Te fundit
“Deka e Skanderbegut”, fotot dhe fakte të rralla të një shfaqje teatrore të para 100 vjetëve
21 Tetor 2018, 14:55Dossier
TEMA
101 vjet më parë, në Shkodër me rastin e 450-vjetorit të vdekjes së Gjergj Kastriot-Slkwnderbeut, do vihej në skenë një dramë me titullin “Deka e Skanderbegut”. Drama ishte shkruar në vitet 1914-1915 nga Kolë Mirdita- Helenau, i cili kishte guxuar dhe e kishte vënë vetë në skenë dramën e tij dhe madje kishte luajtur edhe si aktor në rolin e personazhit Gjergj Lleshi.
Sipas të dhënave të gjetura në monografinë e prof.dr. Alfred Çapalikut “Kolë Mirdita (Helenau) Jeta dhe Vepra”, mësojmë se kjo dramë ishte ngjitur dy herë në skenë, më 1916 dhe më 1917.
Fotot e rralla që ruhen në fondin e fototekës në Arkivin e Shtetit , tregojnë disa moment nga kjo shfaqje teatrore e para një shekulli.
Në monografinë e tij për këtë dramaturg dhe artist pak të njohur, Çapaliku shkruan ndër të tjera: “Ngjarjen më të veçantë të jetës rinore ia shënon vënia në skenë e dramës “Deka e Skanderbegut”, më 1916, ku qe autor, aktor dhe regjizor, në palkun e punuar nga artisti Kolë Idromeno. Shfaqia qëndroi gjatë në repertorin e teatrit të nxënësve. Ajo u riluajt më 17 janar 1917, ditën e 450-vjetorit të vdekjes së Gjergj Kastriotit. U dalluan për lojën e tyre Luigj Mjeda (Skënderbeu) dhe Rrok Gjonej (sulltani). Suksesi qe i plotë. Duartrokitjet nuk ndaleshin. Meqë vepra nuk u botua, i njohim veç skeletin skenik, në saje të kujtesës së një spektatori entuziast. Akti i parë: pushtimi nga turqit, Akti i dytë: hyrja e Skënderbeut në Krujë, Akti i tretë: Kuvendi i Lezhës, Akti i katërt: Skënderbeu dhe i biri, Akti i pestë: porosia e fundit për bashkim.
Pas 45 vitesh, regjizori Lec Shllaku rikujtoi repertorin e traditës teatrore ku spikati edhe “…drama e paharrueshme e Helenaut Kolë Mirditës…”
‘Deka e Skandebegut’ i qëndroi gjykimit të kohës, jo vetëm si pioniere e teatrit kombëtar, por edhe si vlerë në vetvete. Shumë vite më vonë, studiuesi Kudret Velça për veprën e Kolës flet: ‘Drama përshkohet nga fryma e lartë patriotike dhe tregon për një konceptim realist të veprës artistike… Ndaj arrin të bëjë një përgjithsim më të madh ideoestetik nga ç’mund të bënte një kronikë historike’…
14 komente në ““Deka e Skanderbegut”, fotot dhe fakte të rralla të një shfaqje teatrore të para 100 vjetëve”
Lini një Përgjigje
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Drame e shkruar nga Kola Miridita ne 1915 duke u bazuar tek perrallat e Marlin Barletit. Me nje personazh hiperbolizues sic ishte Skenderbeu.Nderkohe qe realiteti ishte krejt ndryshe.Ne vitin 1915 me mijera shqiptare shkuan ne Canakale ku me mijera prej tyre vdiqen. Te cilet mendohen te jene rreth 5000 te cilet dhane jeten duke mbrojtur territoret e perandorise Osmane krah me krah me turqit. Sic duket Kola ose duhet te ishte paguar nga dikush per te shtremberar realitetin. Ose andej nga maja malit nga shpella e tij nuk kishte informacion se cpo ndodhte ne realitet.
Per fatin tone te mire bre Toni, e verteta nuk eshte absolute. Ndaj ben mire ta nisesh duke shkruar se une kam mesuar prej dikujt qe ia ka thene dikujt qe e ka shkruar sikur e ka pare a degjuar se…… e duhet te dish se popujt duan njr figure, vepra e te cilit u rri mire e i motivon ne misionin e tyre per nje te themeluar nje komb, shtet, nisem a veper. Pa qe ti nuk quhesh Toni dhe kjo ska rendesi kete e dime fort mire, ama ajo qe ke shkruar na sherben per dicka. Beso ne dicka te mire se kushedi cte mire te sjell.
Mos u merr me grekoserb te dhier ! E kane nga frika …edhe ata e dine mire se kush eshte Heroi yne dhe trojet tona etnnike…me mire i dime ne me USA -EU >>Hanimute se dita e shqitareveka ardhe
Gjate LPB sulltan Reshati ben thirrje per lufte (ndihme). Atij iu pergjigjen me shume se 50.000 vullnetare ballkanas. Nga keta 50.000 vullnetare rreth 40.000 ishin shqiptare. Ne fakt keta nuk ishin shqiptare por ishin 40.000 mbeturina osmane . E falenderoj nga zemra sulltan Reshatin qe ndikoj ne pastrimin e Shqiperise nga keta aziatike.
@Garda pretoriane e Skenderbeut. Ti e dine qe Skenderbeu nuk ka pasur, as garde pretoriane as nuk i dihet ditelindja e sakte . Edhe vdekja po ashtu nuk i dihet egzakt, se kur vdiq dhe pse vdiq. Por nuk ka ,as portret origjinal. Po ashtu nuk ka ,as varr.Pra nje fantazem e cila ,na eshte futur ne histori dhe shume si ty e kane besuar dhe vazhdojne akoma me perrallat e edukatores se kopshtit. Ti je i lire te besosh cdo perralle qe mund te te thuhet. Biles mund te martohesh dhe me Lizen ne boten e cudirave. Ama ketu mos na e shit injorancen tende si filozofi.
Sa mire pat thene Kadareja per kete sojin e juaj: ” Nga shqiptare te sunduar u gdhine ne mysliman te cliruar”.
@Garda Pretoriane. Shqiptaret nuk kane qene te sunduar por bashkesundimtar. Keshtu thuji dhe Ismail Kadarese kur ta takosh tek kafja.Dhe nese ke ndonje kunder argument te atyre qe une kam thene ne koment. Thuaje. Mos u merr me fe dhe duke fol kodra pas bregut sepse une skam permendur gje fe. Por kapu me argumentin qe une kam shfaqur.Nese ke gje kunder.
Vendi yne gjate pushtimit 500 vjecar osman u kolonizua me gabele, tartare, gagauze, selxhuke, cerkeze, arixhi, abhaze,pecenege etj. etj. I bej pyetje vehtes a thua ciles etni aziatike i takon.
Gjate 25 viteve, sa udheheqi luften e arberve kunder turqve osmane, Skenderbeu ua q… nenen turqeve , prandaj ti, si antishqiptar qe je e urren Heroin tone.
Akti pare puashtimi nga turqit????!!!!. Ah more Kole Mirdita se je bere per rahmet. Po nese i futesh historise se drejte i bie qe te jete clirimi nga turqit. Se shqiptaret kane qene mbi 150 vite nen mbreterine e Serbise para se te vinin turqit. Dhe ti clironin nga masakrat qe po i benin serbet shqiptareve me Car Dushanin ne krye. I cili po i vriste dhe po i digjte ne hell pa dallim moshe.Dhe ardhja e turqeve ne trojet shqiptare ishte nje clirim pasi shqiptaret shpetuan nga masakrat serbe dhe asimilimi. Por si ti si Enver Hoxha ne historine e Shqiperise dihet perse nuk e permendi pushtimin nga mbreteria e Serbise. Ti sepse je mirditore dhe ju mirditoret keni bashkepunuar perhere me serbet. Aq sa Mirditen e shpallet republike me vete dhe pjese te Serbise. Dhe Enveri sepse e prune serbet ne pushtet. Dhe ishte borxhli ndaj tyre. Gjithsesi ti je ne boten tjeter tani dhe pak rendesi ka per ty se cfar po shkruaj.
E sakte Taku ,edhe ramen e kristaqit po ata SERBET e sollen ne pushtet , e si dhurate ky mosmirenjohes i tokes ku e lindi e e rriti ,i jep SERBISE gjithe sekretin shqipetar ,,,ALBTELEKOMIN ,,, SHUME TE VESHTIRE DO E KETE TE ARDHMEN KY NJERI I KEQ
E sakte Taku ,edhe ramen e kristaqit po ata SERBET e sollen ne pushtet , e si dhurate ky mosmirenjohes i tokes ku e lindi e e rriti ,i jep SERBISE gjithe sekretin shqipetar ,,,ALBTELEKOMIN ,,, SHUME TE VESHTIRE DO E KETE TE ARDHMEN KY NJERI I KEQ
Taku Taku ….Kur ta cin maman ne bythe Tuku keshtu del djale bir bythe Taku
Ta cift Turku nanen Taku ..keshtu te pelqen ty Taku
Rrace e flleqte ,mbeturina . Ska pse te flitet , Cfar te mirash kan sjell ata plehra Aziatik ne Europe ( Taku)
Shikoni si jeni katandisur mos me keq .. Isis , Carqafe ne koke , e ne krevat pa Carqaf , te pa lare, te pa edukuar ,
Fanatik ,Injorante . Kush nuk e don shtetin e Arbnit . Rruga e mbare i Qofte , Muhamuti po ju Pret me 40 Muhamute
Nisuni cfar prisni ,, Takuuu
Mjafton te lexoni botimin me te ri te “Rrethimi i Shkodres” i autorit Marin Barletit, shkruar me 1505, dhe pergatitur nga David Hosaflook. Ne kete botim gjenden disa deshmi dokumentesh se cka kane shkruar kronistet turq per Shqiperine, per shqiptaret, femrat shqiptare dhe si per luften kunder Krujes dhe Shkodres:
1.” Te gjitha pushtimet e sulltan Mehmetit u plotesuan me marrjen e Shkodes …
Kishat i kthyen ne xhami” (Ashik Pashazade 1400-1481) fq. 216
2. “U be nje lufte e madhe dhe nje gjakderdhje e pameshirshme sa nuk ishte pare ndonjehere ne histori … e ne kete menyre ai vend (Arberia) i pashkelur u be toke islame” (kronisti Tursun, 1426-1491), fq. 218
3. “Ne kalane e Shkodres nga te gjitha anet fluturonin gjylet e medha prej guri, perseri u zhveshen shpatat per te kthyer melcite e kundershtareve ne qebap, per te care armiqte ne dysh. Ushtria islame vershoi si deti. I kapen si rob, i shpuan me shpate, i copetuan dhe ishte nje panarome e jashtezakonshme” (kronisti turk Kevami, shek. XV), fq. 224.
4. “Grate e tyre (shqiptare) te bukura si hyrite e parajses u morren si placke” (kronisti turk Idrisi Bitlisi, 1453-1520), fq, 234
5. “Keta gjarperinj torturues (shqiptaret) te njerezve, qe kishin mbire ne ate vend te felliqur (Arberi)” kronisti turk Kemal Pashazade, 1468-1534, fq, 237
Kronistet e kohes na bejne me dije se per ta pushtuar Shkodren me 1479 erdhen mbi 100.000 ushtare turq. Pese here brenda 40 vjeteve kunder shqiptareve posacarisht erdhen dy sulltane me ushtrite e tyre. Brenda 60 vjeteve nga Arberia u detyruan ta leshojne vendin gati 500.000 shqiptare, dhe u vrane me mijera e mijera, iu moren pronat,dhe sot na thone se turqit nuk kane bere dhune, se nuk ishin barbare etj.