Mimi Kodheli: Do hetojmë paratë e ushtrisë

Ministrja e ardhshme e mbrojtjes në një rrëfim të pazakontë për të shkuarën vetjake dhe të nesërmen e saj në krye të institucionit të “burrave”. SHQUP-i, hetimi i korrupsionit të djeshëm, transparenca dhe vijimësia e asaj çfarë është e pandryshueshme në politikën e shtetit shqiptar. Mimi Kodheli premton: çfarë do të bëjmë për Forcat e Armatosura

Nga Lorenc Vangjeli, JAVA

Një bisedë me ministren e ardhshme të mbrojtjes nuk është e lehtë. Më saktë është interesante kur flitet për gjëra të përgjithshme dhe e tendosur kur diskutohet për të nesërmen e drejtimit të kësaj ministrie. Mimi Kodheli vjen në një nga baret e njohur të Tiranës më herët sesa koha e fiksuar për takim. Një kohë që gjithsesi “shpenzohet” me një mori njerëzish të tjerë me të cilët shtrëngon dorën, falenderon me delikatesë për urimet për detyrën e re, por dhe për elegancën e veshjes, pa harruar të shtojë se numri i telefonit të saj personal është po ai i hershmi. Ka ndërruar vetëm aparatin me të cilin nuk është ende e familjarizuar: të vjetrin, siç kishte premtuar, e kishte hedhur e thyer në mbrëmjen e 23 qershorit sapo ishte mësuar se e majta po rikthehej në pushtet. Biseda e saj me revistën Java nuk ishte shumë miqësore si dikur, më shumë se hija e pushtetit të nesërm, tendosja rridhte nga përgjegjësitë e ndryshme të qeverisjes dhe të opozitës. Ishte e sjellshme, por me një vendosmëri që linte të hapur çdo dialog, fundi i secilit prej tyre mund të ishte një “Dakord, e lemë këtu, flasim një herë tjetër!”.

Ndodhi kështu sepse ndoshta, ideja e intervistimit pa nisur ende punën nuk i pëlqente. Ashtu si dhe vëmendja e shtuar nga tryezat përreth.

Kodheli i mbronte gati-gati me arrogancë bindjet e saj me një kontrast befasues me pamjen e saj dhe me po aq kontrast me mënyrën autoironike me të cilën përmendte moshën.

Ngjante pak a shumë njëlloj me portretin e saj luftarak prej opozitareje të hershme. Por më e përmbajtur. E bindur se çfarë kishte kritikuar dje, nesër do të ishte detyra e saj që ta bënte ndryshe. Ta bënte më mirë.

“Jemi të detyruar të jemi shumë më të përgjegjshëm se ata që po ikin. Tani gara jonë nuk është me ta, është me çfarë kemi premtuar, është garë me veten dhe shpresën tonë dhe me shpresat që i kemi rilindur shqiptarëve”, thotë ajo.

Ka disa fjalë kyçe që i përmend shpesh: transparenca, afrimi i Forcave të Armatosura me publikun, respektimi i ligjshmërisë kudo e për gjithçka, përfshirë dhe sistemin e ndjeshëm të karrierës së ushtarakut dhe marrëdhëniet e Shqipërisë me aleatët e NATO-s. Kryesisht amerikanë e britanikë, por dhe me fqinjët.

Nga Gërdeci

Pothuaj katër vjet më parë, në mars 2009, në përvjetorin e parë të tragjedisë së Gërdecit, Mimi Kodheli ishte pjesë e marshimit të organizuar nga PS, një marshim në këmbë nga Tirana drejt kraterit të vdekjes. Pikërisht në buzë të tij ajo foli për makthin e shkaktuar nga politika dhe pafuqia e uniformave ushtarake për të penguar makutërinë e politikës.

Dhe më keq akoma, me përfshirjen e segmenteve të tyre në këtë tragjedi. Atëherë as në ëndrrat e saj më të guximshme nuk ishte përfshirë kjo kthesë e fatit të saj, kur ajo vetë do të jetë brenda pak ditësh, do të jetë zyrtarisht ministre e mbrojtjes. Detyrën e re e ka marrë edhe si një sfidë personale, përfshirë në sfidën politike të maxhorancës së re.

Më shumë se sa çfarë do të bëjë, Kodheli di mirë se çfarë nuk do të bëjë në mënyrë absolute: asnjë shkelje të ligjit! Nuk e fsheh besimin tek vetja.

“Në jetë nuk më kanë dhuruar kurrë asgjë që nuk e kam merituar. Madje shpesh më është dashur që për të njëjtin rezultat, të djersij më shumë e të vuaj më shumë se shumë kush tjetër që kishte një marrëdhënie më të mirë se unë me fatin”.

Ish-studente me të gjitha notat maksimale, Kodheli përmend të paktën dy herë në bisedë një shprehje të hershme: “Nuk mund të bëjë kurrë punë të mëdha në shtet ai që nuk ka bërë më parë punë të vogla”!

Dhe të tilla ajo ka bërë shumë më parë.

“E di çfarë? Nuk e kisha menduar veten në këtë post, por kur me erdhi propozimi nga kryetari i maxhorancës së re për të qenë ministre e mbrojtjes, e para gjë që m’u kujtua ishte se asnjëherë gjatë viteve të mia të studimeve, nuk i jam shmangur zborit ushtarak. Në Tiranë, në ato kohë ishte në modë që të siguroheshin raporte mjekësore për të mos mbajtur automatikët në supe. As prindërit nuk do të ma lejonin një gjë të tillë dhe as unë vetë nuk do t’ia lejoja vetes shmangien”, thotë ajo, me një ndjenjë krenarie për ushtrimin e dikurshëm paranojak komunist të llojit: Gjithë populli ushtar!

Është e vetëdijshme që është e para grua në krye të një dikasteri që nga larg ngjan si pronë ekskluzive mashkullore, por kjo gjë nuk e step. Të paktën kështu thotë.

“Kësaj radhe le të shohim pjesën plot të gotës. Lërmë të mendoj për kontrastin. Pastaj pantallonat dhe xhaketat janë pjesa që parapëlqej në garderobën time”, thotë ajo.

E shijon autoironinë. E përdor shpesh. Aq sa rrallë e jo shpesh duket sikur përkëdhel veten.

Selia e PD-së

“SHQUP-i seli e re e PD-së?”. Është shumë e përmbajtur edhe në këtë pikë dhe përdor rishtas një nga fjalët e saj kyç: “Do të ketë një përgjigje para së gjithash institucionale, në respekt të ligjit dhe procedurave, do të ketë dhe një përgjigje politike”, thotë ajo.

Pa shpjeguar më tej se çfarë do të jetë konkretisht kjo lloj përgjigjeje. Thotë se procedura e zhveshjes së Forcave të Armatosura nga kjo pronë është bërë në kundërshtim me ligjin dhe se politikisht, ajo është një lloj “ftese” nga luftëtari i palodhur i sherreve politike në Shqipëri, për të tërhequr maxhorancën e re në një konflikt të shpikur.

Ripërsërit një detaj që e ka thënë që në krye të herës kur PD-ja e qeverisë në ikje vendosi të shpërblejë veten me një nga godinat më të rëndësishme të kryeqytetit: firmën e munguar të shefit të shtabit në aktet ligjore që nevojiten. Megjithatë duket se është lënë pezull një surprizë jo fort e këndshme për përfituesit e saj. Është e njëjta mënyrë arsyetimi me atë çfarë do të ndodhë me trashëgiminë e lënë pas në atë ministri. Një nga më të sulmuarat në kohën kur e majta ishte në opozitë për ngritje në sistem të kulturës korruptive. Qoftë me pronat e shumta të Forcave të Armatosura, qoftë me sjelljen ndaj burimeve njerëzore.

“Ekzistojnë të gjitha mjetet, mekanizmat dhe instrumentet për të rishikuar të gjitha procedurat korruptive dhe financiare. Qoftë me auditin e brendshëm të ministrisë, qoftë me KLSH-në. Në këtë drejtim jemi të ftohtë dhe pa emocione. Dimë mirë se çfarë është bërë mirë në këtë ministri, nga më të rëndësishmet e shtetit shqiptar, por dimë po aq mirë dhe se çfarë kemi bindjen se është bërë keq. Nuk kemi ndërmend që mbi plagë të vendosim një fashë dhe që sa kohë plaga nuk duket me sy të lirë, të themi se ajo nuk ekziston. Thjesht sepse mbi të është kjo fashë. Është detyrimi ynë ligjor, politik, por edhe respekti për betejat që kemi zhvilluar në interes të publikut kur kemi qenë në opozitë”, thotë Kodheli.

E zbritur në nivel personal, e njohur e vjetër me ministrin aktual Arben Imami, Kodheli thotë se nuk ka pikën e dëshirës për të folur me emra të përveçëm dhe për emra të përveçëm.

“E them këtë edhe sepse jam e bindur se në një institucion, edhe kur ndodh diçka që nuk ka të bëjë me eprorin, sërish përgjegjësia është e tij. Pra, kur them se do të hetojmë veprimtari të mundshme të paligjshme në Ministrinë e Mbrojtjes, do të thotë që “nën hetim” është dhe Imami. Por politika vetëm vë gishtin, janë të tjerë institucione, është drejtësia ajo që vendos më pas për të vërtetën”.

Kodheli rreshton disa nga bindjet dhe akuzat e djeshme të opozitës për Ministrinë e Mbrojtjes.

“Kemi folur kryesisht rolin që ajo ka luajtur në procesin e tjetërsimit të pronave, në të cilin ministria ka qenë një nga aktorët kryesorë bashkë me ministrinë e financave dhe atë të ekonomisë. Po kështu edhe me mënyrën e shpenzimit të fondeve financiare prej saj. Dhe pa harruar edhe politikën me burimet njerëzore, sistemin e vlerësimit dhe ecjes apo ndërprerjes së karrierës së ushtarakut”.

Ka megjithatë një pikë delikate që ajo kërkon me ngulm të kapërcehet.

“Jo çdo shitje – blerje armatimi është trafik, siç quhet rëndom në zhargonin popullor. Është një veprimtari e rregulluar imtësisht në ligjet lokale, por dhe në të drejtën dhe detyrimet ndërkombëtare. Në rastin e Shqipërisë, të paktën nesër dhe sidomos në këtë pikë, do të ketë një bashkëpunim jashtëzakonisht të ngushtë me aleatët tanë në NATO, SHBA dhe Britaninë e Madhe”, thotë ajo pa dashur të zgjatet më tej duke shtuar se shitja e një kallashnikovi me disa karikatorë, gjithsesi është shumë e ndryshme nga tregtimi i një kompjuteri me gjithë printer. “Përgjithësisht kjo është një botë e errët. Dhe si të gjitha zonat e pandriçuara ka shumë mundësi që shikimi i parë të gënjejë. Ajo çfarë ne do të bëjmë ndryshe është transparenca. Transparenca më e plotë e mundshme dhe e lejueshme për të kuptuar çdo taksapagues shqiptar se çfarë ndodh me këtë pasuri dhe se çfarë do të ndodhë me paratë e rivitalizuara nga kjo pasuri”, premton me një ton pothuaj solemn.

Transparenca, transparenca

Është një tjetër fjalë kyçe që e përdor pa u kujdesur dhe pa u shqetësuar se mund të bëhet monotone.

“Nuk është monotoni. Është domosdoshmëri”, thotë ashpër, kur i numërohet shpeshtësia e përdorimit në bisedë të kësaj fjale. “Transparenca nuk është bast individual apo diçka që ka të bëjë me zgjedhje individuale. Është normë ligjore dhe politike. Qytetarët shqiptarë duhet të dinë se në çfarë mënyre shpenzohen paratë e destinuara për Forcat e Armatosura. Duhet të dinë se ku ka shkuar dhe ku shkon çdo qindarkë e tillë. Për çfarë u shërben shpenzimi i këtyre parave. Vetëm duke hedhur dritë mbi këtë mekanizëm sigurohet transparenca. Në vitet e kaluara, madje edhe kur qeverisnim ne socialistët tetë vjet më parë, dukej si normale që çfarë kishte të bënte me Forcat e Armatosura ishte gati-gati si një sekret mistik. Ishte rrjedhojë e të shkuarës edhe më të largët. Por në këto vitet e fundit, ministria u kthye në një pothuaj bunker. Mendoni, as deputetët e Kuvendit të Shqipërisë nuk lejoheshin të hynin brenda”, thotë ajo.

Dhe premton: menaxhim absolutisht më i mirë. Kësaj radhe flet ekonomistja. “Lekët e shtetit nuk janë si uji i detit që nuk mbaron kurrë. Uji i ekonomisë shqiptare ka vajtur në tharje. Sepse paaftësia e këtyre që po ikin është ulëritëse. Për të thënë më të paktën e për të mos përmendur se kishte shumë lumenj parash, që ndryshe nga sa duhej të ndodhte, dilnin nga deti dhe zhdukeshin në drejtim të paditur”, përdor një tjetër metaforë ajo.

Vazhdon të insistojë tek krijimi i një marrëdhënie ndryshe të publikut me Forcat e Armatosura.

“Të të përmend strukturat e emergjencës civile. Ato që janë pjesë e ushtrisë dhe që shërbejnë për raste emergjencash apo fatkeqësish natyrore Duhet një tjetër filozofi. Duhet një tjetër qasje. Duhet të kuptohen, edhe këto struktura, edhe vetë publiku, si pjesë e një të tëre që së bashku vepron më mirë”. Dhe më pas kapërcen idenë, por pa ju ndarë konceptit të transparencës.

“Kur e marr veten me të mirë them se jam një makinë që punoj më mbarë në kushte trysnie dhe presioni. Nuk i kam problem oraret e zgjatura në punë, përveçse ato do të jenë problem i familjes sime. Dhe në ato orë do të ketë patjetër hapësira në të cilat në derën e zyrës sime mund të trokasë çdo ushtarak apo punonjës civil i Forcave të Armatosura. Këto lloj kontaktesh do të jenë shumë më të dobishme për mua sesa për kënd tjetër. Do të më ndihmojnë të njoh më mirë situatën”, thotë ajo.

Dhe në fakt, në gjithë këto ditë ka zhvilluar takime të panumërta me ushtarakë aktivë dhe të dalë në lirim.

“Më ngjan vetja si në universitet”, pohon me grimasën e një studenteje.

E nesërmja

Ka një të veçantë Ministria e Mbrojtjes dhe gjithë aktiviteti i Forcave të Armatosura.

Anëtarësimi i Shqipërisë në NATO ka sjellë një sërë të drejtash dhe detyrimesh reciproke për vendin. Ndryshimet e ngjyrës në qeverisje, nuk janë aq të thjeshta për të ndryshuar gjithçka në ato struktura.

“Sepse pa dyshim gjatë viteve të qeverisjes së PD-së, edhe këtu janë bërë punë të mbara. Së fundmi është miratuar dokumenti strategjik në prill të këtij viti. Është bërë me asistencën e plotë të partnerëve tanë më të ngushtë në NATO. Kjo ka të bëjë me vijimësinë e shtetit, me ato kolona të politikës së tij që janë të pandryshueshme. Këtë javë, kryeministri i ardhshëm Rama e ritheksoi një gjë të tillë kur foli për krizën në Siri. Shqipëria do të vazhdojë të përmbushë me maksimumin e seriozitetit të gjitha detyrimet e saj politike, ushtarake e morale në kuadër të Aleancës së Atlantikut. Shumë shpejt dhe kjo është e përcaktuar në objektivat tona afatmesme, ne do të kemi përfundimisht një ushtri më të vogël në numër, por më aktive dhe të parametrave të vendeve partnere të NATO-s”, thotë Kodheli. Katër vjet më parë, në mars 2009, në përvjetorin e tragjedisë së Gërdecit ajo nuk kishte asnjë ide se çfarë do të sillte fati. Katër vjet më pas, ajo është e bindur se emri i Forcave të Armatosura nuk do të përfshihet kurrë më në histori të tilla dhembjeje e tmerri. E ka marrë një gjë të tillë si sfidë personale,  por nuk e pranon ta thotë.

“Është sfida politike e maxhorancës së re. ne nuk kemi asnjë shans tjetër: duhet të fitojmë betejen me vetveten për hir të qytetarit shqiptar”, thotë Kodheli.

Arben Imami: Oficerët më spiunuan tek Rama për 21 janarin

09:38 Politika

Berisha nuk do të jetë në zyrë ditën që Edi Rama do të nisë punën si kryeministër

09:14 Politika

Me spostimin e stacionit të trenit, Basha siguron 14 kilometër katror troje ndërtimi për ‘miqtë’

09:05 Politika

Sajmir Tahir mos bëj sehir

21:00 Politika 1 koment

Në fund fituesja e debatit ishte... varësja në qafën e Merkel

19:46 Politika

INTERVISTA/ Auron Tare: Moratorium ndërtimeve në bregdet

19:18 Politika

FOTO LAJM/ Kerri nuk do donte që bota të shihte këtë pamje

18:20 Politika

Rama mbledh qeverinë në Shkodër, 4 orë diskutim për programin e ditëve të para

18:03 Politika

Berisha: Mbledhja dhe orgjia e Ramës në Durrës dështoi, Gjushi nuk e futi dorën në xhep

15:47 Politika

Mediu dhe Ndoka: Mazhoranca e re mund të bjerë në çdo moment!!!

15:13 Politika