Te fundit
A ju kujtohet “rradha jonë” e qumështit?
26 Janar 2025, 15:38Blog
TEMA
Nga Kreshnik Spahiu
Ishte ora 4:30 e mëngjesit. Babai më zgjoi dhe unë u vesha me shpejtësi. Mora shishet e qumshtit dhe zbrita me vrap shkallët drejt dyqanit të bulmetit.
U trishtova shumë kur pash që kisha 50 shishe të tjera pëpara. Kjo nënkuptonte që në rradhë kisha 50 burra dhe 50 gra përpara që do kishin mundësi të blenin qumësht para meje.
Dyqani hapej ora 8:00 mëngjesit dhe unë prita me ankth 3 orë deri sa erdhi furnizimi.
Erdhën vetëm 20 arka me qumësht dhe unë nuk munda të marr dy shishe për familjen time.
Ishte viti 1987 dhe Shqipëria vuante nga kriza e ushqimeve bazike:
- rradhë për qumësht
- rradhë për bukë
- rradhë për vezë
- rradhë për vaj guri
- rradhë për miell dhe sheqer
E çuditshme ishte se nuk kishte një rradhë por dy: majtas rradha burrave dhe djathtas e grave. Shitësi mbante rradhën: Një burrë, një grua.
Ne adoleshentët e lagjes kishim gjetur një zgjidhje. Shpesh ndihmonim vullnetarisht në dyqan që të na jepnin ushqime pa rradhë.
Për disa produkte s’lejohej rradhë sepse ishin me racion dhe “tollon”:
- 1 kg mish në muaj
- 1 kg sallam në muaj
- 1 pulë në muaj
- 1 pako mish të grirë në muaj
Mu kujtua kjo histori kur pash sloganin e Partisë Demokratike për fushatë elektorale:
“Rradha jonë”
Qesha dhe i mirkuptova.
“Legjenda” e tyre është rritur 50 vite duke pritur rradhën për çdo gjë. Komunist i vjetër. Gjysëm shekulli duke pritur në rradhë qumshtin dhe 35 vjet në rradhë duke prit pushtetin.
Ai mendon se edhe pushteti është rradhë dhe prandaj bën pazare me shitësin..
Ai gjithë diskursin politik e ka me “shishe qumshti”. Ka vendosur shishen dhe pret rradhën.
- E keni parë që nuk lë asnjë parti të hyj në rradhë?
- E keni parë që dhe listat e deputetve i ka me rradhë?
Pret që Rama të mbush “thesin me ushqime” dhe të largohet. Ai pret dhe nuk largohet deri sa ti vij rradha por nuk arrin ta kuptoj, që koha e rradhave ka perënduar.
Edhe sikur të rikthehet koha e rradhave atë do e largonin nga dyqani sepse ka mbush thesin disa herë.
Populli ka vite që pret në rradhë dhe largohet bosh si unë në moshën 15 vjeçare i përlotur që nuk i çova dot ushqime prindërve.
Prandaj i kujtoj Sali Berishës që pushteti nuk dhurohet as me rradhë dhe as me pazar.
Rradha jote ka kaluar doktor.
Largohu se është rradha e të tjerve ………..
17 Komente
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
KRESHNIK HAPE BYTHEN SE PO VJEN YMERI PER TA FUTUR KARIN NE BYTH SE YMERI ISHTE ME HERET DUKE JA FUTUR KARIN NE BYTH FRRYK LLULLES
Niko, ja ke fut pordhes. Kanë qenë për një javë, e jo për një muaj ato produkte ushqimore që citon. Thuaj realitetin. Për të tjerat nuk kam verejtie.
ne muaj kan qene o mik
O te qifshin gruan dhe motren se qenka nga ato shqiptarët që paske zënë radhë me Sali shpellarin dhe shan pa asnjë lidhje njerëz që me ty fshijnë allatet që sapo i kanë nxjerrë nga bytha jote e pistë
TI BYTHQIR I SALIUT,,LERE YMERIN,POR BEHUNI GATI PER VARRIMIN E SALI KUFOMES MBAS 11 MAJIT...FILLONI TE MERNI MASAT E QIVURIT,,,
Nga te gjitha qe thua dy nuk jane te verteta , per vezē ,per shqer nuk ishte nevoja per rradhe te tjerat po . or Kreshnik po per qetēsine ,po per drogat po per shtepite qe mernim me nje vit pune vullnetare , nuk na the ndonje fjale , çdo sistem ka te mira e te keqija , pse vetem duke nxire çdo gjē ?
Po ca te mire o tironc 2-3 kurora me 2 dhoma e nje guzhine e nje banjo qe ne gjysmen e saj sherbente per gatim.
Trap po kishte dhe me dy kurora por per nja dy a tre vjet se njeri merte nje guzhine e nje dhome , po sot ti a blen dot nje hyrje dhome e guzhine ? me rrogen qe mer , ashef meshkujt qe kane ngel pa martu , se jane te pa pune e pa shtepi , mjere vajzat qe per tu veshur shkojne e shkerdhehen ,
Dy - tre kunora, por sejcila kunorë merrte tollomin e vet. Bëhet fjalë për rradhët dhe ushqimet këtu, jo për strehimin.
Saliu nuk e njeh rradhen, sepse eshte fshatar. Qumshtin e merrte nga dhija e shtepise, qe ishte edhe dashnorja e Saliut. Kjo e ben Saliun gjenial deri ne psikopati. Njeriu qe seksin e pare e beri me dhine e shtepise u be udheheqes ne vendin e rradhes se qumshtit. Eshte fatkeqei i dashur Kreshnik qe promovimi i udhehesve tane fillon nga rradha e qumshtit, por ka edhe nga ata qe jane ngritur ne pushtet dhe qumstin e pinin nga cica e dhise....
me mire qumesh ne radhe se sa kete rumpalle Demokraci, vrasje para dhe mbas buke, droge neper shkolla ,prostitucion, korupsion I pa pare, asnje siguri per jeten dhe femijet, etc etc , Prandaj fuck off kete Demokraci
Niku pastaj u be drejtori plepave dhe me miqesine me Azemin arriti deri lart e me miqesine me Bamken dhe me lart. Tani me ato leke jeton ne Gjermani e ben publicistin. Bravo I qofte. U jep mend miliona Shqiptareve qe rropaten ne emigracion. Ta gezosh pensionin.
i bie ene sumes sic ka bere gjithmone, por pa u fshehur tani...
Niku harroi te thoshte se ato radhe, ate varferi deri ne skamje e krijuan baballaret e ketyre qe jane sot, qe arriten deri aty sa tu merrnin fshatareve jo vetem token e bagetite por edhe pulat e vezet sepse donin qe njerzit te ishin super te varfer e te mjere qe ti sundonin me kollaj. Edhe sot bijte e tyre kane qellim paresor varferimin dhe perkeqesimin e kushteve te jeteses per shumicen e shqipetareve me qellim qe te largohen sa me shume nga Shqiperia. Por keta shqiptare qe largohen nga regjimi nuk e kane fatin e Nikut qe jeton ne Gjermani dhe paguhe nga rilindja per prpoganden prosaj.
Kreshnik, përtej humorit mbështetur në faktin e vuajtjeve të shkuara unë kamë bindjen se përdorimi i shprehjes "Është radha jonë" ka edhe një logjikë tjetër. Midis dy partive më të mëdha ka një pakt për t'i lënë vendin njëra tjetrës. Ky pakt përkon me direktivat e perëndimit (USA) që PD-ke i ka hedhur në lojë vitet e para të 90 për krijimin e klasës së olgarkëve të cilët mbasi të pasuroheshin nuk do të kishin më nevojë për para por mbajtjen dhe vazhdimin e sistemit kapitalist. Ajo që po ndodh aktualisht është fakti se Rama nuk po respekton radhën kështu që ka prishur ballancat e vjedhjeve. Ndërkohë Saliut si ka mbetur gjë tjetër për t'i a kujtuar "projektuesve" të kësaj strategjie veçse të pëllasë: ËSHTË RADHA JONË, ËSHTË RADHA JONË, ËSHTË RADHA JONË! FITORE, FITORE, FITORE!
I varfër tregu për ato vite që flet: '87, por me 100 vetë në rradhë, me 20 arka me nga 12-she, ti i morre 2 shishe qumësht, s'ka pse ja fut kot më pas, se ke shkuar në shtëpi duarbosh, pa mundur të merrje dy shishe qumësht. Dyqanet e qumështit "Bulmetoret" hapeshin që në orën 5.30, jo në 8.00, siç na gënjen ti, se më 7.00 mileti duhet të ishte në punë, o kokë paçe, voçërraku i kohës. Pas orës 8.00 ndodhte të vinte furnizimi i dytë, ose i kosit, kur nuk kishte ardhur në pikë të mëngjesit. E ti, si gjithmonë dredharak, "ndihmoje" në shkarkimin e arkave, për të përfituar jashtë radhe, dhe këtë na e shfaq si një dredhi foshnjarake. Me rradhë, o, po si, me rradhë dhe një burrë e një grua; jo me dredhi, se veset fëmija i merr që në vogëli nga disa lloje veprimesh që duken si lojë dhe të shoqërojnë tërë jetën. Gënjen, mashtron për të përfituar atë që nuk të takon etj, jo me rradhë, jo një burrë një grua, por ashtu, tinëz, rrumujash, ndonjëherë e zhurmshëm e anarkik, jo me rradhë, jo një burrë një grua, për të marrë më i forti, më tinzari, ai që ndihmon në shkarkim jo për të kryer një punë shoqërore, që të fillonte rradha shpejt, por për të përfituar, për të marrë pa rradhë. Ky atëhere u quajt nga s'di kush i "shkathti", jo "dredharaku" i pandërgjegjshëm, ai që do të priste pemët pa leje, ai që do të shkatërronte punën e të tjerëve, ai që nuk do të njihte ligjet e shoqërisë, duke mos pritur rradhën e punëve. Me që erdhi fjala, dy fjalë për triskëtimin. A e di ti që pas luftës së dytë botërore thuajse e gjithë europa filloi të përdorte sistemin e triskëtimit për dy arësye: se kishte pamjaftueshmëri të mallrave dhe së dyti, se ishte e detyruar të furnizonte me mallrat bazë të gjithë popullsinë dhe nuk mund të zbatohej ligji kapitalist i tregut në drejtim të çmimeve; kuptohet, nëse do të zbatohej, ato do të ngriheshin në qiell të nesërmen, pa përmendur këtu spekulimin, bashkëshoqërues të sistemit kapitalist të tregut. Gjithë kjo, për të thënë se Shqipëria ishte nga vendet e para, për të mos thënë e para, që hoqi sistemin e triskëtimit. Tashti teorikisht, pa mvarësisht mënyrës së prodhimit, në kushtet e mungesës, ose pamjaftueshmërisë të një vlere përdorimi (malli), ka dy opsione dhe kjo bën dallimin e sistemeve në këtë drejtim. 1. ose do t'a racionosh mallin, - se racionim është oferta e vogël kur hidhet në treg dhe kërkesa është më e madhe - duke mbajtur çmime të larta për të përfituar, të blejnë ata që i kanë mundësitë financiate, pra në këtë rrast "ulet" konsumatori, se edhe sikur tregu të ketë, ai, i mbeturi pa përfitim nuk mund t'a blejë për shkak të çmimit. 2. ose do ta racionosh mallin - duke mbajtur çmimet me bazë kostoje, "fikse" dhe duke ia ofruar mallin të gjithë kërkesave të konsumatorëve, psh në nivelet jetike të shëndetëshme, në rastin e ushqimeve. Kështu, edhe pse me tollon, konsumi mund të jetë më i madh se pa tollon, për shkak të përfshirjes në konsum të "detyrueshën" në rrastin e tollonit, dhe të pamundësisë të sigurimit të mallit për shkak të çmimeve të larta që "tollonizon" konsumatorin në rastin tjetër. Kështu, nëse çmimi i mishit të tultë nuk do të ishte 19.5 lekë, por do të ishte, ta zëmë 60 lekë, atëhere, nuk do ta konsumonin atë një kile mish që të siguronte tolloni, se jo të gjithë mund ta blinin atë; mishi do të rrinte varur tek kasapi, si para tollonësimit të disa ushqimeve bazë (para tollonizimit, i njëjti sistem politik) kur u rrit mirëqenia dhe u vendos tolloni, ngaqë ekonomia e asaj kohe nuk po ishte në gjendje ta përballonte duke mbajtur çmimet stabël. Jo se u ul prodhimi nga mishi i varur tek çengeli i dyqanit të mishit, se u dukej miletit i shtrenjtë, po me rritjen e konsumit nga rritja e popullatës dhe mirëqenies familiare. Ritmi i rritjes së popullsisë dhe mirëqenies nuk u mundësua të ishte e barabartë me prodhimin e mallrave, të cilin do ta ballanconte menjëherë loja e rritjes së çmimeve (nuk arësyetoj bllokadën, për të ndryshuar sistemin ekonomiko-shoqëror). Sa për saktësi, me apo pa tollon, rradhë ndodhte të kishte edhe atëhere kur ushqimi ishte i sigurtë. Madje, kishte rradhë edhe për bileta kinemaje, sporti, teatri, opera, estradë, tek betberi etj... edhe në teatrin e kukullave kishte rradhë dhe gjithnjë, një burrë një grua. Mungesa e rradhëve nuk do me thënë gjithnjë rritje e mirëqënjes. Kjo vinte kryesisht nga rritja e interesit nga klientët dhe se popullsia ishte e zënë me punë dhe pazarin e shërbimet u binte ta bënin në të njëjtën kohë dhe në kohë rrogash, kryesisht fillim muaji, por kishte kërkesa të shtuara edhe për argëtim. Ndryshon puna me politikën. Politika ka rregulla të tjera, ka programin dhe përkrahësit e saj të cilët e votojnë politikën; nuk e votojnë kur nuk përmbush programin; pa sa për rradhë, edhe ata në rradhë janë, madje janë në rrjesht. Duhet ta mirkuptosh një parti që thotë tani rradha është e jona, por jo se udhëheqësi i saj është komunist ose ish-komunist, pasi ai që aludon ti, as ka qënë e as është komunist, ai ka bërë sikur ka qënë, si tani, për përfitim personal, por duhet mirëkuptuar partia e ndjekësve të tij, se si në atë kohë, nuk të lejon njeri të hysh në qeverisje (blerje të qumështit) pa rradhë, si na thua ti, e aludon për partitë e vogla. Ai i rradhës, që pret t'i vijë, s'ka pse bën kulisa me qeverinë (shitësin, siç thoni ju) - dhe shitësi siç e sjell shembullin ti, nuk është qeveria, partia e saj është vetë në rradhë, por është populli, ata, të vegjlit, si ti dikur, duhet të bëjnë kulisa me shitësin për të marrë jashë rradhe pushtetin (qumështin), por këta të rradhës janë të rafinuar, pa tjetër që nuk i lënë, jo të hyjnë në rradhë pa rradhë, se kanë ardhur të tjerë më parë, por të rrijnë në fund, dhe po mundën, le t'a përpunojnë shitësin dmth popullin; nëse e bindin, s'ka nevojë për radhë; e marrin atë që duan pa ndenjur në rradhë. Koha e rradhëve nuk ka perënduar në një sistem pluralist, është kulturë në fund të fundit, por rradha mund të mos jetë ciklike në kohëzgjatje. I ke parë rradhët në MOLLE kur ka ulje çmimesh, kur dalin prenovime të reja(?) e gdhijnë njerëzit, por rradhët nuk janë aq "diskriminuese", një burrë, një grua. Nuk të ka lidhje fare, po fare, shembulli i përdorur në fillim, me konkluzionin në fund, madje nuk është ruajtur as raporti i masës, siç përdoret në publicistikë; nuk kuptohet thelbi, me gjithë vërtitjen alegorike që përpiqesh të bësh. Me mentalitet shumë mediokërr mbete, or djalë edhe atje në kurbet; nuk u qytetërove dot, lëre se ç'hiqesh e për ç'të marrin. Më pakë politikë dhe më shumë analizë profesionale. Shfaqeni mediokërr kur përpiqeni të trajtoni probleme që si kuptoni dhe s'keni njohuri profesionale; pa le kur me qëllim shtembëroni të vërteta e nisesh nga mentalitete "gazetash", pa lëre ç'ke jetuar vetë, si argument për botkuptimin tënd, si në rastin e orarit të dyqanit të qumështit, që edhe po të mos i kesh vuajtur ato rradha dhe ke njohuri minimale të asaj kohe, e di se puna niste në orën 7-të, pra duhej të ngriheshe të paktën një orë përpara për në punë.
Niki niki ,gastranomin nuk e ke pas as dhjete hapa ndaj leri pordhet.Mos u trego legen por realist.Nga dritarja e katit te pare e merrje shishen.