Te fundit
Historia e panjohur: Vrasja e Sali Nivicës nga tregtari shkodran Kolë Ashiku, për një fyerje
11 Mars 2018, 09:11Politika
TEMA
Nga Roland Qafoku*
Në gazetën e tij “Populli”, Sali Nivica kishte bërë me dhjetëra shkrime për zakonet e shqiptarëve, pa e ditur se edhe vetë do të bëhej viktimë e këtyre zakoneve.
Gazetari që kultivoi gjuhën shqipe në të dy dialektet, gegërishte dhe toskërishte, braktisi Labërinë për të punuar dhe jetuar në Shkodër deri ditën që vdiq. Një vdekje që erdhi të dielën e 10 janarit të vitit 1920 nga dy plumba në trup të marra nga Kolë Ashiku.
Pothuajse një atentat si për t’i vulosur dy zakonet e lashta se shqiptari të vret nëse e fyen dhe se shqiptari fyhet akoma më shumë kur këtë fyerje ia vënë në dukje të tjerët se sa ai e ndjen vetë.
I armatosur me hakmarrjen dhe me një pistoletë nagant, autori Kol Ashiku vrau gazetarin e dytë në historinë e shtetit shqiptar. Sali Nivica ishte njëkohësisht ai që zëvendësoi në detyrë Mustafa Qullin, kryeredaktorin e parë të gazetës “Populli”, edhe ai i vrarë më 17 korrik 1915 po në Shkodër.
Vetëm 8 vjet nga themelimi i shtetit, në Shqipëri ishin vrarë dy gazetarët dhe botuesit e asaj gazete që cilësohej “artileria e kohës”.
SKENA E KRIMIT
Atë mëngjes të 10 janarit Sali Nivica doli nga godina e Post-Telegrafës në Shkodër me letra e gazeta në dorë, kur krejt papritur i doli përpara Kol Ashiku.
Vetëm një metër larg Ashiku nxori nga xhepi pistoletën Nagant dhe e qëlloi me 6 plumba në trup. Saliut i ranë të gjitha letrat dhe gazetat nga dora e, megjithatë, duke u rrëzuar nxori nga xhepi pistoletën e vet dhe qëlloi 4 herë ndaj Kolë Ashikut që u largua me vrap.
Por të 4 plumbat që nxori nga pistoleta goditën muret e konsullatës italiane që ishte aty pranë dhe asnjë autorin.
SI U ORGANIZUA VRASJA?
Pas 6 vitesh qëndrimi në Shkodër, Sali Nivica njihej si një nga të ardhurit më intelektualë. Por gazetari që kishte ngritur peshë zemrat e shkodranëve me shkrimet e tij pësoi një incident pikërisht me një banor vendas. Sejfi Vllamasi, një nga personalitetet e kohës, e tregon kështu konfliktin mes Sali Nivicës dhe autorit të krimit.
“Saliu ka dashë të marrë me qira për zyrë e për banim një dhomë mbi dyqanin e këtij të fundit, por mbasi ky e han fjalën, Saliu i vrazhdë nga goja i thotë: Burrit me mustaqe s’i ka hije të hajë fjalën”. Kjo fjalë e prek Kolën, i cili i koritur vendos të hakmerret”.
Ndërsa biografi i Sali Nivicës, Ylber Skëndi, jep detaje të hollësishme për momentin e vrasjes.
“Ai… dalloi Saliun që i kishte kthyer krahët. Menjëherë u fsheh prapa një muri dhe priti. Saliu doli nga posta dhe mori rrugën qetë-qetë. Më tej me revolver në dorë e gishtin në këmbëz rrëshkiti një hije. Ju afrua fare afër, gati sa ta prekte me dorë dhe qëlloi.
Plumbat u zbrazën mbi të. Saliu që mezi mbahej në këmbë lëshoi letrat e gazetat. U mbështet në mur me dorën e majtë, bëri të kthehej mbrapa, nxori revolverin, u ul në gjunjë dhe qëlloi 4 herë mbi spiunin, por më kot”.
Skenën e krimit e ka përshkruar më saktë Sejfi Vllamasi.
“Kur del prej poste, krimineli që ka qenë në pritë, i del përpara befas dhe e qëllon dy herë me revolver, duke e plagosur rëndë. Ashiku tentoi të ikte por katër plumbat e Saliut e detyruan të futej në Konsullatën italiane… Saliu vdiq prej plagës dhe hemoragjisë”.
VRASJE ORDINERE APO E ORGANIZUAR NGA ITALIANËT
Me dhjetëra herë diplomatët italianë në Shkodër i kishin futur në rreth të kuq shkrimet kundër tyre me autor Sali Nivicën. Labi që jetonte në kryeqendrën e Veriut ishte bërë për ta një problem me shkrime që kishin në shënjestër italianët. Në Arkivin e Shtetit gjendet një dokument të hartuar nga Sali Nivica në të cilin ai deklaron:
“Nuk lishojmë as një pllambë tokë prej Vlone, Sazani e Pashalimani”.
Ndërsa në numrin e datës 30 nëntor 1919 të gazetës “Populli” Nivica shkruan:
“Italia pa e ftue kush nuk i përket me mundue shqiptarët pse janë miq e kundërshtarët e një njeriu të lem në Tiranë qi nuk asht tokë italiane. Gjarpër me pas kena Esad Pasha, një fjalë e moçme na porosit mos e shtyp me dorë të huaj”.
Por të dhënat sekrete flasin se italianëve u erdhi në dorë një rast. Sali Nivica u fut në konflikt me një Kolë Ashiku. Biografi i Sali Nivicës, Ylber Skëndi ka zbuluar se Kolë Ashiku zbriti nga një makinë ushtarake italiane dhe këtu nis edhe skena e krimit. Sipas Skëndit, plumbat u përplasën në dyert e konsullatës italiane, ku Kola shkoi me vrap për t’u strehuar.
Pas vrasjes opinioni u nda më dysh për sa i përket pyetjes nëse vrasja ishte thjesht personale apo e organizuar nga italianët. Ndonëse ka pak kundërshti, politikani i kohës Sejfi Vllamasi duket se është më afër së vërtetës.
“…krimineli ndofta mund të jetë influencuar nga italianët e agjentët e tyre shqiptarë, por vrasja e Salih Nivicës, më tepër se një krim politik, ishte një vrasje ordinere që ka dëmtuar shumë politikisht”.
DËNIMI I VRASËSIT
Dy vjet e gjysmë, 17 seanca gjyqësore, 20 dëshmitarë dhe në fund ai dënohet me 2,5 vjet burg për vrasje në kushtet e vetëmbrojtjes dhe lirohet sapo u dha vendimi përfundimtar. Pas lirimit Kolë Ashiku u largua nga Shkodra për në Beograd dhe atje punoi në një hotel. Të gjitha dokumentet tregojnë se ai aty nisi një aktivitet spiunazhi të disafishtë. Në fillim ai ishte pjesë e shërbimit sekret të Ahmet Zogut dhe më pas, për gjatë Luftës së Dytë Botërore, me italianët dhe gjermanët. Gjatë pushtimit të Shkodrës nga gjermanët Kolë Ashiku u emërua shef Informativ i Qarkut të Shkodrës. Kjo solli armiqësinë e hapur të komunistëve, të cilët nisën planin për vrasjen e tij. Më 22 shtator 1943 ora 19.00 në rrugën “29 Nëntori” pranë bashkisë njësiti gueril komunist i Shkodrës, i drejtuar nga Vasil Shanto, i bëri atentat Kolë Ashikut, por ai mbeti i plagosur. Më 1946 ai u dënua me vdekje nga një gjykatë e sistemit komunist si armik i popullit dhe u ekzekutua.
*Marrë nga libri “100 vrasjet më të bujshme në historinë e shtetit shqiptar 1912-2017”
Përgatiti për botim TemA
34 komente në “Historia e panjohur: Vrasja e Sali Nivicës nga tregtari shkodran Kolë Ashiku, për një fyerje”
Lini një Përgjigje
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Atdhetaret shqiptare asnjehere sjane vrare per arsye banale, as Luigj Guakuqi nuk u vra per arsye trashegemie. fakti qe Ashiku u strehua ne Beograd tregon kush ka qene dorezani. Shkodra …. pas Topullit edhe Nivica. Te pakten Ashiku paska marre ate qe meritonte.
Baltjon Stamolla qe vrau Luigj Gurakuqin, mori ate qe meritonte. Baltjonin e vrane komunistet me atentat gjate Luftes.
Ik ore kar me zile. Histori e manipuluar kjo.
Te marrshin ty me vete komunistet. Se s’kishte mundesi me qe vrasje per prerje ftyre. Do ishte sigurisht spiunazh e tradhti. U zin, u fyen rende, ju betuan njeri tjetrit o te vras o me vret. E ruajti. E thirri ne emer. I dha kohen te hidhte gazetat e te nxirrte pistoleten. U qelluan por vec ai u godit. Kusuri qe shkruajne keta eshte histori komuniste e shitur dhe e rishitur. Asnje spiunllik. Ashiku kishte jeten e tije por kshu duan te marrin para kta qe publikojne.
undefined
Nje potencial turko-komunist me pak .Cdonte katunari nga laberia ne Shkoder?
Erdhi ne Shkoder sepse per Sali Nivicen Shkodra dhe Vlora jane Shqiperi ,por ti shkodran prej Beogradi duhet ta kesh emrin Bythqiroviq !
Hahaha,,,tamam bythqiroviq prej beogradi,,,,
Donte tet’eme.
Po’ Ashiku c’donte ne beograd ?
Nje hale me pak i ekzekutuar si qen .
Nje bravo per komunistet qe plehrave te tilla u kane dhene gjithmone haken.
Dhe sa per dijeni shkodra eshte Shqiperi dhe “labi” ,shqiptar 24 karatesh, e ka token e tij.
Në neohistorin Greke, jugu i Shqipërisë, traditat, trimëria edhe besa konsiderohen si idhull që shkrimtarët grek na konsideronin një gjak, vëllezër. ” Ëndërroj një shtet midis dy popujve, që përbën besën edhe trimërinë Shqiptare edhe mendjen hileqare Greke ”. Ty të digjet o Shkodran sepse edhe pavarësia që ti gëzon të flasësh lirë, gëzon të drejtat edhe qarkullon lirshëm duke dalë nga vrimat që të futi Kanuni u krye në jug të Epirit. Po po këndej nga jugu na konsiderojnë Epirot edhe jo turq, përkundrazi ju veriorët malok historianët vërtetojnë se keni prejardhje nga Kafkazi. Komunistë o Shkodran edhe kaluar komunisti do mbetemi në jug po ju me Sali kërm Berisha me prejardhje KafkazoSerbe çfarë i punuat Shqipërisë?? Nëse ne, Greku na konsiderojnë vëllezër ata Serbët përse duan tu varrosin për së gjallë?? Pikërisht se jeni te pabese, njerëzit shpirt keq, prapambetje Kanunore. I lumt dora Milosevicit, po ja, që la punën në mese o kërm, duhej të t’u kthente në minoritet ju malokët se shumë kruhesh. Ja që shpallje gojën me acid kurë përmend heroit e Jugut.
Mjafton te vihesh para pasqyres dhe shiko surratin tend te zi si arabet dhe trupin tend te shkurter si greket e pabese.Po vraponi te beheni katolike ju bastardet e jugut.Shqiptaret e vertete fillojne ku jane kishat e para katolike.Te tjeret jane bastarde e ka treguar historia. Mos harro si u gjunjezuat para 40 prifterinjeve katolike vetem pak kohe me pare ne Tirane me shpalljen e Martireve,te gjithe katolike .Ti merr bustin e Enver Hoxhes ilamiko-komunist dhe beji shurren .
Ik mor bytheqirovic ta thane mire ata me siper. Nuk ishim ne jugoret qe u shkaperdhyem per 40 kleriket. Ishit ju me gjithe ato putanat tuaja qe zbulojne bythen e vene kapele e tyl per prifterit.
Enver Hoxha ju dha ate qe meritonit.
Dhe prifterinjve dhe hoxhallareve.
Dhe ne na rruan mustaqet e tajares se as grate nuk i kemi mbajtur me perce dhe as burrat nuk i kemi patur te pabese.
Ju Esadiste te poshter. Pijini shurren Enver Hoxhes sa here te hapni gojen
Mirel – kam vu re , kur asht fjala per verioret dhe katoliket, pothuajse ne te gjitha komentet e tuja, ke nje urrejtje patologjike per to ! Me bindje them, qe nga feja katiloke nuk ke ndonje te keqe ( Italija, me gjith hallet qe ka, po ushqen gjysen e Shqiperise, e po ashtu edhe Evropa Perendimore ).
Komentuesit jane individe, ti nuk ke arsye ti pergjithsosh. Ti nuk mundesh ( as nuk ke byth ) te komentosh per nje besimim fetar modern ma te vjeter ne bote. Feja asht dicka personale, qe nuk te lejon koment negativ pa qene bastardh. Asht ai Kristianizem qe po na mban me buk.
Nuk eshte ‘shkodran’ pra as shqiptare ! eshte felliqesire sllavogrek! Ate pune kane
Ti nu je ‘shkodra’as shqiptari… Ti nuk je vetem karunar,Je nje krijese biologjike pa tru e shtylle ku
rrizore,zvarranik…nje bithqiriisvic….Mos u merakos,armiqte e shqiptareve dhe spiunet po e paguajne!
Pirdhuni!
NJe rruge ne Shkoder mban emrin e Sali Nivices!! Nga historia qe tregohet rezulton se komunistet nuk te kane falur kur behej fjale per eliminimin e vrasesve te patrioteve…..
Pa dasht me zbeh pjesen e pare te komentit tand rreth drejtesise per Sali Nivicen, por ne pjesen e dyte te komentit tand mbi patriotizmin e komunistave, ja ke fut kot.
Lexo pak histori para se te shkruash.
Enveri ishte specialist per keta tipa
Kol Ashikun e vune italianet per te vrare patriotin Sali Nivica. Me vone Kol Ashiku u vu edhe ne sherbim te serbeve, grekeve, fashisteve italiane dhe nazisteve gjermane. Ne sherbim te kujtdo qe i jipte pará, por kurre nuk u vu ne sherbim te Shqiperise. Spiunonte kedo qe ngrihej kunder pushtuesve. Mik i betuar i cetnikeve serbe.
Nje BQ i tille si K. Ashiku, mori ate qe meritonte dhe e cuan ne te s’emes, sebashku me zagaret qe i shkonin pas.
Ka mundesi qe familja e ketij kol bythqiroviq, te kete mare dhe demshperblim si te persekutuar nga regjimi komunist,se saliu i Ka shum perzemer keta bythqiroviqet,,,,
ja ku dalim prape tek pabesia maloke dje dhe sot historia vaxzhdon.
Po ti shkodra cdoje ne Beograd e Mal te Zi.
Nje pyetje pa spec . E ka dekoruar gje Berisha kete ” patriotin ” Kol – Nue – Ndoc – Marash Nikoll Lesi ? Jo per gje , Po i paska sherbeyer atdheut ( Serbise ) . ky vend nuk u be , vazhdon te mos behet , per sa kohe kellira si ky Kola dje , dhe si Lyl-i sot , te shesin e te vrasin pa patur asnje kompleks per perkatesine .
Punet e serbit dhe italianit kunder Shqiperise i bejne gjithmone maloket qe flejne me derrin dhe i marrin ere pordheve te derrit.
Qe nga miredita tek zogu tek berisha e tek gjysma e Shkodres jane moterqire me damke antikomb.Ernest koliqi ishte kelysh italian edhe at fishta ishte kelysh i tyre.Te vetmit qe mbajne Patriotizmin ne shkoder jane puro Shkodranet mysylmane qe jane edhe Patriote.po te ishte per maloket e derrave do kishte dale serbi ne velipoje.Enveri ja u qiu kurvat mire dhe ju kane mbetur vetem pordhet,gjysmat i beri pede ne burgje gjysmat spiune te tij.Nuk ka nje malok hero ne Historine e kombit tone.Edhe Sali qeni eshte me Patriot se kryqat e shkodres,
“Dingo”quhet nje rrace e eger qeni!!!.
Po m‘vjen keq Dingo qe je Lind e je rrit jetim ( dmth KOPIL ), perndryshe do ta kishte pak edukate.
Zakonisht, femijt e rritun keq shprehen ashtu per dike qe nuk i ka ba dam kurr.
Saliu ishte Mero Baze i epokes, turk ai turk ky, komunist ai komunist ky , interesat e turqise ai Po ashtu Merua,sahanlepires i pushtetit Merua ……ai.
Si ti me Sali Berishen.
Bq ai, bq ti.
M*t ai, m*t ti.
Srrb ai, srrb ti.
Shkrimi eshte tamam per gazeten”luftetari” ,nje heroi si Nivica i bie vlera fare kur per te shkruajne injorante dhe pa kulture.Nivica do jetoje edhe pa kete “gomar” qe sic duket do te haje edhe AI buke,tamam fshatar analfabet.Pyrtja eshte kjo..kush e varrosi Nivicen,ku u strehua trupi i pajete i ketij heroi? Qafoku per te na treguar inorancen e tij ,nuk e di sepse eshte kale karroce pa karrocier….tamam kapter letersie.
Dingo jam i sigurt se nena jote te ka bere kopil ne bashkpunim me nje katolik
Me mire Qen se bastardh katolike i fese me gjeagjeza me cifutin jezus nga nazareti dhe marien qe u ngarkua pa ja hype kush.ahhaahhhaaaa zojat e katolikeve .kultura e katolikeve eshte e barabarte sa jane te kultures bajgat e derrit.aq injorante dhe te eeger saqe nje shtepi e kane ketu e nje ne gop te semes.vriten dhe pastaj ngujohen si kurvat brenda.gjithmone Dobicat e krajlit serb e dom pushtit italian.Une nuk jane i fese islame fare ,po ne krahasim me fene tuaj eshte me burrerore.A keni ndonje Burre te ndershem se dhe Bixh gurakuqin e vrane ne itali dhe i gjeten 3 kapota ne xhep dhe tre lireta.Fara e malokeve duhet te rrije ne Qetesi kur flasim per Kombin se jeni fare tradhetari.Dhe vete at Fishta ishte kelysh fashist.
o dingo te paska shkerdhyer qeni mahmudene qe ke ne shtepi o dobic i dervishit te teqese qe ngopej me grate i myslymaneve.
Ore eshte Jugu qe duhet te mesohet me shume me ligjet jo veriu. Veriu ka pas ligje si para 600 vjetsh e si ne 97-ten. Ku po plas kallashi me shume sot ne jug apo ne veri? Ku eshte Lazarati qe nuk nifte shtet ne jug apo veri?
Ne veri nuk u vrane as cereku I njerezve qe u vrane ne jug ne 97-ten.
*
Sa per ata qe po I ndajne patriotet ne katolike dhe myslimane, Erdogani po nderton Xhamine me te madhe ne ballkan ne qender te Tiranes. Kurse Italianet ndertuan qendren e tiranes, rruge dhe ura. Ura e matit qe u ndertua ne kohen e Zogut qendron akoma ne kembe sot fale italianeve. Pa permendur se italianet zbriten ne shqiperi ne vitet e para te 90-tes per te na dhene buke.
Shpellare thoni ju te jugut po shume pjese te veriut vendosen te jetojne te izolum per 600 vjet sepse deshem te jetojme te pamvarur… gje qe nuk ndodhi ne jug.