Një udhëzim i ri, i dërguar me një memorandum të firmosur të enjten nga Sekretari i Shtetit, Marco Rubio, urdhëron që deklaratat për zgjedhjet e huaja të përqendrohen vetëm në urimin e kandidatit fitues dhe të “shmangin komentet mbi ndershmërinë apo integritetin e procesit zgjedhor, legjitimitetin e tij apo vlerat demokratike të vendit përkatës.”

Departamenti i Shtetit duhet të bëjë deklarata publike për zgjedhjet e huaja vetëm “nëse ka një interes të qartë dhe të rëndësishëm për politikën e jashtme të SHBA-së,” sipas memorandumit, i cili citon “theksin e administratës mbi sovranitetin kombëtar.” Një kopje e urdhrit është parë nga The Wall Street Journal.

Ky veprim vijon një ristrukturim të mjeteve të politikës së jashtme nën presidentin Trump, që përfshin shpërbërjen e Agjencisë së Shteteve të Bashkuara për Zhvillim Ndërkombëtar (USAID) dhe agjencisë mëmë të Zërit të Amerikës, si dhe shkurtimet e thella të stafit në Departamentin e Shtetit.

Qëllimi, të paktën pjesërisht, është të sinjalizojë se SHBA është më pak e interesuar të ushtrojë presion mbi qeveritë e huaja për të bërë reforma të brendshme, si lehtësimi i zgjedhjeve konkurruese — një shtyllë e politikës së jashtme amerikane që nga Lufta e Ftohtë. Trump ka kritikuar ndërhyrjet e SHBA-së jashtë vendit, duke mbrojtur një qasje më pragmatike që minimizon përpjekjet për të përhapur vlerat amerikane.

Në një deklaratë mbi urdhrin e Rubio-s, Departamenti i Shtetit tha: “Shtetet e Bashkuara do t’i qëndrojnë fort vlerave të veta demokratike dhe do t’i festojnë këto vlera kur vendet e tjera zgjedhin një rrugë të ngjashme.” Ai shtoi: “Presidenti e ka bërë të qartë se Shtetet e Bashkuara do të ndjekin partneritete me vende ku interesat tona strategjike përputhen.”

SHBA ka përdorur deklaratat për zgjedhjet e huaja për të promovuar votimin e lirë dhe të ndershëm, duke synuar të nxisë vendet të bëhen më demokratike dhe të izolojë regjimet autoritare që manipulojnë zgjedhjet. Në disa raste, Departamenti i Shtetit ka shmangur kritikat publike ndaj aleatëve që mbajnë zgjedhje të padrejtë.

Në zgjedhjet e Venezuelës në vitin 2024, qeveria amerikane njohu kandidatin e opozitës Edmundo González Urrutia si presidentin e zgjedhur legjitim, megjithëse Nicolás Maduro pretendoi se kishte fituar. Maduro nuk e dorëzoi pushtetin, por njohja e SHBA-së forcoi legjitimitetin e opozitës venezueliane jashtë vendit dhe tërhoqi vëmendjen ndaj shtypjes së zgjedhjeve të lira dhe të ndershme nga regjimi i tij.

“Përkushtimi i Amerikës ndaj lirisë rriti ndikimin tonë global, çoi në fundin e Luftës së Ftohtë dhe solli stabilitet dhe mirëqenie për dekada,” tha Evelyn Farkas, drejtoreshë ekzekutive e Institutit McCain, që mban emrin e senatorit të ndjerë republikan John McCain nga Arizona.

Ambasadat amerikane zakonisht kryejnë vëzhgime të kujdesshme të zgjedhjeve të huaja, shpesh në bashkëpunim me organizata jofitimprurëse për vëzhgimin e zgjedhjeve, dhe i raportojnë gjetjet e tyre në Uashington, sipas zyrtarëve aktualë dhe të mëparshëm.

Deklaratat publike të Departamentit të Shtetit për një proces zgjedhor — ose paralajmërimet se zgjedhjet po ndiqen nga afër — mund të kenë ndikim, sidomos në vendet autoritare, ku partitë opozitare përjashtohen nga zgjedhjet ose përballen me shtypje të votuesve. Pikëpamjet e Uashingtonit janë me interes të madh për grupet opozitare dhe të drejtat e njeriut, të cilat i shohin ato si mjete për të ushtruar presion mbi qeveritë.

“Shtetet e Bashkuara kanë ndoshta një aftësi unike për të shtyrë vendet e tjera drejt një drejtimi më të mirë, shpesh duke fuqizuar qytetarë të guximshëm që përpiqen ta bëjnë këtë nga terreni,” tha Ned Price, që ka qenë zëdhënës i Departamentit të Shtetit në administratën Biden dhe më pas këshilltar i lartë i ish-sekretarit Antony Blinken.

Javën e kaluar, Rubio uroi Jennifer Geerlings-Simons për zgjedhjen e saj si presidente e Surinamit. Zyra për Çështjet e Hemisferës Perëndimore e Departamentit të Shtetit shkroi në platformën X në maj se zgjedhjet ishin të lira dhe të ndershme, duke theksuar se SHBA kishte dërguar vëzhgues të trajnuar në vendvotime.

Tre ditë para largimit nga detyra, administrata Biden dënoi Bjellorusinë për manipulimin e zgjedhjeve të janarit në favor të presidentit Alexander Lukashenko.

Përfundimet e Departamentit të Shtetit për ndershmërinë e zgjedhjeve ndikojnë politikën për sanksione ndaj atyre që dëmtojnë proceset zgjedhore apo programet e ndihmës së sigurisë me këto vende.

“Shpesh është publiku në këto raste ai që rrezikon jetën për të folur kundër zgjedhjeve të padrejta dhe jo të besueshme,” tha Nicole Widdersheim nga organizata Human Rights Watch. “Ambasada e SHBA mund të jetë i vetmi ent që mund të hedhë dritë mbi këto procese të këqija.”

Në maj, Trump, në një fjalim në Arabinë Saudite, premtoi se SHBA do të përmbahej nga udhëzimi i vendeve të tjera se si të menaxhojnë punët e tyre të brendshme, duke dënuar konsensusin shumëvjeçar të politikës së jashtme amerikane që çoi në ndërhyrje të kushtueshme si në Irak dhe Afganistan.

“Ndërtuesit e kombeve, të ashtuquajtur, shkatërruan më shumë vende nga sa ndërtuan, dhe ndërhyrësit ndërhynin në shoqëri komplekse që as vetë nuk i kuptonin,” tha Trump. “Ata ju tregonin si ta bënit, por vetë nuk kishin asnjë ide si ta bënin.”

Shkruani te Alexander Ward në: [email protected] dhe Robbie Gramer në: [email protected]

E publikuar në botimin e printuar të 18 korrikut 2025 me titullin: “SHBA tani hesht për zgjedhjet e huaja.”

2 Komente

B
Builder

18 Korrik 2025, 10:03

Ha mut e fryu sa të pëlcasësh Sali Berisha e Co. si spurdhjaku Bel Kërriçi dhëndëRRUSHI i PS.

Përgjigjjuni
K
KROI MBRETIT

18 Korrik 2025, 10:45

E kane pyetur Neshon keta amerikanet per kete apo jo.

Përgjigjjuni