Te fundit
Shkolla e Vashave - The Girls’ School në Korçën e 1905-s dhe përpjekjet e kishës greke kundër saj
18 Gusht 2015, 14:42Kulturë
TEMA
Zonjusha Ellen M. Stone thotë për këtë shkrim: “Raporti i bashkëngjitur për shkollën tonë të vetme në Shqipëri – dhe e vetmja shkollë në të gjithë Shqipërinë ku përdoret gjuha shqipe – jep një ide mbi punën e guximshme të këtyre dy të diplomuarave tona prej Kolegjit të Konstandinopojës. Zonjusha Sevasti Qiriazi u diplomua më 1891, ndërsa motra e saj, Parashqevia, mbaroi universitetin në qershor të vitit 1904. Uroj që njerëzit ta duan dhe të luten për këtë shkollë të vetmuar.”
Viti 1904 mund të quhet viti më i jashtëzakonshëm në historinë e Shollës së Vashave shqiptare. Çështje serioze patën pasoja jo të këndshme, si p.sh. mbyllja e vitit shkollor pa ceremonitë e zakonshme të fundvitit, ndalimi i gjuhës shqipe etj. Gjatë vitit që shkoi qeveria mori masat më rigoroze për ndalimin e qarkullimit të librave shqip, si dhe për ndalimin e letërkëmbimit në shqip. Në fillim të vitit u shkrova një letër shqip prindërve të një nxënëses sonë këtu, e cila banon disa orë larg qytetit, dhe kiridji nuk pranoi ta merrte letrën, meqë nuk ishte shkruar në greqisht. Përndjekja ka qenë e dyanshme, sepse, përveç qeverisë, është edhe Kisha greke, dëshira më e madhe e së cilës është që shkolla jonë të mos ekzistojë. Në fillim të vitit peshkopi për disa javë me radhë mallkoi çdokënd që kishte lidhje me ne. Ai i referohej shkollës si një vend i rrezikshëm për bijat e tyre etj. Sikur nuk u mjaftuan me çfarë thanë në kishë, priftërinjtë u bënë vizitë çdo familjeje që kishte vajzat në shkollën tonë dhe kërcënuan prindërit.
Të gjorët njerëz! Nganjëherë ua hodhëm fajin atyre për mungesën e kurajës, por nuk jam e sigurt nëse është e drejtë të mendojmë këtë kur e dimë shumë mirë se çfarë dënimi u jep kisha kur nuk u binden– ose të vdekurit u lihen pa varrosur, ose fëmijët e tyre nuk pagëzohen. I ndihmoftë Zoti që të shohin të vërtetën dhe të ndërgjegjësohen e të kuptojnë që qëllimi ynë është të ndihmojmë në zhvillimin e kombit shqiptar.
Më bëri përshtypje dëshira e disa njerëzve me pozitë për të dërguar vajzat e tyre si internate [*se ishin studente që banonin në mjediset e fjetores së shkollës] për shkak të trajnimit të tyre të mirë të krishterë. Një ditë një bej shprehu keqardhjen e tij të thellë që vajzave myslimane nuk u lejohej më të vinin në shkollën tonë siç kishin bërë disa vite më parë. Ndjenjat që shprehte ishin aq prekëse sa nuk mund të përshkruhen me fjalë. Në fund tha: “Ne nuk jemi myslimanë, ne jemi të krishterë. Ne u detyruam të bëhemi këta që jemi tani.”
Numri i nxënësve nuk është i madh, po as nuk prisnim që numri të ishte i madh në mes këtyre rrethanave shqetësuese. Megjithatë, ne nuk i humbasim shpresat. Ne lutemi dhe shpresojmë për kohë më të mira. Nga tridhjetë nxënëse që kemi, njëmbëdhjetë janë internate. Ato po shkojnë mirë, sidomos për sa i përket krijimit të një karakteri të mirë. Qeshë shumë e gëzuar dje kur një zotëri më tha se çfarë ndryshimi ka ndodhur me vajzat që kur filluan shkollën tonë.
Na vjen shumë keq që nuk kemi një predikues këtu. Kjo keqardhje ndihet jo vetëm në rrethin e shkollës sonë, por edhe ndër të jashtmit. Shërbime fetare mbahen çdo të diel – në mëngjes takim lutjeje, pasdite mësimi i shkollës të së dielës. Shoqata e Krishterë mblidhet të premteve nëpër shtëpi me familje që na ftojnë t’u shkojmë sa më shpesh që mundemi. Të dielave në mbrëmje shërbimet mbahen rregullisht dhe këndohen himne e studiohen Shkrimet e Shenjta. Kjo i ndihmon vajzat të kenë njohuri të përgjithshme për të vërtetën sipas Biblës dhe krijon te to frymën e adhurimit të vërtetë. Si mësuesit, ashtu dhe nxënëset po e vuajnë shumë mungesën e zonjushës Sevasti Qiriazi.
(Përktheu Iva Gjoni, redaktoi Teuta Toska)
19 komente në “Shkolla e Vashave – The Girls’ School në Korçën e 1905-s dhe përpjekjet e kishës greke kundër saj”
Lini një Përgjigje
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Nuk perben ndonje cudi fakti se greket pergjate gjithe historise se tyre kane qene te pabese (Trojan Horse is a tale from the Trojan War about the subterfuge that the Greeks used to enter the city of Troy and win the war. In the canonical version, after a fruitless 10-year siege, the Greeks constructed a huge wooden horse, and hid a select force of men inside. The Greeks pretended to sail away, and the Trojans pulled the horse into their city as a victory trophy. That night the Greek force crept out of the horse and opened the gates for the rest of the Greek army, which had sailed back under cover of night. The Greeks entered and destroyed the city of Troy, decisively ending the war)!kali trojes eshte 100% produkt grek.Por mua me ben cudi fakti se si Janullatos qe po jep shpirt nuk i mjaftuan 24 vite ne drejtimin e kishes ne mes te Tiranes,kerkon te ja trashegoje kete post drejtimi nje tjeter greku,pra te vazhdojne greket spiunazhin e tyre ne pafundesi,rrace e ndyre jevgjite.
Eshte shume ironike qe per nje teme ekxluzivisht shqiptare ,do fillojne mazllemet te komentojne.
Gjasme kunder grekut nderkohe qe sulmi I tyre kryesor dhe I vetem edhte kunder gjithckaje te paster shqiptare. Sidomos kunder thelbit nga ku u zhvillua dhe u rrit ky komb kunder ortodoksise.
Eshte gjaku turko arabo cekrez qe I detyron
Ca ke o kar qe komento cdo teme? O shkerdhat gabel kari
Lexoje mire teksin ore tru kkk dhe leri deshirat e ktheju realitetir ore derdimen
Pse s’kishte Kishe te tije shipeci qe mos te rrinte pa u varrosur?
Erdhen mongolet e uraleve pa pike civilizimi dhe i q…ne ropt grrkve…krijun kishen e tyre te pavarur kurse shipeci mes civilizimeve me te medha do ngelte dru me pre ne dore te gerrkut
Megjithese jan gjera qe dihen nga çdo shqiptare qe din shkrim e kendim,
por,nuk eshte keq rifreskimi,sidomos kur eshte mesazh ne ate koh kur vihej ne pikpyetje ekzistenca e kombit shqiptare,koh qe percaktoi qarte se kush jan miqt dhe armiqt e kombit tone.Greket u rralliten me sllavet ne luften per zhdukjen e kultures se popullit tone,ndersa Kisha greke u rrallit edhe me turqit.Ne ka shqiptare qe mban anen e Kishes greke,duhet te kete interes,eshte komplet injorat apo debil,ose ka dyshim ne prejardhjen e tij.Nga shkrimi interesant do te veçoja keto rreshta me poshte.
“Përndjekja ka qenë e dyanshme,sepse,përveç qeverisë,është edhe Kisha greke,dëshira më e madhe e së cilës ështe që shkolla jonë të mos ekzistojë.Në fillim të vitit peshkopi për disa javë me rradhë mallkoi çdokënd që kishte lidhje me ne.Ai i referohej shkollës si një vend i rrezikshëm për bijat e tyre etj.Sikur nuk u mjaftuan me çfarë thanë në Kishë,priftërinjtë u bënë vizitë çdo familjeje që kishte vajzat në shkollën tonë dhe kërrcënuan prindërit”.
Kisha greke te njejtin qellim si turqit,armike e gjuhes dhe kultures shqiptare.Shkolla “shqipe vend i rrezikshem”!!!-po shkollat turke dhe greke pse jo?Eshte e qarte,Kisha greke nuk eshte marre asnjehere me problemet fetare,por ka bere politiken nacionaliste antishqiptare te shtetit grek ne dëm te kultures shqiptare,per ta zhdukur nga faqja e dheut ekzistencen e kombit shqiptare.
“Edhe Krishti ne na thëntë
Unë jam grek, eni pas meje,
Do t’i themi pa mblidh mentë,
Se shqiptari s’vjen pas teje…”
Petro Nini Luarasi
Faleminderit Zigur qe me rikujtove keto vargje te patriotit tone te madh Petro Nini Luarasi
Faleminderit per kujtesen. Mos harroni se motrat Qiriazi ishin te Krishtera, por jo te kishes Greke. Ajo jane motrat e Qerazimit nje nder themeluesit e kishes Ungjillore ne Shqiperi. Ka qene me shume sakrifice puna e tyre ne Shqiperi ne ate kohe, edhe pse tek filmi ajo paraqitet si ateiste apo tjetra vdiq duke punuar ne fushe e mohuar per kontributin e saj deri ne kongresin e manastirit. Historia nuk te harron, pavaresisht se cfare ke bere.
Eshte e vertete qe fqinjet tane asnjehere nuk na kane dashur. Por me e verteta eshte se ne shiptaret githmone kemi qene armiq te njeri tjetrit dhe shume nga ne armiq te kombit.
Qeveria Turke e asaj kohe sigurisht qe nuk donte shkolle shqipe, aq me teper shkolle vajzash.
Ndersa nderhyrjet qe mund te jene bere nga Kisha nuk kane patur fare te bejne me faktin qe ishte shkolle shqipe. Bile nuk kane patur fare te bejne me shkollen.
Problemi ishte pikerisht tek ajo qe permenden ne paragrafin e fundit, Shoqata e Krishtere. Kjo shoqate ishte Protestante ungjillore. Zonja qe ka shkruar kete dokument ishte ungjillore. Mund ta shikoni qe kishte ndikim protestant qe tek fakti qe emri i shkolles eshte shkruar ne anglisht sepse u hap me ndihmen e ungjilloreve nga jashte. Dhe qellimi i tyre nuk ishte mesimi i gjuhes shqipe, por ishte perhapja e protestanizmit ne familjet ortodokse korcare.
Motrat Qirjazi dhe vellai i tyre lane ortodoksine, fene e krishtere te vertete, dhe u konvertuan ne protestanizem. Bene keshtu nje gabim shume te madh. Kaluan ne herezi. Mohuan mesimet e apostujve dhe te vete Krishtit. Nuk do te jap hollesi per kete sepse nuk kam kohe. Nje gje fare e thjeshte qe te bie ne sy eshte se aty permendet vetem cilesimi “i krishtere”, apo “familje te krishtera” . Te gjithe a dime qe te krishteret korcare jane ortodokse, por zonja aty nuk e permend fare fjalen” ortodoks”. Sepse qellimi i tyre ishte protestanizimi i vajzave qe vinin nga familje ortodokse. Dhe per kete perdoren ne menyre te shemtuar ndjenjen patriotike te shqiptareve per gjuhen e tyre.
Pikerisht kete donte te ndalonte Kisha Greke, perhapjen e protestanizmit dhe helmimin e shpirtrave te ortodokseve. Ky ishte qellimi dhe jo ndalimi i mesimit te gjuhes shqipe. Sigurisht qe Kisha e kishte per detyre te ndalonte qe vajzave te reja t’u mesoheshin herezite e protestanteve dhe t’u helmoheshin shpirtrat.
OldFashioned thote:
“Ndersa nderhyrjet qe mund te jene bere nga Kisha nuk kane patur fare te bejne me faktin qe ishte shkolle shqipe”.
1000% e kan patur,sepse ishte ishte shkolle shqipe.
Shkrimi thote Kisha greke.Prandaj qe te marri forme te plote supozimi yt,
duhet te ishte,”Ndersa nderhyrjet qe mund te jene bere nga Kisha Greke nuk kane patur fare te bejne me faktin qe ishte shkolle shqipe”.
Perse e theksoj kete?-sepse,pergjithesimi vetem me fjalen Kishe,erreson dhe humbet komplet kuptimin.Pra,Kisha greke.Nese del para drejtesise nje kriminel perserites,eshte teper i renduar dhe kurresesi i besueshem ndaj çdo lloj justifikimi.Krimineli perserites eshte Kisha greke.
Natyrisht qe presioni i Kishes greke ndaj familjeve te nxenseve,kishte te bente me gjuhen shqipe,lufte qe filloi qe para 300 vjetesh me djallin Kozma,qe thoshte:”Dërgoni fëmijët tuaj të mësojnë greqisht,për arsye se kisha e jone është greke.Dhe ti vëllai im,po nuk mësove greqisht,nuk mund të kuptosh ato që thotë kisha e jonë.Më mirë vëllai im,të kesh shkollë greke në vendin tënd se sa të kesh burime dhe lumenj.Cilido i krishterë, burrë apo grua,që më premton se brenda në shtëpi nuk do të flasë shqip, le të ngrihet në këmbë dhe të më thotë këtu.Unë do t’i marr atij të gjitha mëkatet në qafë time,që nga dita e lindjes së tij, deri më sot…”
Prandaj,shkrimi mesiperm tregon sulmin e Kishes greke ndaj gjuhes shqipe,dhe jo ate qe ngaterron ti”kunder Kishes ungjillore” apo me
“helmimin e shpirtrave”nga Protestanizmi.Mbrapa ortodoksizmit ti mbron indetitetin grek,dhe kerkon te zbusesh nje konflik,nje histori lare me gjak,ku krimineli eshte Kisha greke.E gjitha kjo,me qellim per te asimiluar ortodokset shqiptare,qellim qe e ka realizuar me arvanitasit.
Rastet e martireve te gjuhes shqipe,vrare nga Kisha greke,si,Dhaskal Todhri,Pandeli Sotiri,Papa Kristo Negovani,At Stath Melani,Petro Nini Luarasi…etj,tregon se rasti i mesiperm ishte me e pakta qe mund te bente Kisha greke.
Prandaj,e theksoj edhe nje here,qe presioni i Kishes greke(bere pale me turqit),ishte kunder kultures shqiptare dhe jo kunder Kishes ungjillore.
Zigur Qarri. Nuk bej gabim ose ngaterrim kur them thjesht Kisha dhe jo Kisha Greke, dhe kete do te ta shpjegoj me poshte.
Atehere, ne kohen per te cilen po flasim Shqieria nuk kishte Kishe Ortodokse Autoqefale. Nuk kishte as shtet Shqiptar. Te krishteret ortodokse ne Shqiperi ishin direkt te varur nga Patriarkana Ekumenike e Kostandinopojes dhe kishat ne Shqiperi ishin nen ate juridiksion. Kleriket vareshin direkt nga Patriarkana.
Dhe ne ate kohe e deri ne ditet e sotme te huajt, dhe vecanerisht protestantet, si ne Europen Perendimore ashtu edhe ne Shtetet e Bashkuara te Amerikes, Patriarkanen e cilesojne si Kisha Greke, duke qene se gjuha zyrtare e Patriarkanes ka qene greqishtja qe nga koha e Bizantit, dhe besimin ortodoks te krishtere e konsiderojne si besim ortodoks grek. Me beso, kete e di mire sepse jetoj jashte dhe kur te pyesin per besimin dhe ti u thua se i perket besimin te krishtere ortodoks, ata te thone “So, you are Greek orthodox.” Kjo per shkak te mungeses se njohurive nga ana e tyre pasi te gjithe e dime qe jo cdo ortodoks eshte grek.
Prandaj edhe zonjusha ne fjale thote Kisha Greke sepse kishen ortodokse e konsideron kishe greke, dhe jo sepse e ka fjalen per kishen e Athines. Ketu flitet per peshkopin qe foli kunder ne kishe dhe u shkoi njerezve edhe neper shtepi. Ky peshkop nuk kishte ardhur nga Athina per kete gje. Ishte peshkopi qe besimtaret kishin patur gjithmone. Ishte peshkopi i asaj kishe qe ishte e varur nga Patriarkana dhe jo nga Athina. Por sic te thashe protestantet Kishes Ortodokse i thone Kishe Greke.
Por dyshoj edhe se zonjusha ne fjale, mund ta di shume mire qe ortodoksit shqiptare nuk jane greke por perdor specifikisht me qellim cilesimin “Greke” per te perdorur per qellimet e saj ndjenjen patriotike te shqiptareve per gjuhen e tyre. Por kjo eshte thjesht nje hamendje.
Une ketu po flas per nje rast specifik. Per sulmin e Kishes Ortodokse ndaj Shkolles qe perhapte kulture protestante. Shkrimi nuk flet as per qellime te keqija te Kishes Greke ndaj gjuhes shqipe, nuk flet as per ngjarjet ne kohen e e Shen Kozmait nga Etolia. Nuk flet as per martirizimin e patrioteve shqiptare nga kisha Greke. Keto jane te tjera tema. Dhe une nuk po flas per zbutje konflikti.
Shkrimi flet per nje rast specifik. Dhe une po flas pikerisht per kete shkrim. Dhe me beso, edhe sikur kjo shkolle te mos ishte ne shqip, te ishte ne anglisht apo edhe greqisht Kisha do ta luftonte sepse perhapte herezi.
Une nuk kerkoj aspak te mbroj identitetin grek. I perkas kombesise shqiptare me rrenje e me dege dhe nuk kam asnje pike gjaku grek ne deje. Ashtu sic i perkas me rrenje e me dege besimit ortodoks. Dhe ashtu sic kam per detyre te mbroj kombin tim kur me kerkohet, e kam perseri per detyre qe kur di nje te vertete qe mbron direkt apo indirekt besimin tim ta them.
Nuk besoj ne sinqeritetin tend,ashtu si nuk te besoj se jeton ne Perendim(ose ke disa muaj atje).Ti mund te jeshe ndoshta gjak shqiptare,ashtu si himarjotet,por je filogrek,dhe filogreket i kan sjelle jo pak andralla Shqiperise me afeksionin e tyre ndaj Greqise,per hir te besimit.
Te jetosh ne Perendim dhe te thuash…”lane ortodksine,fene e krishtere te vertete,dhe u konvertuan ne protestanizem.Bene keshtu nje gabim shume te madh.Kaluan ne herezi”…,
nuk perputhesh bashke me metalitetin e nje personi qe jeton ne Perendimin modern,ku keto probleme kan shekuj qe jan tejkaluar.
Vetem nje arab fanatik mund te gjykoje si ty(feja ime me e mira).
Djali,duam apo nuk duam ne,popujt me modern dhe me te zhvilluar ne Bote,jan vendet protestante dhe jo ortodokse.
Paksa paradoksale,jeton ne Perendim dhe jo ne Boten ortodokse,ne
vendet me”fene e krishtere te vertete”!!!
Ti referohemi komentit tend me nje pasazh ku thua:”Nuk bej gabim ose ngaterrim kur them thjeshte Kisha dhe jo Kisha Greke”.
Si,nuk ben gabim?Jan dy,gabim nga naiviteti,ose tendecioz.
Ty te hedh poshte vetem titulli i shkrimit qe eshte:”Shkolla e Vashave–The Girls’ School në Korçën e 1905-s dhe përpjekjet e kishës greke kundër saj”
Kishes greke.
Me poshte:
“Përndjekja ka qenë e dyanshme,sepse,përveç qeverisë,është edhe Kisha greke,dëshira më e madhe e së cilës është që shkolla jonë të mos ekzistojë”.
Kisha greke.
Pastaj,pretendimi yt se:
“…,”ne kohen per te cilen po flasim nuk kishte Kishe Ortodokse Autoqefale.Nuk kishte as shtet shqiptar”.
Kjo nuk ka te beje fare shkrimin.Popujt e Ballkanit po perjetonin nje rilindje kombetare,ate qe Bota protestante e perjetoi para 500
vitesh,rrespekt per kombet dhe kulturen e tyre.
Eshte e vertete qe nuk kishte shtet shqiptare,por kishte nacion shqiptare te pushtuar nga turqit.Eshe shtet maqedonas nuk kishte ne ate koh,por nuk veprohej me ta si me shqiptaret.
Ka pasur marrveshje ndermjet turqve dhe grekeve,ku myslimanet shqiptare te indetifikoheshin si turq,kurse ortodokset si grek.Kete e verteton edhe ajo,qe turqit ndalonin shkollat shqipe,jo vetem
per myslimanet shqiptare,por edhe per ata ortodoks.
Me poshte:
“Prandaj edhe zonjusha ne fjale thote Kisha Greke sepse kishen ortodokse e konsideron kishe greke,dhe jo sepse e ka fjalen per kishen e Athines”.
Ti kerkon te korigjosh dike qe ka jetuar ne ate koh?-qe eshte deshmitare okulare,vetem per te vertetuar argumentat e tua tendecioze?Djali,”Zonjusha” nuk ishte injorante,ishte dikushi,me fort dikushi qe i ka perjetuar prapesite greke.
“Shkolla e Vashave–The Girls’ School në Korçën e 1905-s dhe përpjekjet e kishës greke kundër saj”
“kishës greke”.
Kisha greke,pararoja dhe inspiruesja e ekspansionit grek.
Edhe Anastas Kulluriotin e helmuan qe te zhduknin kulturen dhe gjuhen shqipe.Ne kohen kur u helmua,Greqia ishte shtet!!!
Dhe,sa per konkretizimin me deshmoret e gjuhes shqipe,apo djallin Kozma,jan shembuj qe vertetojn qe shkrimi i “Zonjushes” nuk eshte i shkeputur,ku mund te dyshojm ne vertetesi apo saktesi,por ne nje vazhde te programuar,ku goditja ishte ne thelb te nje kombi,ne gjuh,ne kulture.
shum i sakt.nderimet e mija.
old fashioned. shum i sakt. nderimet e mija. ket pjes nuk e shofim ne. d.m.th. qi t hujt (austrija, italija, gjermanija etj. e deri msot) kishin interesat e tyne ne ket ven. perdoren karten e shqiptarizmes per me arrit qellimet e tyne. pranaj e kan la ket shtet ne mjerrim e vorfni. qi te mos ngren kryt shqiptaret. per me zgjat doren e me lyp. nji shtet i dobt menaxhohet leht (pasunit nentoksore & pozita gjeografike ia merr kur dush per nji cop buk). poplli nuk bon qendres dot se i pren buken. a mer fuci e superfuci. vetem interesat tuja shifni dhe jo mirqonien e popllit.
Ore OldFashioned mjaft ore gjarper mundohesh te na hedhesh hi syve ore pjelle e poshter e bodrumeve te Janulles ik ore zagare andej nga te sollen Sulltanet ne bashkepunim me Kishen Greke se ns qelbet kete toke Arbnore ore HALE TE POSHTRA AZIATI nuk e pati keq Hitleri qe ju vuri zjarrin rracave tuaja te ashtuquajtura greke keqardhje qe nuk e coi deri ne fund zhdukjen e juaj ore jevgjiter
Ti e di se c’i ndodhi Hitlerit.
Ndersa une jetoj mire e bukur dhe me krenari per kombesine time shqiptare brez pas brezi,per besimin tim te krishtere ortodoks brez pas brezi, dhe per familjen time te krishtere ortodokse brez pas brezi, e cila kurre nuk e shiti besimin sepse ashtu na e dha Perendia.
Drita e se vertetes ndricon mendjet e atyre qe e kerkojne, ndersa atyre qe rrine skutave u verbon syte.
bravo me pelqeu jam ne emigrim lexoj ne gazeta disa fjale greke turke
gazetar mblidhni mendjen te tjeret dhane jeten per gjuhen shqipe kaq te bukur
Komenti i komentueses Jona tregon se sulmi i Kishes Greke qe permed Znj. Ellen M. Stone nuk ka qene kunder gjuhes, por kunder kishes Ungjillore. Ketu nuk ka asgje per t’u cuditur, dhe sidomos per t’u irrituar. Sigurisht qe peshkopet dhe kleriket e kane per detyre te mbrojne besimtaret e tyre nga herezite.