Te fundit
Anatomia e pushtetit të heshtur të Giulio Andreotti
1 Janar 2026, 21:35Bota
TEMA
Në një vend ku politika ka prodhuar tribuna, skandale dhe figura teatrale, Giulio Andreotti ishte përjashtimi absolut. I vogël në shtat, me shpinë paksa të përkulur, zë të ulët dhe ironi therëse, ai arriti diçka që pak politikanë në Evropën e pasluftës e kanë bërë: të sundojë pa u dukur.
Ish Kryeministri italian nuk premtonte dhe nuk i entuziazmoi kurrë turmat. Dhe megjithatë, për dekada të tëra në Itali, asgjë e rëndësishme nuk lëvizte pa kaluar, në një mënyrë a tjetër, përmes tij. Kështu lindi nofka Il Divo. Jo për madhështinë morale, por për paprekshmërinë.
Giulio Andreotti nuk ishte produkt i karizmës, por i institucioneve. Ai u formua në zemër të Demokracisë Kristiane, partisë që qeverisi Italinë pothuajse pa ndërprerje pas Luftës së Dytë Botërore. Në një sistem të ndërtuar mbi ekuilibra të brishtë, ai u bë njeriu i stabilitetit.
Ndërsa të tjerët grindeshin në ekranet televizive, Andreotti negocionte në korridore. Ndërsa të tjerët kërkonin duartrokitje, ai kërkonte kohë. Ishte politikë pa spektakël, por me kujtesë të gjatë.
Për Andreottin, politika nuk ishte një betejë mes së mirës dhe së keqes. Ishte menaxhim frike.
Frikë nga komunizmi. Frikë nga kaosi social. Frikë nga prishja e ekuilibrit ndërkombëtar.
Në kontekstin e Luftës së Ftohtë, Italia ishte një pikë nevralgjike: një vend perëndimor me një parti komuniste të madhe. Dhe Giulio Andreotti u bë arkitekti i një vije të qartë që duhej ndjekur: Perëndimi, NATO, SHBA-ja. Jo si deklaratë ideologjike, por si garanci mbijetese për sistemin. Në këtë logjikë, kompromisi nuk ishte tradhti, por domosdoshmëri.
Giulio Andreotti fliste pak pikërisht sepse dinte shumë. Kur akuzat për lidhje me mafian nisën të dalin në dritë, ai nuk reagoi me zemërim. Nuk kërkoi rehabilitim moral publik. Ai bëri atë që dinte më mirë: priti.
Proceset gjyqësore u zvarritën. Dosjet u trashën. Opinioni publik u lodh. Dhe ndërkohë, Andreotti mbeti po aty. Jo sepse u shpall hero, por sepse sistemi nuk dinte si ta rrëzonte plotësisht. Në fund, drejtësia juridike foli ndryshe nga ajo morale.
Asnjë analizë e Giulio Andreottit nuk është e plotë pa Vatikanin. Ai ishte ura e padukshme mes politikës laike dhe diplomacisë fetare. Në një Itali ku Kisha mbetej autoritet moral, Andreotti e kuptoi se legjitimiteti nuk fitohet vetëm me vota.
Këto lidhje nuk ishin thjesht ideologjike. Ato ishin mbi të gjitha strategjike. Vatikani ofronte heshtje, ndikim dhe stabilitet. Andreotti, nga ana tjetër, ofronte mbrojtje institucionale.
“Pushteti konsumon ata që nuk e kanë”
Aforizmat e Andreottit janë më shumë se batuta. Ato janë manual i vërtetë për mënyrën se si duhet të sillesh me pushtetin.
Ai besonte se ata që kërkojnë pushtetin me pasion, zakonisht nuk janë të denjë për të. Ndërsa ata që e trajtojnë si barrë, janë pikërisht ata që e mbajnë më gjatë.
Giulio Andreotti nuk kishte iluzione për natyrën njerëzore dhe ai nuk besonte te transparenca absolute. Për të, morali ishte luks që sistemi e përballon vetëm në kohë paqeje.
Tangentopoli dhe fundi i botës së vjetër
Skandalet e viteve ’90 nuk rrëzuan vetëm individë. Ato rrëzuan një epokë. Republika e Parë italiane u shemb dhe bashkë me të, edhe terreni ku Andreotti kishte operuar me mjeshtëri. Ai nuk u rrëzua si një tiran. U tërhoq si një figurë e vjetër, që i kishte mbijetuar kohës së vet, por jo në botën e re mediatike, të shpejtë, të zhurmshme.
Giulio Andreotti nuk është figurë për përmendore e as për rehabilitim sentimental. Ai është pasqyrë.
Eshtë pasqyra e një Italie që zgjodhi stabilitetin mbi idealizmin, heshtjen mbi përballjen, strukturën mbi moralin. Il Divo na kujton se pushteti më i fortë nuk është ai që bërtet, por ai që nuk ka nevojë të shpjegohet. / bota.al
4 Komente
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
ore pyes per nje shok: Kete lajmin e keni nxjerr taniqe plasen skandalet per ndonje arsye apo keshtu rastesisht? mos po doni te hiqni barren e gabimit Rames dhe ta shnderrojme ne shpetimtarin tone per shkak se na jep stabilitet?
Kam kohë që në komentet e mija këtu tek tema vë në dukje faktin, që Rama duhet të marrë shëmbull nga Andreoti, por në këtë forum injoranca politike dhe fyerjet nga bastardët mbysin çdo mendim. Ku e kam fjalën? Demokracia italianë e pasluftës është shoqëruar gjithmonë me skandale dhe korrupsion të politikanëve, në vetvehte ajo paraqet një përplasje të gjatë midis politikës dhe drejtësisë. Xhulio Andreoti ka qënë mjeshtër i kompromiseve. Ai, për rastet e situatave të qarta të shpërdorimit të pushtetit nga anëtarë të kabinetit të Demokracisë Kristiane që ka drejtuar disa herë si kryeministër, si zgjidhjen më komode kishte dorëheqjen e tij dhe rrëzimin e kabinetit që drejtonte. Këtë e bënte kurdoherë si mënyra më e mirë për të prerë mardhëniet me antarët e përfolur për shpërdorim me detyrën që kishte në kabinet. Presidenti e ngarkonte përsëri me formimin e një kabineti të ri dhe ai fillonte përpjekjet për të siguruar votëbesimin në parlament. Nëse e siguronte, formonte qeverinë, kur nuk arrinte t'a siguronte kalohej në zgjedhje të reja për krijimin e shumicës. Është për këtë arsye që gjatë më shumë se 39 vjetëve Italia pati mbi dyzet qeveri. Asgjë nuk e gjeti drejtimin politik të vëndit, përkundrazi, demokracia italianë ishte kurdoherë e lëvduar. Tani, unë si qytetar nuk e kuptoj sesi Edi Rama, me një shumicë dërrmuese në parlament, për të prerë lidhjet me qeveritarët që shpërdoruan besimin e tij për një qeverisje të ndershme, nuk jep dorheqje, si forma më e mirë dhe pa hatërmbetje për t'u ndarë prej tyre. Presidenti e ngarkon përsëri për të formuar një kabinet të ri, duke i dhënë mundësinë që të zgjedh njerëz të rinj dhe të largojë të përfolurit për korrupsion. Pas kësaj shkon në parlament për votbesim, merr votëbesimin dhe fare qetësisht konsumon mandatin deri në zgjedhjet e radhës. Atëherë, kujtdo i lind pyetja, se cila vallë të jetë arsyeja që atij as I shkon nëpër mënd dorëheqja, si forma higjenike më e mirë për pastrimin e kabinetit nga anëtarët që shpërdorojnë besimin e tij?
Vlonjat. Hiq dore nga politika....shko me dele. Jane gjera te veshtira,ca gjera qe kane te bejne me analiza te thella politike!
Te lumte xhezo! Jam shume dakort me komentin tend.