INTERVISTA/ Arben Malaj: Aleanca PS- LSI është e mundshme

Arben Malaj, deputet i PS-së, analizon disa nga çështjet e rëndësishme politike në vend: Si duhet të jetë Presidenti i ri dhe pse Nano mund të jetë i tillë? Sipas tij, aleanca me LSI është e mundshme

Nga Renato Kalemi

Revista Klan

Arben Malaj është i sigurt: Në politikën shqiptare duhet të marrë fund kultura e të bërit politikë me qejfmbetje personale, me grindje dhe ngërçe. Prandaj, takimin mes kreut socialist, Edi Rama dhe atij të LSI-së, Ilir Meta, e sheh aspak i çuditur, porse “politikanët, edhe të spektrave të ndryshëm politik, duhet të takohen publikisht, duhet të flasin për sfidat e vendit të tyre dhe duhet të synojnë ta bindin kundërshtarin duke i bërë të qarta argumentet, provat dhe avantazhet e tyre”. Në këtë intervistë për Klan, Malaj jep këndvështrimin e tij edhe se si duhet të jetë figura e Presidentit të ri, mbështetjen për kandidimin e Nanos dhe programin politik e ekonomik që ofron PS-ja.

– Z. Malaj, çështja e Presidentit po hyn në ditët më të nxehta të debatit politik. Ju jeni shprehur se proceset përzgjedhëse nuk mund të garantojnë një President të pavarur dhe të balancuar. Ç’doni të thoni me këtë? Si duhet të jetë Presidenti i ri?

Vendit i duhet një President i cili, me profilin publik, kontributet politike dhe angazhimet në momente të rëndësishme, të ketë fituar vlerësimin dhe mbështetjen publike. Mandati i Presidentit të vendit duhet fituar dhe jo pritur si dhuratë “kompromisesh konsensuale”. Presidenti i ri do të duhet të reduktojë problematikën e mprehtë të balancës së pa balancuar apo të keq balancuar, të ndarjes dhe kontrollit të pushteteve. Duhet një President i cili, të lehtësojë bashkëpunimin midis partive politike dhe midis institucioneve kushtetuese. Presidenti i ri duhet të nxisë dhe mbështesë bashkëpunimin midis partive politike dhe faktorëve influencues të vendit, për sfidat e ekonomisë dhe për sfidën e integrimit.

– Në vazhdën e këtyre diskutimeve, ju jeni shprehur pro kandidaturës së z.Nano për President. Mendoni se PS-ja duhet ta mbështesë atë në këtë kandidim? A është Fatos Nano Presidenti që i duhet Shqipërisë?

Nano ka shprehur ambicien për të qenë kandidat për President konsensual, duke hapur dhe nxitur diskutimet/debatet për këtë proces të rëndësishëm në jetën politike të vendit. Nano e ka hapur procesin, i cili po tentohet të bëhet i mbyllur deri në minutën e fundit të afatit të fundit kushtetues për të filluar votimin?! Ka shumë vende që Presidentin e zgjedhin drejtpërdrejt nga populli, duke e bërë sa më legjitim kandidatin e zgjedhur, duke i dhënë atij autoritetin e nevojshëm për të përmbushur misionin kushtetues. Në SHBA, kandidatët bëjnë garë gati njëvjeçare brenda partive të tyre politike, në Francë gara brenda socialistëve i bashkoi ata më shumë se çdo kompromis spontan. Nano, me karrierën e tij politike, me vizionin e tij për sfidat e vendit, me kontributet dhe kulturën e tij politike në modernizmin dhe drejtimin e një prej partive politike më të mëdha të tranzicionit shqiptar, sjell avantazhe reale.

– A do të thonim se ky kandidim i z. Nano është mundësia e tij e fundit për të qenë pjesë e politikës aktive?

Nuk besoj se Nano po i takon krerët e partive politike dhe po komunikon drejtpërdrejt me opinion publik sepse kjo është mundësia e fundit për të kontribuar në politikë. Posti i Presidentit të vendit nuk duhet konsideruar për asnjë si stacioni komod për pushimin e fundit përpara përfundimit të angazhimeve politike. Rasti i Presidentit Napolitano, rasti i Presidentit Papulias, përkushtimi i tyre përballë sfidave jetike të vendeve të tyre në krizë, historia impresionuese e shumë presidentëve të tjerë, tregon se në asnjë rast dhe në asnjë kufi moshe mandati i presidentit nuk duhet të jetë vend për komoditet personal.

– Është folur shumë këto ditë mbi takimin Rama-Meta, në shtëpinë e këtij të fundit. Si e shihni këtë lëvizje të z.Rama? A kishte ardhur koha për një takim mes tyre?

Duhet të marrë fund kultura politike e të bërit politikë me qejfmbetje personale, me grindje dhe ngërçe politike. “Çudia” nga këto takime vjen sepse ende në politikën tonë takimet që duhet të jenë diçka normale dhe thelbi i mundësisë për të bërë politikë për vendin tënd, janë shumë të rralla, ndërsa akuzat, grindjet dhe qëndrimet kategorike kanë qenë dominuese. Politikanët, edhe të spektrave të ndryshëm politikë, duhet të takohen publikisht, duhet të flasin për sfidat e vendit të tyre dhe duhet të synojnë ta bindin kundërshtarin duke i bërë të qarta argumentet, provat dhe avantazhet e tyre. Mund të ketë jo pak raste kur ata “mund të jenë dakord që nuk janë dakord” për qëndrimet reciproke, por kjo sërish e rrit mundësinë për takime të tjera, nga të cilat mund të ketë efikasitet shumë më tepër se çdo konspiracion i një nate të veçantë, në një vend të veçantë.

– Por, duket se ka një zbutje mbi marrëdhëniet PS-LSI. Figura të caktuara të PS, mes tyre edhe z. Ruçi, janë shprehur së për të rrëzuar Berishën mund të bëhet aleancë me LSI. E shihni të mundshme dhe të nevojshme këtë?

E shikoj të mundshme sepse edhe mazhoranca Berisha, në thelb, është mazhorancë numerike dhe jo mirëqeverisëse. Është mazhorancë që sa herë ndjen rrezik votash shet poste politike dhe administrative, thjesht për të mbijetuar.

A e shikoj të nevojshme? Këtu përgjegjësia e përgjigjes më detyron të jem më konkret në detajimin e argumentave. E nevojshme – duhet parë në raport me produktin politik që do të krijojë. Në qoftë se ndodh pikërisht tani, a do ta ndihmonte marrjen e statusit të vendit kandidat apo do të krijonte një krizë që na ngel në klasë për herë të tretë? Do të jetë një mazhorancë e re me një kalendar konkret reformash politike dhe qeverisëse apo thjesht një krushqi e re me të njëjtat huqe qeverisëse? Do të mbijetojë duke arritur rezultate apo duke rishitur mandate politike dhe poste në administratën publike, që kënaqin nga pak të gjithë? Do ta bëjë më militante apo më profesionale administratën tonë? Do ta përmirësonte jetën e shqiptarëve apo do të krijonte ciklin e krizave permanente? Vendi im nuk duhet t’i ngjajë modelit politik grek, që prodhon dhe riprodhon kriza pa fitues, kriza që nuk krijojnë shumica qeverisëse për të bërë reforma, kriza ku dështimi i partive të mëdha nga zhgënjimet e mëdha, favorizon ekstremet në politikë. Koalicionet e përgjegjësive të mëdha nuk arrihen nën kënaqësinë e errësirës, por në përgjegjësinë e transparencës në mes të ditës. Hiperbolizimi i magjisë politike të numrave zhduket po aq shpejt sa edhe krijohet. Parimet e ndërtimit të aleancave mund të krijojnë një frymë të re politike dhe një inspirim të ri publik, që i rrit numrat e fitoreve në garat elektorale, ndërsa shumicat numerike të marrëveshjeve individuale në vetvete krijojnë antifrymë, por jo frymë. Në shumë raste, shumicat numerike që nuk dalin nga proceset zgjedhore krijojnë thjesht frymëmarrje individuale, e cila ose ka rezultuar e përkohshme, ose ka rezultuar e dëmshme në raport me sfidat e vërteta të vendit.

– Në fjalorin politik të PS-së po zënë vend strategjitë për daljen nga kriza ekonomike dhe rritja e punësimit. Në cilat shtylla duhet të bazohet PS-ja për programin e saj ekonomik, për të ardhur në pushtet?

Mirëqeverisja e vendit është strategjia më e mirë dhe më e qëndrueshme për të ardhmen. Sot flitet për qeverisjen e zgjuar, e cila duhet të jetë e thjeshtë, që njerëzit ta kuptojnë dhe të marrin pjesë aktive, duhet të jetë e moralshme që njerëzit t’i besojnë për reformat që qeveria kërkon të ndërmarrë dhe që kanë kosto sociale të dhimbshme, duhet të jetë e përgjegjshme në vendimmarrjen e saj, gjithnje në raport me vendin dhe jo me përfitimet personale të qeveritarëve, duhet të jetë llogaridhënëse përballë votuesve, që të kontrollohet për vendimet e saj dhe të jetë sa më transparente, sepse kështu luftohet nepotizmi, korrupsioni dhe kapja e shtetit.

Programi i PS-së është fokusuar tek rritja e mundësive të barabarta, çka do të thotë një cilësi më e mirë e arsimit, shëndetit dhe ambientit. Politikat ekonomike duhet t’i ndajnë më mirë përfitimet ekonomike midis grupeve shoqërore. Duhet një rritje ekonomike që hap vende pune, si rruga më e mirë për të rritur punësimin, ulur varfërinë dhe reduktuar rritjen e pabarazisë. Duhen politika fiskale më të ndershme, që e nxisin kursimin dhe investimin, që e mbështesin zhvillimin e sektorit privat, por që njëkohësisht reduktojnë rritjen e pa babarazisë që vjen nga kapja e shtetit dhe funksionimi i dobët i shtetit ligjore.

– Si e vlerësoni politikën “ai që fiton më shumë, taksohet më shumë”? Duket se kjo është baza e programit ekonomik të PS, por a mjafton vetëm kjo?

Parimet bazë të një sistemi tatimor tashmë janë të qarta, proporcionaliteti dhe progresiviteti i taksave konstatohet sot edhe në sistemin tatimor të vendeve të zhvilluara. Parimi i proporcionalitetit është ndër parimet kryesore të Adam Smithit lidhur me taksimin. Debati bëhet për shkallën e proporcionalitetit apo shkallën e progresivitetit në një sistem tatimor, gjithmonë në funksion të nxitjes së investimit, nxitjes së punësimit, por edhe reduktimit të diferencave në rritje të pabarazisë. Në vendet kur ka përkeqësim në rritjen e pabarazisë, ku ka cenim të kohezionit social, pasojat mbi efikasitetin ekonomik, mbi aspektin social, por edhe mbi zhvillimet politike, bëhen më të rënda.

– PD dhe PS po diskutojnë prej kohësh mbi reformën zgjedhore. PS po këmbëngul në gjetjen e mekanizmave që të parandalojë vjedhjen e zgjedhjeve, sipas saj. Por, ndërkohë, sado që bëhen këto rregullime, sërish kemi akuza për vjedhje etj. Ku qëndron problemi për ju?

Problemi nuk është thjesht i PS-së, problemi është i të gjithë shqiptarëve. Për aq kohë sa kemi 20 vjet dhe nuk kemi një certifikatë për standardet e zgjedhjeve, do të thotë se problemet ekzistojnë, ato nuk duhen fshehur dhe zgjidhjet nuk duhet të jenë gjysmake.

Problemi themelor ka të bëjë me plotësimin e kritereve të Kopenhagenit, ku e drejta e votës dhe standardet e zgjedhjeve janë themelore. Ne kemi mbetur pas, kemi mbetur të fundit lidhur me standardet e zgjedhjeve, jemi edhe pas Kosovës apo Bosnje-Hercegovinës. Mburremi se në gjenezën tonë jemi europianë dhe nuk po arrijmë dot, as në prag të 100 vjetorit të themelimit të Shtetit Shqiptar, të jemi pjesë e Europës së Bashkuar; jo thjesht mbi bazën e kufijve gjeografikë, jo thjesht mbi bazën e gjenezës parahistorike, por mbi bazën e kritereve dhe standardeve të Europës moderne të Shekullit të 21.

Problemi themelor është se proceset zgjedhore jo të besueshme, prodhojnë fitues jo të besueshëm, prodhojnë fitues me besueshmëri të munguar, duke e lënë sërish të cunguar plotësimin e standardeve të një demokracie sa më funksionale dhe sa më efektive.

– PS-ja ka nisur një strategji të re në zgjedhjen e kreut të FRESSH-it. Ndërkaq, ky organizëm ka prodhuar gjithnjë figura të rëndësishme për PS, madje sot drejtues të lartë. A po e luan këtë rol ende Fressh-i? Si e shihni fuqinë e tij, në rritje apo rënie?

Nxitja e konkurrimit, inspirimi të rinjve për të marrë pjesë në çdo nivel organizativ në garat për të drejtuar forumet e tyre, është një investim afatgjatë shumë i mirë. Proceset e filluara, në qoftë se do të kenë edhe mbështetjen pozitive të kolegëve dhe medias, nuk do të kenë kthim pas. Ato mund të përmirësohen dhe mund të jenë më efektive. Modele të tilla kanë edhe një tjetër efekt pozitiv, ato nuk bëjnë thjesht dallimin midis forumeve dhe partive të tjera politike, por nëse rezultojnë të suksesshme e imponojnë modelin edhe tek forumet e tjera rinore, dhe partite e tjera politike. Ta mbështesim këtë trend pozitiv duke bërë përmirësimet e nevojshme, pa e paragjykuar, vonuar dhe spostuar. Të fillojmë t’i zbatojmë përvojat e suksesshme që konstatohen sot në vendet me demokraci moderne. Modeli amerikan i garës brenda partive politike (primary) po përdoret sot nga një numër më i madh i partive politike në shumë vende europiane. Një përvojë e re e konkurimit politik ka filluar, notën këtij procesi të ri në FRESSH duhet t’ia vendosin vetë të rinjtë, gjithmonë duke u inspiruar nga e ardhmja.

Çela: Vetëm Topi e rrëzon Berishën për Presidentin

10:25 Politika

Një histori dashurie e ndërprerë në mes nga tragjedia e Himarës

10:20 Politika

Studentja e mbijetuar: Shoferi nuk e manovronte dot timonin dhe nuk frenonte dot

10:02 Politika

Dori Stafa, mesazh në Facebook pak çaste para aksidentit. "Po kalojmë bukur..."

08:43 Politika

Identifikohen 13 viktimat e aksidentit

08:16 Politika

VDES një tjetër studente. Shkon në 13 numri i viktimave. LISTA e të plagosurave

22:27 Politika

DOSSIER/ Aksidenti në të njëjtin vend para 23 vitesh mori 23 jetë njerëzish

21:26 Politika

Elbasan: Homazhe në universitet për viktimat

21:25 Politika

FOTOT: Tragjedia e Himarës bën xhiron e botës. 6 mijë viktima nga aksidentet në 20 vite

21:00 Politika

Olldashi: Rruga ka qenë e rikonstruktuar, nuk ka qenë ajo shkak për aksidentin

20:11 Politika