Te fundit
Investimet e dyshimta në Ballkan, një kërcënim për sigurinë e NATO-s
14 Qershor 2023, 10:19Rajoni
TEMA
Kur Rusia filloi pushtimin e saj në shkallë të plotë të Ukrainës në shkurt të vitit 2022, Moska e ktheu gjithashtu varësinë e Evropës nga energjia e saj në një armë ekonomike kundër aleatëve të NATO-s.
Mësimi ishte i qartë: në rast të një lufte të vërtetë – apo edhe të një konflikti të madh gjeopolitik – sanksionet tregtare, ekonomike dhe masat e tjera ndëshkuese janë armë të fuqishme që regjimet autoritare mund të përdorin kundër Perëndimit.
Samiti i NATO-s në Vilnius, Lituani, në korrik është një mundësi për liderët për të zbutur rrezikun gjeoekonomik brenda Aleancës dhe veçanërisht në Evropën Juglindore.
Në mënyrë të veçantë, të gjithë aleatët duhet të angazhohen për miratimin e menjëhershëm të legjislacionit për shqyrtimin e investimeve.
Kjo, veçanërisht për vendet e Ballkanit si Shqipëria, Bullgaria, Kroacia, Mali i Zi dhe Maqedonia e Veriut, ku legjislacioni mungon kryesisht.
Ndërsa Bashkimi Evropian (BE) është institucioni kryesor i Evropës për çështjet e investimeve dhe tregtisë, qasja e tij teknokratike deri më tani nuk ka arritur të gjenerojë vullnetin e nevojshëm politik me të gjithë anëtarët e Aleancës.
Në mënyrë për t’i marrë seriozisht çështjet e sigurisë së investimeve.
Vendosja e kësaj çështje në agjendën më të gjerë transatlantike do të rrisë presionin mbi aleatët e mbetur për të ngritur sigurinë e investimeve dhe përgjegjshmërinë në krahun juglindor të NATO-s.
Krahu juglindor i NATO-s është rajoni më i cenueshëm dhe më pak i përgatitur për të mbrojtur ekonomitë e saj nga kapitali gërryes autoritar.
Mali i Zi është bërë i famshëm për projektet e tij infrastrukturore të financuara nga Kina.
Kroacia është mikpritëse e Shoqatës Kineze të Biznesit të Evropës Juglindore.
Ajo ka tërhequr në mënyrë aktive investimet kineze në infrastrukturën kritike, duke përfshirë portet dhe urën Peljesac të financuar nga BE dhe të ndërtuar nga Kina.
Bullgaria dhe Maqedonia e Veriut kanë lidhje më të theksuara me flukset e kapitalit rus, përfshirë sektorin e energjisë.
Midis këtyre vendeve, vetëm Kroacia është në fazat e hershme të eksplorimit të zhvillimit të një ligji për shqyrtimin e investimeve dhe po e bën këtë me një ritëm të qetë.
Bullgaria është në një fazë edhe më të hershme se Kroacia, por ka një mundësi me qeverinë e saj të re për të bërë përparim.
Maqedonisë së Veriut, Shqipërisë dhe Malit të Zi gjithashtu i mungon një mekanizëm për shqyrtimin e investimeve.
Kjo, duke i lënë anëtarët dhe ekonomitë më të cenueshme të NATO-s të hapura ndaj rrezikut të kapitalit dhe investimeve të papërgjegjshme.
Këto qeveri kanë dështuar kryesisht në vendosjen e legjislacionit dhe proceseve të sigurisë së investimeve në tryezë.
Arsyeja për shkak të mungesës së vullnetit politik.
Një nismë nga aleatët kryesorë për ta vendosur këtë çështje në tryezë në NATO do të ndihmonte që qeveritë e mbetura në Evropën Juglindore t’i jepnin përparësi kësaj çështjeje.
Tregjet në zhvillim në krahun juglindor të NATO-s, duke përfshirë Shqipërinë, Bullgarinë, Maqedoninë e Veriut dhe Kroacinë, përballen me disa nga sfidat më të mëdha për t’u pajisur me mjetet për të mbrojtur ekonomitë e tyre nga kërcënimet e sigurisë kombëtare.
Këta aleatë përballen me sfida të kapacitetit dhe qeverisjes që do të kërkojnë mbështetje të koordinuar nga NATO, BE dhe aleatët kryesorë dypalësh.
Së pari, ekonomitë e Evropës Juglindore janë ndër më pak të zhvilluarat brenda NATO-s.
Si rezultat, shumica e udhëheqësve të biznesit në këto vende janë të dëshpëruar për çdo investim që mund të tërheqin dhe janë instinktivisht armiqësorë ndaj idesë së shqyrtimit të çdo investimi.
Shtrëngimi i sektorit privat në përputhje me çdo legjislacion përkatës do të kërkojë një proces të qëllimshëm dhe transparent të dialogut politik midis qeverisë dhe biznesit për të siguruar biznesin se legjislacioni nuk do të dëmtojë ndjeshëm ekonominë.
Së dyti, këtyre vendeve u mungon kapaciteti qeveritar për të kontrolluar në mënyrë efektive investimet e huaja, një proces shumë teknik.
Një sfidë e ndërlidhur është nevoja që burokracia të ruajë konfidencialitetin e të dhënave pronësore të korporatës gjatë procesit të shqyrtimit.
Së treti, demokracitë e Evropës Juglindore janë përgjithësisht shoqëri me besim të ulët, me dialog të dobët publik-privat dhe me një sundim të ligjit shpesh të brishtë, duke e bërë një sfidë formulimin efektiv dhe të informuar të politikave.
Për të garantuar drejtësinë ekonomike dhe për t’u mbrojtur nga abuzimi rregullator, çdo mjet i ri që lejon qeveritë të rregullojnë aktivitetin ekonomik do të ketë nevojë për transparencë, kontrolle dhe ekuilibra dhe mbikëqyrje të duhur.
NATO dhe BE përballen me një rebus në trajtimin e sfidave gjeoekonomike në tregun e Evropës Juglindore, veçanërisht në Bullgari dhe Kroaci, të cilat tashmë janë në tregun e përbashkët evropian.
Nga njëra anë, dështimi në zhvillimin e mekanizmave të shqyrtimit dhe mjeteve të tjera në këto ekonomi e lë BE-në dhe NATO-n të prekshme ndaj rrezikut ekonomik që mund të ndikojë në tregun e përbashkët më të gjerë.
Nga ana tjetër, duke pasur parasysh sfidat e qeverisjes dhe kapaciteteve në këto vende, një proces i nxituar ose i paqartë i politikave mund të rezultojë në mungesë ndërgjegjësimi.
Për të adresuar këto sfida, NATO, Bashkimi Evropian dhe aleatët individualë mund të luajnë role plotësuese.
Nëpërmjet rolit të saj rregullator, BE-ja duhet të marrë drejtimin në mbështetjen e këtyre vendeve në zhvillimin e legjislacionit të sigurisë ekonomike.
Komisioni Evropian mund të ofrojë mbështetje teknike për t’i ndihmuar qeveritë të harmonizojnë legjislacionin e tyre të shqyrtimit të investimeve me standardet e BE-së.
Kjo veçanërisht në vendet që janë kandidate për anëtarësim, si Shqipëria dhe Maqedonia e Veriut.
Ndërkohë, Organizata për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekonomik mund të ofrojë mbështetje teknike për qeveritë anëtare si Kroacia për t’i ndihmuar ato të kuptojnë ndikimin e mundshëm që një ligj i shqyrtimit të investimeve do të ketë në ekonominë dhe konkurrencën e saj si një destinacion investimi.
Në interes të ndërtimit të vullnetit politik, komunikata e samitit të NATO-s në Vilnius mund të caktojë një afat kohor për të vendosur legjislacionin e shqyrtimit të investimeve deri në samitin e shtatëdhjetë e pestë të Washingtonit vitin e ardhshëm.
*Shkruan nga Jeffrey Lightfoot, drejtor programi për Evropën në Qendrën për Ndërmarrjet Private Ndërkombëtare dhe John Kay, menaxher në Qendrën për Ndërmarrjet Ndërkombëtare Private
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Lini një Përgjigje