Te fundit
Inflacioni në SHBA mbi 4% për herë të parë në tre vjetët e fundit
10 Qershor 2026, 18:52Bota
TEMA
Nga Alicia Wallace CNN*
Inflacioni vjetor arriti në maj nivelin më të lartë të tre vjetëtëve të fundit – 4.2% – duke treguar se çmimet e larta të energjisë po përhapen në të gjithë ekonominë amerikane, sipas të dhënave të reja nga Byroja e Statistikave të Punës.
Çmimet u rritën me 0.5% në bazë mujore, të ndikuara nga lufta SHBA-Izrael me Iranin, siç tregon indeksi më i fundit i çmimeve të konsumit. Kostoja më e lartë e energjisë përbënte 60% të rritjes mujore.
Çmimet e përgjithshme të ushqimeve dhe ato të produkteve ushqimore në dyqane nuk u rritën aq shpejt sa në prill, duke shënuar përkatësisht rritje prej 0.2% dhe 0.1%, krahasuar me 0.5% dhe 0.7%.
Ekonomistët prisnin që çmimet të rriteshin me 0.5% krahasuar me muajin e mëparshëm dhe që norma vjetore të përshpejtohej në 4.2%, nga 3.8% e raportuar në prill, sipas vlerësimeve të FactSet.
“4.2% është ende shumë i lartë për t’u ndier rehat, por lajmi më i rëndësishëm ishte se rritja ishte e përqendruar kryesisht te energjia, veçanërisht te benzina, dhe jo e përhapur gjerësisht në të gjithë ekonominë,” shkroi të mërkurën në një shënim ekonomisti Sung Won Sohn, profesor finance dhe ekonomie në Universitetin Loyola Marymount.
Tendencat bazë të inflacionit po duken më të zbutura. Treguesi i ndjekur nga afër i inflacionit “bazë” — që përjashton ushqimin dhe energjinë — u rrit më pak nga sa pritej, me 0.2% nga prilli, duke e çuar normën vjetore në 2.9%.
Megjithatë, të dhënat e inflacionit për muajin maj nxjerrin në pah shqetësimet e amerikanëve për përballueshmërinë e jetesës përpara zgjedhjeve të mesmandatit dhe e vendosin sërish në qendër të vëmendjes premtimin e Presidentit Donald Trump për uljen e çmimeve.
Raporti i majit është raporti i parë i inflacionit që nga koha kur Kevin Warsh u betua si kryetar i Rezervës Federale, duke pasuar Jerome Powell. Me inflacionin që po lëviz në drejtimin e gabuar dhe me tregun e punës që po tregon shenja qëndrueshmërie, ekonomistët presin që banka qendrore amerikane t’i mbajë të pandryshuara normat e interesit — ose madje të marrë në shqyrtim rritjen e tyre.
Çmimet e përgjithshme nuk po rriten aq fort sa në mars dhe prill; megjithatë, tre muajt e fundit kanë shënuar përshpejtimin më të madh të rritjes së çmimeve që nga periudha prill–qershor 2022, kur inflacioni po ngjitej drejt nivelit më të lartë në 41 vjet.
Ky është një rikthim shqetësues në të kaluarën; megjithatë, ekonomistët thonë se kjo valë inflacioni nuk pritet të jetë aq e rëndë sa ajo e mëparshmja. Parashikimet e fundit tregonin se CPI mund të arrijë kulmin këtë vit në intervalin 4.5% deri në 5%, ndryshe nga 9.1%.
“Inflacioni mund të mos përkeqësohet, por do të mbetet disi i lartë për momentin,” tha Nancy Van Houten, kryeekonomiste për SHBA-në në Oxford Economics. “Mund të mos ulet deri vitin e ardhshëm.”
‘Ka ende shumë presione në proces’
Shumë presione mbi çmimet mbeten ende, ashtu si edhe rreziqet — përfshirë ato që shkojnë përtej luftës në Lindjen e Mesme, tha Diane Swonk, kryeekonomiste në KPMG.
“Ajo që kemi është një inflacion bazë i lartë, i qëndrueshëm dhe këmbëngulës, me përhapjen e rritjeve të çmimeve që po zgjerohet përsëri, në vend që të ngushtohet,” tha ajo.
Sipas saj, çmimet ende nuk kanë pasqyruar plotësisht efektet zinxhir të luftës së SHBA-së dhe Izraelit me Iranin. Konflikti ka bërë që Ngushtica e Hormuzit të mbyllet praktikisht, duke penguar rrjedhën e naftës dhe të materialeve të tjera të rëndësishme, si metalet dhe plehrat kimike.
“Ende nuk i kemi ndier efektet e plota të luftës mbi çmimet e ushqimeve,” tha ajo. “Plehrat kimike, kostot e naftës dizel, rendimentet më të ulëta të të korrave dhe ndikimet e mundshme të El Niño-s — asnjë nga këto nuk ndihet plotësisht deri në sezonin e korrjeve të vjeshtës dhe më pas në vitin 2027.”
Dhe kjo nuk merr parasysh ndikimet e mundshme nga një raund tjetër tarifash të premtuara për këtë verë, apo efektet zinxhir që çmimet e larta të naftës mund të kenë mbi transportin dhe paketimin, tha ajo.
“Ka ende shumë presione në proces,” tha ajo.
Kjo përfshin edhe efektet e racionalizimit që po ndodh në disa tregje në zhvillim, i cili ka sjellë pezullimin e një pjese të prodhimit, tha ajo, duke përmendur ndikimet në furnizimin me produkte si vaji i gatimit dhe veshjet.
Për më tepër, bumi i inteligjencës artificiale po i shtyn lart çmimet e energjisë elektrike, si edhe të disa përbërësve elektronikë dhe programeve kompjuterike, tha ajo.
Gjithashtu, goditja më e fundit e çmimeve, e shkaktuar nga lufta, shton një tjetër shtresë çmimesh që po rriten me shpejtësi, duke përforcuar më tej efektet e pesë viteve me inflacion të lartë. Presionet mbi përballueshmërinë po rriten dhe amerikanët ka të ngjarë ta kenë edhe më të vështirë të përballojnë shpenzimet.
Rritja e shpejtë e çmimeve po tejkalon pagat e punëtorëve dhe ky hendek po zgjerohet: pagat reale vjetore, të përshtatura me inflacionin, ranë për të dytin muaj radhazi, me humbjen që u zgjerua në 0.7%, nga 0.3% në prill.
Kjo mund të dobësojë më tej fuqinë blerëse të amerikanëve, duke rrezikuar të dobësojë edhe një motor të rëndësishëm të ekonomisë.
“Nuk është viti 2022, por nuk ka nevojë të jetë, sepse viti 2022 nisi nga një nivel më i ulët; është shumë e ngjashme me mënyrën se si kthimet nga aksionet grumbullohen për të ndërtuar pasuri, ndërsa inflacioni grumbullohet duke e mbajtur nivelin e çmimeve të paarritshëm për shumë njerëz — dhe tani çmimet po përshpejtohen përsëri,” tha ajo. “Këto gjëra po lëvizin në drejtimin e gabuar për shumicën e konsumatorëve, dhe kjo është arsyeja pse ata janë të zemëruar dhe të shqetësuar.”
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Lini një Përgjigje