INTERVISTA/ Arta Dade: Për vjedhjen në Tiranë duhet të ketë përgjegjës politikë dhe ligjore

Sekretarja e marrëdhënieve ndërkombëtare në PS bën një analizë të raportit të ODIHR-it për zgjedhjet e 8 majit duke e cilësuar realist dhe në mbështetje të qëndrimeve të opozitës për procesin post-zgjedhor kryesisht në Tiranë. Në një analizë të rezultatit Dade nuk kursehet të etiketojë aleatët e PS-së si zhgënjyes në rezultatet e tyre,duke kërkuar prej tyre të bëjnë analizën e peshës në elektorat. Dade flet për aleanca të reja në të ardhmen,  ndërsa për zgjedhjet e strukturave të reja të PS-së ajo mendon se nuk do të ketë ndryshime rrënjësore duke pasur parasysh rezultatin e mirë në zgjedhje. Kolegët e saj të vjetër në parti Kastriot Islami e Andis Harasani, zonja Dade i sheh si të vetëlarguar nga organet e partisë dhe jo si të përjashtuar nga partia.

Intervistoi: Blerina Gjoka

Zonja Dade, si e lexon opozita raportin e monitorimit të zgjedhjeve të 8 majit nga misioni i ODIHR-it?

Pa dyshim se raporti i ODIHR-it kërkon kohën e vet për tu studiuar dhe pa dyshim se rekomandimet që janë përfshirë në këtë raport duhet të përfshihen në axhendën e opozitës. Por  jo vetëm të opozitës, por në mënyrë të veçantë të kësaj mazhorance të sajuar me vota të vjedhura. Kjo mazhorancë duhet të lexojë këtë raport drejt dhe jo siç pamë reagimin e parë të kryeministrit që pretendon tu thotë shqiptarëve se zgjedhjet ishin të lira e të ndershme. Ne që e njohim mirë Sali Berishën nuk mendojmë se ka ndonjë gjë të çuditshme në daljen e tij sapo u publikua raporti sepse Sali Berisha mendon se përmes ngërdheshjeve do të mund të mashtrojë shqiptarët. Pra raporti i ODIHR-it do lexuar me vëmendje, me realizëm dhe objektivitet. Fola për rekomandimet sepse është pjesa që ka të bëjë me të ardhmen, që ka të bëjë me shqetësimin e madh që ka opinioni demokratik në vend dhe ai ndërkombëtar nëse Shqipëria do të jetë e aftë të bëjë zgjedhje të lira të ndershme e demokratike, siç është dhe detyra parësore me të cilën Komisioni Evropian e ka ngarkuar Shqipërinë. Nëse i referohemi  të dërguarit të baroneshës, Ashton, Lajçak në deklaratat e tij para 8 majit, ai tha në mënyrë eksplicite se përgjegjësia për arritjet e standardeve në zgjedhjet e 8 majit është e qeverisë shqiptare. Në këtë raport është e qartë se qeveria ka dështuar me zgjedhjet dhe dalja e Sali Berishës, përveç se është një tallje me vetë mazhorancën është dhe një tallje me opinionin publik.

Unë besoj se Partia Socialiste e ka shprehur qëndrimin e saj duke lançuar kursin e ri politik për sezonin e ri politik, dhe me kthimin tonë në parlament do të insistojmë se përveç njohjes së realiteteve dhe pikë së pari duhet të jetë mazhoranca që duhet ta bëjë këtë, duhet të punojmë për të ardhmen. Mazhoranca duhet të njohë të gjitha observacionet që ka bërë raport dhe përmes njohjes së vjedhjes së votave që u bë në Tiranë, gjë e cila shitet si transparencë, që është në vetvete një tallje me parimet themelore të demokracisë që janë në themel edhe të ngritjes së kësaj organizate,(ODIHR) nëse do të jetë vullneti i mazhorancës për të pranuar ato defekte që u vunë re në zgjedhje, që nuk ishin defekte njerëzore, por manipulime dhe deformim i vullnetit të zgjedhësve në Tiranë, por edhe në gjithë Shqipërinë. Sepse dhuna është konstatuar në gjithë vendin, kërcënime për largime nga puna, presione të punësuarve në shtet, manipulime me listat e votuesve. Dy muaj para 8 majit i kam kërkuar ambasadorit të OSBE-së që opozita të kishte akses në listën e votuesve dhe me gjithë premtimet e tij OSBE e pati të pamundur që të bindë autoritetet qeveritare që kjo të realizohej.

Ky raport ndryshe nga raporti për zgjedhjet e 2009-ës nuk ka pësuar ndryshime në fshehjen e realitetit dhe të asaj çfarë është vëzhguar nga misioni vëzhgues, por përkundrazi me mjaft profesionalizëm ka përfshirë në të gjitha kapitujt ato defekte serioze që kanë çuar në dështimin e qeverisë për të përmbushur standardet e zgjedhjeve

Ju keni qenë përfaqësuese për një kohë të gjatë në asamblenë parlamentare të OSBE-së, sipas jush gjuha e përdorur në këtë raport është diplomatike apo është e drejtpërdrejtë. Nëse është e qartë, atëherë pse lë hapësirë për tu lexuar ndryshe nga opozita dhe ndryshe nga partia në pushtet?

Unë mendoj që raporti i ODIHR nuk lë hapësirë për tu lexuar ndryshe, por është në natyrën e Sali Berishës që të dezinformojë konstatimet dhe mesazhet , jo vetëm të OSBE në rastin konkret, por edhe mesazhet që vijnë nga Brukseli nga Komisioni Evropian por edhe nga Departamenti i Shtetit. Dihet që ky raport në një farë mënyrë duke qenë raport i ekspertëve të specializuar me zgjedhjet, por ai përcjell dhe të gjitha konstatimet e mesazhet e politikanëve përfaqësues të strukturave prestigjioze ndërkombëtare që nga Departamenti Amerikan i Shtetit,  Komisioni Europian apo Këshilli i Evropës.  Kujtojmë këtu dhe qëndrimet e ambasadorëve të nderuar perëndimore, si ai i Danimarkës apo e Gjermanisë, e cila tha se në 200 vende që unë njoh votat e hedhura gabim quhen të pavlefshme. Gjithashtu mjaft ambasadorë duke qenë prezent atje ku numëroheshin votat në njësinë 5 dhe mesazhet e tyre kanë qenë të qarta dhe sigurisht që unë mendoj se raporti është konkluzion logjik i asaj çfarë ndodhi para zgjedhjeve, por dhe gjatë procesit të numërimit apo kur kishin nisur ankimimet në KQZ e Kolegj. Ajo që është më shqetësuese në këtë raport për ata që duan ta lexojnë ashtu siç është, ka të bëjë me faktin që është konstatuar se në Shqipëri është cenuar pavarësia e gjyqësorit dhe kjo nuk përbën një risi pasi përfshihet si konstatim në të gjitha raportet, edhe në progres -raportin e KE-së që përfshin monitorimin e Shqipërisë për arritjen e standardeve për të marrë statusin kandidat. Edhe një herë publiku vendas dhe ai ndërkombëtar panë se si gjyqësori është në diktatin e kryeministrit dhe në vend që të bëjë drejtësi ashtu siç pritej nga Departamenti i Shtetit apo nga personalitetet e nderuara të KE-së duke i bërë thirrje Kolegjit që të ndikohej vetëm nga ligji në vendimmarrjen e vet, bëri të kundërtën. Sigurisht është një zhgënjim i madh për ata që  presin që Shqipëria të avancojë në axhendën e saj evropiane. Padyshim  që është një mesazh negativ për partnerët ndërkombëtarë nga qeveria që tregoi se nuk e ka seriozisht plotësimin e standardeve. Fatkeqësisht humbën shansin tjetër me këto zgjedhje dhe rekordet e Sali Berishës janë të njohura nga të gjithë siç janë ato të ’96-ës që i kushtuan vendit 10 vite mbrapa në integrimin evropian. Kjo ka të bëjë me mentalitetin stalinist që zgjedhjet i fiton ai që i numëron dhe është e qartë tashmë që bëhet për ti zgjatur jetën një regjimi të kalbur në kolonat kryesore të demokracisë, por edhe në treguesit ekonomikë dhe socialë.

Bëhet dhe një debat tjetër me termat e përdorur nga ODIHR në nisje të raportit, që sipas mazhorancës nënkupton se është përmbushur kriteri i Kopenhagenit me këto zgjedhje…

Fjala transparencë është keqpërdorur nga mazhoranca në pushtet sepse me transparencë ata bënë vjedhje galopante në Tiranë, me transparencë hapën kutitë ku mund të futeshin edhe zarfe të tëra madje të gjithë ishin dëshmitarë të asaj çfarë ndodhi në KQZ. Transparenca është parim themelor dhe do të thotë që ato vota që u hodhën në kuti të numërohen, por raporti e ka të shprehur qartë se 870 fletë votimi nuk përputhen me numrin e votuesve. Në këtë rast kemi të bëjmë me një mashtrim dhe manipulim skandaloz të zgjedhjeve. Lidhur me kriterin e Kopenhagenit po t’i referohemi nenin 7.7 që i detyron shtetet anëtare të OSBE-së që në një klimë të favorshme politike të organizojnë fushatat e tyre dhe theksi vihet se votuesi të mos pengohet të takojë kandidatët dhe në mënyrë të veçantë ata s’duhet të pengohen, të kërcënohen apo frikësohen për të votuar lirshëm atë që duan. Ky kriter është shkelur katërcipërisht në këto zgjedhje dhe në raporti n e zgjedhjeve të 8 majit janë përshkruar në mënyrë të detajuar rastet kur mësuesit janë detyruar të shkojnë në takimet e PD, janë përshkruar raste kur janë dhunuar qendrat elektorale të PS, kur punonjësve të administratës u është kërkuar që të votojnë për partinë në pushtet dhe të fotografojnë votën e tyre. Pavarësisht se nuk janë përmendur të gjitha rastet, siç ka në qarkun e Gjirokastrës e në qytetin e Përmetit, ku ka pas kërcënime skandaloze dhe oferta për blerje votash.

Mua më vjen mirë që ky mision dhe kreu i këtij misioni zoti Stronstreet , edhe në nivelin profesional, por dhe në nivel të papajtueshmërisë në raport paraqet defektet që janë vënë re në Tiranë dhe praktikisht ata kanë bërë një pasqyrim të realitetit. Kërkoj pa rezerva dhe madje me forcë që Sali Berisha dhe kjo mazhorancë të njohin këtë raport dhe përpara se të ftojë opozitën për të adresuar rekomandimet për këtë raport duhet të pranojë se vodhi zgjedhjet në Tiranë.

Në krye të bashkisë së Tiranës tashmë është një kryetar tjetër pavarësisht se çfarë shkruhet në raport. A do të ecë opozita më tej me teorinë “u bë ç’u bë, të mendojmë të ardhmen” duke kërkuar një kompensim me KQZ-në apo Kolegjin dhe cilat janë kushtet që po përgatiteni që t’i parashtroni mazhorancës për reformën zgjedhore?

Po t’i referohemi daljes së parë të Sali Berishës ai e shiti Ristanin, duke ofruar atë që ende nuk është artikuluar për rikompozimin e KQZ ai ka parathënë se për të gjitha defektet do të bëjë përgjegjës Ristanin. Kjo nuk mund të kalohet pa bërë përgjegjës ligjorë, por edhe politik ata që bënë kasaphanën e zgjedhjeve në Tiranë, kur rezultati ishte i pastër në favor të PS dhe Edi Ramës. Përpara se ne të artikulojmë kërkesat tona, si një domosdoshmëri jo vetëm për reformën zgjedhore por për të adresuar 12 rekomandimet e BE-së, do të kërkojmë që kjo qeveri të pranojë vjedhjen. Unë besoj se me fillimin e sezonit të ri politik të gjitha çka ne po përgatisim në platformën tonë do të jenë të pjekura dhe në përputhje me mendimin e atyre që i panë defektet. Gjithashtu ne nuk do të lëmë pas dore asnjëherë denoncimin e vjedhjes së këtyre zgjedhjeve. PS nuk është artikuluar “u bë ç’u bë”, përkundrazi qëndrimi ynë do të jetë i kushtëzuar nga mënyra se si kjo mazhorancë do të sillet me atë çka vetë gatoi në Tiranë, me shkatërrimin e procesit zgjedhor. Një krim elektoral që pa dyshim do adresuar përmes strukturave të specializuara siç është prokuroria. Nëse në Shqipëri nuk do të kemi një hetim për të parë se çfarë ka ndodhur e për të nxjerrë përgjegjës kam dyshime se do të mund të bëjmë ndonjëherë zgjedhje të lira e të ndershme. Padyshim do të kërkojmë largimin e Sali Berishës që është autori, sepse ky proces nuk ka të bëjë fare me Ristanin apo ristanët e tjerë, sepse ai që i ka orkestruar është Sali berisha.

Si u përgjigjeni zërave se PS ka rënë në apati pas humbjes së Tiranës?

Ne kemi dëgjuar që ka zëra edhe nga aleatët tanë që akuzojnë PS-në për apati në këtë çështje. Unë mendoj se ka pak ekzagjerim në këtë çështje edhe për arsyen e thjeshtë që si një forcë serioze vazhduan me shumë impenjim betejën ligjore dhe në fakt kjo betejë ligjore nxori në pah mungesën e pavarësisë që ka sistemi i drejtësisë nga ekzekutivi, por vërtetoi drejtësinë  kauzës së PS-së në betejën politike për të investiguar në mënyrë parlamentare zgjedhjet e 2009-ës.

A do kënaqet PS-ja vetëm me një rikompozim në emra të KQZ apo do të kërkoni një formulë të re të formimit të saj, ku të përfshihet ndoshta dhe presidenti?

Mentaliteti dhe koncepti i PS-së lidhur me komisionet zgjedhore ka qenë që ato të mos kompozoheshin si komisione partiake, por  të ishin si përfaqësues të administratës publike apo të disa kategorive që janë më pak të ndikueshëm nga politika. Këtë e kemi kërkuar para zgjedhjeve të 2009 por është Sali Berisha që kërkonte që të ishin partiake. Unë kam qenë në zgjedhjet e 1997 në Britaninë e Madhe dhe ata kanë një përvojë tejet pozitive lidhur me punjonjësit elektoralë që janë permanent dhe janë thjesht punonjës të shërbimit civil dhe ditën e zgjedhjeve vijnë nga rajone të tjera dhe shmanget dhe pasja e interesave konkrete në një zonë të caktuar. Nuk besoj se do të vazhdojmë të mbajmë një Ristan apo ristanë të tjerë sepse nuk është hera e parë që KQZ manipulon zgjedhjet. Kur ne kemi qenë në qeverisje për 8 vjet lidhur me KQZ në të gjitha raportet e OSBE-së nuk ka asnjë vërejtje për KQZ. Është hera e parë që një raport është aq kritik, madje dhe para ditës së votimit në raportin paraprak konstatohej se 40 për qind e vendimeve ishin vendime partiake. Unë mendoj se problemi është tek të dyja. Kompozimi sipas formulës që kishte edhe presidenti përfaqësues ka qenë dhe më përpara, por duke u nisur nga profesionalizmi dhe ndërgjegja profesionale të atyre që përfaqësonin forcat politike kanë bërë një punë të lavdërueshme në respekt të ligjit. Është për të ardhur keq që në krye të këtij komisioni ka qenë një individ si Ristani, por kam konstatuar me keqardhje se ka pasur një injorancë totale edhe nga anëtarët e tjerë të mazhorancës sepse as ata nuk dinin se çfarë vendimesh po merreshin nga ata që i kanë sponsorizuar.

Gjithashtu po flitet se PS do të kërkojnë ndryshime kushtetuese, si një tentativë për të marrë Presidentin e ardhshëm ? Si do e arrini këtë?

Në parim ndryshimet kushtetuese janë të domosdoshme edhe për faktin se pas një reflektimi dhe asaj çfarë ka ndodhur në praktikë mesa duket  ndryshimet e bëra para 3 vitesh kanë qenë të nxituara. Kërkesa për reformë kushtetuese vjen edhe nga ana e KE-së dhe jo vetëm nga opozita. Por mesa duket Sali Berisha duke pasur konflikt permanent me presidentin aktual çirret duke thënë se nuk do të bëjë ndryshime, sidomos ato që kanë lidhje me zgjedhjen  e presidentit. Unë mendoj se duke reflektuar mbi ato çka ndodhi në 2007 dhe në konsulencë të plotë me konstitucionalistë dhe ekspertë PS do të hartojë një paketë të konsoliduar , në të cilat do të tërhiqet mendimi i një game më të gjerë të shoqërisë.

Zonja Dade do të doja të flisnim pak dhe për çështjet brenda PS-së pasi jeni në procesin e zgjedhjeve brenda partisë dhe të një analize të rezultatit të 8 majit. Çfarë prisni të dalë nga ky proces?

Një forcë serioze siç është PS pas çdo zgjedhjeve përfshihet në një proces analize në strukturat e saj. Sigurisht që ne i kemi fituar këto zgjedhje dhe në mjaft raste do të ketë nevojë për ta konsoliduar përvojën e PS në të gjitha bashkitë e komunat ku rezultojmë fitues. Por meqë jemi para kongresit zgjedhor duhet parë se si funksion çdo qelizë e partisë deri tek organizata bazë e partisë, e cila është e përputhshme me çdo qendër votimi. Unë besoj se ky proces është duke vazhduar, po punojmë në çdo nivel në linjën vertikale dhe atë horizontale duke zgjedhur në krye të partisë ata njerëz që kanë arritur rezultate dhe kanë dalë më mirë se zgjedhjet paraardhëse, sepse në politikë puna dhe suksesi matet me rezultatet në votime, duke ardhur deri tek zgjedhja e strukturave drejtuese si asambleja dhe kryesia. Besoj se kongresi do të marrë vendime të rëndësishme duke miratuar ndryshime programore e statutore. Grupet janë duke punuar dhe kryetari i PS-së në mënyrë sistematike ka bërë takime me ata që janë angazhuar në këto grupe në mënyrë që strategjia politike dhe dy dokumentet bazë që do të miratohen në kongres t’i përgjigjen realiteteve të reja të krijuara pas 8 majit.

A pritet të ketë ndryshime rrënjësore në përbërjen e Asamblesë e Kryesisë dhe si do të justifikohet largimi prej këtyre strukturave i disa emrave që kanë qenë të vjetër në këtë parti por për që janë distancuar nga partia kohët e fundit?

Ekzaktësisht ka ndodhur që ata vetë janë distancuar nga partia dhe këtë vendim ata e kanë marrë vetë, nuk ka asnjë vendim të strukturave drejtuese për të përjashtuar iksin apo ypsilonin. Nuk besoj se do të ketë ndryshime drastike sepse PS i ka fituar këto zgjedhje dhe zërat që ne i kemi humbur këto zgjedhje dhe se Rama nuk është i aftë ta drejtojë partinë drejt fitores janë spekulativë sepse praktikisht siç është përshkruar dhe në raportin që ne kemi pritur me vetëpërmbajtje e maturi , është konfirmuar  që i kemi fituar zgjedhjet,kemi fituar bashkitë e mëdha dhe kemi dalë forcë e parë si parti. Sigurisht aleatët tanë të nderuar e kanë ulur rezultatin, por ata nga ana e tyre duhet të bëjnë shumë herë më shumë për të rritur elektoratin e tyre. Shifrat tregojnë se pesha e tyre në elektorat nuk është ajo që PS shpresonte të ishte. Besoj se duke zgjeruar gamën e aleatëve dhe përfaqësuesve të shoqërisë civile që do të vijë dita që të çlirojnë nga presioni i pushtetit pasi shumë prej tyre fshehtas na takojnë e na japin mendimet e tyre të vyera. Por nëse ne realisht kërkojmë që të krijojmë një shoqëri demokratike PS duhet ti çlirojë edhe ata nga presioni i pushtetit.

Zonja Dade, kursi i ri politik do të thotë që ka dështuar kursi politik që është zhvilluar deri tani dhe ky kurs i ri a përjashton metodat që janë përdor deri më tani nga opozita, si protestat?

Jemi në fazën që dy herë radhazi janë tronditur themelet e demokracisë duke mos bërë zgjedhje të lira e të ndershme. Në opozitën tonë 2005 e 2009 bëmë një opozitë ndryshe duke e njohur Berishën edhe pse nuk është një partner dinjitoz apo i ndershëm. PS u bë lider në reformën zgjedhore dhe duke ofruar bashkëpunimin në shtylla kryesore si reforma administrative, reforma zgjedhore, në drejtësi etj. Sigurisht Sali Berisha nuk u përgjigj pozitivisht në të gjitha fushat që propozoi PS, por bashkëpunuam vetëm për reformën zgjedhore dhe PS dha “ok” për anëtarësimin në NATO edhe pse ishte menjëherë pas tragjedisë së Gërdecit. Ne kemi bërë sforco të jashtëzakonshme për ta trajtuar atë si një çështje që do merrej prokuroria dhe duke ndenjur vetëm në nivelin e protestave e duke qëndruar në krah të atyre familjeve që dhe sot rropaten për drejtësi. Kjo gjë shpeshherë u shikua si një apati e PS. Me vjedhjen e zgjedhjeve të 2009 u vërtetua që me Sali Berishën në asnjë rast nuk mund të ketë bashkëpunim luajal. Bojkoti që PS i bëri parlamentit përsëri u keqinterpretua dhe ne na u desh një kohë mjaft e gjatë për të bindur dhe faktorin ndërkombëtar se neve na u imponua kjo masë ekstreme për të bindur Berishën për të bërë zgjedhje të lira e të ndershme  në funksion të zgjedhjeve që vinin. Pra u vërtetua edhe një herë se ne kishim të drejtë në luftën tonë, edhe në masat ekstreme siç ishte greva e urisë apo protestat që organizuam. Përgjigja shtetërore me dhunë e vrasje të demonstruesve tregoi se Shqipëria është shumë mbrapa në proceset demokratike. Ajo që ndodhi më 21 janar e çoi vendin më keq se në vitin ‘90. Kemi të bëjmë me një lidership të mazhorancës që s’ka mësuar ende abc -në e demokracisë.

Duke pasur në konsideratë të gjitha realitetet, por dhe përvojën pozitive në opozitë të PS është momenti që ne të artikulojë taktika të luftës politike që t’i përgjigjen më së miri momentit ku ndodhet Shqipëria, që është në udhëkryq, por dhe t’i përgjigjen betejës pa kompromis të kësaj qeverie, që është autori i gjithë proceseve negative që e mbajnë vendin në listën e vendeve me probleme të demokracisë apo korrupsionit. Kur flas me një qeveri që nuk është luajal dhe abuzon me konstruktivitetin e opozitës unë nënkuptoj se do të ketë një opozitë që do të përdore të gjitha format e protestës, por edhe luftën në parlament.

Grekët e maqedonasit bashkohen kundër regjistrimit në Shqipëri

18:26 Politika

Elbasan, daja qëllon me pistoletë nipin e vet

18:02 Politika

Aksionet selektive të Policisë Bashkiake. Si ‘firoi’ numri i ndërtimeve pa leje

17:58 Politika

Drejtori i “Qemal Stafës” kërkon lirimin se është besimtar dhe kontribues i PD-së

17:07 Politika

Kërcënohet me jetë Ilir Meta. Dyshimet e para (VIDEO)

15:11 Politika

DASH: Shqipëria, hapa para në luftën kundër terrorizmit

13:23 Politika

Berisha takohet me presidenten kosovare, Jahjaga në Vlorë

12:58 Politika

Shqiptarët, të zhytur në borxhe, 1 në 3 familje ka kredi në bankë

12:23 Politika

Timoshenko me simptoma misterioze

12:19 Politika

Topalli presidente! Provokim apo mundësi reale?

11:18 Politika