Shefi i shtabit të ushtrisë Bardhyl Kollçaku deklaroi se NATO ka identifikuar disa kërcënime që vijnë nga Lindja po ashtu edhe nga Jugu kryesisht terroriste.
Gjatë një interviste dhënë gazetarit Roland Qafoku, në emisionin Debati në Channel One shefi i shtabit gjithashtufoli edhe për stabilitetin e rajonit të Ballkanit, angazhimet e Shqipërisë në NATO si dhe jercenimet qe vijne nga terrorizmi.
INTERVISTA E PLOTË
I nderuar gjeneral! Ju falenderoj që intervistën e parë pas emërimit si shef i shtabit të Përgjithshëm e jepni për mua. Ju uroj suksese në detyën tuaj.
E prita më shumë kënaqësi ftesën tuaj. Nuk mund tu thosha jo. Ju falenderoj unë.
Si mendoni përse ministrja e Mbrojtjes Mimi Kodheli, kryeministri Edi Rama dhe presidenti Ilir Meta vendosën që ju të ishit shefi i ri i shtabit?
Unë nuk kisha asnjë dijeni për propozimet dhe emërimin tim. Kushdo mund të ishte në këtë detyrë. Jemi 7 gjeneralë në ushtri, të gjithë prej tyre mund të ishte në këtë detyrë. Ata vendosën për mua. Në edukatën time si ushtarak them se kjo një detyrë e lartë dhe ndjehem I nderuar. Por njëkoëhsisht është një detyrë si gjithë të tjerat që më kanë dhënë dhe detyrimi im është ta kryej sa më mirë. I falenderoj dhe u jam mirënjohës zonjës Kodheli, kryeministrit Rama dhe presidentit Meta për besimin.
Nga data 14 deri në 16 u mbajt në Tiranë takimi mes shefave të shtabit të vendeve anëtare të NATO-s. Një nga problemet që u diskutua aty ishte edhe stabiliteti dhe siguria në rajonin e Ballkanit Perëndimor. A është i sigurtë rajoni ynë?
Po në Tiranë u mbajt takimi që ju përmendet që I bie në Shqiëpri do të mbahet përsëri pas 29 vjetësh. Isha me fat që jamë shef shtabi kur ky takim u mbajt gjatë kësaj kohe në Tiranë. Falenderoj të gjitha atë që bënë të mundur mbarëvajtjen e këtij takimi. Nga ana tjetër, stabiliteti në rajonin e Ballkanit është një situatë stabile e sigurisë por e brishtë. Aleanca është e angazhuar për stabilitetin e rajonit të Ballkanit por edhe në përgjithësi në të gjithë aleancën e NATO-s në mënyrë që rajoni ynë të jetë një rajon i qetë, larg ekstremizmave terroriste dhe më e rëndësishme është që aleanca është e vendosur të qendrojë në rajon jo në bazë të kalendarit të caktuar pro në bazë të situatës në terren. Dhe ky është qendrimi që na shkon për shtat dhe Shqipëria e mbështet fort.
Në cilësinë e shefit të shtabit të ushtrisë shqiptare por edhe të një oficeri karriere që i njeh shumë mirë çështjet globale dhe stradegjike, a është Rusia një rrezik dhe kërcënim për vendet e NATO-s?
NATO ka identifikuar disa kërcënime që vijnë nga Lindja po ashtue dhe nga Jugu kryesisht terroriste. Nuk dua të përmend detaje, por aleanca është e përgatitur qoftë për kërcënime tradicionale po ashtu edhe asismetrike që janë kërcënime nga terrorizmi dhe ka përqasje 360 gradë për të siguruar aleatët e saj dhe jo më kot adoptimi i aleancës dhe zhvillimet e fundit janë disa forca të gatishëmrisë së lartë në vendet Balltike dhe Poloni, janë edhe disa formacione në Rumani dhe Bullgari që aleanca është e përgatitur për ti përballuar këto rreziqe në mënyrën më të mirë të mundshme ushtarakisht. Gjiothsesi diplomacia dhe politika janë ato që do të përcaktojnë dhe vendosin për hapat e mëtejshëm.
A ka në këto moment elemente të Luftës së Ftohtë?
Kemi parë në këto vitet e fundit dhe e dimë për aneksimin e jashtligjshëm të Krimesë. Ne dimë vazhdimin e problematikave në kufi me Ukrainën po ashtu dhe me disa republika të tjetra të ish-Bashkimit Sovjetik i ndjekim me vëmendje këto situata. Po ashtu dhe situatën në Siri apo në Lindjen e Mesme janë situata shqetësuese që indirekt kërcënojnë sigurinë e aleancës. Ndaj Shqipëria është pjesë e këtyre angazhimeve qoftë në misionet e NATO-s qoftë në ato të BE-së.
Zoti gjeneral, më 1 prill 2009 Shqiëpria u bë anëtare e NATO-s. Kanë kaluar 8 vjet nga ai moment historik dhe ndër më të rëndësishmit në historinë e shtetit shqiptar. Pas më shumë se 8 vitesh që jemi pjesë e NATO-s, çfarë jemi ne në NATO kur tashmë dihet edhe një teori që sipas presidentit të SHBA-së Donald Trump, çdo vend anëtar duhet të japë kontribut real në NATO dhe jo modest dhe simbolik?
Mendoj se që nga viti 2009 por edhe pak më parë kur kemi qenë në proces anëtarësimi, Shqipëria ka qenë partner i denjë duke mbajtur dhe barrë në aleancë në proporcion me madhëësionë dhe numrin e personelit. Ndërsa pas viti 2009 duhet të dimë që Shqiëpria është anëtarë jo vetëm me votë me të drejat të barabarta por edhe një kontribues real dhe dinjitoz në të gjitha misionet.
Përse jemi ne kontribues dinjitoz?
Sepse proporcionalisht po të shikojmë kontributin tonë ndër vite në misionet e aleancës ne jemi në një raport mbimesatar krahasuar me vendet e tjera.
Kjo matet vetëm me misionet tona që dërgojmë jashtë Shqipërisë?
Me misionet, personelin ushtarak, me personelin këshillues, me kontributet e tjera në të gjithë spektrin e aleancës ne jemi një ushtri e vogël por profesioniste me kontribute reale të qenësishme dhe dinjitoze. Vlerësimi nga komanda stradegjike, shtabet kombëtare për trupat tanë është në notat maksimale.
Megjithatë ka një diskutim dhe debat sipas të cilit ushtria shqiptare ka raport të ulët në raport me GDP . NATO ka kërkuar që GDP vjetore e ushtrisë duhet të shkojë 2 për qind e GDB-së kombëtare, ndërkohë ne nuk e kemi as 1 për qind. A do plotësohet kërkesa që ka bërë NATO?
Sot këtë kusht e plotësosjnë vetëm 5 apo 6 vende anëtare të NATO. Jo të gjithë e plotësojnë dhe kjo kërkesë që ju thoni nuk është vetëm për Shqiëprinë. NATO kërkon që të rrisim kapacitete e kahershme. Është diskutuar në Samitin e Bukureshtit të Varshavës që të gjitha vendet anëtare të rrisin kontributet e tyre për të krijuar kapacitete për të adresuar sfidat dhe kërcënimet që i vijnë vendeve anëtare. Nisur nga kjo qeveria shqiptare ka marrë angazhim konkret për të rritur buxhetin e Mbrojtjes dhe kjo ka filluar që këtë vit. Ne aktuaklisht kemi një buxhet më të lartë se vitin e kalaur.
Por për vitin 2018 sa pritet të jetë?
Rritja do bëhet në mënyrë progressive. Unë nuk mund ta them saktësisht me shifra por besoj se buxheti për mbrojtjen për vitin 2018 do shkojë në 1.2 për qind të buxhetit të përgjithshëm të vendit tonë. Kjo rritje do të vazhdojë vit pas vitit deri sa pas disa vitesh ky buxhet të arrijë shifrënq ë këkron NATO pra 2 për qind.
Çfarë do të sjellë kjo?
Kjo do të sjellë kapacitete dhe kjo rritje do të shkojë për modernizimin e këttyre kapacitteve, armatime të reja, kontribute në misione paqeruajtëse etj.
Paraardhësi juaj zoti Jeronim Bazo ka dekalruar në ëktë studio se është në process heqja e plotë e kallashnikovit. Ku jemi me këtë propces?
Fiorcat e armatiosura kanë filluar programin e modernizimit dhe zëvendëismit të kallashnikovit me armatim të tri që ëhstë M4. Ka fillaur me grup batalionin që është oprioritet I forcave të armatisura të forcës toëkse dghe do vijojë sipas një plani dhe me reparetet e tjera. Akoma nuk ka ëprfundaur por është një process I mriëmenduat modernzimi dhe shumë shoejt kallashnikovi nuk do të jetë më pjesë e armatimeve. Madje jo vetëm kallashnikiovi por edhe armatimi I rëndë si mortaja si dhe sisteme të tjera.
Kur nuk do të ketë fare kallashnikov në Shqiëpri?
Nuk mund të them një datë të përcaktuar por di të them që shumë shopejt kallashnikovi do të jetë një histori.
Zoti Kollçaku duke qenë se jeni I apri ushtarak shqiptarq ë kemi mbajtur një detryë në NATO dhe e njihni mirë nivelin e ushtarakëve të vendve eanëatre. Sië shtë niveli I një uhstaraku shqiptatr krahasuar me një të NATO=s?
Unë kam punaur në shtabet e NATO-s për rretyh katër vite. Shpreh konsideratë se kolegët, eprorët dhe varëtsi e tmi kanë patur një ëprfaqësim të shëklqyer në të gjitha niveket e komandimit dhe drejtimit. Madje herë herë më mirë se kolergët e tyre perëndimiorë. Ka kapacitete madje edhe në gradate ulta.
Për më shumë se 6 muaj ushtria shqiptare ka qenë pa shef Shtabi [pas mbarimit të mandate të general Bazos. Si ka funksionuar ushtria në ëkto 6 muaj deh a ka sjellë kjo problem?
Forcat e Armatosura kanë një strukturë hierarkike që janë të destuinuara të funksionojnë edhe ku I mungon komandanti ose zëvendësi. Fyusnkioni is ehfit të shtabit është një detyrë kushteteuse dhe zevendës shefi is hatbit zëvendësion shefin e shtabit kur ai nuk është. Kjo ishte një historiq ë nuk dueht të ndodhte por ndodhi dhe nuk ka qenë periudha më e mirë. Por tashmë ëhstyë një histori që I ëprket të kaluarës dhe utroj që raste të tilla të mos ndodhin më sepse ky sintitucion është shumë I rëndësioshyëm.
Mandati juaj është 3 vjet?
Po. Me të drejtë përsëritje.
A ka nevojë për rregulime ligjore që kjo situatë të mos prsëritet?
E mria ëhstë që forcat e Armatisorua të mbeten jashtë betejave politike sepse janë të depolitizuara. Jmei në rishikimin e dokumenteve stradegjike, dokumetet e rishikimit të Mbriojtjes. N ëfajt dueht të rishikohen disa çështje. Pork y është një proces.
A keningritur një grup pune për të btrë këtio ndryshime?
Po antyshish. Nme urdhë rtë kryemisntri, në emër të stradegjisë s ëm,brijtjes, është ngruitur një grup pune. I cili do të ëprfudnojë shumë shopejt.
A ka një ptropozim konrket brenda këtij propozimi të amdh për të dnryshuatr diçka?
Epara pse lidni I neviosjhëm ky rishikim. K andydhuar disa elemenët të sigurisë globale. Qoftë të ëklrcënimeve të rreziqerver që I ëprmeda edhe më sipër. Si terrorizmi që I vijnë aleancës pore dhe si pjesë e Aleancës. Elemebnët e Sigursë të strukruës telnologike, mbrojtja kibernetike dhe element të tjerë që duhet ta dresohen.
N ë të gjithë klëtë fenomene që ju ëprmendetët, gjitmonë duiskutohet pjesa e numrit të ushtrisë dhe teknologjia. Sië shtë kyr a[port dhe a kemi ne kapacitete të mjaftueshme?
Mbrijtja e vendit si nëj detyrim kushtetues dhe sigruimi I pavarësisë është misioni ynë. Kur realziohete dhe me nenin 5 të Aelancës që ëhstë mbrijtja kolektive. Kjo nuk do të thiotë që ka ëklrcënime serioze
A rerzikohet Shqipëria nga terriozimi?
Po natyrisht ne jemi të rrezikuar. Prandaj duhet të jemi vigjilentë.
A jka qenë Shqiëpria ndioënherë shumë afër këtij rreziku?
Disa infromaciopne janë të klasifikuara. Por mund të them se ka patur raste të tilla.
Unë ju njoh shumë mirë dhe mendojs e kaerakteri juaj është arma juaj më e fortë. Por pyuetja ëhstë si do tia bësh nëse do kesh presione poltiike në detyrën që keni marrë?
Forcat e Armatosra janë isntitucion I depolitizuar dhe funskioni I shetfit të shtabit dueht të kosnderohet si it illë. Natruisht ne ndjekim një program qeveritar I cilië shtë I orientuar dhe miratuar në aprlamnt. Nukë shtë presion por program I qeverisë.
Kur them presion mund të kesh [presione dhe nga trupa e ushtarakëve.
Është herët ëpr ta thënë këtë. Kmei marrdhënie shumë të mria me të gjithë. Unë jam I vebndiosur në forcimine këtyure marrdhënieve.
Marërdhënt tuaja me zonjën Xhaçka nuk mund tu pyes se ajo ka vetëm një javë në këtë psot. Por për zonëjn Kodheli mund tëp yes edhe pse ju sis hef shtabio punat shumë pak. Çfarë lloj miostyre Mbriojtjeve ishte minuistrja Kodfheli?
N ëkohën që zonja Kodheli akq enë minsitre unë kam kryer disa detyra të ndryshme. Marrdhëniet e mia aknë qenë isntitucionale. AHJo është një njeri me karkater të fortë, dëgjonte shumë. Priste argumentet logjikën zgjdhëse të problemeve dhe vlerësonte karakterine d rejtuesëve nëçdo vendimarrje q ëka aptur. Kisha një marrëdhënie të suskeshsme bashkëpunimi.
Ju jeni një officer karriere. Keni kalaur pothuajs etë gjitha hallkat e karrierës si një ushtarak. Ktheemi pak në kohë. Përse zgjidhët të arsmiohesit të bëhesish ushtarak për tui ëbrë officer?
Është interesante. Unë jam rritur në një familje me 9 fëmijë. Kushtete nmë kanë detyruar. Përveç ëksaj kam patur diaa pjestarë të familjes që doja tu ngjana. Ka qenë dajoja imd eh disa të afëmr. Më pëlqente uniforma dhe profesioni. Më pëlqente disiplina edhe pse kamq enë pak rebel.
Si ka mundësi që nuk je tunduar nga asgjë?
Mbazse kanë qenë ato 8 vite shkollë. Nuk e di është forcë e brendshme. N ëviotin 1990 e kasha shumë të lehtë të ikja por nuk e kam shkaur ansjëherë në emndje.
Kush ka ndikuar më shumë shkolla e mesme ushtarake apo e larta?
Unë mendoj se ka ndikaur shkolla e mesme. Shkiolla Skënderbej.
Duke qenë një nxënës shumë I mrië nga ana fizike, akademike dhe shopqërore për tu përshtatur në kolektyiv e kam patur më të lehtë për ta [prballaur.
N ëfund të shkollës së mesme ju dolëty me mesatare shumë të lartë. Por ju nuk zgidhëta snjë degë civile. Madje as në shkollën e bashkaur ju nuk zgidhët ndonjë degë që quhej e përkëdhjelur. Çfarë ndodhi?
Nuk kishim shumë mudnëis zgejdhjeve. Por edhe mund ta influenconim zgejdhjen. Ju abshkova një dege sfiduese si zbulimi edhe për faktin e gjuhëve të huaja. Ndjehsah mirë në ambjentin ushtarak.
A keni aklaur ndonjë peripeci në shkollën Skënderbej?
Nëse do të nxjerrim ndonjë skeret të vogël. Mbaj mendjuq ë në shkollën Skënderbej unë kam aptur notrë thyerje në sjellje. Ihsin disa gjëra taq moshës. Janë gjëra të bukrua dhe interesnate.
Në fakt nuk ishte gjëra e moës. E nmbaj mend se juve u thyen notën ën sjellje sepse nuk pranuat që të thioshit se shioku juaj duhet të përjashtihej nga shkolla.
Po kjo është e vërtetë. Ishin dy shokët e mi të klasës që për një incident u përjahstuan nga shkolal. Mua mu kërkua si sekretar rinie që të thosha në mbledhje që ata duhet të përjashtoheshin. Por unë e refuzova këtë. Këshstu që vendimi final ishte që ata të përjashtoheshin dhe mua, të më thyenin notën në sjellje. Fati e deshi që njëri prej tyre sot Eqrem Xhabia është një mjek I dneruar, ndëra fatkeqësisht nxënësi tjetër Shkurti vdiq në një incident.
Si një xnënjës ekslekt më të gjitah dhjeta dhe shumë si soikatur deri në olimiada të shkencave ekzakte. A ka ndonjë oprofesor apo zyshë që do të kishit shumë dëhsirë ta ëprmdnje sot pr faktins e ka ndikaur shumë në formimin dhe jetën tënde?
K ashunmë. Po përmedn zysshn e matematikës Valin sepse ishte ëknda ime e preferuar. Por edhe Niko Kreçin. Koicidenca ëhstë se edhe avzja ime ncënëse te shkolla IsmailQemali ka ëmsuese të amtematikës ish-z9shëm time Vali.
Si ia ke dalë në ato stërvitjet e çmenduar të degës së zbulimit?
Stërvuitja akq enë pasiopni im. Mundja atletika sambo etj.
Cili ka qenë moemnti juaj më I ëvshtirë kur keniq enë jashtë Shiëprisë me misione?
Ka qenë amrsi I vitti 1997. Unë isha në mission në Gjerogji në kuadrin e kombeve të bashkuara dhje I shikoja me dhimbjue ato trazira. Mungesa e komunikimit ishte gjëja më e vështirë.
Si ishyte hera e parë në msiet jahstë Shiëoprisë?
Kamq enë në Gjerogjia të tetor 1996 deri në prill 1997. Nuk kaq enë si yani. Shkonim në një vend të panjohur me shumë opak ëprgatuitje. Pa eksperiencë. Kemi mësuar duke e kryer atë mission.
Cili kaq enë rreziku juaj më I amdh për jetën? A ke patur ndonjë moentn që ke thënë se [po, unë për këtë sityuatë jap edhe jketën.
Po. Kur pëëerfa2sioja Shiëpriën në Gjeorgjie e menoa diosa herë që edhe mudn të vritesha. Por ai ishte thejshtë një mjksuion ajshtyë vendit. Por rastri I luftës bnë Kosovë në vittin 1998 kur unë isha officer zbulim dhe ushtai jonë po aklionte sitauat deliokate në very të evdnmit u ëprgatuira seriozusht për gjithçka që mund të ndkidhte. Por isha I bidnru se jetën po e jepja për kombin shqiotyar. Ihste ëvrettë një suituatë reale ku jeta nga vdekja I bndante vetëm një fijen e holël. Unë isha I bidnur që vdekja mund të ndidte nga çastui në ♪5ast dhe nuk kasha asnjë dilenmë. Do ta jeopja jetën për Shioqëpruinë ashtu siç jam betuar.
A keni patur ndonjë eksperienc ënë jetën tuajq ëkenid ahsur ta lini ushtrinë?
Kurrë. Asnjëherë. Në vitin 2010 kam aptur dy muaj ndërprerje të karrierës. Por ansjëeherë nuk kam dahsur të largohem nga ushtruia.
Këtio viet në ushtrinë shqioptare jka ekzistuar një fenomen sipas të cilit ushtarët e msiioneve opqeruajtëse në Afganistan Irak etj nuk merrnin rregullisht pagesat. Si është situaat sot? A ka probl;eme?
Aspak. T ëopajktën në 3 -4 vitet e fundit këto problem nuk ekzistojnë më. Janë të patatueshme për ehrë të[parë këto pagesa dhe sasia e lekëve që marrin varen nga ëvshtyirësia.
Një njeri që ju dëgjon e mendon se për faktin që jeni ushtarak, nuk jeni I apsur. Por si ejton shjefi I shtabit të ushtrisë shqioptare?
Bëj një jetë të thjeshtë. Në një aprtament të thejshtë. Kam dy fëmijë dhe abshklëshorte e cila edhe ajoë shtë usharake. K agfradën kolonele. Janë të ardhura normale në një familje me 4 anëtarë.
Si do ta luftoni ju korruopsionin në ushtri?
Forcvat e armatiosrua nuk ajnë immune ndaj korruopsionit ahstu sic cdo segment I shopqerisë. Në 3-4 viotet e fudnti ak një përmirësi pasi ka patur femomene që mua snuk më vjen mrië ti ëprmend. Kjo nuk na heq vigjilencën e të qenit të vëmendhsmë. Do tre hjëtë në evmdene time gjatë mandate. .
Si do të dndohë kjo kur ansjë ushtarak nuklën shtë demsakuar, akuzuar dhe dënuar opr korruopsion?
Nuk ëhstë se nuk ka patur. Edhe më parë ka aptur. Natrsht që është detryë e organeve kompetente që ta ëvrteteojë. Por nuk do të jetë ansjëherë hezitim për ta dresuar ëktop foneomene
Siq endron ♪5ështaj e mungesës së radarëve. Ka patur shuëm akzua për mosfunksiopnimn e tyre piëkrisht atëherë jkur duheshin të ishin në puën ëpr të luftyuar trafquiet?
Ne ndkejim me sqehëtsim cdo adresim të faktoeëvë të tjkerë. Kmei mekaznim e brednshëm ëpr të aprë. Nuka k prefeksion në fusnionim e këtyre sistemeve apo në koridnim. Cdo lloj qshetësimi ene vlerësojmë dhe do ëbjëm më të mriën që cdo inevstim ti kthehet pubvlikut në rendiemntin më të l;artë.
A janë sot një problem radarët?
Dje janë zbuklaur nga radarët e [policisë anije që trasnprtonin lëndë narkotike. U bë arerstimi I këtyre idnividëve. Pra fuskionojnë.
A ka dëshirë të të rionjtë shqioptarë për tu bërë usher proefsionsi”
Patjetër që ka . N ei amrrim me dëhsirë. Janë të rinj që jkanë mbaruar shkollën e mesme qqë e duan atdheun ose duane dhe një evdn pune. I inkurajoj tiu abshkohen forcvabve të armatsiora.
Po vajzat ëprse vijnë.
Vajzat dhe djemtë ajën të barabatë. Jmei shoqëri që besojmë në barazi gjinore. Përqindja e tyre është rritur diku 15 përq ind. Kemi gruan e parë gjkenerale në forcat e armatsirua. Nuk kemi asnjë lloj paragjykimi.
Po pjesa e truopës cfarë roli kanë?
Në fillim punopjnë në logjiostikë. UInfermiere ose admisnuitarët. Sot ajën edhe në msiiine usghtarake. Ka femra q ëkanë shëbryer në Afganistan. Para dy duitës u nsiën dy vajza në misuionin në detin Egje. Do jenë në anije. Njëra prej tyre është një nënë me dy fëmijë
Çfarë do të bëjnë atje ato>?
Njëra ëhstë mjeke, tjetra infermiere pasi refugjatët ndalohen apo ndihmohen në detin Egje. K agra dhe fëmijë dhe rokli I tyre ësghtrë I rëndssihëm.
Zoti Kollçaku, a aka qenë arsimi yt. Si e keni parë veten kur apsi ekni mabtruar shkllën Skëbnderbej dhe shkolëln e Bahskaur në Tiranë jeni uur në auditorë ushtrarakë në SHBA dhe Evropë?
Dua të shpreh modestinë time por unë gjitnjkojë jam ndjerë I barabarët në të gjitha fazat e arsimit tim ajshtë. Vlerësimete mia në të gjitha shkollat që kam bërë jashtë Shqiëprisë kanë qenë A PLUS.
A keno ndonjë mesazh për gjithë truopën ushtarake në këtë dalje tuajën të aprë?
Dua të falenderoj të gjithë ata që më kanë shkruar dhe më kanë uruar për marrjen e kësaj detyre tëlartë. Por dua të falendeorje dhe ëpr ata që kanë shafqur dyshime dhe dilemma. Do vendios gjithë fuqinë time mendor, fizike dhe shporyuërore për të puanru fort në mënyrë që këtë dteyrë ta kryer me sa më shuëm dinjitet.