Te fundit
Izraeli dhe Turqia rrezikojnë të shkojnë drejt përplasjes
4 Korrik 2025, 20:50Bota
TEMA
Financial Times raporton se lufta 12-ditore mes Izraelit dhe Iranit ka rishkruar ekuilibrat e fuqisë në Lindjen e Mesme, duke sjellë një Izrael të guximshëm që kërkon të ripërcaktojë rajonin, një regjim iranian të dobësuar që lufton për të mbijetuar dhe një SHBA hezituese për t’u zhytur në një tjetër konflikt të zgjatur. Por pasoja më e rrezikshme mund të mos vijë nga përplasjet me Iranin, por nga një rivalitet gjithnjë e më i ashpër mes Izraelit dhe Turqisë.
Ministri i Jashtëm turk, Hakan Fidan, në një samit të Organizatës së Bashkëpunimit Islamik, pasqyroi frymën e re në Ankara: “Nuk ka problem palestinez, libanez, sirian, jemenas apo iranian, por ka qartazi një problem izraelit.”
Kjo qasje tregon një ndryshim të dukshëm në mendësinë turke për rolin e Izraelit në rajon. Nga një ish-aleat, më pas rival, Izraeli tani perceptohet hapur si kundërshtar.
Sipas Financial Times, Ankaraja është gjithnjë e më e shqetësuar nga vetëbesimi i ri dhe roli hegjemonial i Izraelit, një status që vetë presidenti turk, Recep Tayyip Erdogan, e ka lakmuar për vite me radhë.
Një aleat i ngushtë i tij, Devlet Bahçeli, madje akuzoi kohët e fundit Izraelin se po përpiqet të “rrethojë Anadollin” dhe të destabilizojë Turqinë. Dikur teori, këto qëndrime tani janë pjesë e diskursit zyrtar turk dhe mediave.
Por një obsesion i ngjashëm ekziston edhe në Izrael, ku disa pjesë të aparatit të sigurisë e shohin ndikimin rajonal të Turqisë si një kërcënim afatgjatë “më të rrezikshëm se Irani”. Mbështetja e hapur e Erdoganit për Hamasin ka nxitur reagime të ashpra nga qeveria e kryeministrit Benjamin Netanyahu, duke çuar në shkëmbime të ashpra dhe përpjekje izraelite për të thelluar lidhjet me kurdët sirianë, të perceptuar prej kohësh si armiq nga Ankaraja.
Ky konflikt ka si bazë edhe ideologjinë, edhe gjeopolitikën.
Qeveria e Erdoganit ka ndërthurur populizmin islamist sunit me nacionalizmin turk, të mishëruar në platformën “Shekulli i Turqisë” që synon të rikthejë fuqinë e saj rajonale. Ndërkohë, një koalicion i djathtë në Izrael ka një vizion po aq të ngulitur për dominimin ushtarak në Liban, Gaza dhe Siri.
Këto vizione konkurruese lënë pak hapësirë për kompromis.
Siria pritet të jetë fusha kryesore e konfrontimit.
Pas rrëzimit të regjimit të Assad në fund të 2024-ës, të dyja vendet përpiqen të formësojnë rendin e ri. Turqia ka zgjeruar ndikimin e saj duke mbështetur aleatët e saj dhe kontrollon pjesë të mëdha të veriut të Sirisë, me ambicie për më shumë prani ekonomike e ushtarake. Izraeli, nga ana tjetër, ka shtuar sulmet ajrore dhe ka shprehur mbështetje për autonominë e kurdëve dhe druzëve, duke e parë qeverinë e re siriane me mosbesim për shkak të lidhjeve xhihadiste.
Tensionet arritën kulmin në prill, kur Izraeli bombardoi një vend ku Turqia planifikonte ndërtimin e një baze. Sipas Financial Times, mes dy palëve ekziston tashmë një linjë kontakti ushtarake, por marrëdhëniet diplomatike janë të ngrira. Ankara, ndërkohë, ka nxjerrë mësime nga lufta me Iranin, duke filluar të forcojë mbrojtjen përballë epërsisë ajrore dhe inteligjente të Izraelit.
Presidenti amerikan, Donald Trump, sipas Financial Times, duhet të përdorë marrëdhëniet e tij të mira me Netanyahu dhe Erdoganin për të menaxhuar këtë përplasje. Një zgjidhje për luftën në Gaza mund të zbusë pak pakënaqësinë turke, por rivaliteti i gjatë mes dy vendeve duket se nuk do të shuhet.
Për dekada, SHBA-të i kanë trajtuar Turqinë dhe Izraelin si aleatë të domosdoshëm, edhe pse shpesh të vështirë, dhe si shtylla të stabilitetit rajonal. Tani, këto dy shtylla po përplasen mes tyre.
Me Iranin të dobësuar, Uashingtoni dhe aleatët e tij duhet të kuptojnë se testi i ardhshëm i Lindjes së Mesme mund të vijë pikërisht nga rivaliteti midis dy partnerëve të saj më të afërt.
39 Komente
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Per cfare perplasje flisni ? Erdogan shurron para Izraelit
Po cthua more... e gjithe pranvera arabe synimin e kishte Turqine dhe nuk ia arriti, erdhi grushti i shtetit dhe deshtoi... turqia nuk eshte irani ne fuqine ushtarake. Do ishte nje katrahure nese do perplaseshin
U budallej:fuqia ushtarake super e kompjuterizuar e armatosur me super teknollogjit edhe te inteligjences artificiale eshte disa here me e fuqishme se te gjithe venndet arabe te marruna se bashku se bashku me turqin e iranin.Jo nje here por disa here.Ushtria izraelite eshte nde ushtrit me te pregaditura ne bote e bazuar ne shpirtin patriotik izraelit per te mbrojtur ekzistencen e kombit e shtetit izraelit,duke siguruar kombin se holokaust nuk do perseritet me asnjehere.Kushdo qe do guxoj te cenoj sado pak sovranitetin e kombit e shtetit izraelit do marrin pergjigjen e merituar sic zakonisht e kan marre armiqt e Israelit.Shqiptar:mos harroni ndihmen e lobit israelit ne amerik per trojet shqiptare qe nga ambasadori amerikan Bernshtejn ne fillimet e shtetit shqiptar per konsolidimin e tij,deri tek lufta e ktij lobi israelito amerikan per clirimin e trojeve shqiptare nga sundimi serb deri ne shpalljen e pamvarsis Kosoves e patjete ne vazhdim.Prandej eshte detyre patriotike qe shqiptaret ta perkrahin e te jene gjithemon perkrah shtetit israelit.
Natconalist. Per pranveren arabe je i saktë. Ishte një projekt i deshtuar. Por keto që thotë Turqia janë vetem llafe. Është politikë. Duhet të reagojë. As nuk flitet për lufte Izrael-Turqi. As njera pale as tjetra nuk janë budallenj. Është vetem një artikull ienje gazetari që ka gjetur diçka per te shkruar. Sepse ndryshe, nuk ka lajme.
israelii eshte si huta ne qiell...
Po kjo si perkthehet në shqip?
Kjo ështe e pa besushëm 300 milon banor mysliman në lindjën e mesme dhe pshurrë një komb me 10 milon banor o nënë o nënë sa njerzë kotë që janë.
Eshte normale qe te Shurrosen dhe Dhiten 300 Milionet Arabo Talebane nga Izraeli, Sepse Izraeli ka Eksperience ne Lufte ka rreth 60 Vjet qe Lufton, ka Potencial Ekonomik qe nuk e ka asnje Shtet ne Bote, per Rrjedhoi edhe Ushtarak, edhe Sherbimin Sekret me te Aftin ne Bote. Dhe vendet Arabe e bazoin Luften ne Perrallat e Kuranit, Rezultati dihet, Mjerim dhe Shkatarrim
kjo do ishte nje fat i madh per Arberine. Vritni sa me shume turq o shoke Izraelite!
ju pederastet e qishes greke nuk i doni cifutet cne qe doni tu beni pipa papritur ? Ouust re pisoglentis
O detari ,Cifutet e qelbur kur ta shkerdhenin nonen i vinin nji qarshaf te Bardh me nji vrime te vogel Dhe ja bonin pejdhin gjithe me gjak.Se Osmanlinjte ta pallune fisin e fatefisin tani te ra lakmia te cifutet e qelbun. Ishalla dhonte edhe Serbi tua palloje gjithe fisin e farefisin. O Shkiperi ke qen e pabese si gjithnji prandaj edhe emrin nuk e di.
Amin
Pirdhuni ne Qipro...atje trqoni 'trimrine' tuaj... ju dhemb bitha qe nga 1974 !!! Pyetni nenat e gjyshet .. Mos nderhynin USA (mire bene) perfunoshit ne dete o 'detari' USA i ndali ne mes te Nikozias.. Ata 'sunitet; ishin duke ju marre para si bariu dhite me ...thupur O i mjere,,tregon lekuren mjerimin deshperimin dhe friken ne palce qe keni E fitove supen
Me këtë që shkruan nxit urrejtje ndaj izraelit. Apo ky është qëllimi?? Izraeli po lufton vetëm për tu mbrojtur dhe jo për të vrarë. Kërkon që fqinjët të përmbysin regjimet islamike xhihadiste e të zhvillohen si emiratet. Do zoti ja del. Forca Izraeli!
Çifut qënke ti or mut ??? Unë të dija për rracë të pastër ... Ik or pirdhu edhe ti !
Antipatrea. Lexo me shumë. Çifutët janë racë e paster prej mijera vjetësh, që ne kohën e Mojsiut. Iken nga Egjypti, dhe mbas një udhetimi të gjatë u vendosën në Kanaan, në Israel. I munden dhe i nenshtruan kanaanitët vendas, dhe themeluan shtetin e tyre. Edhe mbasi u perzune nga romakët, dhe u endën neper bote per 2 mijë vjet, nepermjet një kulture strikte e ruajtën racën, traditën, dhe fenë. Tani na thuaj ti çfare race je? Si e ke ruajtën ti racën, kulturën,traditën, dhe fenë, qe nga koha e ilireve. Gjuha shqipe i mbijetoi kohës. Kemi një gjuhë me të cilën mburremi, me të drejtë, me rrenje tre mijevjeçare. Ndersa grekët nuk ruajtën asgjë.
Pretendoj që të jem i prejardhur nga ata banorë autoktonë të gadishullit të Ballkanit , që edhe sot kanë atë "alb..." në emërtimin e kombit apo shtetit të tyre , që nqs nuk e di ti që ke kaq shumë kulturë , do të thotë "i bardhë" . Përsëri meqë ke kaq shumë njohuri , a mund të na thuash edhe prejardhjen e palestinezëve "të papastër" dhe inferioritetin e tyre ndaj rracës çifute ?
Turp Detar. Mendo mire para se me shkrue.
Turqia Jane per hasude
Rroft Kurdistani
Rri mirë Erdogan se vetëm me Izraelin nuk matesh dot , se t'i dhjet mustaqet ai .
Turqia ka aq probleme sa ka edhe popullsi. Me pak fjale keto jane per konsum te brendshem se e dine mire qe skan b*the te meren me Izrelein, edhe sikur te behen bashke me Iranin dhe kedo tjeter ne rajon. Turqia si Irani po investon shume ne shqiperi por ne fund sdo vlej per asgje. Mullohet shqipetar me byrazerkat me perce do dalin me tanga sapo tu hiqet rroga mujore qe po marin nga Turqia.
Po unë me kë të çiftohem ?? Punë muti ..po pyes Murat-ChatGTP se mos me jep ndonje mendje dhe bej Erdoganin me Netanyahun me kanatiere ne plazh duke luajtur tresh..ose me mire po mbyllem ke Nusreti dhe qetesohem ... ka marre nje mall te mire "te tredhur" thone...
Ore, po Mbreti Edvin I kush ishte? Imagjino mbas 25 vjetësh, Qeveria Zaho 3, ndersa Slobodan Berisha (nipi), dhe Jamsllav Maltezi (nipi) perseri "nuk njohim zgjedhjet". Dhe me e forta, të dy nipat non-grata, duke bertitur "Zahoja i krimit". Edhe ti duke shkruar komente per Zahon Mbret.
Mire e keni ju po Turqia eshte ne NATO
Mir e ke ti.. po kujt ja thu!!! Këtyre komentuesave injorant që çdo gjë e lidhin me fenë!!! Ushtarakisht Turqia është më lart se Izraeli! Kaq!!! Izraeli ka një nga ushtritë më të pregatitura në botë, po jo sa Turqia! Thjesht Izraeli ka gjithmon pas tij ushtrinë nr 1 në botë, atë amerikane!!! Gjithsesi një përplasje ushtarake mes Turqisë dhe Izraelit, është e pamundur , të paktën në territoret e 2 vendeve! Kjo sepse Turqia është anëtare e NATO-s, dhe sipas statusit të NATOS, nëse një vend anëtar përfshihet në një konflikt të armatosur, e gjithë NATO, del në mbrojtje të atij vendi!!! Përplasje për territore influence ka pasur dhe do ketë, por përplasje ushtarake midis Izraelit dhe Turqisë nuk do të ketë!!!
O Sefere Halla. Qenke martuar me stambollit. Të trashegoheni.
O KARUC! Po të paktën informohu: Turqia është forca e dytë ushtarake e NATOS!!!( pas USA) Ka buxhetin për ushtrinë më të lartë se shumë vende të BE! Po ty ti ka zon syt emri "Sali", sa që çdo koment e lidhni me të! Ka rrezik dhe po filloi lufta Izrael-Turqi, do thoni " Fajin e ka Saliu" Lexo pak, mos u " marto" me injorancën!
i Nderuari Erdokan:Izraeli....pasi "Hengri"..Sadamin....Asadin....pasi beri lesh e li LIbanin......pasi beri Gazen nje "Paradise Germadhe"....na bene te pyesim kush do te jete ne Radhen e LIstes" qe izraeli i ka vene syrin???Irani.....PO kete...e pame....."Garda Revolucjonare Iranjane vetem Garde nuk eshte.......aty Izraeli vrau ne mese te dites..te gjithe komandantet e larte..te gjithe GJeneralet.....shkaterroj aq sa mundi uzinat e pasurimit te Uraniumit......dhe u la Irnajneve Mjekerrat e pista te Ajatollaheve qe te qeverisin.....por???MOs valle i nderuar Erdokan...izraeli eshte kthyer nga ty???Pse jo..ju jeni i vetemi qe sa per sy e faqe i thoni Ndale Izraelit......Bota Arabe eshte shume e Lumtur.... Egjypi..Tunizia...Jordania....dhe ..dhe..askush nuk flete per Engjejte e demokracise Izrealitet"..pse ????Duket Erdo...se jeni ne Radhen e Listes Izrealite.....vetem eshte nje pyetje e kohes kur...????
mu smbohet von per turqit, shkatrrun arberin, racen, gjuhen, na futen bakshishin ngjak, na importun fen, sumen lart, bjerinin o shok izraelit.
Izraeli nuk do i shpalli lufte Turqise por dote i nxise Kurdet qe te fillojne nji lufte popullore ne Turqi dhe kjo eshte ma e rezikshme per Turqine pra e vetmja qe e shpeton Turqin ti nderpret maredheniet me Izraelin krejtesisht pse Mosadi e ka fut hunden ne Ankara dhe Turqia nuk eshte eafte ti zbuloj pra e mjera Turqi.
PO U KRUAJT ME TURQIN IZRAELI DO SHKOJ NE PIDH TE SEMES DO ZHDUKET NGA HARTA FARE
Hahaha sa bole mba kjo tok
Mos harro se Israeli nuk eshte Greqi. Nuk tremben se ngriti 5 avion per presion sic e ka ber dhe e ben me Grekun. Apo do ngren Osmanin nga varri tu tregoj vendin??
O Visi , ha mut ha . E pamë Iranin e famshëm sa bythë të fortë pati . Aq e ka edhe Turqia .
O Visi , ha mut ha . E pamë Iranin e famshëm sa bythë të fortë pati . Aq e ka edhe Turqia .
Edhe bythengritsit e ankarase si bythengritesit e tjere nga albanistani ne afganistan. Vetem fjale se per vepra te hane erdoganin. Nje shtet me 9-10 milion banore po i ben rreshtore dhe gojore 500-600 milion sumaxhijve.
Erdogani ka shkuar dhjetra here dhe ka dhjere ne dere te xhamise dhe nuk e ka gjetur gje.Ndoshta kete here ne xhamine e Izraelit, ka per ti marre bytha flake.Por nuk ka per tja mbajtur bytha.
Mero, nuk ban me lejue komente te tilla. Komentuesit e kesaj kategorie nuk perfaqesojne shqiptaret. Ne jemi popull mirenjohes, ne e dime qe Turqia na asht gjind ne momente te veshtira edhe historike, populli nuk mujtet me harue mbeshtetjen turke ne 1997 apo pas temetit te fundit shkatrimtar. Gjithnji e kemi dasht Izraelin, i jemi gjind hebrejve gjate luftes dyte botnore. Turqia e Izraeli jane ne gjendje te shmangin luften, sepse e dine se prej saj nuk mundet me pat fitimtar.