Bahri Shaqiri - Orët e shkarkimit tim

Nga Lorenc Vangjeli

Ish-kreu i SHISH tregon çfarë ndodhi të enjten në mesditë kur në zyrën e tij mbërriti dekreti presidencial që e liroi nga detyra mbas shtatë vjetësh. Reagimi i menjëhershëm amerikan dhe i politikës lokale. Cilat janë arsyet që shtynë Berishën të hedhë një hap përtej vijës së kuqe? Gjithë historia e një përplasjeje të cilës nuk i dihet fituesi, por që parashihet të ndryshojë shumëçka në Tiranë

Diku nga mesdita, në zyrën e drejtorit të Shërbimit Informativ Shtetëror, Bahri Shaqiri, në periferi të Tiranës, korrieri presidencial dorëzoi një zarf të dyllosur: ishte një dekret i firmosur nga Presidenti i Republikës Bujar Nishani. Pak rreshta. Në fillim citohej baza ligjore, nenet 92 dhe 93 të Kushtetutës së Republikës, ligji i ndryshuar për SHIK, sot SHISH dhe pasonte një nga vendimet më të rëndësishme që Nishani do të ketë mundësi të marrë në pesë vitet e mandatit të tij. Dhe që me siguri absolute, do të shënjojë mandatin e tij në pesë vjet. “Me propozim të kryeministrit liroj nga detyra drejtorin e SHISH, zoti Bahri Shaqiri dhe emëroj në këtë detyrë, drejtor i SHISH Visho Ajazi Likën”. Ky tekst, deri të enjten në mbrëmje vonë nuk ishte pasqyruar në faqen zyrtare të Presidentit, në zërin dekrete.

42 vjeçari Bahri Shaqiri, njeriu që për më shumë se shtatë vjet mbante këtë detyrë, e hapi vetë zarfin presidencial. Askush nuk di se çfarë ka menduar njeriu i sekreteve në ato momente. Telefoni i tij i rezervuar nuk i është përgjigjur asnjërës prej thirrjejeve këmbëngulëse për disa orë, sa kohë që ndodhej në takim me pasardhësin e tij. Përjashtim bëjnë vetëm disa telefonata të realizuara jo në gjuhën shqipe.

E sigurtë është që pak kohë mbas mbërritjes fizike të dekretit në SHISH, në rendin e pak minutave, në zyrën e tij mbërriti menjëherë pasardhësi i tij në detyrë. Ish-zëvendësi i Genc Pollos në ministrinë me emër të gjatë “dixhital” dhe me vetëm një dyzinë punonjësish, përfshi dhe shoferët, u takua në një rreth të ngushtë njerëzish me Shaqirin. Shaqiri vetë pohon” “Po, u takuam në mënyrë normale. Dorëzova detyrën sipas ligjit dhe u largova. Kisha planifikuar të largohesha me pushime dhe e bëra një gjë të tilla mbasi përfundova detyrimin e fundit institucional”, thotë ai me zë të qetë. Dhe mohon me të njëjtin ton të ketë pasur dijeni apo ndonjë sinjal për atë çfarë ndodhi. “Nuk e dija që do të kishte një dekret të tillë sot”, thotë juristi enigmatik, i cili më pas, konfirmon se rreth orës 16.30 vazhdoi programin që kishte parashikuar: largimin për pushime. Refuzon sjellshëm të flasë më gjatë dhe kërkon mirëkuptim, ndoshta i bindur se më shumë se ai, për këtë akt do të flasin të tjerët. Në shqip dhe në anglisht. Dhe ashtu ndodhi menjëherë. Dhe madje, reagimi i parë ishte në anglisht, nga ambasada e Shteteve të Bashkuara të Amerikës për t’u pasuar nga Edi Rama, kryetar i Partisë Socialiste.

Gjithçka sekret

Vetëm dy vetë kishin dijeni për çfarë do të ndodhte sot në mesditë. Dy krerët e shtetit. Presidenti Nishani dhe kryeministri Berisha. Kryetari i shtetit dhe ish-eprori i tij me siguri absolute e kanë pasur në “paketën” e përbashkët marrëveshjen për të liruar institucionin e pavarur nga një peshë e rëndë që i garantonte pavarësinë, drejtori Bahri Shaqiri. Ishte një pakt i “firmosur” që në momentin kur Berisha orientoi votat e maxhorancës drejt ish-ministrit të tij të brendshëm si pasardhës i bamir Topit. Të enjten pakti u “shpall”. Në një situatë që ngjan, megjithatë vetëm në formë, me çfarë ndodhi me Fatos Klosin në vitin e largët 2002. Një nga firmat e para të presidentit konsensual të kohës Alfred Moisiu ishte pikërisht shkarkimi i kreut të SHISH, Klosit. Në atë kohë, kokën e tij e kërkonte edhe Fatos Nano, kryeministër prej pak ditësh, edhe Sali Berisha lider i opozitës që kishte nisur një muaj mjalti PS-PD. Kësaj rradhe, binomi Nishani-Berisha e pati më të lehtë: gjithçka bëhej brenda të njëjtës familje politike nga e cila presidenti formalisht është dorëhequr. Por kjo gjë e komplikon edhe më tej situatën.

Vetë drejtori i ri i SHISH e ka mësuar mundësinë e emërimit të tij në detyrë pak orë para se një gjë e tillë të bëhej realitet. Një zyrtar i nivelit të lartë, por me profil të ulët publik, Visho Ajazi Lika, edhe në Google kishte mbas emërimit të tij vetëm 1280 përmendje. Ai doli nga zyra në të cilën do të qëndrojë me një mandat të pacaktuar deri tani në kohë, vetëm disa minuta përpara se prej derës së SHISH, të largohej Bahri Shaqiri. Ky ishte skaji i fundit që bashkoi një rreth vicioz të kërkesës së pandryshuar të kryeministrit: në krye të SHISH dua njeriun tim! Atë që nisi ta bëjë që në vjeshtën e vitit 2005 kur morri mandatin e parë të qeverisjes së tij, e bëri vetëm shtatë vjet më pas me një firmë të vetme të Presidentit Nishani.

Të parët amerikanët

Pak minuta mbasi lajmi u bë publik, ambasada amerikane reagoi informalisht në një mënyrë gjysmë zyrtare dhe tejet lakonike: “Njoftimin e mësuam nga lajmet. Koha dhe arsyet përbëjnë pikëpyetje”. Por dhe kaq, duke njohur dinamikën shtatë vjeçare të kësaj historie, dëshmon hapur pakënaqësinë amerikane në disa drejtime. Së pari në karshillëkun e pakuptimtë që aleati i vogël dhe shpesh “ballkanik” në detaje të tilla, i bëri nervit të zbuluar të interesave direkte amerikane në Shqipëri. Në mënyrë të përsëritur dhe tërësisht hapur, në momente të caktuara, amerikanët kanë deklaruar se institucioni i SHISH dhe drejtori i saj ishin një vijë e kuqe që nuk duhej të kalohej nga politika lokale në Tiranë. Në 12 mars 2010, kur koka e Shaqirit u kërkua nëpërmjet ndryshimit të kuadrin ligjor për institucionin, ish-ambasadori amerikan Uidhers u shpreh nga Kukësi: “Në kuadrin e NATO-s dhe sipas marrëveshjeve dypalëshe, kjo është një çështje me implikime ndërkombëtare. Dhe, për pasojë, cilido qoftë diskutimi i brendshëm, është shumë, shumë e rëndësishme që ekspertë ligjorë ndërkombëtarë të mund ta rishohin këtë projektligj gjerë e gjatë dhe me hollësi për t’u siguruar që ai përmbush komponentin ndërkombëtar të detyrimeve të tij. Vërtet që po e ndjekim nga afër diskutimin e brendshëm mbi këtë ligj dhe të gjithë deputetëve, të të gjithë spektrit politik u kërkojmë të vlerësojnë pasojat e këtij ligji për interesat afatgjata kombëtare dhe ndërkombëtare të Shqipërisë”.

Sikur të mos mjaftonte kjo, një muaj më pas, në prill, Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Anders Fogh Rasmussen, kreu një vizitë të paparalajmëruar në Tiranë. Mesazhi i tij ishte i thjeshtë, përtej mirësjelljes diplomatiko-ushtarake u tha qartë se ligji nuk është vetëm çështje e brendshme e Shqipërisë, është dhe çështje e NATO-s.

Asgjë nuk ka ndryshuar në këto dy vjet nga këto principe amerikane dhe të NATO-s, thjesht ndryshoi një nga aktorët në lojë, presidenti i ri dhe forma e realizimit të largimit të Shaqirit, jo me kufizim mandati, por me lirim nga detyra. Ka ndryshuar dhe diçka thelbësore në orientimin e padukshëm të politikës së jashtme shqiptare. Jo i asaj që vazhdon të përsërisë zyrtarisht e me servilizëm si aksioma prioritetet strategjike të vendit ndaj aleancave me SHBA-në dhe Perëndimin, por i asaj çka ndodh nën sipërfaqe. Realisht. Me orientimin e kërkesës për financime për ekonominë e sëmurë shqiptare me para të ardhura kryesisht nga Lindja. Dhe me privatizime strategjike, duke nisur që me Albpetrolin, që ngjajnë se janë të destinuara të bëhen po me partnerë lindorë, rusë, azerë apo dhe më larg akoma, me kinezë.

Reagimi lokal

Rama i ra shkurt. Por ky është vetëm fillimi sepse kryetari i PS-së kapi në dorë një fill që do ta tërheqë gjatë. Si hap i parë për t’u treguar shqiptarëve se Berisha po uzurpon gjithë institucionet dhe se ai shkon edhe kundër interesave amerikane në vend dhe në rajon dhe si hap i dytë, për t’u dëshmuar amerikanëve dhe aleancës euroatlantike, se në Shqipëri, ai është e vetmja alternativë reale pushteti dhe bashkëpunues me interesat e tyre. Të enjten mbasdite, pak mbasi u bë publik shkarkimi i Shaqirit ai do të deklaronte: “Për llogari të kryeministrit, Presidenti zëvendësoi Drejtorin e Shërbimit Sekret me një shërbëtor të Saliut njësoj siç është dhe vetë. Çfarë turpi! Turp sepse rrënoi pavarësinë e SHISH; sepse e bëri këtë pa u konsultuar me aleatin më të madh strategjik të Shqipërisë; sepse ktheu kohën pas! Ky vendim i Presidentit është akti më ekzemplar i varësisë së tij nga kryeministri e do të sjellë pasoja negative për jetën politike e institucionale”.

Për dy njerëzit në krye të FRD-së, ish-Presidentin Topi në hije dhe ish-ministrin Oketa, nuk ka dyshime. I pari si president kishte pohuar se nuk do të dekretonte në asnjë rast shkarkimin e kreut të SHISH, i dyti, duke qenë edhe antar qeverie, kishte kundërshtuar ndryshimin në ligj që do të shkarkonte Shaqirin në korrik 2010. Dje, në një deklarim zyrtar FRD përdor terma të rëndë për Berishën, por kursen Nishanin: “Kryeministri po uzurpon të gjitha institucionet kushtetuese. Shqipëria po i largohet BE-së dhe standardeve të NATO-s dhe po shkon drejt modelit Lukashenko. Kambanat e alarmit po bien për qytetarët dhe për faktorin ndërkombëtar”.

Kurse Aleanca Kuq e Zi, shkon edhe më tej: “… jemi gjithmonë pro këndvështrimit të Shteteve të Bashkuara të Amerikës, të cilët kanë insistuar në pavarësinë e Prokurorisë së Përgjithshme dhe SHISH, të cilët tashmë janë vetëm një dekret larg pengmarrjes. …i bëjmë thirrje faktorit ndërkombëtar që të rikonsiderojë marrëdhëniet me Sali Berishën, kryeministrin e Shqipërisë, por jo të shqiptarëve, pasi sjelljet e fundit të kryeministrit tregojnë qartë se ai është i gatshëm të rrezikojë dhe marrëdhëniet me SHBA, BE dhe NATO vetëm për të arritur qëllimet e tij të errëta”.

Nuk ka folur ende Ilir Meta, të paktën deri të enjten në mbrëmje ka heshtur. Ish-zëvendëskryeminstri dhe kryetar i partisë që garanton qeverisjen e Berishës, ka qenë njeriu kyç që e ka pamundësuar në korrik 2010 të njëjtën lëvizje në kreun e SHISH.

Edhe Shpëtim Idrizi i PDIU-së ka heshtur. Në korrik 2010, Berisha nuk mund ta llogariste në favor të maxhorancës votën e tij kundër Shaqirit.

Një ngulm “i çuditshëm” shtatë vjeçar

Ish-presidenti Moisiu dëshmon se ndodhej në SHBA në vjeshtën e vitit 2005, në sesionin vjetor të OKB-së, kur mësoi se kryeministri i sapo ardhur në detyrë Berisha kërkonte kokën e Bahri Shaqirit. Nuk dihet nëse vetëm instikti politik apo dhe ndonjë “këshillë” amerikane, e shtyu Moisiun që nga studio e Zërit të Amerikës të premtonte se një gjë e tillë nuk do të ndodhte. Foli jo tërësisht hapur, por përgjigjen për këtë çështje delikate e kishte vetëm për fare pak veshë në Tiranë, që kishin mprehur shpatën. Me të cilët fitoi një mëri të pafundme, fillimisht për këtë arsye. Moisiu e kishte bërë njëherë një akt të tillë me Fatos Klosin, por siguroi që nuk do të bënte “bis”.

Më pas, ngulmi i Doktor Berishës për të siguruar kontrollin mbi SHISH, u duk se nisi të harrohej. Tentativa të tjera të nëndheshme për largimin e Shaqirit nuk u bënë kurrë publike, deri në mars të vitit 2010, kur maxhoranca njoftoi se po përgatiste një projektligj që do të kufizonte mandatin e qëndrimit në detyrë të kryetarit të SHISH. Reagimi i menjëhershëm euroatlantik e zbrapsi edhe njëherë dëshirën plot ankth të Sali Berishës, por vetëm për pak muaj. Në javën e tretë të korrikut 2010, në Kuvend shkoi pikërisht ky projektligj. Eshtë e sigurtë se ambasada amerikane në atë kohë ka kërkuar praninë maksimale të deputetëve të opozitës dhe ashtu ndodhi. Disa deputetë socialistë që ndodheshin jashtë shtetit janë kthyer me urgjencë në Tiranë, edhe nga SHBA, edhe nga Australia, edhe nga klinika mjekësore ku ndodheshin të shtruar. Në të njëjtën kohë, siç kishte ndodhur edhe në mars të atij viti në Uashington kur Metës i ishte bërë e qartë se shumica qeverisëse duhet të mbante duart larg SHISH-it, ish-zëvendëskryeministrit dhe ministrit të jashtëm, ju tha e njëjta gjë. “Të mos nxitohemi, të presim asistencën e NATO-s”, tha atëherë qetësisht Meta, në kulmin e aksioneve të tij politike. Nga jashtë Kuvendit, Edi Rama kërcënonte rivalin e tij, i cili, nuk ndodhej në Kuvend: “Merre mollën e sherrit dhe fute ku e more pasi njëherë e fute Shqipërinë në qorrsokak, kësaj here do mbetesh vetëm. Shqipëria nuk ka sherr për të bërë as me NATO as me SHBA-në”.

Duket se viktimë e mospranisë së shefit të saj në Kuvend në atë seancë dramatike, mbeti vetëm kryetarja e Kuvendit. Ajo tha me patetizëm tha diçka që sot do të donte të mos e kishte nxjerrë nga goja: “Mazhoranca hedh poshtë diversionet e pista të Edi Ramës dhe e garanton atë se ligji do të kalojë”. Në fakt ligji nuk kaloi. Një shumicë e re, fluide dhe e ndryshme nga ajo që qeveriste vendin, u krijua papritur në Kuvend. Me atë shumicë u bashkuan deputetët Oketa, Stërkaj, Demi dhe dy deputetët e PDIU-së, Idrizi dhe Tahiri. Në këtë sprovë forcash, Berisha thjesht u tërhoq duke ndjerë se “make up” që kërkonte të bënte në këtë vetull të qeverisjes, po i rrezikonte dritën e syve, vetë pushtetin. Ishte një tërheqje e përkohshme sepse u premtua që projektligji do të kalonte dy muaj më pas, në shtator, por një gjë e tillë nuk ndodhi.

Sot, pse?

Eshtë pothuaj e pamundur të shpjegohet një hap i tillë i maxhorancës vetëm me stilin tipik të të bërit politikë të Doktor Berishës, i cili nuk zgjedh kurrë të gjejë derën për të kapërcyer murin, por i bie drejtpërdrejt me kokë. Dhe që kur nuk e shemb murin me goditjen e parë, e përdor sërish e sërish kokën për të. Eshtë pothuaj e pamundur të mësohet se cili është fitimi i tij në këtë sprovë në një sinor që i kanë dëshmuar se nuk është i tij. Një burim i rezervuar jep megjithatë një shpjegim: “Mbas anëtarësimit të Shqipërisë në NATO, kishte një moratorium tre vjeçar për mosndryshimin e drejtuesve në agjensitë e sigurisë. Ky është një afat i tejkaluar tashmë”, pretendon burimi konfidencial i revistës JAVA. Por një gjë e tillë ngjan e pamundur për shkak të reagimit të ambasadës amerikane, menjëherë mbas dekretit të Nishanit. “Pikpyetje për kohën dhe arsyet”, thotë ambasada. Historia mbetet mister. Por me siguri, jo për shumë kohë. Gushti, muaji i “vakancave” politike dhe diplomatike fluturon shpejt. Në shtator, me ardhjen e vjeshtës, të gjithë nisin punë. Dy vjet më parë, për të njëjtën histori, shumë vetë në Uashington kishin anulluar pushimet. Po tani? Përgjigja mund të vijë vetëm nga ana tjetër e Atlantikut.

Kundërzbulimi në rajon dhe më tej*

Në këtë botë, ndoshta është e vërtetë shprehja se shërbimet sekrete janë pararoja e depërtimit jo vetëm ekonomik në një rajon të caktuar. E në qoftë kështu, për të parë se çfarë po ndodh realisht në Tiranë, duhet të shihet me kujdes se çfarë lloj investimesh përfundojnë në Shqipëri ose ç´kombësi parash qarkullojnë në vend.

Për të përdorur gjuhën e kohës së luftës së ftohtë: potencialisht në Shqipëri pretendohet se veprojnë tre zbulime: të një vendi fqinjë të rajonit dhe të dy shteteve të mëdha, “rivalë” të amerikanëve. Duke kujtuar objektin zyrtar të veprimtarisë së SHISH-it dhe partnerëve të tij amerikanë, britanikë e deri diku edhe italianë, këtu në Tiranë, subjekt i punës së tyre janë këto tre shërbime. Njëlloj si antiterrorizmi. Njëlloj si trafiqet e paligjshme. Njëlloj si “vëzhgimi” i vëmendshëm i orientimit të zonave të influencës ekonomike. Apo dhe pastrimi i parave në sasi të mëdha.
Dhe këtu ka një vijë të qartë të kuqe. Përtej të cilës nuk mund të kalohet. Një vijë të kuqe për shtypin, të cilës MAPO, natyrisht i qëndron larg. Lojërat me “007” nuk janë lojëra të së kaluarës, por ato, të paktën llogjikisht, mund të japin një përgjigje: pse u kërkua “bis” koka e kreut të SHISH-it Bahri Shaqiri? Një 40 vjeçar tiranas, që për hir të detyrës ka marrëdhënie mjaft të mira me Presidentin e Republikës Bamir Topi dhe Prokuroren e Përgjithshme Ina Rama, por me marrëdhënie të ndera me kryeministrin Berisha, me të cilin, që nga koha që ai ka ardhur në pushtet është takuar vetëm katër herë në pesë vjet. Shaqiri, është një profesionist, me arsim juridik dhe marrëdhënie “optimale” me partnerët që punojnë me të në shërbim, amerikanë dhe britanike.
Në të gjithë këtë lëmsh, ndoshta gjenden dhe përgjigjet se pse amerikanët janë kaq të vendosur për të mbrojtur status quo-në në Shërbim. Me çdo kusht dhe me çdo çmim, ashtu siç tradicionalisht, kanë marrë gjithçka, që prej fundit të Luftës së dytë Botërore e këtej.
Ndoshta këto rrethana mund t’i kenë shkarë nga vëmendja kryeministrit, që ndërmori fushatën e sulmit kundër SHISH në emër të disa reflekseve të vjetra që i trashëgon që nga koha kur kontrollonte nga Presidenca edhe SHIK-un e dikurshëm. Dëshira për të kontrolluar gjithçka dhe gjithkënd, mund të jetë duke e shtyrë atë që të hedhë një hap delikat.
Shqipëria është një vend që prej një viti është në krizë të rëndë politike, për shkak të dyshimeve mbi të cilat është ngritur procesi i fundit zgjedhor që prodhoi qeverinë Berisha 2. Një nga zgjidhjet e krizës janë dhe zgjedhjet e parakohshme, në të cilat SHISH prej vitesh, vërtet nuk është aktor dhe faktor, por sigurisht është një spektator dhe dëshmitar i “bezdisshëm”. Njëlloj si në zgjedhjet e qershorit 2009. Çfarë ndodhi me SHISH dhe të nesërmen e tij në këtë javë të shkuar, ndoshta mund të shpjegojnë se çfarë do të ndodhë në Tiranë në një të ardhme të afërt.

*Marrë nga revista MAPO, autor L. V., korrik 2010

Cili është drejtori i ri i SHISH?

Sipas asaj që shkruan vetë në CV e tij, Visho Ajazi Lika është një njeri ambicioz, shumë i motivuar dhe me një formim të shkëlqyer në matematikë dhe eksperiencë të gjerë në fushën e informatikës. Eshtë diplomuar në fakultetin e shkencave në Tiranë dhe ka mastera në informatikë. Ka punuar si matematicien që në vitin 1981 në ministrinë e punëve komunale, më pas, deri në vitin 1993 mësimdhënie në Universitetin e Tiranës dhe që atëherë deri në vitin 1997, në ministrinë e jashtme, ku e quan veten diplomat dhe drejtor, por në fakt ka qenë në varësi të SHIK-ut të Gazidedes. Më pas ka emigruar në Kanada për t’urikthyer fillimisht si këshilltar i kryeministrit e deri të enjten në mesditë, ishte zëvendësministër, në ministrinë emërgjatë të Pollos, për inovacionin, teknologjinë e informacionit dhe të Komunikimit.

Ekzekutimi në Elbasan, arrestohen 2 efektivët mbikëqyrës të policisë

13:37 Politika

A i ka dalë ndonjë puçërr Berishës?

13:02 Politika

Korrupsioni në Shqipëri përkeqësohet përpara zgjedhjeve

12:47 Politika

Braçe: Nishani duhet të përgjigjet a ka marrë Visho Lika azil politik si kundërshtar i opozitës aktuale?

11:06 Politika

Tenderi për skrapin e Poliçanit? Edhe ai tek vila e Gjirit të Lalzit është vendosur

10:33 Politika

Dy viktima në Elbasan, qëllohet i dënuari me ‘arrest shtëpie’, babait i bie infarkt nga ngjarja

10:18 Politika

Edhe kjo marrëveshje për kufirin ujor bëhet pa bekimin e presidentit?

10:13 Politika

Arben Malaj: PS dhe aleatët të takohen me Nishanin, t’i tregojnë shqetësimet që kanë

09:55 Politika

Edhe Greqia nuk ka pësuar një rënie të tillë të tregtisë me pakicë!

20:21 Politika

Luftë kundër Iranit që këtë vit?

20:14 Politika