Wajahat Ali: “Assalam Alaikum.” E them këtë sinqerisht. Presidenti Obama nisi fjalën e tij në Kajro në vitin 2009 – ky fjalim padyshim kishte për qëllim të bënte jehonë – me përshëndetjet universale të paqes të përdorura nga më shumë se një e gjysmë miliardë myslimanë.

Kam mbajtur një copë shprese se Presidenti Trump do të përdorë fjalimin e tij mbi “Islamin” në Arabinë Saudite si një masë korrigjuese – nëse jo një ndryshim 180 gradësh – për deklaratat e tij të mëparshme anti-myslimane dhe përdorimin nga ai të muslimanëve si një piñata politike për të avancuar një agjendë nacionaliste të bardhë, kundër emigrantëve. Shpresoja që ai të jetë në të vërtetë i frymëzuar nga bukuria dhe thellësia shpirtërore e feve tona përkatëse, islami dhe krishterimi, duke përdorur në mënyrë specifike këtë platformë për të arritur tek myslimanët përmes tregimeve të përbashkëta të shpresave, ajeteve nga Kur’ani dhe Bibla, tregimeve personale të ndërveprimit të tij pozitiv me myslimanët dhe përfitimet e pasura dhe kontributet e qytetarëve të ndryshëm myslimanë amerikanë.

Natyrisht, unë nuk jam një idealist dhe naiv dhe nuk piva Halal Kool. E dija se pritshmëria ishte jashtëzakonisht e ulët, kështu që gjithçka që Trump duhej të bënte ishte të qendronte në skenar, të mos thonte asgjë egërsisht fyese dhe kjo do të konsiderohej një “përmirësim”. I cili në fakt ishte.

Mustafa Akyol: Përshëndetje – ose salaams, gjithashtu! Kam parë fjalimin në Riad, në Arabinë Saudite, nga një vend jo shumë i largët: Stambolli. Unë pajtohem se ai definitivisht nuk doli siç reklamohej.

Një “fjalim mbi Islamin” mund të kishte përfshirë disa referenca ndaj besimit, një pranim se Islami është një fe e madhe me vlera të përbashkëta me Judeo-Krishterimin dhe me një histori të pluralizmit dhe tolerancës. Një “fjalim mbi myslimanët” mund të ketë qenë edhe më i pasur, ndoshta me shembuj se si myslimanët kanë kontribuar në botë, përfshirë edhe shoqërinë amerikane. Ky ishte një fjalim më modest, i ngushtë dhe më pragmatik, më së shumti i bën thirrje udhëheqësve myslimanë – në fakt, vetëm sunitë – për më shumë bashkëpunim kundër terrorizmit. Por duke pasur parasysh pikëpamjet e mëparshme të z. Trump për Islamin, mund të ketë qenë më keq!

Wajahat: Po, unë kam qenë kurioz për cilin llojë të Trump ne do të shihnim: Trump i cili avancoi një ndalim të myslimanëve dhe tha: “Unë mendoj se Islami na urren”; Ose realisti pragmatik i cili me kënaqësi merr pjesë në valën e shpatës saudite, nderon mbretin Salman për një çmim dhe hedh poshtë të gjitha bisedimet mbi “terrorizmin radikal islamik” në një vend që ai tha se ishte financuesi më i madh në botë i terrorizmit.

Dhe të mos harrojmë se Trump vazhdimisht tallej me Arabinë Saudite gjatë fushatës. Gjatë debatit të tij të tretë me Hillary Clinton tetorin e kaluar, ai e qortoi atë: “Ju flisni për gratë dhe të drejtat e grave. Këta janë njerëz nxisin homoseksualët jashtë ndërtesave të biznesit. Këta janë njerëz që vrasin gratë dhe i trajtojnë tmerrësisht, por ju merrni paratë e tyre”. Epo, ai sapo ka nënshkruar disa marrëveshje fitimprurëse me sauditët.

Mustafa: Trump duket i gatshëm të marrë një qasje realpolitike që nuk është e shqetësuar me “çështjet e brendshme” të kombeve të tjera, përfshirë shkeljet e të drejtave të njeriut. Kjo është muzika në veshët e udhëheqësve më të mëdhenj e të hekurtë, përfshirë ato në Lindjen e Mesme. Në Turqi, ka një tjetër fjalim të rëndësishëm sot: nga Presidenti Rexhep Tajip Erdogan, i cili zyrtarisht po merr mbështetjen e udhëheqjes së kësaj partie. Konservatorët Pro-Erdogan në Turqi, të cilët normalisht do të ofendohen nga deklaratat e Trump mbi Islamin, e duan atë me një lloj besnikërie ndaj një “aleance populiste”, kështu që ata nuk e kritikojnë atë.

Wajahat: Mustafa, mendoj se mund të pajtohemi që një konsistencë për një presidencë tërësisht jokonsistente të Trump. është dashuria e tij për udhëheqësit autoritarë: Erdogan në Turqi, Abdel Fattah el-Sisi në Egjipt, Rodrigo Duterte në Filipine dhe tani familja mbretërore saudite.

Kjo besoj se ishte një nga aspektet më shqetësuese të këtij fjalimi dhe zhvendosja në politikën amerikane të Trump dhe Sekretarit të Shtetit Rex Tillerson – një braktisje e plotë e lirive civile, shtypit të lirë dhe të drejtave të njeriut. Politika jonë e jashtme nuk duket më e udhëzuar nga pretendimet e këtyre vlerave amerikane. Ne e dimë se qeveritë si Arabia Saudite dhe Egjipti përdorin terrorizmin si një justifikim për të goditur opozitën dhe organizimin politik. (Shikoni Vëllazërinë Myslimane në Egjipt, për shembull). Dhe ne e dimë se mungesa e mundësive ekonomike, lirive politike dhe të drejtave të njeriut janë ato që krijojnë kushte që ekstremizmi të lulëzojë në Lindjen e Mesme. Oh, çfarë ironie!

Mustafa: Kjo është e gjitha e vërtetë. Por për meritë të tij, Trump e vuri këtë realpolitikë në një format të pranueshëm: “Ne nuk jemi këtu për të ligjëruar.” Kjo tingëllon mirë për shumë njerëz në Lindjen e Mesme. Ndonjëherë predikimi perëndimor i të drejtave të njeriut, kur ajo është e mbyllur në vetë-drejtësi, mund të dështojë.

Megjithatë, alternativa e tanishme – një SHBA që thotë, “Nuk më intereson se çfarë autokracitë u bëjnë njerëzve të tyre, për sa kohë që u shërbejnë interesave të mia” – është vërtet e keqe për botën. Është edhe e keqe për interesat e Shteteve të Bashkuara në planin afatgjatë.

Wajahat: Trump tha se ishte në Arabinë Saudite për të “ofruar partneritet bazuar në interesa dhe vlera të përbashkëta”. E pra, çfarë shikon si interesa dhe vlera të përbashkëta për Shtetet e Bashkuara dhe sauditët, pasi ne duket se pajtohemi që në mënyrë të qartë nuk janë të drejtat e njeriut?

Mustafa: “Interesat dhe vlerat e përbashkëta” në këtë rast duket të jenë të dyfishta: Le të luftojmë terroristët, si Shteti Islamik dhe Al Kaeda. Dhe le të bëjmë biznes. Asnjë nga këto nuk janë të gabuara, natyrisht. Por ekziston edhe problemi i shkeljeve të të drejtave të njeriut në regjime të tilla si ajo e Arabisë Saudite – ose Egjiptit, apo gjetkë. Siç e kuptoj, mesazhi i Trump është, “nuk na intereson ajo pjesë”. Por a është kjo ajo që Shtetet e Bashkuara me të vërtetë përkrahin? Natyrisht, është për popullin amerikan, por shpresoj të shoh disa aspirata për ta bërë botën një vend më të mirë.

Mustafa: Unë do të them, megjithatë, se ka pasur gjëra që më pëlqyen në fjalimin e Trump. E vlerësova se ai vuri në dukje se myslimanët kanë përballuar barrën e dhimbjes, vdekjes dhe vrasjes. Dhe se 90 për qind e viktimave të terrorizmit janë myslimanë. Është një pikë që Obama bëri gjithashtu, por është një pikë e mirë, dhe që baza e Trump mund të mos ketë qenë në dijeni të saj. Ai përmendi edhe vuajtjet e të krishterëve, gjë që është një çështje shumë serioze dhe e rëndësishme në rajon.

Wajahat: Ishte e mrekullueshme të shihja shumë gra në fjalimin, apo jo? O.K., më falni për sarkazmën. Kjo mund të duket e ashpër, por duke parë optikën e të gjithë fundjavës surreale, e quaj atë një martesë të bukur të hipokrizisë së shëmtuar. Ka pasuri, mirëqenie, valle me shpatë, mish hallall, avionë, gafa dhe takime. Megjithatë, të dyja palët, Trump dhe Sauditët, janë në gjendje të përkryer dhe të gatshëm për të larguar qendrimet e tyre, si mbrojtës të vlerave amerikane dhe “islamit sunit”, për të avancuar agjendat personale dhe politike egoiste.

Mustafa: Përsëri, unë do të jem optimist këtu. Në të vërtetë është e dobishme, sipas mendimit tim, se populli amerikan, sidomos ata që votuan për Trump, të shohin presidentin dhe familjen e tij të lumtur që varen nga të gjitha imazhet që zakonisht i shohin si të frikshme: mbishkrimet arabe mbi flamuj të gjelbër, recitimi i Kur’anit , burra arabë me shpata.

Për qëllime thjesht vizuale, është më mirë që Trump të shfaqet në këtë mjedis konservator mysliman, në vend që të qëndrojë larg tij.

Wajahat: Këti bëhet fjalë për parashikime të ulëta pritshmëri edhe më të ulëta! Më besoni, edhe unë jam optimist. Unë kam bebe kështu që është e detyrueshme. Por mbetem i shqetësuar nga pasojat shumë reale të një lloji nxitje së kësaj lufte kundër ekstremizmit në terma kaq të ngushta.

Trump po luante veçanërisht për jo vetëm për t’i dhënë të drejtë sauditëve, por edhe vendet e tjera arabe të Gjirit: Kuvajt, Emiratet e Bashkuara Arabe, Katari, Bahreini dhe Omani. Interesat e përbashkëta me këto vende myslimane përfshijnë kufizimin e Iranit dhe ndikimin e saj në Siri, Liban dhe Jemen. Gjithashtu, ka një interes shumë të përbashkët për promovimin e marrëveshjeve fitimprurëse të naftës dhe armëve.

Por këto vende nuk përfaqësojnë Islamin Sunni – apo edhe shumicën e popullsisë myslimane. Shumica jetojnë në Indonezi, Azinë Jugore, Egjipt, Turqi, Nigeri. Dhe është e rëndësishme të theksohet se vehabizmi saudit, një vizion thellësisht kufizues, i ashpër dhe i ngushtë i Islamit, refuzohet nga shumica e ortodoksisë suni, edhe pse pasuria e sauditëve u ka lejuar atyre ta eksportojnë atë përmes librave shkollorë, xhamive dhe predikuesve.

Mustafa: Ky takim në tërësi dukej si një ” takim ndërkombëtar sunit”, në të cilin fuqia kryesore jo-sunite në botën myslimane, Irani, u godit nga Presidenti amerikan dhe nga mikpritësit e tij sunitë. Kjo nuk do të ndihmojë në asgjë tjetër përveç shtimit të ndarjeve sektare. Nuk është e drejtë. Irani ka shumë mëkate për të mbartur – duke përfshirë mbështetjen e saj cinike për regjimin e përgjakshëm të Bashar al-Assad në Siri. Por terroristët më radikalë islamikë në rajon janë sunitë, jo shiitë. Në fakt, sa i përket teologjisë dhe jurisprudencës së tyre, ata janë shumë më afër Arabisë Saudite sesa Iranit.

Wajahat: Trump derdhi vetëm litra nafte saudite në zjarret e ndezur të sektarizmit me këtë fjalim. Pra, të pamatur! Mos ma merr për keq, mendoj se të dyja palët, Arabia dhe Irani, janë me fajë për përdorimin e Lindjes së Mesme si shesh lojërash sektare. Por ne duhet të jemi të drejtë: ekstremizmi suni ka tejkaluar mëkatet e Iranit, i cili është fajtor për abuzime në Siri, Liban dhe mbështetjen e Huthëve. Por ajo që po ndodh në Jemen është një krizë humanitare, një “mëkat”, nëse mund ta përdor gjuhën fetare të Trumpit, të ushqyer nga Arabia Saudite.

Ky fjalim mund të jetë shkruar nga një firmë e marrëdhënieve publike saudite! Ai përdorte në mënyrë të pandërprerë gjuhën fetare jo për të kapërcyer ndarjet ose për të bashkuar komunitetet myslimane nëpërmjet vlerave dhe parimeve të përbashkëta, por për të shërbyer interesat politike dhe ekonomike të Arabisë Saudite dhe aleatëve të saj, dhe administratës Trump.

Mustafa: Në tërësi, ky nuk ishte një fjalim për Islamin. Ishte e gjitha për terrorizmin dhe Lindjen e Mesme. Trump nuk tha asgjë të rëndësishme për Islamin si një fe dhe qytetërim. E gjithë çështja ishte se në Lindjen e Mesme ka terroristë që të gjithë ne duhet të zhdukim – dhe Shtetet e Bashkuara me këtë rast sheshin “armë të bukura”, për të ndihmuar në këtë përpjekje.

Sipas mendimit tim, audienca e vetme që mund të ndihmojë ky fjalim është mbështetësit e Trump mbrapa në Amerikë. Ata mund të kuptojnë se qasja se islami-është-armiku që ata prisnin të shihnin nga një president “politikisht i pasaktë” është thjesht i pasaktë, dhe tani edhe Trump e sheh këtë fakt dhe vepron në përputhje me rrethanat.

Wajahat: Ai u përpoq të qetësonte bazën e tij duke bërë thirrje për Arabinë Saudite që t’i “përzinte ata”, por duke e lënë shkopin e tij të madh për një gjerdan saudit të artë. Ai dëshiron të luftojë ekstremizmin duke u mbështetur në regjimet autoritare që nxjerrin jashtë loje të njëjtat burra dhe gra myslimane që janë të privuar nga e ardhmja e mundshme.

Përkthyer nga Lexo.al, marrë nga The New York Times

1 komente në “‘Ky nuk ishte një fjalim për Islamin’”

''....askush nuk urrehet me shume,se ai qe thote perhere te verteten[Plato]. says:

22 Maj, 2017 20:56 te 8:56 pm

”……i frymezuar nga bukuria dhe thellesia shpirterore e fese islame!!!! dhe asaj kristiane…..!!!!
vetem nje korrak sunit mund te barazoi ose njehsoi fene e ”bukur” islame me ate kristiane….!!!!!
thashe te vazhdoja me tej leximin,por pas kesaj fraze mendova se nuk ja vlen,gjithe beqirat pavarsisht se c’gjuhe flasin jane nje moster……………..plehra!

Përgjigjjuni