Te fundit
FOTOT/ Në bunkerin sekret të Titos
20 Prill 2015, 20:01Politika
TEMA
Pesëdhjetë vjet më parë, ARK D-0 u ndërtua në fshehtësi të plotë duke qenë se do të ishte qendra e kontrollit dhe e komandës emergjente të lidershipit ushtarak dhe politik të Jugosllavisë dhe vija e fundit e mbrojtjes në rast të ndonjë sulmi të pa specifikuar nga Lindja ose Perëndimi.
Vendndodhja e tij, pranë qytetit të vogël jugor të Konjicit, u zgjodh me kujdes. I vendosur në një luginë të vogël të fshehur midis maleve të larta të Bosnjës dhe Hercegovinës dhe pranë një rruge të ngushtë që shtrihet përgjatë lumit Neretva, ai ishte e vështirë për t’u arritur dhe i lehtë për t’u mbrojtur.
Gjysmë shekulli më vonë, pamja ka ndryshuar në mënyrë dramatike. Qyteti i Konjicit është zgjeruar dhe rruga e ngushtë tani është një nga rrugët kryesore automobilistike që lidh bregun qendror të Adriatikut me Bosnjën lindore dhe pjesën tjetër të krahinës.
Bunkeri që duhet të shërbente si vendi i fundit i fshehjes për liderin politik jugosllav dhe komandantin ushtarak Josip Broz Tito, ka ndryshuar shumë.
Pajisjet e komandës së emergjencës kanë kohë që s’janë më aty. Në vend të tyre bukeri gumëzhin nga vizitorë të shumtë dhe kureshtarë që kanë ardhur të shohin ekspozitën e fundit të artit dhe pajisjet që duken ende disi të pavenda në dhomat e mëdha nëntokësore dhe tunelet e gjatë.
Bunkeri është ende shumë fantastik! Është shumë i madh,” shprehet Jessie Hronesova, një akademike që rri në Oksford. Ajo dhe një grup miqsh dhe kolegësh, përfshirë edhe një numër zyrtarësh dhe studentësh perëndimorë, përfituan nga një nga ditët e ngrohta pranverore në Bosnje dhe Hercegovinë për të vizituar bunkerin.
“Ndërtesa të tilla i përkasin të kaluarës dhe janë të vështira të gjenden në ditët e sotme,” thotë ajo.
Komanda e Fshehtë e Ushtrisë, ARK- e cila shumë njerëz mendojnë se i referohet Arkës së Noas nga Bibla – u ndërtua nga viti 1953 deri në vitin 1979 në fshehtësi të plotë dhe ekzistenca e saj mbeti e fshehtë për dekada.
Ai u ndërtua që t’i bënte ballë një sulmi bërthamor dhe mund të strehonte deri në 350 persona nga elita politike dhe ushtarake për të paktën gjashtë muaj. Ndërtimi i tij mendohet të ketë kushtuar rreth 4.6 miliard dollarë amerikanë në atë kohë – e barasvlefshme me një shumë shumë më të madhe në ditët e sotme.
E gjithë ndërtesa dhe sistemet e saj të ngrohjes dhe ajrimit kanë mbetur plotësisht funksionale që nga dita që ajo u ndërtua, madje edhe gjatë luftës së viteve 1992-1995.
Ajo u hap më në fund për publikun disa vjet më parë dhe që atëherë kjo ndërtesë e nëndheshme prej 6500 metrash katrorë ka tërhequr me mijëra vizitorë vendas dhe ndërkombëtarë, kureshtare për të parë strukturën që supozohet të përfaqësonte fuqinë e madhe të ish-Jugosllavisë dhe liderin të saj të asaj kohe, Josip Broz Tito.
Përveç se një vend që tërheq vizitorë, në ARK D-0 zhvillohen gjithashtu një sërë ekspozitash artistike dhe evente të tjera kulturore.
Kërkohet: Pronar përgjegjës
E megjithatë Ministria e Mbrojtjes e Bosnjës dhe Hercegovinës – e cila ishte zyrtarisht në ngarkim të bunkerit – vendosi në shkurt të këtij viti se bunkeri s’ishte i nevojshëm dhe as i përshtatshëm për përdorim ushtarak, kështu që ia dorëzoi atë qeverisë dhe institucioneve të Federatës Kroato-Boshnjake.
Dhe pikërisht këtu filloi një kapitull i ri në bunkerin e Titos për raste emergjencash.
Me një mirëmbajtje mujore që arrin deri në rreth 5,000 euro, ARK D-0 dukej se ishte shumë e shtrenjtë për këdo nga institucionet apo kompanitë e varfëruara të Bosnjës, kështu që secili prej tyre nuk pranoi të merrte përsipër përgjegjësinë për të.
Në një deklaratë të shkruar për BIRN, qeveria e Federatës tha se ajo ia ka dorëzuar zyrtarisht bunkerin kompanisë së prodhimit të municioneve “Igman”, e cila ka një fabrikë pranë bunkerit në Konjic.
Qeveria e Federatës ka në pronëri 51% të aksioneve të “Igman Konjic”.
Megjithatë, kur BIRN iu afrua përfaqësuesve të “Igmanit Konjic” dhe u kërkoi atyre një koment, ata theksuan se procesi i dorëzimit ende nuk kishte përfunduar dhe se ata nuk ishin përgjegjës për ARK D-0.
Dzahid Muradbegovic, drejtor i “Igman Konjic”, së fundmi ka thënë për mediat se firma nuk ka para për të mbajtur ARK D-0 dhe se ata i kanë kërkuar qeverisë së Federatës thjesht leje për të përdorur disa nga objektet në afërsi të kompleksit të bunkerit për prodhimin dhe ruajtjen e mallrave të tyre.
Kur iu kërkua një koment në lidhje me këtë, qeveria e Federatës thjesht ritheksoi se bunkeri i ishte dhënë tashmë kompanisë “Igman Konjic” për një periudhë pesë vjeçare.
Ushtarët boshnjakë shërbejnë si guidë
Edhe me problemin e përgjegjësisë për mirëmbjatjen e ARK D-0 që vazhdon sa këtej andej, ai vazhdon të tërheqë vizitorë të cilët mirëpriteshin rregullisht nga një njsi e vogël ushtarësh të Ushtrisë Boshnjake.
Ushtarët, të vendosur aty për të mbajtur rregull brenda dhe përreth bunkerit për momentin, çuditërisht u shndërruan në guida efikase në atë ndërtesë.
“Kjo ndërtesë mbahej shumë sekret, vetëm katër gjeneralë e dinin për të,” tha për Balkan Insight Admir Gakic, një prej ushtarëve. “Njerëzit që punuan këtu kishin nënshkruar një deklaratë që s’do të tregonin kurrë për të.”
Gakic me shumë kënaqësi dha detaje shtesë rreth objektit. Ai tha se tunelet në qendër të bunkerit u ndërtuan në formën e një patkoi kali. Këto tunele duhet të strehonin Titon, i cili me sa duket nuk jetoi aq gjatë sa ta përdorte këtë bunker, duke qenë se ai vdiq një vit pasi bunkeri u hap zyrtarisht, por përsëri në mënyrë sekrete.
Ai vazhdoi duke shpjeguar se si ARK D-0 është i përbërë nga 11 blloqe që u ndërtuan për të mbështetur jetesën aty në rast të ndonjë sulmi bërthamor. Bunkeri do të vulohej hermetikisht, duke u mbështetur tek sistemet e tij të ajrit të kondicionuar dhe furnizimit me ujë që viheshin në punë nga gjeneratorët elektrikë.
Duke shëtitur bunkerin, Gakic tregoi pajisjet dhe mobiliet origjinale – disa qindra shtretër për Titon dhe bashkëpunëtorët e tij më të ngushtë – të cilat ndodhin ende pikërisht aty ku ishin vendosur dekada më parë, disa prej tyre të mbuluara me najlon.
Portreti i Titos është ende i varur pothuajse në çdo dhomë dhe pjesa më e madhe prej tyre ende kanë telefona të vjetër të kuq. Megjithatë, qëllimi i vërtetë i bunkerit bëhet më i qartë kur hyn në dhomat e komandës dhe komunikimit, të cilat janë ende edhe sot të pajisura me tavolina të stilit ushtarak dhe pajisje komunikimi në pamje të parë të ndërlikuara.
Përshtypja e përgjithshme është përzierje e çuditshme filmash të vjetër me luftë dhe tregimesh me spiunë nga koha e Luftës së Ftohtë. Të vijnë lehtësisht në mendje imazhe të personelit ushtarak që nxiton nëpër kompleks, duke vizatuar harta dhe duke planifikuar lëvizje të trupave ushtarake në mes të reve të tëra tymi cigaresh.
Por bunkeri i Titos është përfundimisht i hapur për grupe me nga 10 ose më shumë vizitorë, për aq kohë sa rezervoni më parë dhe kjo është një zgjedhje shumë e përhapur.
“Turistët vijnë nga e gjithë bota dhe shumë prej tyre nga rajoni,” thotë Amela Hujdur nga “Visit Konjic”, një kompani që sjell rregullisht turistë kureshtarë te ARK D-0.
Gakic, i cili luante në këtë lagje kur ishte fëmijë, tha se e gjithë zona nuk lejohej për vizitorët dhe mban mend se si të moshuarit i paralajmëronin gjithmonë fëmijët të mos shëtisin përreth kësaj zone.
“Kur ishim fëmijë, vinim këtu me biçikleta ose përpiqeshim të lundronim këtu pranë në lumin Neretva, por policia ushtarake dilte menjëherë,” më tregon ai.
“Ky vend tani është shpallur monument kombëtar. Ai tregon për një epokë, duke qenë se është i vetmi objekt ushtarak i ruajtur në gjendjen e tij origjinale në Jugosllavi,” shton Gakic.
Shtrati i Titos
14 komente në “FOTOT/ Në bunkerin sekret të Titos”
Lini një Përgjigje
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
ky esht bunker
ka lezet
tamam per njerz.
u munduan edhe majmunat shqiptaqiqa te ndertonin nje te tille per Dullen,por doli nje dicka si bicim shpelle neandertalesh!
sadoqe e pastroi dhe e bajatisi pikturisti ed rama,prap se prap vje era shpell atje.
e cfar gjeje nuk e degjeneruan shqiptaret.
fillojn me ndertu autostrada,dalin si perfundim rrug te gjera me kthesa dhe qe prishen ala pa u inaguru;planifikojn te ndertojn stadjum olimpik futbolli,del ne perfundim nje fush sportive tip bollshevike me ca shkall perreth;planifikojn te ndertojn pallate banimi,dalin si perfundim jo apartamente njerzish por ca kotece te vendos mbi njera tjetren ku ajri vje er qelb;nisen per te ndertu ca shtpija vila ,zen tokat e bukes dhe ndertojn ca ngrehina qe te kujtojn Kabul Afganistanin ose rripin palestinez te Gazes.
vari leshin e loqeve te boleve te koqeve te carit
vari!
vari carin shqipetarit!!
haaaa….
PO çfar MASHTRUSISH bunkeri i TITOS thon,po ku ka shtet ne bot qe te ket pasur bunker mer zotri perveç SHQIPRIS, nuk ka munci asiher vetem ENVERI ka bo bunkere se kishte frik nga lufta imagjinare,mor popull debil pa tru mos e hani kte genjeshter,TITO KA pas tynel por nuk e ka bo per luft se na dalin te gjith paranojak nga lufta pastaj si ENVERI ose jemi ne palaço te pa fytyr qe sterrosim çdo gje qe beri brezi shkuar, un besoj qe tito e ka ber tynelin per tu fresku ne kohen e veres se ben vap,kurse ENVERI i bente se kishte frik nga lufta nuk e di pse po keshtu thon shum analist politikan dhe shum komentus inteligjent ne komentet ne kto gazetat e perdiçme qe beshtyn lart pa e ditur qe beshtyma te bie prap ne surrat sa her bie fjala per bunkerartin.shikoni dhe merni shembull nga bota sa rrespekt kan per te kaluaren e tyre dhe per punen qe kan ber me mund e djers te paret e tyre,shikoni dhe beuni njerez.
kafe me pak
po të të ketë rënë rasti të kesh qënë në zvicër,kuptohet për kohë të gjatë,do të të kenë treguar se për tynele dhe bunkerë janë numër një!!flas për ato mbrojtës!!
deri para dhjet vjetësh ose diçka më shumë atje u hoq detyrimi për të ndërtuar strehime atomike!!
dhe po ta krahasojmë situatën e zvicrës me atë të shqipërisë do të themi se jemi si nata me ditën!ne jemi të rethuar,akoma sot nga shtete që nuk na lënë të qetë;sërbi në veri e greku në jug;bile dhe maqedon bytha nuk të lë rehat,dhe ai bën si i fortë!!përse u nënçmua u përfol dhe u nxi aq shumë vetëm për një arsye të thjeshtë:-për të katandisur shtetin shqiptar në këtë gjëndje që është!!pa asnjë lloj mbrojtje!!
quajtën paranojë atë që u bë për mbrojtjen e shtetit shqiptar dhe nuk e krahasojnë aspak me shpenzimet që ka bërë shteti grek,antar i natos dhe BE!!ky shtet megjithëse është në momnete të vështira ku kërcënohet me krizë urie,paguan 500 milionë për disa avionë luftarak të vjetër!!
debilat e temës gjejnë video një jutub ku klasifikohet enveri si i treti diktator që mbushi shqipërinë me bunkerë mbrojtës,dhe nuk thonë asgjë për qiprasin që është bërë si zorraxi për një krodhe bukë dhe në të njëjtën kohë hedh gjysëm miliardi për armatim!!të jenë të çmëndur apo thejsht presin momnetin për të sulmuar?ligjin e luftës e kanë!turqisë si bien dot,bullgarisë po ashtu,mbetet maqedonia,dhe ne!!që të dy pa brekë në bythë dhe me çifte gjahu!!
Mos more ca thoni ?! Na i futen jugosllavet ?!!! Ne ishim unikal sipas koqeve te rilindjes dhe kumbareshes se kultures! Fshatare idjote!
E keni kthyer forum ne perversitet homogjenesh gjakprishur nga bregu.
Sa do antishqiptar te tregoheni prap fshatar shqiptar mbeteni o qyqer.
mjerane, qe ulni vehten sishqiptare.
sa keq flisni ,e pate prapanicen kur saliu doli i pari dhe ju dha urdher ti pastronit bunkieret.
rregull situata e kerkonte
fortifikimi dhe mbrojtja eshte detyre e shenjte.
ai qe tallet nuk eshte njeri,
enveri nuk beri salltante,
endoji edhe per te gjthe me vend srehihime.
lufta nje here behet.
po te qe bere do thoshin mire i beri.
shyqyr qe nuk u be lufta.
tani ndertojme pallate bunkier, qe
te mos futet dielli ne ato qe mbulohen nga bunkieret,
te mos futet makina kur te bie zjarr.
te shikome fqinjen kur vete ne wc.
kjo eshte liri e shikimit
bunk art qe hapi edi le te shkoje te shikoje sii kane VKQ,vend komandat qendrore ushtritee tjera.
mjerane, qe ulni vehten sishqiptare.
sa keq flisni ,e pate prapanicen kur saliu doli i pari dhe ju dha urdher ti pastronit bunkieret.
rregull situata e kerkonte
fortifikimi dhe mbrojtja eshte detyre e shenjte.
ai qe tallet nuk eshte njeri,
enveri nuk beri salltante,
mendoji edhe per te gjthe me vend srehihime.
lufta nje here behet.
po te qe bere do thoshin mire i beri.
shyqyr qe nuk u be lufta.
tani ndertojme pallate bunkier, qe
te mos futet dielli ne ato qe mbulohen nga bunkieret,
te mos futet makina kur te bie zjarr.
te shikome fqinjen kur vete ne wc.
kjo eshte liri e shikimit
bunk art qe hapi edi le te shkoje te shikoje sii kane VKQ,vend komandat qendrore ushtritee tjera.
Tjeter kuptim kane keto bunkera dhe tjeter drejtim marin neper shkrime apo komente te ndryshme.
Edhe amerikani ka nje pentagon, edhe njeher aq sa eshte siper e ke edhe nentoke,edhe shtepia e bardhe po ashtu eshte e projektuar qysh kur eshte ndertuar,edhe rusia ka nje tjeter kremlin sa eshte siper,po aq eshte edhe nentoke,udheheqja kineze po ashtu komunikimin e udheheqjes kryesore e ka te nendheshem nga banesa ne zyre,keto qe jan shtete te medha dhe jo me per shtete te vogla ku ne periudhen e luftes se “ftehte”,pregatiteshin per cdo eventualitet.
Le te mbeten keto si gjera historike dhe te mos diskutohen politikish per pjese te caktuara te kohes, se ndryshe do te filloim te flasim edhe per kalate perse jane ndertuar qysh ne lashtesi,te cilat sote ne gjith boten po mirembahen dhe vizitohen nga turist te vendeve te ndryshme.
ikkkkkkkkkkk more legena se keni surrat dhe fltini per xhaxhin pse nuk flsinit ne 80 halabak zorrroooooooooooooo
idiote njerez cdo shtet ka qe ne raste lufte strehohet shtabi.
pse cfare e dini ju david camp ne amerike.
e jo ne qe ishim e jemi me kafshe rrotull.
zogu i ndertoi pallat gerarldines per nje vit . ku i keni pronat e enverit e ku jane ato te handikapatit qe thote jam princ leka.
Perveç LABI -it, meritoni sherbimin qe po i behet tokave nga demtuesite arave. Tregoni qe jeni gjallesat me te peshtira.
EPRA ne SHQIPTARET duhet ta dim qe çfar kemi ber ne ne te kaluaren e kemi ber mas problemeve te kohes nuk i kemi ber ato tynele per kapriço por per kte qellim qe i ka ber ter bota,per mbrojtien e sovranitetit te kti vendi, po jemi popull palaço dhe qeshim dhe tallemi me bunkeret dhe tynelet po nuk jemi ne vetem qe i kemi ndertuar kto por ter bota, mir ENVERI mas llogjikes se disa injoranteve i beri se na paskesh qen paranojak po AMERIKA ç MUT DESHI QE I BERI DHE NJEMIJ HER ME TE MDHA SE TE ENVERIT TYNELET, PO RUSIA FRANCA JUGOSLLAVIA ANGLIA NGA KUSH KISHIN FRIK NGA NE,o njerez koha do ta gjykoj dhe brezat qe do vin te cilet do te shohin tek figura ati burri shteti atdhetarin dhe udheheqsin me te perkushtuar per kte popull mosmirnjohes esht kjo mosmirnjohje nga brezi me i ndershem qe drejtoj kte vend qe ne nuk shofim hajer sot popull pa kok.
Per- qiiqiiii-shqiii-nje-sugjerim:-ti-dhe-te-tjere-percmimeshkrus-jeni-vetem-mbeturinat-e-jashteqitjes-te-gjithe-kombit-shqiptar,dhe-mos-u-genjeni-se-i-beni-njerzit-me-vete—-Edhe-armiqte-i-kane-vleresuar-veprat-per-mbrojtjen-e-atdheut-dhe-jane-habitur-mor-agjent-te-vendeve-fqinj–
Pune qe e kane bere te gjith te paret e atyre viteve.Po edhe te tashmit shkojne neper male e shpella me flotirin dhe leket e dulles.