Politikanët nacionalistë vijnë në shumë varietete, nga ulërimat e frikshme deri te çiltërsia, por shumica kanë një të metë të përbashkët. Ata harrojnë, ose nuk u interesojnë, se të huajt kanë edhe ato politikë. Shpresat, frikërat dhe ankesat e qytetarëve të tyre janë të thella. Por, shumë shpesh, udhëheqësit nacionalistë dhe populistë sillen sikur vendet e tjera janë shtete teknokrate, të udhëhequr nga interesa të peshuara mirë.

Presidenti Donald Trump është fajtor për këtë gabim sa herë që ai parashikon që qeveritë e tjera do të përkulen ndaj vullnetit të tij, sepse e dinë se çfarë është e mirë për ta. Pavarësisht nëse kërkojnë që aleatët të paguajnë më shumë për sigurinë e tyre, duke sfiduar rivalët komercialë ose kundërshtarët kërcënues në gjeopolitikë, zoti Trump duket i sigurt se sapo sundimtarët e huaj të kuptojnë se ai është i vendosur për ta bërë Amerikën “të parën” dhe pa llogaritur kostot e sfidimit të tij, i kërkon që të binden. Ai është çuditërisht i dëmshëm për publikun e huaj.

Një ambasador evropian i tha Lexingtonit një tregim orientues. Më 9 nëntor, një ditë pasi Trump fitoi presidencën, zyrtarët e lartë mbajtën një takim për të diskutuar shpenzimet e mbrojtjes së vendit të tyre, që nuk përmbush objektivin e dakorduar nga anëtarët e NATO-s, që është 2% e PBB-së. Ne jemi të shatanzuar, përfunduan zyrtarët. Ne duam që ky president i ri që është alarmues, të qëndrojë pranë NATO-s, kështu që ne do të duhet të gjejmë më shumë para për tanket, aeroplane dhe bomba.

Pastaj erdhi samiti i NATO-s në Bruksel më 25 maj. Në prag të samitit, diplomatët amerikanë e informuan të dërguarin e asaj qeverie, pas disa muajsh ekuivokimi, se zyrtarisht do të konfirmojë nenin 5, klauzolën e mbrojtjes së ndërsjellë që karakterizon aleancën. Por, për tronditjen e udhëheqësve të mbledhur, zoti Trump e la atë rresht jashtë fjalimit të tij, duke i sulmuar madje ata për shkak të shumave jo të mjaftueshme që kanë dhënë për NATO-n (ai më në fund e konfirmoi nenin 5 në një konferencë shtypi më 9 qershor).

Menjëherë pas samitit të Brukselit, i njëjti grup i pjesëmarrësve të qeverisë u mblodh përsëri në kryeqytetin e tyre evropian, dhe këtë herë llogaritë e tyre politike kishin ndryshuar. Pas veprimeve të Trump, ne nuk do të shpenzojmë këto shifra për mbrojtjen. Votuesit tanë e përçmojnë këtë president amerikan. Sa i përket udhëheqësve më të mëdhenj evropianë, Angela Merkel nuk e beson dhe Emmanuel Macron nuk e pëlqen atë. Pra, ne jemi jashtë kësaj lojë.

Amerikanët mund të na falin për gjetjen e kësaj përrallë frustruese. Shumë vende evropiane janë të “free-riders” kur vjen puna për mbrojtjen. Në të vërtetë, megjithëse Barak Obama kurrë nuk e përdori shprehjen “Amerika e parë”, ai ishte i zëshëm për nxitjen e aleatëve për të marrë më shumë përgjegjësi për sigurinë e tyre, në mënyrë që Amerika të mund të përballojë luftëra të shtrenjta jashtë kontinentit dhe të fillojë ndërtimin e një kombi në shtëpi.

Ku presidenti aktual thyen parashikim dhe është i gatshëm për të fyer funksionarët publikë të huaj, për arritjen e marrëveshjeve me udhëheqësit kombëtarë. Z. Trump dhe ndihmësit e ngushtë pranojnë se dikur ishte një politikë e kujdesshme publike për të ndihmuar vendet e shkatërruara nga lufta, nga Evropa në Japoni, për rindërtim e botës dhe përparim ekonomik së bashku si aleatë në tregjet, si edhe për kundërvënien kundër komunizmit. Por zoti Trump beson se qeveritë e huaja kanë abuzuar me këtë bujari, të ndihmuar dhe të përkrahur nga udhëheqës amerikanë budallenj, të dobët dhe të pamëshirshëm, kështu që tani është koha për Amerikën për t’u bërë më e pamëshirshme dhe egoiste.

Fondi Gjerman Marshall, një think-tank, këtë muaj mblodhi diplomatë amerikanë, kinezë dhe evropianë, zyrtarë, politikanë dhe analistë rreth “Forumi e Stokholmit për Kinë”. Midis pyetjeve të tjera, forumi shqyrtoi nëse Evropa apo Kina mund të dalin përpara për të udhëhequr rendin botëror liberal, nëse Amerika braktis atë detyrë.

Që kur zoti Trump erdhi në pushtet, optimistët kanë sugjeruar se lëvizja e tij Amerika e para, solli pasoja direkte si tërheqja nga marrëveshja e ndryshimeve klimatike të Parisit, ose braktisja e partneritetit të planifikuar Trans-Pacific, një pakt tregtar me 11 vende të Azisë dhe Paqësorit. Nga ana tjetër disa vëzhgues panë një fjalën e zotit Xi Jinping, president i Kinës, në Forumin Ekonomik Botëror, një qasje që mbronte globalizimin dhe një lider të ri global.

Zhdukja e xhindos nacionaliste

Jo aq shpejt, ishte mesazhi i zymtë i forumit të Stokholmit, të cilin Lexington ndoqi. Pa udhëheqjen amerikane, grindjet në bazë të vetë-interesave mbeten rregulli. Në një takim të këtij muaji me Bashkimin Evropian, të dërguarit kinezë e bënë të qartë se vendi i tyre është më shumë i interesuar në zbukurimet e lidershipit global sesa për përgjegjësitë që shkojnë me të. Të pyetur për të ndihmuar në ndryshimin e klimës, Kina u kthye në argumentet e saj që është një vend në zhvillim që mund të bëjë vetëm një pjesë të vogël që i takon në këtë linjë. Biseda e ngrohtë rreth tregtisë nuk mund t’i fshihte pengesat që mbrojnë tregjet vendase të Kinës.

Në një samit në prill me Z. Xi, Trump mendonte se kishte siguruar sigurime personale për të vënë presion të pashembullt mbi Korenë e Veriut për të ndaluar zhvillimin e armëve dhe raketave bërthamore që mund të arrinin tokën amerikane. Mjerisht, zoti Xi duket se ka frikë nga rënia e Koresë së Veriut në kufirin e saj më shumë sesa ai frikësohet pakënaqësisë e zotit Trump, sidomos duke pasur parasysh nevojën për stabilitet të brendshëm përpara një riorganizimi të liderëve kinezë këtë vit.

Trump duket se e ka tejkaluar lidhjen e tij personale me Z. Xi, duke e telefonuar aq shpesh për të pyetur për bashkëpunimin e Koresë, ndërsa zyrtarët kinezë ankoheshin për këto kontakte amerikane sepse presidenti i tyre nuk është “oficeri i Koresë së Veriut”. Më 20 qershor Trump shkroi diçka rreth pranimit të dështimit dhe një paralajmërim se po humbet durimin: “Ndërkohë që unë e vlerësoj shumë përpjekjet e Presidentit Xi dhe Kinës për të ndihmuar në çështjen e Koresë së Veriut, ajo nuk ka funksionuar. Të paktën unë e di se Kina u përpoq!”

Sa i përket BE-së, nuk arriti të arrijë një qëndrim të përbashkët mbi abuzimet kineze të të drejtave të njeriut në një takim të OKB-së këtë muaj. BE-ja u bllokua nga Greqia, një marrës i investimeve të fuqishme kineze dhe e drejtuar nga populistët, që janë betuar për të vënë grekët të “parët”. Një kontradiktë e tregtisë amerikano-evropiane në lidhje me çelikun mund të përfundojë keq. Ashtu siç Z. Trump po e zbulon, Amerika nuk ka monopol për ankesat nacionaliste.

The Economist – Lexo.al