Te fundit
Zjarri fatal në Zvicër në natën e ndërrimit të viteve: Dalja e emergjencës “gjithmonë e mbyllur” në barin e natës së Vitit të Ri
4 Janar 2026, 12:45Bota
TEMA
Rrëfime të reja tronditëse po dalin në dritë për zjarrin vdekjeprurës të natës së Vitit të Ri në barin Le Constellation në Zvicër ndërsa punëtorët dhe klientët thonë se një dalje emergjence në bodrum ishte “gjithmonë e mbyllur”.
Autoritetet zvicerane po hetojnë pronarët për vrasje nga pakujdesia, lëndime trupore dhe zjarrvënie të qëllimshme. Zjarri shpërtheu pak pas orës 1:30 të mëngjesit në bodrumin e barit kur fishekzjarrët e vendosura në shishe shampanje ndezën tavanin, i cili ishte i mbuluar me shkumë izoluese.
Videot tronditëse tregojnë klientët, shumë prej të cilëve ishin adoleshentë, që vazhdojnë të festojnë për disa sekonda të rëndësishme ndërsa zjarri përhapet mbi kokat e tyre. Kjo periudhë kohore rezultoi fatale, pasi momentet e çmuara që mund të kishin lejuar një arratisje në kohë u humbën.
Ndërsa paniku u përhap, dhjetëra njerëz u përpoqën të shpëtonin nëpërmjet një shkalle të ngushtë të brendshme që të çonte në katin përdhes, duke bërë që bari të përshkruhej më vonë si një “kurth vdekjeje”. Autoritetet tani po hetojnë nëse kapaciteti i vendit kishte tejkaluar limitin e lejuar atw natw.
Ankesat për daljet e mbyllura të emergjencës
Me rëndësi të veçantë janë ankesat për ekzistencën e një daljeje shtesë emergjence në bodrum, e cila sipas dëshmive nuk ishte e arritshme. Andrea, 31 vjeç, një bariste që punon në një dyqan tjetër në Crans-Montana, por që frekuentonte Le Constellation, tha se kishte si një hyrje-dalje të rregullt ashtu edhe një dalje emergjence të veçantë, e cila, siç tha ajo, ishte gjithmonë e mbyllur.
Siç e përshkroi ajo, kjo dalje ndodhej në një zonë të veçantë për duhanpirje, e cila në thelb përdorej si dhomë magazinimi. Një divan ishte vendosur përpara derës, ndërsa objektet hidheshin pikërisht jashtë saj, duke e bërë praktikisht jofunksionale. “Të gjithë në qytet e dinin se herët a vonë diçka do të shkonte keq”, tha ajo.
Grigory, i cili po shkonte në bar kur shpërtheu zjarri dhe një mik i tij është midis të zhdukurve, dha dëshmi të ngjashme. Ai tha se kishte një dalje të dytë, por beson se ajo mbeti e mbyllur sepse disa klientë largoheshin pa paguar.
Në të njëjtën kohë, në katin përdhes të barit u gjet një dalje e tretë, e cila të çonte në një korridor të mbuluar pazaresh me dyqane, përfshirë një dyqan me qira. Megjithatë, ata që e përdornin do të duhej të kalonin nëpër një derë të dytë xhami për të dalë në rrugë. Autoritetet ende nuk kanë sqaruar nëse këto dyer ishin të hapura apo të mbyllura në kohën e zjarrit.
Ndërkohë, autoritetet zvicerane njoftuan se Jacques Moretti, 49 vjeç, dhe gruaja e tij Jessica, 40 vjeç, pronarë të barit, po hetohen zyrtarisht për vrasje të paqëllimshme, shkaktim lëndimesh trupore dhe zjarrvënie. Moretti u shfaq në publik për herë të parë që nga tragjedia pranë një restoranti që zotëron në fshatin fqinj Lens, por nuk pranoi t’u përgjigjej pyetjeve.
Policia deri më tani ka identifikuar tetë të vdekur zviceranë, katër burra dhe katër gra, përfshirë dy 16-vjeçarë. Megjithatë, më shumë se 30 familje ende po jetojnë një makth pritjeje, ndërsa procesi i identifikimit të viktimave të mbetura vazhdon, si dhe pesë persona të plagosur rëndë që janë në spital.
Psikologia Elvira Venturella, e cila po mbështet familjet, e përshkroi pritjen si “shkatërruese për qëndrueshmërinë mendore të njerëzve”, ndërsa prindërit e fëmijëve të zhdukur flasin për zemërim dhe dëshpërim. Midis të zhdukurve është 15-vjeçarja Charlotte Needham, një nxënëse në Londër, me shoqet e saj që bëjnë thirrje publike për informacion.
Autoritetet thonë se identifikimi i viktimave është një përparësi absolute, por pranojnë “barrën e padurueshme” që mbajnë familjet. Hetimi është duke vazhduar, me çështjen e daljeve të mbyllura të emergjencës që luajnë një rol qendror në ngjarje.
2 Komente
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Koment mbi artikullin “Enver Hoxha ia preu shqipes gjysmën e gjuhës me gërshanen e ideologjisë së tij të shëmtueme, ngase çdo fjalë e gegnishtes i tingëllonte si…” meqë aty nuk lejohen komente. ———————————————- Përse nuk citon edhe ata gjuhtarë që janë pro standartit të sotëm?! Apo zgjedh ato fraza që të pëlqejnë. Kush nuk përputhet me qëndrimin tënd, o autor, qenka i frikësuar apo “kosovar patriot” dhe nuk ja vlen të citohet. Në atë kohë, edhe në parathëniet e librave matematike përdoreshin shprehje e lavdërime për marksizëm-leninizmin, për kontributin e Partisë dhe shokut Enver. Edhe matematikën me të vërtetë shoku Enver e drejtonte?! Mos mashtroni! Tregoni një dokument ku u janë dhënë urdhëra gjuhtarëve nga Partia apo shteti se cilin dialekt të zgjedhin. Ajo kohë nuk e kishte për turp ta bënte këtë gjë! Mos u kapni pas dithirabeve të hyrjeve të librave. Toskërishtja u zgjodh për arsye shkencore, sepse ishte më e njësuar, kurse gegërishtja ishte e thyer në shumë variante, nuk ishte konsistente. Gegërishtja do i bënte rregullat e gjuhës më të vështira, me plot përjashtime. Edhe standarti i sotëm, siç është, ka plot përjashtime, nuk i duhen më shumë! Edhe shtete të tjera i kanë shtypur dialektet e tjera kur është vendisur standarti. Kjo shtypje ka qenë pjesë e bashkimit të kombit. Një shtet e ka të vështirë të mbajë gjallë të gjitha dialektet e nëndialektet e tij. Sot ekziston rreziku i anglifikimit të gjuhës. Shembuj nga shtetet e tjera ku nuk ka pasur “enverhoxhë” por kanë vepruar njëlloj a më ashpër se në Shqipëri. Siç thashë më lart, në shumë vende të Evropës Perëndimore, përzgjedhja e një standardi gjuhësor ka pasur pasoja të drejtpërdrejta mbi dialektet dhe gjuhët e tjera, të cilat shpesh janë shtypur ose janë zhvendosur në sferën private. Ky proces zakonisht ka qenë i lidhur ngushtë me ndërtimin e shtetit kombëtar dhe me idenë e unitetit kulturor. Në Francë, standardi u ndërtua mbi frëngjishten e Parisit dhe, sidomos që nga Revolucioni Francez, shteti e identifikoi përdorimin e kësaj gjuhe me besnikërinë ndaj republikës. Dialektet dhe gjuhët rajonale si occitanishtja, bretonishtja, basqishtja, alsacishtja dhe korsikanishtja u quajtën “patois” dhe u përjashtuan nga arsimi dhe administrata. Në shumë raste, fëmijët ndëshkoheshin në shkolla për përdorimin e tyre, çka e përshpejtoi rënien e këtyre gjuhëve në përdorim publik. Në Itali, italishtja standarde u bazua në dialektin toskan, i cili kishte prestigj letrar që nga Mesjeta. Pas bashkimit të Italisë në shekullin XIX, shteti e imponoi këtë standard përmes arsimit dhe administratës, ndërsa dialektet e tjera, si napolitanishtja, sicilianishtja apo venecianishtja, u stigmatizuan si shenja prapambetjeje dhe mungese arsimimi. Edhe pse këto dialekte vazhdojnë të fliten, roli i tyre u kufizua kryesisht në komunikimin informal. Në Spanjë, kastiljishtja u konsolidua si gjuhë standarde e shtetit, por shtypja më e fortë e gjuhëve të tjera ndodhi gjatë diktaturës së Frankos. Katalanishtja, baskishtja dhe galicishtja u ndaluan në përdorim publik dhe institucional, gjë që krijoi një hendek të madh ndërbrezor. Vetëm pas rikthimit të demokracisë këto gjuhë rifituan status dhe mbështetje zyrtare, megjithëse dëmet sociolinguistike mbetën të thella. Në Britaninë e Madhe, procesi ishte më pak i dhunshëm, por po aq efektiv në plan afatgjatë. Anglishtja standarde u bë gjuha e arsimit, administratës dhe prestigjit shoqëror, ndërsa uellsishtja, gaelishtja skoceze dhe shumë dialekte angleze u stigmatizuan si të paarsimuara ose provinciale. Kjo çoi në rënie të ndjeshme të numrit të folësve, sidomos për gjuhët kelte. Në Gjermani, Hochdeutsch u konsolidua si standard kombëtar përmes kishës, arsimit dhe medias, pa ndalime të drejtpërdrejta ndaj dialekteve. Megjithatë, dialektet si Plattdeutsch apo dialektet bavareze dhe alemane u zhvendosën gradualisht jashtë sferës zyrtare dhe humbën funksione publike, duke mbijetuar kryesisht në komunikimin privat ose lokal. Pas krijimit të shtetit grek në shekullin XIX, elitat politike dhe kulturore u përpoqën të ndërtonin një identitet kombëtar të unifikuar, të mbështetur mbi idenë e vazhdimësisë së drejtpërdrejtë midis Greqisë antike dhe Greqisë moderne. Në këtë kuadër, u imponua një standard gjuhësor që fillimisht ishte katharevousa, një formë artificiale e greqishtes e pastruar nga elementet “popullore” dhe “jo-greke”, dhe më vonë greqishtja standarde moderne (dimotiki e standardizuar). Ky proces pati pasoja të rënda për gjuhët dhe dialektet që nuk përshtateshin me narrativën kombëtare. Gjuha arvanite, një variant i vjetër i shqipes i folur prej shekujsh në Atikë, Beoti, Peloponez dhe ishuj të caktuar, u trajtua nga shteti grek jo si gjuhë më vete, por si një “idiomë” pa status, shpesh e injoruar ose e mohuar. Përdorimi i saj në shkolla, administratë apo jetën publike ishte praktikisht i pamundur. Arvanitasit u përfshinë në kombin grek si grekë ortodoksë, por gjuha e tyre u konsiderua një pengesë për homogenizimin kombëtar. Si pasojë, arvanitishtja u tërhoq në sferën familjare dhe, brenda pak brezash, përjetoi një rënie drastike të transmetimit ndërbrezor. Një fat të ngjashëm, megjithëse jo identik, patën edhe gjuhë dhe dialekte të tjera jo-standard. Aromanishtja (vlahishtja), megjithëse e përhapur në Epir, Maqedoninë greke dhe Thesali, u tolerua vetëm si identitet folklorik, pa mbështetje institucionale reale. Dialektet sllave në Maqedoninë greke u shtypën edhe më fort, sidomos në periudha tensioni politik, dhe përdorimi i tyre publik u ndalua ose u ndëshkua. Edhe brenda vetë greqishtes, standardizimi solli humbje. Dialekte si tsakonishtja, një pasardhëse e drejtpërdrejtë e dorishtes antike, u margjinalizuan dhe u lanë pa mbrojtje, pavarësisht vlerës së jashtëzakonshme historike. Dialektet pontike dhe kapadokiane, të sjella nga refugjatët e Azisë së Vogël pas vitit 1923, u stigmatizuan si “jo të pastra” dhe u shtynë drejt asimilimit në greqishten standarde urbane. Edhe dialektet ishullore dhe të brendshme u dobësuan nga arsimi dhe media e centralizuar.
????????? doesn’t have any sense this event dumbass ?!