Qeveritë turke theksojnë prej dekadash partneritetin strategjik me Shqipërinë. Po në se konsiston ky partneritet? Si e vështron ekonomia turke Ballkanin? Për DW flet politilogu turk Hamdi Firat Büyük.
Në takimet bilaterale me kryeministrat dhe me presidentët shqiptarë, Erdogani ka theksuar disa herë që Shqipëria është një aleat strategjik i Turqisë në Ballkan. Pse thuhet kjo dhe cili është vendi i Shqipërisë tek Turqia?
Shqipëria ka qenë deri tani për të gjitha qeveritë turke me rëndësi strategjike. Kjo nuk ka të bëjë vetëm me qeverinë islamike- konservatore të AKP-së nën kryeministrin Rexhep Tayyip Erdogan. Turqit dhe shqiptarët kanë jetuar nën sundimin osman për 400 vjet së bashku. Shumë vezirë të mëdhenj kanë qenë me origjinë shqiptare. Para së gjithash në ushtrinë osmane ka pasur shumë pashallarë shqiptarë, komandantë dhe gjeneralë. Shqipëria ishte vendi i fundit që shpalli pavarësinë nga Perandoria Osmane. Shqiptarët janë në këtë mënyrë kombi më besnik vëlla i turqve. Kësaj i shtohet edhe aspekti fetar: 70 përqind e shqiptarëve janë myslimanë dhe me këtë Shqipëria paraqet dendurinë më të madhe të myslimanëve në Ballkan. Pas luftërave ballkanike në fillim të shekullit të 20-të, pas dy luftërave botërore dhe pas luftës së Jugosllavisë në vitet 1990, mijëra familje shqiptare emigruan në Turqi. Diaspora shqiptare ka shumë fondacione dhe organizata në Turqi. Sipas vlerësimeve, në Turqi jetojnë më shumë se një milionë shqiptarë. Ata janë integruar në qarqet politike dhe ekonomike dhe përfaqësohen fort edhe në ushtri.
Para së gjithash pas Luftës së Ftohtë u përmirësuan gjithnjë e më shumë marrëdhëniet midis Turqisë dhe Shqipërisë. Statusi i Kosovës ka gjithashtu ndikim të madh në marrëdhëniet midis të dyja vendeve. Si Turqia, ashtu edhe Shqipëria kanë të njëjtën pikëpamje për Kosovën dhe e mbrojnë Kosovën në organizatat ndërkombëtare si në NATO dhe në OKB.
Edhe ushtria shqiptare dhe turke bashkëpunojnë ngushtë. Shumë studentë shqiptarë ndjekin shkollat turke të luftës dhe nga ana tjetër, ushtria turke ndihmon që të modernizohet ushtria shqiptare, duke dërguar ekspertë në Shqipëri, për të stërvitur ushtrinë shqiptare.
Shqipëria dhe Turqia kanë si traditë marrëdhënie shumë të mira bilaterale, por tani për herë të parë do të nënshkruhet një “Marrëveshje për partneritetin strategjik”. Çfarë mund të përmbajë kjo marrëveshje?
Turqia ka partneritete strategjike me 16 shtete. Shqipëria do të jetë vendi i 17-të. Turqia e ka tashmë të njëjtën marrëveshje me vendet e Ballkanit Greqi dhe Bullgari. Këto marrëveshje janë pjesë e politikës së jashtme turke, të iniciuara nga qeveria e AKP-së dhe ministri i Jashtëm, Ahmet Davutoglu. Turqia synon t’i avancojë këto partneritete me vende që kanë rëndësi strategjike për Turqinë, për t’i përmirësuar marrëdhëniet në disa nivele. Në bazë të këtyre marrëveshjeve, vendet organizojnë takime të përbashkëta kabinetesh dhe presidentësh. Së bashku pastaj kërkohen premisa zgjidhjesh për fusha të ndryshme tematike. Turqia ka organizuar para pak kohësh 33 takime kabineti me shtete të tjera dhe ka nënshkruar me to 374 marrëveshje, para së gjithash në fushën ekonomike. Marrëveshja me Shqipërinë do të përmbajë gjithashtu shumë aspekte: energjinë, turizmin, tregtinë, arsimin, marrëveshjen për vizat dhe shumë më tepër. Të dyja vendet do të ngrenë me shumë gjasa zona të tregtisë së lirë.
Ekspertët theksojnë gjithmonë e më tepër rritjen e ndikimit të Turqisë në vendet ballkanike. A e mbështesin shifrat, të dhënat dhe faktet konkrete këtë tezë, kur shumica e shteteve ballkanike janë të orientuara qartë drejt BE-së?
Në dekadën e fundit, Turqia u përpoq ta zgjeronte politikën e saj të jashtme nëpër Ballkan, para së gjithash me anë të të ashtuquajturve mekanizma të “Soft Power”. Turqia hapi Institute Yunus Emre (ngjashëm me Institutet Gëte), për të dhënë mësim gjuhën turke dhe për të përcjellë kulturën, letërsinë dhe historinë turke. Në Shqipëri ka një institut në Tiranë dhe një në Shkodër. Veç kësaj, Turqia hapi në Ballkan zyra të organizatës shtetërore të ndihmës për zhvillimin, TIKA. Edhe kërkesat për viza u hoqën për shtetet ballkanike.
Por para së gjithash zhvillimet më të fundit politike në Turqi, në kuadër të deficitit demokratik, e kanë dëmtuar këtë “Soft Power” të Turqisë në Ballkan. Këtë e tregoi edhe fjalimi i Erdoganit në Kosovë vjeshtën e kaluar: “Turqia është Kosovë dhe Kosova është Turqia”, tha ai. Me këtë, Erdogani ringjalli frikën e “neo- osmanizmit” në mendjet e popullatës ballkanike. Që atëherë, marrëdhëniet midis Serbisë dhe Turqisë nuk janë aq të mira sa më parë. Edhe nga pikëpamja ekonomike, Turqia nuk paraqitet kaq mirë në Ballkan. Turqia eksporton 6,9 miliardë dollarë në Ballkan, por kjo pjesë paraqet vetëm 4,5 përqind të të gjithë eksportit të Turqisë. Turqia dëshiron t’i zgjerojë marrëdhëniet me Ballkanin dhe të investojë në shtetet ballkanike, por investorët turq nuk përqendrohen në Ballkan. Para së gjithash, në dy-tri vitet e fundit, Turqia i ka kushtuar shumë vëmendje Lindjes së Afërt dhe Pranverës Arabe. Duket sikur Ballkani e ka humbur prioritetin e tij në politikën e jashtme turke. Veç kësaj, të gjitha shtetet ballkanike kanë një agjendë të BE. Por mbetet të shihet se çfarë do të ndodhë me politikën e jashtme turke, kur të gjitha këto shtete të bëhen anëtare të BE-së.
Turqia angazhohet shumë fort edhe ekonomikisht në Shqipëri, çfarë e bën Shqipërinë tërheqëse si treg për Turqinë?
Këtë pikë e kundërshtoj. Mua nuk më duket se ekonomia shqiptare është kaq atraktive për Turqinë. Shtetet ballkanike janë vende të vogla dhe tregjet e tyre nuk janë me leverdi për Turqinë dhe investorët turq. Në të gjithë Ballkanin jetojnë 50 milionë njerëz. Në bazë të OECD-së, Turqia ndodhet në vendin e dytë, përsa i përket eksportit në Shqipëri. Italia është në vend të parë. Eksporti i Turqisë në Shqipëri kap shumën 270 milionë dollarë, por pjesa e eksportit të përgjithshëm është 0,02 përqind.
Dekadën e fundit, investorët turq, të njohur si “tigrat e Anadollit” shkuan në tregun ballkanik. Ata kishin shpresa të mëdha, por ndërkohë po tërhiqen. Por marrëveshja e tanishme padyshim që mund të sjellë investorë në Shqipëri. Sipas Ministrisë turke të Ekonomisë, Turqia aktualisht investon 710 milionë dollarë në Shqipëri, para së gjithash në projektet e ndërtimit. Por këto shifra janë shumë larg atyre të synuara. Pra marrëveshja mund ta shtyjë edhe më tej vëllimin e këmbimeve tregtare midis Shqipërisë dhe Turqisë.
Byirum Abi Erdogan! Alhamdylylah qe jemi musliman jo qafira se kauret!
Fol per vete o @net. Se je ti qen myslyman besnik,s’do te thote se jemi dhe ne te tjeret.
E kuptuat tani pse jeni kaq te prapambetur ?
Je shum hipokrit ti kopjac i net qe nderon nickname 100 her ne dit her si tourkofogas her si net e ku ta di un cnick tjeter perdor
Mos u çudit, kjo eshte dukuri e dikujt qe eshte pa identitet, se ka problem te nderoje emer, mbiemer, fe, shtet..e keshtu me rradhe, pasi nuk eshte i lidhur pas asnje lloj vlere.
C’kaurr ? C’qafira ? Zoteri, me gjithe respektin, duhet te ndaloni se ngreni sistematikisht mut duke share te krishteret. Merruni me dicka te dobishme ne ate jeten tuaj koti !
Monsieur pordha,
Ngrenien e m…. e ke tradite bashke me militantet e tjere katolike.
Nqs do mirkuptim, tregohu pak me tolerant ne luften qe ke filluar kundra Islamit, gje qe padyshim e ben ne emer te egos personale e jo ne emer te kishes aspak!
Degjoni, pike se pari, mos m’u drejtoni me ” ti ” mua se nuk jemi miq bashke ( dhe lavdi Zotit, nuk kemi per te qene ndonjehere ); eshte rregulli numer 1 i edukates.
Se dyti, mos e ndyni KATOLICIZMIN dhe as KATOLIKET duke i marre neper goje poshte e perpjete neper forume sociale mediatike.
Se treti, qe ju jeni nje idiote ” par excellence ” kjo nuk ka piken e dyshimit; imagjinoni, perdorni togfjaleshin ” ego personale ” nderkohe qe jam i bindur qe nuk ia dini asfare kuptimin. ” Ego ” nga latinishtja eshte nje emer i nxjerre nga peremri personal ” une “. Perkthimi: vetvete personale. Idiotesi!
Se katerti, zonje/zonjushe, s’me keni pare ndonjehere mua te shaj Islamin neper forume, perkundrazi; kam qene nje nga kritizeret me elegante te Islamit ideologjik.
Se pesti, do benit mire te ndryshonit ate pseudonim qe keni vene sepse i kontaminoni inferioritetin dhe trashesine tuaj atij emri hyjnor.
Se gjashti, nese doni lufte une me kenaqesi i shpall ” lufte ” Islamit, por me vjen keq sepse do te fyej keshtu myslimanet e ndershem, se te jete per njerez si ju… e bej carcaf fleten e bardhe nga sharjet dhe sulmet!
Se shtati, vazhdoni te hani edhe ju mut bashke me kedo qe shan KATOLIKET, por funderrina si ju, do jene gjithmone inferiore ndaj KATOLIKEVE.
o neti -te mos ishin keta arrnautet qe nenkupton shqiponjen per etnine shqiptare turqit ne do na benin tarator per fe sic na bene mbas vdekjes se gjergjit edhe drute i varen nga mllefi -turku pasha martoi grua sllave svetllanen jashte ligjeve edhe me urdher te saj e vrau te birin mustafa(shqiptare nga nena) nen momentet kur po triufonte ne vjene se sllavja kishte frike pra babai turk otoman mbyti te birin me grua legjitime shqiptare edhe me nje kosto te larte se me te vrare te birin qe ishte gjenerali suprem i ushtrise turqit humben vjenen -pra lene fene edhe moralin se sja ke haberin hic po te rrojne shqiptaret e asimiluar qe na duan se nje gjake po sa per turke e fe na kishin bere turqe edhe historine tone ja kishin falur grekerve e sllaveve gjimnazi zosimeja i janines nuk lejohesh ne shqipe qe ishte per shqiptaret por greqisht kupton shkolle per arrnautet por ne gjuhen greke -edhe sot ne turqi lejohet cdo gjehe pervec shqipes ………..
ne nuk do te jemi kurre vellezer me anadollaket gjyllyrdyme, qe na shkelen me kembe per 400 vjet, qe na lane mbrapa, na ndaluan gjuhen dhe zakonet.. qe na roberuan, qe merrnin djemte tane per ushtare dhe vajzat per haremet e tyre.. keto dhe shume te tjera jane e verteta, te tjerat jane perralla me mbreter dhe sulltaner..
Vellezer jemi mes vehtes si komb shqiptare,por te keshe mardhenie te mira te ndersjedhta me te tjeret po ashtu eshte mire..Nqs dikush ne politike i thote popullit tone ‘vella’ …nuk mendoj se eshte fyerje…Ata ishin pushtuesit tane dhe lane pasoja prapa por,duke kerkuar falje dhe me politike miqesore,me kalimin e viteve gjerat ndryshojne..PRIORITETI YNE ESHTE EU..USA
bujrum per inat te grekoarabeve te zinj
shyqyr qe ruajtem gjuhen tone nga 500 vjet pushtim otoman dhe jemi shqipetare dhe jo turq
Kujt i thua vlla i turqve ti more bythriepur. UN JAM SHQIPTAR 100%.
Kush e ndjen veten turk te zhduket NGA shqiperia
Per cudi thote te njejtat argumente Historike qe thote Greku dhe dhe Serbi….ne ushtrine Turke kishte me shume ushtar, gjeneral Shqipetare….Shqipetaret kalonin mire me Turqit prandaj iken te fundit nga Ballkani….shume student Shqipetar sudjojne ne shkollat e Luftes ne Turqi….Shqipetaret jane me Islamiket e Ballkanit ne masen 70%…
Te kuptoni c’fare brockulla thote Historia Shqipetare (per luftra dhe Pamvaresi).
Shqiperia ka qene gjithmon nje pike strategjike per Turqine qe ne kohen e Skenderbeut dhe ja arriti qellimin nepermjet Fese se poshter Islamike.
patriot,
Te keshilloj te besh vizite te Psikiatristi se lumi qe te mori! Ik debil se na nxorre bojen, lame nam neper Evrope me debila si ti!
Thuhet ” Psikiatri ” me theks tek a…
Mâ ne fund kanceri turko-islam po then qafen andej kah ka ardhe.
Adieu!
Ashtu qofte, miku im!
Kaurr,
Perkundrazi: “Islami po lulezon ne cdo vend te botes. Edhe Greqia qe ishte djepi i orthdhjaksise, po dorezohet me se fundi, qytetarja greke me shami nominante per parlamentin Evropian!”
“Pi uthull se te ben mire thote populli!”
Adieus
Me fal se harrova te te them! Jepi pak dhe MonsieurAse mos e pi te gjithe per vete! hahahaha
Ejvallah vella, ejvallah
Te gjithe derrat nji turi kane.Turqit jane derra si sllavet dhe greket.Flasin ne kete menyre vetem per interes.I ftojme ti bejne homazhe Heroit tone Kombetar Gjergj Kastriotit, sepse vetem lufta dhe kujtimi i tij ne shekuj beri te mbijetonte Kombi SHqiptar (se te ishte per turqit ata per500vjet kerkuan vec shfafosjen tone) pastaj shohim e bejme.
Po nga na gjeti vëllezër neve SHQIPTARËVE ky majmuni Mongol neve??
Ne jemi Shqiptarë pasardhës të Pellazgëve dhe ILIRËVE dhe jo MAJMUNË BYTHËZINJ të zbritur nga Stepat e MONGOLISË.
Po na vjen turku ne shqiperi per tu kujdes per mbetjet islamike ne trojet shqiptare^^
Keto mbetjet islamke, njerez apo relika qofshin, le te dalin ta presin me gjysem hena, se rast i rradhe ky!
Turku mund te vije per shume arsye te tjera ne Shqiperi. Jane bere xheloza nga Serbet, Grekerit, qe peshkojne vajza shqiptare cdo dite (serbizojne, grekozojne adn tuaj. Sa per Islamiket, mos u merzit shume se ne s’kemi nevoje as per Turqit as per jashtqitjet si ti! Per ne kujdeset Krijuesi i qiejve dhe tokes, “Zoti i Lartesuar, Meshiruesi i gjithesise”!
Sa për ata ”Tigrat e Anadollit” nuk na ze shumë meraku
Po eshte e vertet qe shqiptaret jane besnik por jo serbet se SALI BERISHA eshte puro serb bashke me Mul Noken
jo more majmun pa bisht, u dashaa te bejme miq greket, apo jo?! nje qindmije here me mire turqia sesa fara e qenit greku dhe serbi .
neti, adriatiku, turkofagosi, zum zumi, eleftherisqepi dhe ca shqipfoles te tjere helenas, jane i njejti person sipas mendimit tim..
Erdhi turku i vu zjarr
cohu shqiptar mos rri i var,
shqiperine myslimanizoj
ne feudalizem do na coj….
Zgjohu shqiptar dhe veri zjarrin
me gjithe kisha e xhami,
feja jone eshte shqiptaria
vafte ne djall ,turku ,serbi….
Hidhi syte nga Amerika
lere turkun vari lesht
sepse shume miqesi me ta
eshte si provim ne vjeshte!!!!!
Amerika nuk u ve zjarrin kishave dhe xhamijave, o cun. Amerika eshte nga vendet qe ka perqindje me te larta te frekuentimit te kishave…
Siq bejne terroristat islamik ne Nigeri me femijet e marr pengje ,dhe i konvertojne ne fene e djallit nen gryken e armeve,ashtu kane bere terroristat turq ndaj shqiptareve per ti konvertuar ne mysliman turq.Larg ketyre investitoreve islamik,qe vetem prapambetje kane sjelle kudo ku kane shkelur keta mongole
ik ore turk i ndyre,te qifsha robte ty me gjithe byrazeret e tu shqipfoles………
ptuuuuuuuu rrace e ndyre mongole,kriminele dhe jihadiste……
U rafte plsaja turqve dhe turko-fileve.
Ikni mor rrace e ndyre mongole , te vetmit “shqiptare” qe i thojne turqve “vllezer” jane islamiko terroristat
A BAN BE TI KAUR ME SHKU PREJ NGA KE ARDH SEPSE OSMANLIT KAN QEN MBRETRIT E BALLKANIT DHE KAN ME MBETUR PRAP MBRETRINJ Të KëTYRE TROJEVE E PëR ATO Që MENDOJNë SI TI SKA VEND Në VILAJETIN TONë
adnan pordha, mblidh citjanet dhe yxhym me anadoll fare turku.
ketu jane trojet e Kastriotajve
Kastriotat e kane vendin ne Lezhe, se ketu ne Berat iken me bishtin ne shale i lane 100000 te vrare. Kjo s’eshte tema e debatit por thjesht qe ta dish nqs e kishe harruar!
Ju jeni nga Berati ? Aha, kjo shpjegon gjithcka…
Ti adnan je turk apo shqiptar? Nese je shqiptar ta dish qe ata stergjysherit a katragjysherit e tu ishin te krishtere dhe per arsye taksash a lufte u kthyen ne mysliman. Keshtu qe para se te komentosh mendohu nje here.
“Kaurret”jane ne token dhe shtepine e tyre,por mongolet dhe hibritet e tyre çfar duan ne Europe dhe Shqiperi?
ytttt turk rrace e shpifur skemi te bejm fare me sojin tuaj zdhukuni nga mongolia nga ke ardhur fytyra te shpifura…vdekje islamit dhe te tradhetarve shqiptare.jam krnar qe jam 100% shqiptar dhe katolik. skemi te bejme fare me turqit edhe iher vdekje islami.
Ti je trushplare idiot “jo katolik”, se katoliku europian ka pak mendje, jo kaq idiot fanatik shpellar si ti!
Katoliku Europian eshte ai qe i mbajti me buke shqiptaret 24 vjet dhe jo vetem ; gjithe funderrinat nga vendet arabe, turqit, rumunet, bullgaret, romet etj. hane buke ne keto vende Katolike dhe kur vjen fundi shesin edhe tangerllek. Edhe une jam super krenar qe jam katolik ( megjithe patetizmin qe mund te shkaktoje kjo ndjenje, e cila per hir te se vertetes eshte alogjike ) sepse katolicizmi evidenton vlerat me te mira te nje shoqerie.
Po “konstatoj” dhe një fakt interesant: Gjithë Rilindasit tanë (përfshi babain e Pavarësisë, Ismail Bej Qemalin), ishin me poste të rëndësishme në shtetin e Perandorisë Osmane…(???!!!) Nuk e di, ndoshta gaboj, por më duket se këtu ka një “kontradiktë”, me veprimtarinë e tyre patriotike për Pavarësi, të cilën nuk na e kanë “shpjeguar” historianët tanë të nderuar… Edhe diçka tjetër: Kam mbaruar Universitetin, por asnjëri nuk më ka mësuar në shkollë se Ismail Qemal Vlora, ishte martuar me një greke ortodokse, që e kishte “rrëmbyer” dhe më të kishte 12 (!) fëmijë dhe sot varri i saj është në Spanjë (???!!!), ose që vëllëzërit Frashëri, në Turqi, nuk e kishin mbiemrin “Frashëri”, por Shemshedini…(???!!!) (Këto i mësova rastësisht kohët e fundit). Përfundimi: N.q.se nuk do ta shikojnmë Historinë tonë ne sy, realisht, me të mirat dhe të “këqiat” e saj, por do mjaftohemi me “përrallat” e kohës së Enverit, që na ledhatojnë veshët, nuk kemi për të ecur kurrë përpara…!
E po turk kokekuq nuk kisha pare ndonjehere,kjo me beri pershtypje mua,per te tjerat ka ca te verteta,psh,shume qafirokorak e konsiderojne veten jo vellezer me turqit,por turq te vertet dhe krenohen me te…..
do thoshte turkofagu,mathan oti gamiomaste,plakosan ke i turki…
Trojan,
Kjo tregon qarte se ti ke jetuar ne shpelle te “Tragobise” e s’ke fare haberin nga bota!
Turqit jane me te bardhe se shqiptaret, ky eshte fakt qe askush s’mund ta mohoje pavaresisht se i ka miq apo armiq turqit!
Shikoje me kujdes Erdoganin kur te vije ne Shqiperi,me siguri do dallosh qe shkelqen me shume ne fytyre se Edi yne ( s’kam per qellim ofendimin e tij, respekte)!
Sa per zemer i ke moj mira,ti duhet te jesh e bredhur dhe do kesh pare shume turq kokekuq.
gjihe bota i njef per bohira ne te zinje turqit kurse ti i shikon deri dhe bjond dhe te shkelqyshem si babaerdogani,ai bene me shume makiazh se sa ti,prandaj i shkelqene mullaqja.
sygjerimi im eshte te shikosh sa me shpejte doktorin e syve,se ke miopi te theksuar,pa ardhur idhulli jote akoma,se e shtyu viziten ai.
U dhjeve ne pantallona trojan. Ik se i gjithe forumi mban ere nga ti!
Te ha thumbi maro!!??
gje ndonje se jane bere shumic ne shqiperi ata trqit kokuq,regullojne dhembet shqipove qe ja u hoqi enveri,po ty te regullokan dhe “gardhin” me duket….
Hah, ky po qe ishte humor. Turqit jane me shumice ne France, Gjermani, Zvicer etj., dhe i kam pare mire se c’fytyra te shemtuara qe jane. Jane shume ezmere, me vetulla pis te zeza, me sy te zinj dhe me thonj te paprere. Vec kesaj, turqit jane hajna, maskarenj, te poshter, te limaksur, te trashe, meskine, genjeshtare e mashtruesa, vrases, te piste, cinike, hipokrite, funderrinat e njerezimit… Mos flisni thjesht sa per te folur!
kohet kane ndryshuar me te keqen ne shqiptareve na e do greqia kush jeton ne greqi e kupton.por po te bejme shtet(mos te harrojme se skemi shtet nga 90 e ketej)te tjeret te respektojne perfshi edhe greqine.shtet na duhet o njerez……………