Te fundit
ANALIZA: Amerika si Bashkimi Sovjetik
2 Korrik 2020, 13:07Bota
TEMA
Ashtu si Bashkimi Sovjetik në vitet e tij të fundit, Shtetet e Bashkuara po rrethohen nga dështimet katastrofike në lidership dhe tensione socio-ekonomike. Për pjesën tjetër të botës, zhvillimi më i rëndësishëm është se hegjemonia e dollarit amerikan më në fund mund të përfundojë.
Nga Harold James
Bashkimi Sovjetik ishte terren pjellor për shaka politike, siç po ndodh tani edhe në Shtetet e Bashkuara. Sipas një historie popullore, një djalë i ri që bërtiti në Sheshin e Kuq se udhëheqësi i dekretuar sovjetik Leonid Brezhnev ishte një idiot, përfundoi duke u dënuar me 25.5 vjet burg – gjashtë muaj për fyerjen e Kryetarit të Presidiumit të Sovjetit Suprem, dhe 25 vite burg për zbulim të sekreteve shtetërore.
Reagimi i zemëruar i administratës Trump ndaj një libri të ri nga ish-këshilltari i Sigurisë Kombëtare John Bolton ka ndjekur një skenar të ngjashëm. Libri konsiderohet i rrezikshëm jo vetëm sepse fyen Donald Trump, por sepse zbulon se presidenti është shumë i paaftë dhe “totalisht i painformuar”. Nëse kjo nuk ishte e dukshme tashmë, tani e gjithë bota e di se SHBA-së i mungon ndonjë orientim strategjik ose një lidership ekzekutiv koherent.
Në fakt, shumë aspekte të gjendjes aktuale të Amerikës të sjellin në mendje vitet e fundit të Bashkimit Sovjetik, duke filluar me intensifikimin e konfliktit shoqëror dhe politik. Në rastin e Bashkimit Sovjetik, dolën në pah shpejt rivalitete etnike, duke e shtyrë të gjithë vendin drejt dhunës, shkëputjes dhe shpërbërjes. Në SHBA, përgjigjja e Trump ndaj protestave mbarëkombëtare kundër racizmit, brutalitetit të policisë dhe pabarazisë ka qenë që të nxisë më tej ndarjen historike racore të vendit. Dhe, ashtu siç ndodhi me statujat e Leninit gjatë rënies së perandorisë sovjetike, statujat e liderëve të Konfederatës po rrëzohen ngado.
Një paralel tjetër ka të bëjë me ekonominë. Bashkimi Sovjetik kishte një aparat të madh planifikimi dhe shpërndarjeje të burimeve që tërhiqte njerëzit më të arsimuar të shoqërisë, për t’i dërguar ata më pas në detyra joproduktive dhe të dëmshme. SHBA-ja ka Uoll Stritin. Në fakt, sektori i gjerë i shërbimeve financiare të Amerikës nuk është ekuivalent i Gosplan (Komisioni i Planifikimit Shtetëror Sovjetik), por shpesh nxjerr vlera në vend që t’i krijojë ato dhe, për pasojë, në mënyrë të pashmangshme do të jetë pjesë e çdo debati rreth ndarjes së burimeve.
Deri në momentin kur sistemi sovjetik ra, shumë pak menduan se kjo mund të ndodhte vërtet. Në vlerësimin e gjendjes së sistemit amerikan, është e rëndësishme kini parasysh se ekonomistët nuk janë shumë të zotët për parashikime. E gjithë disiplina mbështetet në ekstrapolimin nga kushtet bashkëkohore në supozimin se bazat themelore të asaj që analizohet nuk do të ndryshojnë. Duke e ditur plotësisht se ky është një supozim jorealist dhe absurd, ekonomistët shpesh imitojnë teologët mesjetarë duke i shoqëruar prognozat e tyre me një gjuhë misterioze dhe zhargon.
Duke pasur parasysh këtë praktikë standarde, ne duhet t’i kushtojmë vëmendje të madhe parashikimeve afatgjata. Në fund të viteve 1960, ekonomisti Robert A. Mundell bëri tre parashikime: Bashkimi Sovjetik do të shpërbëhej; Europa do të adoptonte një monedhë të vetme; dhe se dollari do të ruante statusin e tij si monedhë mbizotëruese ndërkombëtare. Duke marrë parasysh që sistemi sovjetik u rrëzua shpejt pas kësaj, duke shkaktuar një zhvlerësim të dollarit, këto ngjanin si parashikime të egra. Por Mundell doli se kishte të drejtë në të tria pikat.
Por rrethanat tani për dollarin po ndryshojnë. Pandemia e COVID-19 tani po shkon drejt një forme më të digjitalizuar globalizmi. Ndërkohë që lëvizja ndërkufitare e njerëzve dhe mallrave bie, informacioni po vërshon si kurrë më parë, duke shënuar një ekonomi gjithnjë e më të prekur.
Për më tepër, në këto tri vite e gjysmë të fundit, administrata Trump ka pasur një reagim të ashpër kundër përdorimit të saj të dollarit për qëllime politike. Sanksionet financiare dhe sekondare ishin mjaft të efektshme në formën e tyre origjinale, kur ato drejtoheshin kundër aktorëve të këqij të izoluar si Koreja e Veriut. Por vendosja e tyre më e gjerë kundër Iranit, Rusisë dhe kompanive kineze ka qenë kundërproduktive. Jo vetëm Rusia dhe Kina, por edhe Europa ka ndërmarrë shpejt hapa për të zhvilluar mekanizma alternative për pagesa dhe zgjidhje ndërkombëtare.
Sistemet e pagesave digjitale joshtetërore po përjetojnë gjithashtu një zhvillim të shpejtë, sidomos në vende ku shteti është i dobët, nuk i zihet ose mungon besueshmëria. Revolucioni i pagesave ka të ngjarë të ndodhë më shpejt në vendet e varfra, siç është Afrika ose disa ish-republika sovjetike. Teknologjitë e reja digjitale tashmë u ofrojnë këtyre shoqërive mjetet për të kaluar nga varfëria dhe mungesa e zhvillimit institucional në kompleksitetin institucional dhe mundësinë e inovacionit dhe prosperitetit.
Qendërsia e gjatë e dollarit pasqyronte kërkesën globale për një aset të thellë, të lëngshëm të sigurt. Por kjo gjendje do të zhduket kur të shfaqen asete alternative të sigurta, sidomos nëse ato mbështeten nga ofrues jo-shtetërorë. Për më tepër, mbretërimi i gjatë i dollarit mbi sistemin financiar ndërkombëtar varej nga një SHBA që do të vazhdonte të mbetej e qëndrueshme ekonomikisht, e besueshme në aspektin financiar dhe e hapur në aspektin kulturor. Tani që mosfunksionimet e sistemit amerikan po dalin sheshit, pjesa tjetër e botës mund të fillojë të vërë në dyshim aftësinë e tij bazike dhe efikasitetin e shtetit.
Kriza e COVID-19 është një shembull i mirë. Për sa i përket numrit të infektimeve dhe vdekjeve, dhe efikasitetit për të frenuar përhapjen e virusit, Shtetet e Bashkuar kanë bërë një punë shumë të dobët krahasuar me shumicën e vendeve të tjera dhe krahasuar me të gjitha vendet e tjera të zhvilluara. Nën drejtimin e presidentit Donald Trump, Amerika është bërë një turp ndërkombëtar.
Në këto kushte, dollari nuk do të jetë në gjendje të blejë aq shumë në nivel ndërkombëtar sa blinte dikur dhe, madje, mund të fillojë edhe të ngjajë me rublën e vjetër sovjetike, edhe nëse ka një ndryshim dramatik në lidership dhe strategji. Mbi të gjitha, Mikhail Gorbachev nuk e pasoi menjëherë Brezhnevin dhe në kohën kur ai erdhi në pushtet dhe prezantoi perestroikën, tashmë ishte tepër vonë. Sëmundja tashme ishte në fazën e fundit.
Project Syndicate-Birn
21 komente në “ANALIZA: Amerika si Bashkimi Sovjetik”
Lini një Përgjigje
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Do të ishte me mjaftë domethënie fakti që autori të kishte bërë të qartë, se të gjitha këto anomali marrin fund më 3 Nëntor me largimin e Tramp nga zyra ovale. Natyrisht, autori është aq i “zgjuar” sa këtë ta lërë të nënkuptohet. Vetëm se ai harron qëllimisht aftësitë regjeneruese të sistemit amerikan, aftësi të cilat sistemi i ngurtë dogmatik sovjetik nuk i kishte. Në këtë rast analogjia midis dy sistemeve çalon dukshëm. Po ashtu, ai duhet të shpjegonte se përse ekonomia amerikane kishte të atillë force sa e çoi nivelin e papunësisë në Amerikë në kufijë të ëndërruar para coronavirusit? Të majtët në çdo vënd e përjetojnë si sëmundje të rëndë drejtimin e vëndit nga kundërshtarët politik, ata e përjetojnë këtë situatë më keq se një pushtim i huaj.
LIBRI I BOLTON DOLI NE TREG DHE MBAS DY DITESH U HARRUA O KLLUF QE JU KA SHKALLUAR TRUMPI NGA TRUTE ME SUKSESET QE KA CDO DITE.IK NDEROI PAMPERSAT SORROSIT TANI SE RAMA NUK KA KOHE KETE JAVE.
Beni je budallallepsur me shume
Qe kur re nga treni.
Nga e nxorre kete qe libri u harrua? Shko kerkoje ne librari dhe do shohesh qe nuk e gjen. Trapist idiot
Po o Harold eshte e rrezikshme se Bolton ka qene keshilltar i shtetit dhe nuk lejohet me ligj qe te ekspozoje sekrete shtetrore per arsye financiare personale se do te beje para duke perdorur Trump derenagement. Aq me teper qe Bolton u pushua se donte te sulmonte Iranin.
Harold duhet te jesh analist se dukesh i gjithanshem pa prekur asnje pune me dore me duket – asnje president ose CEO ne bote nuk eshte i informuar per gjithshka prandaj jane dhe keshilltaret, dhe shume gjera qe thuhen ne konfidence nuk mund te behen publike.
Vjedhjet dhe djegjet e dyqaneve dhe rrezimet e monumenteve nuk quhen protesta o qyqar – ate tha dhe Trumpi dhe fix te nejten gje ka thene Obama para tij qe ishte rrace e perzjere…..
Nexus, duket qe je diletant dhe i shkon mbrapa Trapit sikur edhte Zoti.
Po kur i nxjerr Trapi yt vete sekretet pse nuk ngrihesh ta “keshillish”?
VEcse nje retardi mund t’i shkoje ne mendje te beje paralelizma midis SHBA dhe Bashkimit Sovjetil. Edhe budallalliku te ben te famshem.
Shko mor mi kanalesh. Ha ndonje cope MT me U ne mes sic ke bere gjithe jeten.
Milioneret e miliaderet menduan se me ardhjen e Trump president dhe me coronen do te pengonin falimentimin e kapitalizmit Globalizem. Gabuan . Ata as qe e mendonin se metodologjia globaliste ne ekonomi do falimentonte sistemin socialiste dhe nuk do te vononte te trondiste kapitalizmin kudo. Globalizmi si njeanshmeri ekonomike deshtoi dhe per fat te keq nuk duan ta besojne. Spekullimi ka permasa kaq te medha sa monella nuk eshte me ne gjendje te realizoi nje kembim real. Paraja u akumulua ne pak duar duke lene shtetin dhe shoqerine me gishte ne goje. Vendi ku lindi Marksi ,ne 200 vjetorin e linjes e quajti ate profetin me te madh te kohes. Para disa dites u shfaq te kanali ARTE ,perseri filmi qe i dedikohet autorit te Kapitalit. Mederiatoria ne fillim te filmit prezantoi aktualitetin e thenieve te ekonomistit. Me qarte nuk ka si te kuptohet. Por spekulluesit perseri do te ngaterojne Marksin me socializmin totalitar te Stalinit. Por koha nuk do me propogande por ndryshimin. Goditja nuk eshte vetem ne ekonomi por dhe ne natyre. Nuk kerkohet barazia si ne socializmin totalitar por trasparenca e munguar financiare. Digitalizimi do frenoi krimin dhe korupsionin.
gimo cfare shkolle ke bo ti se dukesh pak si i mete. Nuk i thone “monella” o gimo, i thone “monedha”. Nejse, boi te fala Marksit, si ka thone edhe Edmond Dantesi, “Prisni dhe Shpresoni”.
Nuk i thone boi te fala por i thone beji te fala o kokrra e lulemutit. U bere ti te korrigjosh shqipen. Ti je teveqel kalibri.
Per te gjithe ata qe lexojne per Ameriken por nuk jetojne ne ate vend dua vetem te them 2 gjera qe une kam vërejtur pasi kam 20 vite qe jetoj ne kete vend .
1- Amerika eshte nje shtet me siperfaqe te madhe edhe me burime natyrore edhe njerezore te pa krahasueshme edhe po te shtosh edhe Kanadane edhe Meksiken eshte nje kontinent i begate.
2-Shume nga ata qe nuk jetojne ketu ose qe vijne per here te pare thone qe Amerikanet jane budallanj , jo te zgjuar , dembela etc. Ne keto thenie ka shume te verteta ,pasi vecanerisht ne dekadad e fundit shume kompani u zhvendosen nga Amerika edhe shume te rinje ju dedikuan duke u frymezuar edhe nga Hollywood muzikes, filmit, artit etc ( dmth u renua shpirti i te krijuarit ajo cfare e beri ameriken superfuqi)
3- Amerika per shkak edhe te historise se si eshte krijuar ka probleme te medha sociale si ne baze te statistikave mbi 25% ( mund te jete edhe dyfishi) kane probleme mendore. Kjo kombinuar edhe me kulturen e arme mbajtjes e ben kete vend shume pjellor per dhune edhe levizje /revolta sociale te pa parashikueshme.
3-Nuk eshte nje komb por nje perzierje racash ku interesi ekonomik edhe mbajtia e status quo nga ana e te bardheve + cifuteve shpesh anash kalon prosperitetin e racave te tjera si pasoje krijon revolta te dhunshme.Por dua te theksoj se nuk te pengon ose nuk me ka penguar as nje njeri e as me ka pyetur se ku shkoj , cfare beje ose cfare dua te behem. Ne kete aspekt dua te them qe shume nga keto raca( minoritete) kane gabimet e veta te pa falshme ( si ndienja e inferiotitetit, te priturit e gjerave etc)
4- Te kthehemi tek krahasimi me BS. Per mendimin tim eshte nje krahasim jo me baza per arsye se me.dashje apo pa dashje anashkalon nje te vertete per Ameriken qe ketu te gjithe jane te lire te krijojne edhe te shijojne frytet e punes edhe intelektit te tyre. Prandaj edhe sikur ky vend te ” bie” do kaloj ne vendin e 2 ja 3 por nuk do te perfundoj si BS te pakten nga ana e aspektit ekonomik. Gjerat mund te dryshojne vetem ne rast te nje lufte civile ( ka shume pak gjasa)
5- Per te gjithe ata qe duan nje shoqeri me humane mendoj qe Europa eshte me e pershtatshme per momentin. Ne Amerike kur vjen te japin nje numer( Social Security Number) edhe numër ngelesh derisa vdes…
Jam munduar te jem sa me sinqert edhe objektiv. Flm
Amerika eshte fashizem,korporatizen feudalizem dhe njerzit jane kthyer ne Kafshe. Amerika eshte me popullsi me Shumice Pakicash dhe oo kthehet si Afrika e Jugur. Amerika po shkon me shpejresi drejt luftes civile
Sakte. Te gjithe jane thjeshte numura te SOC.SEC dhe makineri prej te cileve vilen taksat.
Si nuk u lodhe o qyq? Ke shkruar kater komente vetem me sharje dhe ofendime, nuk ke lene njeri pa ofenduar. Di te besh gje tjeter, kaq rende menderisht je ?
Ne fakt Amerika nuk eshte per te gjithe, losers si puna jote bejne mire te ikin se cmenden, ti je ne trecerek te rruges me kujto kur te perfundosh ne spital psikiatrik per pak muaj.
Pse ankohesh per puna taksash, nuk je ilegal CHAZ country ti ?
O Dyl, a po ma merr ne goje i her per qyl.
Juve trapistave ju duhet vene flaka se jeni emigrante dhe votoni kunder emigranteve. Me flakehedhes si tartabiqet duhet te digjeni.
amerika nuk asht zbuluar ende
amerika nuk asht zbuluar ende
Tani qe erdhi Trapi, Amerika ka dale pa breke vella Kolomb. ?
Te shkerdhefte Trumpi me rronje e me dege o Usa. ???????
undefined
Nje here e mire per kete komentuesin koqe me nick Usa, merreni lidheni e ia jepni me zorr ilacet se qeka i kokerr kari qe nuk e paska shokun,