Te fundit
Si e dënoi regjimi komunist Vexhi Buharanë?!
18 Prill 2020, 13:48Dossier
TEMA
Nga Namir Lapardhaja
Ishte vetëm 28 vjeç, i martuar, me një fëmijë. Zotëronte 7 gjuhë të huaja. Nuk kishte kryer asnjë veprimtari armiqësore. Kishte mbaruar Medresenë e Lartë të Tiranës, ishte fetar, biri i një hoxhe, familje me tradita qytetare. Poet, përkthyes, publicist, gjuhëtar, studiues… I paangazhuar politikisht. Siç janë zakonisht njerëzit e kulturuar të kategorisë së tij, aq më tepër në një kohë të turbullt dhe të vështirë, ku e tashmja është e pasigurt, e nesërmja e panjohur.
Vexhi Buharaja, një ndër intelektualët e rrallë të Beratit, arrestohet nga regjimi komunist më 7 shtator 1947. Akuzat janë absurde. Të pavërteta, të stisura. Merret në hetuesi, shtrëngohet, dhunohet nga injorantë që nuk dinë shkrim dhe këndim. Xhahilë pa din dhe iman shkruajnë në procesverbal se “i pandehuri e heq veten si fetar dhe qan përpara prokurorit”. Në një fushatë të gjerë arrestimesh, pasi kishin përfunduar eleminimet e para me gjyqe të shpejta, është radha e tij.
Çfarë kishte bërë i riu Buharaja për t’u arrestuar dhe për t’u gjykuar? Sipas akuzës, “gjatë pushtimit i pandehuri Vexhi Buharaja ka qenë pjesë e organizatës tradhëtare Balli Kombëtar, ka shkruar artikuj propagandistik në mbështetje të kësaj organizate, ka pasur miqësi me Namik Mehqemenë dhe Resul Tozharin”. Pas çlirimit ka pasur marrëdhënie miqësore me armiqtë Kostaq Stefa, Fatmir Shehu, Hekuran Zhiti etj. Jo vetëm kaq, por, ashtu siç thuhet në akuzë, ka shkuar për ngushëllim në familjen e Namik Mehqemesë kur ky është pushkatuar nga komunistët. Vexhiu është i ri. I shkolluar, i kulturuar.
Ai e di se me përbindshat që kishin ardhur në pushtet nuk mund të luhej. Pranon që nuk ka pasur simpati për komunistët, që ka folur individualisht kundër tyre, por pa qenë pjesë e asnjë grupimi apo organizate. Pranon miqësinë me Namik Mehqemenë, ku tregon se e ka njohur nëpërmjet arsmitarit Jani Dodi (të dy të pushkatuar nga regjimi). “Me Namikun, – deklaron Vexhiu, – kisha lidhje kulturore. Ai ishte poet, shkruante vjersha, dhe m’i tregonte për t’i lexuar dhe korrigjuar. Edhe unë bëja të njëjtën gjë me të.”
Kaq mjafton për akuzën, mbyllin hetimet dhe, së bashku me shumë intelektualë të tjerë beratas, dënohet. 8 vjet burg, humbje e të drejtës politike për 3 vjet. Vendimi jepet më 10 janar 1948. Në një farë kuptimi, Vexhiu brenda vetes me kaq është i kënaqur. Miqtë e tij u pushkatuan, disa u burgosën me dënime të rënda dhe të gjata. Të gjithë të pafajshëm, me akuza të fabrikuara. Regjimi po godiste thellë dhe rëndë pikërisht tek inteligjencia.
Më pas do ta kishte më të lehtë të vijonte të qeveriste. Nën dhunën dhe terrorin e viteve të para, do të marshonin të patrazuar, duke mbjell kulturën e dhunës dhe të frikës në popull. Fati e donte që Vexhiu të mos e kryente të plotë dënimin. Ashtu si të tjerë, nëpërmjet një amnistie doli përpara se ta përfundonte dënimin. Fati i këtij njeriu u shënjua që në vitet e para të regjimit të ri. Koha e tregoi që, pavarësisht gjenialitetit të tij, do të jetonte pavlerësuar dhe i shfrytëzuar maksimalisht, ndërsa nëpërmjet punës së tij do të përfitonin të tjerët, njerëzit e pushtetit dhe të regjimit, kurse destini i tij e donte që ai të priste biletat në berberanën e qytetit.
Më poshtë, po botoj për herë të parë pjesë nga dosja hetimore e të pandehurit Vexhi Buharaja.
11 komente në “Si e dënoi regjimi komunist Vexhi Buharanë?!”
Lini një Përgjigje
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
O ti Namik Laperdhari,
Ke filluar te kopjosh Idiotin Dashnor Kaloçi.
Por te dy bëni nje gabim te madh. Shkrusni me te njejten partishmeri qe shkruanin idhtaret e Enverit. Pra, nuk del me i mire nga ata.
Ne vend qe te njohim Vexhi Buharanë (çfare emri Arab), ti merresh me shume me sharjen e regjimit komunist. Kjo bën efekt te kundert te kexuesi, sepse edhe ai me i thjeshti, do thote: “Na çau trapin.”, dhe do nderroje faqen.
Pra, to duhet t’i meshoje me fort lartesimit te figures se Vexhi Buharasë, sepse ne nuk e njohim. Se ti the qe si ka qene keshtu e ka qene ashtu, nuk do te thote asgje, sepse ti e ke diskredituar veten me pare dhe nuk te degjon më njeri.
Duhet te na tregoje ca vargje te poezive te tij, pse duhej respektuar, çfare ka perkthyer, çfare kontributi ka dhene. Dhe ne te themi me plot gojën, “ja nje njeri i larte, i persekutuar nga regjimi i ndyre i Enver Hoxhes”.
Na ler ne ta themi ate, se po e the ti, i ra vlera fare.
Ti permende Vexhi Buharanë dhe Namik Mehqemenë, dhe une thashe: “Po keta muxhahedinë iranianë çfare deshen ne Shqiperi?”
Ndersa po te kishe folur to per keta te dy, te ngreje lart vlerat e tyre, edhe pa permendur fare hetuesine dhe akuzat, ne do t’i nxirrnim vete perfundimet.
Ti dukesh qe ke shkruar nje artikull per fisin tend, ose per disa partiakë te semure, qe akoma u del Enver Hoxha si gogol ne ënderr.
Mposhte frikën Namik Lapardhaja, lere Enverin te harrohet, dhe perpiqu te ngresh lart figurat qe persekutoi regjimi.
Pena ne duart e injorantit ka efekt shume negativ, edhe kur shkruan per gjera te mira.
Me mire ver dike tjeter te shkruaje sepse ti e ke ndritur fare.
Miku dhe shoku i ballisteve dhe kolaboracionisteve ishte ballist r kolaboracionist dhe mori ate qe meritonte, hurin ne bythe! Nuk ka fare rendesi nese kishte shkolle apo ishte analfabet, dinte gjuje te huaja apo mezi lidhte dy llafe, i lyente floket me xhel apo me vaj makinash, i binte mandolines apo …
Ai ishte si shoket e tij, funderrine …
Ngec aty muzhik spiun i serbeve e sllaveve. Injorant kafshe anadollak grek truk kundrashqiptar. Analfabet. Pionier fatos mali e lluci. Egersise, kriminel i paguar nga Dushan Mugosha, Miladin Popoviçi, Aleksander rankoviçi, Josif Pashko e specie te tjera kundra-njerzore.
Kujtophu per kopilin e sllaveve me emrin Enver Hoxha me deklaraten e mbajtur te tij me 15-12-1947 ne mbledhjen e Byrose Politike te K.Q.te P.P.SH. ‘’DUHET TE FITOJME KOHEN E HUMBUR E TE BEJME SA ME SHPEJT BASHKIMIN DE FAKTO TE SHQIPERISE ME JUGOSLLAVINE NE TE GJITHA FUSHAT(PARTI,USHTRI,EKONOMI)e tj.SE SHQIPERIA NUK MUND TE QENDROJE SI SHTET I PAVARUR DHE AQ ME PAK TE NDERTOJE SOCIALIZMIN, PA U BASHKUAR ME JUGOSLLAVINE.’’
Ta mbeshtes o HALABAK, po shko shpejt te pish ilacet ? ? ? ? ? ?
Nuk te pelqen e verteta, na plasi trapi!
Sot po bashkohemi me BE-ne te ndertojme kapitalizmin ?
Çfar e ke hoxhen ti qe ke ber ket artikull , se qe je nga lapardhaja Beratit dukesh po mos naj shpif me kta hoxhallar “shkencetar” te kohes dumbabes se po na perzien zorret e barkut idjot gazetar , ai ka qen nje llapazan ka vjell diku me noj tavolin me fisin tend dhe ju qe sot i beni rrespekt ja keni fut , hoxha hongri mut dhe e çuan ne hale ato ishin ligjet e atij shteti , nese me von punonte priste bileta mir bente , amenistin nuk e mori se kish qef ai , po ja dha ai sistem qe e denoi o idjot , tek e fundit hoxh e kohes turkut ishte nuk ishte noj gje e rrall , predikonte injoranc ne at koh nuk bente gje tjeter , po si duket e ke kushuri do ta besh star te persekutuar siç kan dal 2 milion SHQIPTAR kto 30 vjet rrumpallhane , ku mashtruset dhe alabaket si ju bejn gazetari dhe te ter bejn artikuj dhe i thurin lavdi njerezve te tyre qe mund te ken qen dhe llumi asaj kohe , nxir dokumentat reale pse esht akuzuar dhe sa deshmitar kishte , ai shtet nuk denonte njeri per qef dhe ata qe ankohen se jan denuar kot i kan denucuar te tjeret dhe i kan dal deshmitar , gjeje kush nga fisi jot e ka spiunuar hoxhen legen dhe kerkon sot te lash mutin me shurr me nje artikull , sot te vrasin si qen dhe spjerdh njeri , ktu u vran kater njerez kot ne bulevard dhe nuk u denua njeri , qe nuk ben as gje , ai hoxha ka ngren mut diku qe ja futet ju miqsia vet qe e spiunuat per kte ska pas faj shteti , mjaft me kta artikuj se naj shpifet .
Ne dijenin time, vec atyre qe permend autori i shkrimit nje nder akuzat ishte edhe bashkpunimi me gjermanet! Se sa qendron kjo akuze nuk mund te them, por nje gje eshte e vertete. Vehxhiu duke qene zoterus i 7 gjuheve, nder to edhe gjermanishtes, gjermanet me deshire, apo pa deshiren e tij e merrnin ate si perkthys ne disa nga misionet e tyre rrepresive ndaj popullates rrebele.
Ndersa lexoj komentet e mesiperme, me duket se eshte e padrejte qe te leshohen nje lum sharjesh e ofendimesh per emrin apo origjinen e tij !
Sot per vexhiun duhet thene se, si gjithkush tjeter qe ka nje aktivitet te caktuar rrugetimin e tij, kjo figure ka dritehijet e veta. Nje gje eshte e vertet, ai ishte nje poliglot ekselent, qe njihte shum mire edhe gjuhet e rralla, si persishten, arabishten, etj. Ai pavarsisht talentit letrar rrethanat e kohes nuk ja dhane mundesine qe ta shpaloste, por ai u dallua ne perkthime shum cilesore te autoreve te huaj dhe me emer.
Katakteri i njeriut duket ne kohe te veshtire. Lufta ja u nxorri puplat te gjitheve …
Regjimi i Enver Hoxhes ishte nje sistem kriminel dhe vete Enveri nje kryekriminel. Boll tê kujtosh sesi i vrau të gjithe shoket e tij dhe duhet të jesh i metë nga trute që ta mbrosh. Ose bashkepunetor në krime. Enver Hitleri ndoqi, persekutoi dhe vrau pothuajse gjithe inteligjencen shqiptare qe ishte krijuar para vitit 1939. Mjaftonte nje ankesë ose nje shprehje pakenaqësie sado e vogel që tê perfundonje në burg sipas nenit 55 të agjitacionit dhe propagandes. Ligj qe ekziston vetem nder vendet diktatoriale. Dikush thote se ashtu ishin ligjet e asaj kohe. Si per te justifikuar krimet dhe poshtersite e asaj epoke. Keshtu u pergjigjen edhe kriminelet naziste në gjyqin e Nurembergut. Por e panë veten në maje të litarit! Sa jane vrare pa gjyq. Si psh gjate provokimit me bomben në ambasaden sovjetike. E verteta eshte se Enveri nuk ka vrare aq shume armiq, sesa ka vrare komuniste dhe simpatizante të levizjes komuniste. Gjithe periudha e tij ishte shtypje, perndjekje, hetime dhe ekzekutime. Pothuajse nje Byroje të plote Politike iu hoq koka. Dhe më e keqja ishte se ndiqeshin, persekutoheshin, denoheshin, burgoseshin dhe ekzekutoheshin mê tê miret: inteligjencia e vendit. Ata qe kishin tru dhe ndjenja. Prandaj u ngjall nje urrejtje kaq e madhe ndaj atij regjimi qe shpertheu si urugan në vitin 1990. Dhe nuk ishin ish të burgosurit politike në krye të ketij shperthimi, por inteligjencia dhe nje pjese e mire e vete komunisteve. Të gjitheve u kishte ardhur në maje të hundes nga varferia dhe shtypja e vazhdueshme. E keqja eshte se në krye dolen perseri disa plehra ish komuniste ose sigurimsa që shkaterruan edhe ato pune të mira qe ishin bere gjate atyre 45 viteve diktature. Si psh maloku i Viçidolit, fatos nano, gramoz pashko, hajdari etj etj. Dhe Shqiperia perfundoi keshtu nga nje diktaturë e eger në një xhungel të pa shpirt.
Kush ti tregoi keto perralla, jot’eme, ajo putana e fshatit apo Janullatos Pisoglendi!?
Ik more funferrine andej, se na qelbe ekranin …
O Lamir lapamir Lapardhaja. Mos e fut ne thesin tend Mesuesin e nderuar antifashiste. Luftetarin guerrilas Jani Dodi. Sepse rraza jote e gjermanet e vrane ne berat ne vitin 1944. Jani Dodi ka qënë dhe eshte deshmor i atdheut. Raza juaj e ndyre kerkoni tè rregulloni pak biografine. Mos do thuash edhe deshmor tè tjere? Raze e keqe