sozi diku në botë?

Pothuajse me siguri, po. Nëse marrim parasysh tetë miliardë banorët e planetit dhe kombinimet e mundshme të gjeneve që formojnë fytyrën, probabiliteti është shumë i lartë që secili prej nesh të ketë më shumë se një person që i ngjan jashtëzakonisht shumë.

A mund të krijojë kjo probleme?

Patjetër. Po jetojmë në një shoqëri ku kamerat dhe programet e njohjes së fytyrës përdoren gjithnjë e më shumë. Mund të ndodhë që dikush të ngatërrohet me një person tjetër. Është një sfidë që do të bëhet gjithnjë e më e rëndësishme me zhvillimin e teknologjisë.

Në librin tuaj thoni se edhe binjakët identikë nuk janë kopje të sakta…

Studimet më të fundit tregojnë se pasi ndahet embrioni, ndodhin mutacione të vogla. Mesatarisht, binjakët identikë ndryshojnë nga njëri-tjetri në rreth pesë mutacione, ndonëse në disa raste mund të jenë edhe më shumë. Pra, edhe ata nuk janë plotësisht identikë.

A ka mbetur diçka nga privatësia kur bëhet fjalë për ADN-në?

Jo aq sa mendojmë. Nëse një i afërm juaji ka bërë një test gjenetik dhe të dhënat ndodhen në një bazë të dhënash, është e mundur të identifikoheni edhe ju, edhe nëse nuk keni bërë kurrë analizë. Kjo ka pasoja të rëndësishme etike dhe ligjore.

Çfarë mendoni për testet komerciale të ADN-së?

Shumë prej tyre japin interpretime të thjeshtuara ose të dyshimta. Kur dikush ju thotë se jeni “dhjetë për qind viking”, kjo nuk ka kuptimin që njerëzit mendojnë. Janë modele statistikore mbi prejardhjen, por jo etiketa historike apo biologjike.

A ekziston rreziku që gjenetika të përdoret për qëllime politike?

Po, dhe kjo ka ndodhur edhe më parë. Identiteti kombëtar, etnik apo racor shpesh është përdorur për të justifikuar ndarje dhe konflikte. Në realitet, gjenetika tregon se popullsitë janë përzier vazhdimisht gjatë historisë. Ajo nuk mbështet idenë e popujve “të pastër”.

Ju shkruani se identiteti ynë nuk ndodhet në qelizat tona. Çfarë doni të thoni?

Shumica prej nesh do të harrohen pas dy ose tre brezash. Ajo që mbetet nuk janë gjenet, por mënyra se si kemi jetuar dhe si kemi ndikuar te të tjerët. Është shumë më demokratike të përcaktohesh nga veprimet sesa nga trashëgimia biologjike. Në fund të fundit, identiteti ndërtohet nga zgjedhjet tona dhe jo vetëm nga ADN-ja.

Lini një Përgjigje

Tre muaj pas rastit të parë, OBSH shpall fundin e epidemisë së hantavirusit në anijen turistike ku humbën jetën 3 persona

16:40 Bota

Protesta, Koçi: Çudi se si urrejtja ka bërë bashkë në një front ballistët e vjetër, komunistët e rinj dhe vorio epirotët e përhershëm

Deputeti i VV-së, i dënuar me burgim efektiv, i bashkohet protestës kundër Edi Ramës në Tiranë

U arrestua për dhunën te Kuvendi, Niko Qarkaj 'kërcënon' Ramën: Do gjak? Ik me të mira, ndryshe populli ka metoda të tjera për të të shporrur

Zjarri në Drizë dhe Peshtan vihet nën kontroll pas mbi 9 orësh operacion, u evakuuan përkohësisht 7 familje