Te fundit
“Mehmet Shehu u përpoq të ma faturonte mua”, si u vranë 12 punëtorë nga gabimet teknike në Metalurgjik, rrëfimi sekret para Enver Hoxhës
25 Dhjetor 2021, 12:43Politika
TEMA
Një aksident teknologjik i viteve ’70 në Kombinatin Metalurgjik të Elbasanit, i harruar në kohë për opinionin, rivjen në vëmendjen djallëzore të Enver Hoxhës në fillimin e viteve ’80 për të penalizuar Mehmet Shehun.
Gjatë interesimit për t’iu rikthyer kësaj dosjeje, kreu i regjimit i kërkon me ngulm drejtorit të Kombinatit, në bisedën e fshehtë të datës 29 prill 1982, që të provojë hap pas hapi se gjithçka në atë katastrofë me shumë viktima ishte produkt i një operacioni të fshehur, i drejtuar nga ish-Kryeministri, tashmë i shpallur poliagjent. I bindur deri në verbëri me qasjen e shefit, Hajredin Çeliku rreshton para Hoxhës jo thjesht dyshime, por “prova”, që faktojnë sipas tij “dorën” e ish-Kryeministrit në aksidentet më të rënda në gjigantin e Metalurgjikut, siç vlerësohej asokohe kjo “vepër e partisë”.
Madje, i besuari i Partisë për të drejtuar Metalurgjikun, më në fund ka identifikuar dhe njeriun që ka përdorur Mehmet Shehu për të sabotuar ndërtimin e Kombinatit. Hulumtimet e Çelikut kapërcejnë dyshimet e rastit dhe vënë në vëmendjen e shefit të regjimit profilin e plotë të inxhinierit të njohur Feruz Mata, që ka përdorur Shehu për të sabotuar Kombinatin.
Pjesa në vijim e bisedës së panjohur të Enver Hoxhës me Hajredin Çelikun në prillin e vitit 1982, përveç stigmatizimit të inxhinierit të njohur si protagonist i të gjitha ngjarjeve të rënda në Metalurgjik, përshkruan edhe bashkëpunëtorët e këtij të fundit në realizimin e sabotimit në veprën e rëndësishme, të deleguar aty sipas drejtorit, posaçërisht nga Mehmet Shehu.
Jo rastësisht, njërin ndër ta Çeliku veçon shefin e Sigurimit, i cili, sipas tij, jo vetëm kishte devijuar hetimet, por i kishte vlerësuar aksidentet tragjike, vepër e specialistëve kinezë. Sakaq, kreu i Kombinatit arrin më tej, duke zbuluar para shefit të tij faktin që të gjitha peripecitë aty lidheshin drejtpërdrejt me emrat e administratorëve dhe inxhinierëve që ish-Kryeministri kishte sjellë në Kombinat nga Tirana, të cilët për ironi të fatit, pas ngjarjeve tragjike, ishin rritur në përgjegjësi në Ministrinë e Industrisë…
DOKUMENTI
TAKIMI I SHOKUT ENVER HOXHA NË ZYRË ME SHOKUN HAJREDIN ÇELIKU, NË DATËN 29 PRILL 1982
ENVER HOXHA: Po ç’donte ajo në Kombinat, si erdhi puna që ti e dëbove?
HAJREDIN ÇELIKU: Po ja, ç’donte? Për këtë arsye dhashë urdhër menjëherë të lërohej andej dhe, në të njëjtën kohë, të kontrollohej një më një remonti i furrnaltës, se mos na ka bërë ndonjë gjë të pabërë. (Bije zilia e telefonit dhe shoku Enver bisedon, si duket, me atë që mori pak më parë). “Alo, mirëmëngjesi, shiko, në Ministrinë e Ndërtimit punon një inxhiniere e quajtur ….e cila mban në shtëpinë e vet materiale që i përkasin Kombinatit Metalurgjik, siç është pasaporta termike e furrnaltës së re, si dhe dy libra që ia ka dërguar një specialist suedez, që ka vajtur atje dhe që kanë të bëjnë me Kombinatin. I thuaj të t’i sjellë atje brenda ditës, ndryshe do ta arrestojmë. Ditën e mirë”.
ENVER HOXHA: Lëri të tjerat, po përqendrohu një herë këtu, te furrnalta.
ENVER HOXHA: Tani, ku punon Feruz Mataj?
HAJREDIN ÇELIKU: Tani është sjellë si zëvendësministër i Komunikacionit.
ENVER HOXHA: Zëvendësministër është bërë?
HAJREDIN ÇELIKU: Po, ndërsa ai vetë priste me padurim si e qysh të largohej sa më parë për të vajtur me shërbim në port. Me thënë të drejtën, ëndrra e tij ishte që atje të vente të punonte, në port.
ENVER HOXHA: Po në Durrës sikur ka punuar ai përpara se të shkonte kryetar i komitetit ekzekutiv në Elbasan…
HAJREDIN ÇELIKU: Në Durrës ka punuar, po ëndrra e tij tani është të vejë në port. Unë mendoj se mirë u bë që nuk u çua në port.
ENVER HOXHA: Po pse e larguan nga Kombinati?
HAJREDIN ÇELIKU: Se e bënë zëvendësministër këtu, në Ministrinë e Komunikacionit, shoku Enver.
ENVER HOXHA: Për ç’arsye thua ti se u bë mirë që nuk e çuan në port?
HAJREDIN ÇELIKU: Se dyshoj për personin e tij, shoku Enver.
ENVER HOXHA: Po ç’mund të bënte ai në port?
HAJREDIN ÇELIKU: Atje mund të krijonte lidhje…
ENVER HOXHA: Me kë, me armikun?
HAJREDIN ÇELIKU: Po, mund të lidhesh edhe me armikun.
ENVER HOXHA: Pse, kemi armiq të vjetër ne në port?
HAJREDIN ÇELIKU: E kam fjalën për lidhje me të huajt, që mund të vijnë aty me anije.
ENVER HOXHA: A, po, me njerëz që shërbejnë dhe vijnë me vapor të huaj, nuk e ke fjalën për lidhjet me armiq brenda vendit.
HAJREDIN ÇELIKU: Jo, e kisha fjalën për vaporët që mund të vijnë në Durrës, nuk e kam për brenda, në port ai mund të lidhej me të huajt që vijnë me vapore nga vendet e tjera.
ENVER HOXHA: Po ai aksidenti tjetër?
HAJREDIN ÇELIKU: Në kohën që do të vinim në Uzinën 12, na ndodhi një aksident i madh, na vdiqën tetë veta.
ENVER HOXHA: Në Uzinën 12? Si ndodhi ky aksident?
HAJREDIN ÇELIKU: Ky ndodhi kur po punonim për futur oksigjenin në repartin e gazit. Atje ishin në atë kohë dy teknikë të mesëm, specialistë shumë të mirë, që, pasi kishin mësuar këtu, kishin shkuar për specializim në Kinë, kishin punuar edhe në radiostacion. Tok me ta ishin edhe inxhinierët që do të dorëzonin turnin, si dhe të tjerë që do të mermin punën në dorëzim, pas mbarimit të turnit. Në këtë kohë ndodhi një djegie e menjëhershme.
ENVER HOXHA: Pse ndodhi kështu?
HAJREDIN ÇELIKU: Ndodhi për shkak të përzierjes së oksigjenit me vaj, ndryshe nuk mund të ndodhte. Tani vihet pyetja: Nga doli ky vaj? Nga analiza që iu bë kësaj ngjarjeje, duke filluar nga shqyrtimi i rrethanave para se të vdisnin dy nga ata që u dogjën, na u bë e qartë djegia e atyre 8 vetave. Përpara se të vdisnin, ata kishin thënë se nuk kishin faj kinezët për ketë punë, po punonjësit e ndërtim-montimit, që i kishin lënë tubat pa pastruar, se këta kishin brenda tyre graso, nuk qenë pastruar. Nisur nga kjo, kur po kërkonim të delte përgjegjësia këtij aksidenti të rëndë, shkaku iu faturua kinezëve nga drejtuesit e ndërtim-montimit. Këta, kur u pyetën kush i kish lënë pa pastruar këto vajra, donin ta mbyllnin çështjen, duke ua hedhur fajin kinezëve. Por, fakt është që në atë kohë ne bëmë një sondash në uzinën e petëzimit të mesëm, ku po viheshin tuba të rinj. Mësuam se këta, përpara se të vendosen, lahen mirë për t’u hequr yndyrat, që të mos shkaktohet djegie nga oksigjeni.
ENVER HOXHA: Kush e ka për detyrë t’i lajë këto tuba?
HAJREDIN ÇELIKU: Këtë detyrë e ka ndërtimi, që më parë i lan tubat, pastaj i saldon. Mbasi mbaron këtë proces pune, i provon, pastaj lejohet të kalojë oksigjeni, se, po të ketë vaj brenda, ka rreziqe, ndodh si ajo që ndodhi me ata 8 vetat që u dogjën. Kur shkuam dhe pamë, se atë ditë ndodhëm në mbledhje të organizatë, thamë pa t’i provojmë një herë tubat që janë vendosur në uzinën e petëzimit të mesëm? Ngarkuam për këtë çështje dy komunistë nga organizata bazë, të cilët shkuan i panë tubat që gjoja qenë pastruar nga ana e ndërtimit, por ç’të shihnim? Shumica përbrenda ishin akoma me graso. Thirrëm atëherë punonjësin e Sigurimit të Shtetit.
ENVER HOXHA: Kush ishte në drejtim të Sigurimit në atë kohë në Kombinat?
HAJREDIN ÇELIKU: Atëherë ishte njëfarë Nikollë Bina, i cili pas pak kohe vdiq. Por, në kohën e Shkëlqim Bumçit ka qenë përgjegjës i Sigurimit në Kombinat një nga Gjirokastra. Me të kemi bashkëpunuar shumë mirë. Më vonë, nuk e di si, qysh e tek ndodhi, na e hoqën dhe sollën në vend të tij Nikollë Biniakun.
ENVER HOXHA: Ku shkoi ky?
HAJREDIN ÇELIKU: Në hekurudhë e dërguan, shoku Enver, pasi e hoqën nga Kombinati.
ENVER HOXHA: E çuan në hekurudhë, gjoja se mos atje ishte më e vështirë gjendja.
HAJREDIN ÇELIKU: Për mendimin tim, kjo nuk ka qenë një lëvizje e drejtë, se Nekiu është njeri shumë i mirë, ne kemi bashkëpunuar shumë ngushtë me njeri-tjetrin dhe praktikisht ai e bëri të qartë edhe çështjen e Shkëlqim Bumçit, dhe ju e keni të qartë
ENVER HOXHA: Kishte faje Shkëlqim Bumçi apo nuk kish?
HAJREDIN ÇELIKU: Kishte dhe të mëdha bile. Nekiu e zbuloi punën e tij.. Pastaj, në kohën kur Shkëlqim Bumçi u mor në hetuesi, gjoja për ta forcuar punën në hekurudhë, Nekinë e hoqën nga Kombinati dhe prunë në vend të tij Nikollë Binakun. Ky kur vajti pa tubat, shoku Enver, menduam se do të merreshin masat përkatëse, se e lidhëm këtë ngjarje me vdekjen e atyre 8 vetave. Megjithatë nuk u ndie asgjë, asnjë veprim nuk u bë nga ana e Sigurimit.
ENVER HOXHA: Po ç’u bë për tubat? Nuk u bë, si i thonë, ekspertizë për të nxjerrë se kush kishte faj?
HAJREDIN ÇELIKU: Edhe këtë çështje ua veshën kinezëve, sikur gjoja ata kishin lënë vajra në tubacionet. Mirëpo në kohën para se të vdisnin, dy punonjës në prani të një instruktori thanë se nuk kishin asnjë faj kinezët për këtë ngjarje.
ENVER HOXHA: Kinezët ishin në ikje e sipër, prandaj si kishin lënë vajra?
HAJREDIN CEILKU: Po, ashtu është, kinezët ishin në ikje dhe ata që përmenda thanë se lënia pa pastruar e vajrave në tubacionet nuk ishte për faj të kinezëve.
ENVER HOXHA: Kush ishte ngarkuar ta hetonte këtë çështje?
HAJREDIN ÇELIKU: Për hetimin ishin ngarkuar kuadro të Degës së Brendshme të Elbasanit.
ENVER HOXHA: Po hetuesit çfarë thonë? I kanë vënë kinezët? Përpiqen këta të zbulojnë arsyet pse ka ndodhur kjo gjë?
HAJREDIN ÇELIKU: Ata e mbyllën çështjen me atë që u tha për kinezët, sikur gjoja këta kishin vënë lecka me vaj nëpër tubacionet. Po këtu nuk kemi të bëjmë thjesht me vendosje leckash me vaj sipër tubave, po më ekzistencën e grasos brenda tyre, gjë që u vërtetua edhe në aksidentin tjetër që ndodhinë Uzinën 12, ku vdiqën 6 veta.
ENVER HOXHA: Pse vdiqën këta?
HAJREDIN ÇELIKU: Mehmet Shehu u përpoq të ma faturonte mua këtë ngjarje, pikërisht në një kohë kur në qeveri unë ngulja këmbë që aty kishte veprimtari sabotuese dhe kërkoja që të ndiqej e të zbuloheshin autorët.
ENVER HOXHA: Po pse vdiqën këta 6 vetat?
HAJREDIN ÇELIKU: Për arsye se u mbytën me gaz në dy rezervuarët e mëdhenj që janë vendosur atje 4 metra afër njëri-tjetrit.
ENVER HOXHA: 6 veta?
HAJREDIN ÇELIKU: I pari, përgjegjësi i turnit, gjoja se po shkonte të kontrollonte rezervuarin tjetër, hipi sipër për të parë nga lart. Ish mëngjes herët e ditës së diel. Përgjegjësi porsa kish ardhur në punë, pa që punëtori Shkëlqim Gripshi u fut në rezervuar, ku u mbyt nga gazi. Pasi përgjegjësi dhe alarmin, shokët, që ishin afër vendosën maska kundërgaz dhe u futën me radhë i pari, i dyti, i treti, i katërti, i pesti, pra 5 veta të tjerë për të shpëtuar shokun, në vend që ky të ruante dhe të mos lejonte të futej asnjeri në të.
ENVER HOXHA: Tjetër?
HAJREDIN ÇELIKU: Ngjarje të tilla, shoku Enver, kanë ndodhur me ardhjen e Feruz Matajt në Kombinat, që gjoja, siç u tha atëherë, u dërgua për të forcuar punën në ndërtimmontim.
ENVER HOXHA: Ne kemi vendosur për dërgimin e tij atje si drejtor të ndërtimeve, po propozimin konkret për të nuk mbaj mend kush na e ka bërë.
HAJREDIN ÇELIKU: Të them të drejtën, në fillim ne nuk e njihnim si, qysh e çfarë njeriu është ky. Po ma do mëndja që ka ardhur me orientim të Mehemt Shehut.
ENVER HOXHA: Diçka kam dëgjuar për këtë njeri..
HAJREDIN ÇELIKU: Ai nuk ka vetëm këto, po ka edhe shumë anë të tjera negative. Po ta marrësh nga përbërja, del që Feruz Mataj është bir federali. Një kjo. E dyta, ai ka mbaruar për inxhinier portesh në Poloni. E treta, ka qenë favoriti i Mehmet Shehut./Panorama
11 komente në ““Mehmet Shehu u përpoq të ma faturonte mua”, si u vranë 12 punëtorë nga gabimet teknike në Metalurgjik, rrëfimi sekret para Enver Hoxhës”
Lini një Përgjigje
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Taktika qe pinjolli i Enverit, shoku Sali Berisha i perdor instiktivisht per kundershtaret e tij. Bem baba te te ngjaj!
Fajin e ka pasur Gjon Fusha qe shkurtonte termoçiftet
Respekte per te ndjerin Feruz Mataj,nje profesionist shume i zoti,drejtues shume i afte,serioze dhe person shume i komunikueshem.Ate e shikoje ne shoqeri si me drejtues te lart ashtu edhe me njerze te thjeshte qe nga shoferat dhe hamallet e Portit.Hajredini celiku ja fut kot,kuptohet ne ate kohe njerzit e afte dhe te zot nuk i kishin shume qejf ata atje lart te Partise.
Pyesni Fahri Balliun per kete problem. Ai bashke me Shkelqim Bumcin ka qene skenarist tek filmi i Kinostudios “Shoket”
C mendim ka Llazi? Une kam informacione qe te gjithe keto aktivitete sabotazhi i ka bërë Mustafa Xhepa kur bente stazhin ne ndermarrjen e ndertim montimit. Muci ishte epiqendra e gjithe aktivitetit te sabotimit ne metalurgji por ishte aq i kamufluar sa sigurimi nuk ishte ne gjendje te binte ne gjurmet e Mucit, edhe me vone Muci se bashku me Pip Dunin shkuan ta hedhin ne erë uzinen 12 por ne momentin e fundit i doli rastesisht nje polic tek dera e uzines dhe Muci u largua me gjithe pasijet qe duheshin per ta hedhur ne erë uzinen 12. Muci eshte shume modest dhe nuk ka shkruar asnje gje ne librat e tij per aktivitetet e tij subversive kur bente stazhin tek ndermarrja e ndertim montimit.
çfar rrace humane èshtè H,çeliku?Pèrse gjith ky servilizèm ndaj Dullès,pèrse hedh kaq helm ndaj F,Mataj i cili nga sa lexoj èsht inxhinjer portesh ndèrsa keta e dergojn nè metalurgji.Mè e bukura eshte se çeliku i thot Dulles sepse ka dyshime se inxhinjeri nè Portin e Durrèsit mund te lidhet me armiqt e jashtem,ahaha,njè idiot dhe injorant çeliku ,e justifikon dyshimin e vet sepse inxhinjeri ka studiuar nè Poloni.Zot i madh,me then mjaft qe nje njeri nuk i pelqente çelikut dhe jeta e F,Mataj kishte perfunduar si mik i M,Shehut?Idiot ,injorant çeliku,incidenti me oksigjenin dhe 12 persona , baballar familjesh humbèn jetèn pèr fajin ndoshta tè sigurimit teknik qe duhej te kontrollonte pèrpara se subjekti tè vihej nè pune,dhe jo te dergoni dy komunist te besuar te kontrollojn tubacionet e pa pastruara,edhe njè kimist me i thjesht te marresh e pyjesèsh e qartèson menjèher.
Feruzi ishte njeri shume negativ dhe hakmarres. Keto pordhet se ka qene inxhinier i zoti portesh jane mashtrime te klasit te pare.
Ajo qe eshte e sigurte lidhet me vizitat e shpeshta qe bente Mehmeti ne Elbasan dhe ne jo pak raste e shoqja e Firuzit i bente vizita Mehmetit ne shtepine e pritjes.
Hajredini ishe nje medioker i pa shembull. Ai ishte mentor i Abdyl Xhajes, njeriut me negativ qe ka nxjerre Elbasani.
Shume i nderuari zoti Llazi, gezohem qe shkruajte disa rradhë dhe te jap plotesisht te drejte, Abdyl Xhaja ka qene njeriu me i neveritshëm dhe me i pabese i qytetit tone, i ka prishe te gjithe perspektiven atij qyteti, kerkohej vetem nje firme e tij qe ne qytetin tone te vershonin investimet e huaja dhe ai e refuzoi. Ju uroj gjithe te mirat
Shume e sakte, me Abdyl Xhajen kam patur nje takim personal ne kohen kur ka qene Minister i industrise ne lidhje me uzinen e ferrokromit qe ju dha me koncesion firmes se falimentuar italiane DARFO.
Duke qene se kam qene personalisht i perfshire ne perpjekjet per te sjelle investime kapitale te firmave me te medha boterore te industrive metalurgjike te celikut e ferrolidhjeve dhe asaj energjitike per Shqiperine dhe ne vecanti per qytetin e Elbasanit, duke pare se Qeveria e Aleksander Meksit po i jepte njeren prej uzinave kyc te industrise shqiptare te kromit , firmes DARFO, e cila kishte marre urdher qe te mbyllte impianitin e vet ne Darfo te provinces se Breshias, si perfaqesues i grupeve italo-britanike te interesuara per industrine e rende ne Shqiperi, i kam kerkuar nje takim zotit Xhaja, e cilin e njihja qe ne kohen kur kemi punuar ne Kombinatin Metalurgjik te Elbasanit.
Si inxhinjer shqiptar, isha i interesuar qe industria e rende e ndertuar ne Shqiperi te mos perfundonte si skrap ne Mal te Zi, sic edhe perfundoi, pasi ajo ishte ngritur me sakrifica te medha dhe ishte nje pasuri e madhe qe i takonte popullit tone.
Duke patur fatin qe te isha punesuar jasht Shqiperise ne institucione te nivelit boteror ne fushen e industrise se rende, kisha aksese ne informacione te rezervuara, te cilat doja qe tia beja privatisht te ditur edhe qeverise Shqiptare, ne menyre qe ajo te mos binte ne gabime qe do ti kushtonin ekonomise sone te brishte. Atehere isha teper i ri dhe duhet ta pranoj se isha ca naiv, duke menduar se qeveritaret tane u dhimbsej ekonomia jone. Ne takimin me ministrin Xhaja, i spjegova atij se ku qendronte problemi me propozimin zyrtar qe DARFO i kishte bere Ministrise dhe Qeverise sone, duke e justifikuar teknikisht se perse transferimi i teknologjise se DARFOs ishte i papershtatshem per natyren e mineralit tone te kromit. Po keshtu i thashe zotit Xhaja se vendimi i pritshem i parlamentit shqiptar per te fiksuar cmimin e energjise elektrike ne favor te DARFOs per 5 vjet ishte nje krim i pa precedent ne praktiken boterore dhe ishte e vetmja aresye se perse kjo firme kerkonte ferrokromin shqiptar. Po keshtu, mos investimi ne fushat e minjerave, sic propozohej nga firmat e tjera te interesuara do te krijonte veshtiresi ne nxjerrjen e ketij minerali ne te ardhmen.
Abdyli, me mendesine e njerit qe mendonte se i dinte te gjitha, me duart ne rrypin e pantallonave sic e kishte zakon, filloi te me mbushte mendjen se DARFO ishte nje kompani me rreputacion te larte dhe se zoteronte nje teknologji te larte te shkrirjes se ferrokromit.
Me erdhi per te qeshur me nje gjysme ekonomist qe s’e kishte haberin fare se cfare po fliste, nderkohe qe me njihte shume mire se cfare profesioni kisha duke u perpjekur te me mbushte mendjen per gjera qe une i dija me mire se sa ai.
Ika nga ky takim me ministrin handikapat Xhaja teper i pezmatuar per te ardhmen e vendit tone, qe po drejtohej nga injorante, por jo para se ti thoja me inatin qe na karekterizon ne shqipot qe te mos i tregoi babait se ku i kishte arat.
Me vone morem vesh se pazari me DARFON ishte mbyllur me nje pagese per Aleksander Meksin per nje shume qesharake prej 500 mije dollaresh te paguar nen dore prej DARFOs.
Jo vetem kaq, por edhe Hajredin Celiku, qe shitej per inxhinjer i zoti ishte njesoj si Feruz Mata, ishin qe te dy inxhinjera medioker.
Hajredini u ngrit deri ne nivelet me te larta te pushtetit, duke i futur berrulat shokeve e kolegeve te tij.
Qe te dy ishin njeri me maskara se tjetri.
Ju besoj zoti inxhinier sepse ketu ne redaksine tone na ka ardhur edhe nje inxhinier tjeter qe na tregoi se si kryehorri i korruptuar Avdyl Xhaja se bashku me S.C dhe G.B refuzuan miliona investime falas. Ju urojme gjithe te mirat.