Misteri i takimit Gligorov- Miloshevic në Ohër, që nuk u bë kurrë publik

Leonidha Mertiri

Vetëm për vetëm të dy, me tre karrige bosh në krah të secilit, të dy presidentët bisedojnë të ulur në oborrin e vilës “Biljana”.  Asnjë dokument tjetër nga takimi. Flitet se Millosheviçi, e ka siguruar presidentin Gligorov se midis dy vendeve do të ketë një bashkëpunim të afërt dhe kurrfarë rreziku nga Serbia. Ai i ka kërkuar atij që të kundërshtohet ardhja e trupave amerikane në Maqedoni, për gjoja rrezikun që u vjen vendeve nga kjo ndërmarrje. Millosheviç ka shkuar dhe më tutje. Nisur nga marrëdhëniet e ngrohta serbo-greke, ai është i gatshëm të bëjë rolin e ndërmjetësit në konfliktin e Maqedonisë me Greqinë

Nga Leonidha Mërtiri*

1 qershor 1993.

Dje, më 31 maj, Presidenti Kiro Gligorov u takua në vilën “Biljana” në Ohër me Sllobodan Millosheviç. Një takim i befasishëm dhe jo i zakonshëm. Njoftimi, i dhënë për këtë takim nga kabineti i presidentit maqedonas, është mjaft i thatë. Ai përmblidhet në fjalët, se, të dy presidentët u ndalën në çështje me interes të përbashkët, diskutuan për situatën politike në Ballkan dhe stabilitetin e këtij rajoni. Pak a shumë, ky është i tërë informacioni. Asnjë dokument tjetër nga takimi.

Agjencia zyrtare Makpress, por dhe të përditshmet “Nova Makedonija”, “Veçer” apo mediet audiovizive nuk kanë dhënë asgjë të veçantë nga takimi, me përjashtim të disa sekuencave që kemi parë në Televizionin shtetëror dhe atë privat A-1, ku dy presidentët bisedojnë të ulur në oborrin e vilës “Biljana”. Vetëm për vetëm të dy, me tre karrige bosh në krah të secilit. Çuditërisht, masmedia maqedonase e “plotëson” memecllëkun e sotëm me reagimet e agjencive dhe mjeteve të huaja të informimit. Bien në sy ato të masmedias bullgare. “Oçestven vestnik” këtë takim e shikon si rezultat të nostalgjisë së presidentit Gligorov për ish Jugosllavinë, me theksin që, “nuk mund të pritet nga titistët të bëjnë ndryshime rrënjësore në zhvillimin e demokracisë së nevojshme”.

Ky është takimi i dytë midis Gligorovit dhe Millosheviçit, pas atij të dhjetorit 1991. Sipas disa burimeve, iniciator i takimit është presidenti serb, me synimin, për të pasur përfitimet e veta; te ndërkombëtarët- si njeri i hapur, me Serbi jo të izoluar, që inkurajon zhvillimin e marrëdhënieve dhe për të hipnotizuar më tej elektoratin e vetë, duke pasur në vazhdimësi gjithë përkrahjen në mizoritë dhe çmënduritë e tij.

Nga ana tjetër, duket e habitshme, që Gligorovi është pajtuar pikërisht në këtë moment për takimin: Me një Serbi të izoluar dhe me një lider- vrasës. Si ujk i vjetër në politikë, ai përpiqet të bëjë një politikë pragmatiste, pa harruar faktin që Maqedonia deri dje ishte pjesë e Serbisë, si Serbia e Jugut, pavarësinë e së cilës Beogradi nuk e ka njohur. Kjo mosnjohje vjen sepse shpresohet që fëmija plangprishës të kthehet në gjirin e mëparshëm, kur qysh herët thirrej “Banovina e Vardarit”. Republika e Maqedonisë është krijesë e Josip Broz Titos, më 2 gusht 1944, në Mbledhjen e ASNOM-it. Ai, në kuadrin e formimit të Federatës Jugosllave, e shpalli atë “Republika e Maqedonisë” dhe si një komb me gjuhën dhe kulturën e vet.

Kiro Gligorov, sikurse ma shprehu dhe në takimin tonë të dy muajve më parë, i trembet zgjerimit të mundshëm në Maqedoni të një lufte të nesërme në Kosovë. Vendi i tij u shkëput nga ish Jugosllavia pa një krisëm. Ushtria jugosllave u tërhoq prej saj duke lënë dhe një pjesë të armatimeve, pa folur për lidhjet e përbashkëta dhe nostalgjinë e njohur, si sllavë, për njeri tjetrin. Ndoshta dhe një pasiguri ndaj forcave të OKB-së, duke parë që, megjithëse ato janë të pranishme në Bosnjë-Hercegovinë, raprezaljet kanë vazhduar, imponojnë kështu afrimin me këtë situatë.

Ekonomia gjithashtu është vazhdimisht në rënie. Sanksionet ekonomike ndaj Serbisë dhe Malit të Zi kanë tek ajo ndikimin e vet së bashku me bllokimin nga ana e Greqisë, megjithëse, kur është fjala për embargon e naftës ndaj Serbisë, mallrat e saj hyjnë përsëri përmes tregtarëve serbë apo vendas, sikurse ndodh dhe me autobotet e naftës, të cilat i kam parë vetë në pikat kufitare të dy vendeve në Tabanovc, teksa presin të erret për të hyrë varg në territorin serb, pa kurrfarë droje nga forcat suedeze të UNPROFOR-it, sikur ato të ishin garanci e vërtetë e tyre (!). Gazeta “Nova Makedonija” e ilustron këtë me një fotografi, e cila nuk e di si është botuar, ku paraqitet kalimi i automjeteve të mësipërme nëpër Shkup, me targa të qyteteve të Serbisë dhe në krah, dy ushtarakë të UNPROFOR-it, duke soditur pranë makinave të tyre karakteristike.

Në këto bisedime, flitet se Millosheviçi, e ka siguruar presidentin Gligorov se midis dy vendeve do të ketë një bashkëpunim të afërt dhe kurrfarë rreziku nga Serbia. Ai i ka kërkuar atij që të kundërshtohet ardhja e trupave amerikane në Maqedoni, për gjoja rrezikun që u vjen vendeve nga kjo ndërmarrje. Millosheviç ka shkuar dhe më tutje. Nisur nga marrëdhëniet e ngrohta serbo-greke, ai është i gatshëm të bëjë rolin e ndërmjetësit në konfliktin e Maqedonisë me Greqinë, për të cilin është marrë vesh me autoritetet më të larta greke dhe se lidhur me emrin, pajtohet me atë të “Maqedonia Sllave”, me të cilin, sipas tij dhe, sikurse dihet, ky ka qenë propozim i palës greke. Për këtë rol të mundshëm të Millosheviçit, tërheq vëmendjen sot dhe një koment i gazetës proqeveritare greke “Elefteros Tipos”, i cili e sheh në këndvështrimin, “për të mundësuar njohjen dhe vendosjen e marrëdhënieve diplomatike me shtetin e vogël, si nga ana e Greqisë, ashtu edhe nga Jugosllavia e mbetur. Kështu, në mënyrë drastike, sipas komentit, do të dobësoheshin edhe argumentet amerikane për mbrojtje nga “agresiviteti” serb”.

Partitë politike shqiptare dhe media në gjuhën shqipe kanë reaguar qysh atë ditë dhe të nesërmen e takimit. Partia për Prosperitet Demokratik shpreh habinë për terrin informativ, përderisa nga zyrtarët e lartë të Maqedonisë, por dhe nga media audiovizive dhe e shkruar maqedonase nuk thuhet asgjë konkrete dhe me të drejtë shtohet kërshëria, por dhe dyshimi rreth këtyre bisedimeve. Ajo i bën thirrje presidentit Kiro Gligorov që, për to, në mënyrë urgjente, të njihet Kuvendi i Republikës. Kurse Këshilli i Partisë Demokratike Popullore, në mënyrë të drejtpërdrejt, e vlerëson takimin si “një mjegull ndaj sovranitetit të Maqedonisë” dhe kërkon miratimin e ligjeve të reja dhe mbajtjen e zgjedhjeve të parakohshme. Gazeta “Flaka e vëllazërimit” konkludon nga një kënd tjetër për takimin. Sipas saj, Millosheviçi, duke mbrojtur Maqedoninë, “kërkon të ruaj një bosht të vjetër dhe një lidhje të papenguar me vëllain grek”. Ndaj palës maqedonase gazeta, e cila subvencionohet nga ndërmarrja botuese “Nova Makedonija”, për këtë rast nuk mban ndonjë qëndrim konkret.

*Një diplomat i Tiranës në Shkup: (Në fillimet e shtetit të pavarur të Maqedonisë së Veriut) 

Fregata greke ka ardhur në Himarë? Rama: Çmenduri, maksimumi është Monika me atë kanoen

22:51 Politika

“Nuk i jap llogari Presidentit me kë flas unë”, Rama: Detin aty e keni, shkoni lahuni. Ja pse negociatat me Greqinë kanë ndaluar

22:45 Politika

"Deti" me Greqinë më 2009, Berisha akuzon: Myslim Pashaj falsifikoi hartat, ndërhyri politika turke. Ishte marrëveshja më e mirë

22:41 Politika

Spahiu: Greqia mund të fusë luftëanijet në brigjet tona, ne s’kemi as anije as helikopterë

22:16 Politika

Politika e jashtme, Rama: Është nder i madh të jesh në sedijen e pasme dhe të kesh shofer presidentin e Turqisë. Politika e uljes së pantallonave se ke benevrekët poshtë, me ardhjen time ka marrë fund

22:13 Politika

Kryeministri Rama tregon dy bisedat me homologun grek e thumbon Fevziun për mandatin e tretë: Me Mitsotaqis kam folur për tërmetin dhe COVIDIN

22:06 Politika

Rama: Meta, Basha, Berisha ta qepin gojën kur flasin për interesa kombëtare! Këta e qelbën detin. Nuk ka marrëveshje me Greqinë

22:03 Politika

Rama flet për “Detin”: Meta, Berisha e Basha janë në grupin e “peshkatarëve”, ata shitën me firmë e me vulë! Pastaj ua skuq Monika peshkun

21:56 Politika

Rudina Hajdari garon me "Nismën Thurje": Zgjedhjet e ardhshme “rrëzojnë” partitë e mëdha

20:32 Politika

Ilir Meta jep lajmin: Do jap dorëheqjen, për t’u bërë kryeministër dhe ministër i Brendshëm. Berisha president

20:27 Politika