Te fundit
‘Ndryshim regjimi’ apo paqe – Politika marramendëse e Trump ndaj Iranit
24 Qershor 2025, 18:57Bota
TEMA
Në botën e Donald Trump, me veten si protagonist, konflikti në Iran është zhvilluar në tre faza gjatë një periudhe kaotike 48-orëshe.
Të shtunën, filloi me presidentin amerikan që urdhëroi bombarduesit B-2 të hidhnin bomba që shkatërronin bunkerët mbi objektet bërthamore të Iranit, duke e dërguar SHBA-të në luftën e Izraelit me Republikën Islamike.
Të dielën, Trump po përmendte perspektivën e “ndryshimit të regjimit” në Teheran, duke kënaqur skifterët tradicionalë republikanë të politikës së jashtme, por duke alarmuar aleatët e tij izolacionistë të krahut të djathtë.
Pastaj, të hënën, pikërisht kur presidenti 79-vjeçar dukej se po e kthente SHBA-të drejt strategjisë ndërhyrëse neokonservatore të Lindjes së Mesme të epokës së George W. Bush, ai deklaroi se armët do të varroseshin.
“URIME TË GJITHËVE!” deklaroi Trump në Truth Social, duke njoftuar se Izraeli dhe Irani kishin rënë dakord për një “Armëpushim të plotë dhe total” që do të fillonte brenda pak orësh. Një fund i konfliktit, të cilin ai e quajti “LUFTA 12-DITORE”, do të përshëndetej nga bota.
Shkaku për ndryshimin e menjëhershëm dhe madje surreal të Trump drejt pajtimit ishte natyra e kufizuar e përgjigjes iraniane ndaj sulmit me bomba të fundjavës nga Amerika.
Ndërsa Teherani qëlloi me raketa bazën e madhe ushtarake amerikane në Katar të hënën, e bëri këtë pasi i dha Washingtonit “njoftim të hershëm”, tha Trump. Ndryshe nga sulmet amerikane, të cilat ai tha se kishin “shkatërruar plotësisht” vendet bërthamore të Iranit, breshëria e Teheranit e la bazën amerikane – dhe personelin e saj – të padëmtuar.
Ndryshimet marramendëse të kursit ndaj Iranit zbuluan edhe një herë se si presidenti amerikan alternon midis kërcënimeve të ashpra, përpjekjeve për të arritur marrëveshje, masave ekstreme dhe xhirove të papritura fitoreje – edhe kur janë në lojë çështje të rëndësishme.
Negociatorët dhe investitorët e tregtisë në botë janë të njohur me luhatjet e politikës së Trump, pasi ai vendosi tarifa të larta për shumë partnerë tregtarë të SHBA-ve përpara se të tërhiqte disa. Por për sigurinë kombëtare, personaliteti i ndarë i presidentit e ka çuar atë nga dëshira publike për Çmimin Nobel për Paqen në nisjen e një sulmi të drejtpërdrejtë ndaj Iranit.
Ndërrimi i fundit drejt paqes meriton kujdes. Provat se sulmi me bomba i SHBA-ve kishte shkatërruar objektet bërthamore të Iranit nuk ishin vërtetuar deri të hënën, dhe përgjigjet e Iranit dhe Izraelit ndaj armëpushimit – ose qëndrueshmëria e tij – ishin gjithashtu të panjohura.
Por duke mbjellë farat e ndryshimit të regjimit, ekspertët e politikës së jashtme në Washington thanë se Trump kishte rritur presionin mbi udhëheqësin suprem Ayatollah Ali Khamenei për të bërë më shumë lëshime në tryezën e negociatave dhe për të mos ndjekur hakmarrje të mëtejshme – ose të përballej me një përpjekje të mundshme të SHBA-ve për t’i dhënë fund sundimit të tij.
“[Trump] po thotë: ‘Ka shumë më tepër që mund të bëjmë për të sulmuar nervat e pushtetit të këtij regjimi dhe institucionet e tij kryesore. Dhe nëse hakmerreni në një mënyrë që na jep një arsye për të bërë më shumë, duhet të jeni të vetëdijshëm se atje po shkon kjo’, ” tha Dennis Ross, ish-i dërguari i SHBA-ve në Lindjen e Mesme dhe negociatori i paqes.
Zineb Riboua e Qendrës për Paqe dhe Siguri në Lindjen e Mesme të Institutit Hudson, tha se sulmet ajrore të Izraelit ndaj Iranit këtë muaj i kishin treguar gjithashtu Trumpit se sa “i cenueshëm” ishte vendi.
“Mendoj se [Trump] e kupton se një kolaps është një skenar i mundshëm dhe ai mund të marrë meritat. Mendoj se këtu e ka mendjen”, tha ajo.
Sinjalet nga administrata mbi qëllimet e saj kanë qenë të përziera që nga sulmet amerikane. Të dielën në mëngjes, zyrtarë të lartë amerikanë, përfshirë zëvendëspresidentin JD Vance dhe sekretarin e Mbrojtjes Pete Hegseth, bënë çmos për të thënë se SHBA-të nuk po kërkonin ndryshim regjimi në Teheran. Deklaratat e tyre u minuan nga Trump që foli për mundësinë e një lidershipi të ri iranian më vonë gjatë ditës.
Sekretarja e shtypit e Shtëpisë së Bardhë, Karoline Leavitt, mbrojti komentet e presidentit të hënën.
“Nëse regjimi iranian refuzon të arrijë një zgjidhje paqësore dhe diplomatike – në të cilën presidenti është ende i interesuar të angazhohet – pse populli iranian nuk duhet t’ia heqë pushtetin këtij regjimi tepër të dhunshëm?”, tha Leavitt në Fox.
Besnikët e Maga-s ishin të zemëruar me ndryshimin e regjimit, por të lehtësuar nga rezultati i dukshëm pasi Trump njoftoi armëpushimin.
“Faleminderit, president Trump, që ndiqni paqen!”, shkroi kongresmenja e zjarrtë Marjorie Taylor Greene, në X.
Grumbullimi i Trump dhe komentet e tij për udhëheqjen iraniane kishin marrë lëvdata nga republikanët më neokonservatorë, siç është Nikki Haley, rivalja e tij presidenciale e vitit 2024, dhe ish-këshilltari i tij i sigurisë kombëtare, John Bolton.
Disa nga mbështetësit e tij po përpiqeshin ta barazonin besimin e tyre tek presidenti me ndryshimin e tij.
Charlie Kirk, prezantuesi i shquar konservator i medias dhe aktivisti i Maga-s, kishte këmbëngulur se Trump po kërkonte një revolucion “nga poshtë lart” në Iran, në vend të një ndryshimi të qeverisë të imponuar nga SHBA-të.
“Presidenti Trump po flet për një kryengritje organike. Amerika nuk mund të përfshihet në një… përpjekje e fuqishme për prerje koke në Persi”, shkroi ai në X.
Robert Satloff, drejtor ekzekutiv i Institutit të Washingtonit për Politikat e Lindjes së Afërt, tha se Trump do të preferonte ende “një fund të negociuar të këtij konflikti dhe një zgjidhje diplomatike që mund të përfshijë lehtësim të konsiderueshëm të sanksioneve nëse Irani luan letrat e tij siç duhet”.
Krahasimet me pushtimin e Irakut nga Bush në vitin 2003 ishin të gabuara, tha ai, edhe pse Izraeli – aleati i SHBA-ve – filloi të sulmonte disa nga shtyllat e regjimit të Iranit, siç është burgu i tij famëkeq Evin.
“Edhe nëse ai vendos për të synuar disa asete të ndjeshme ndaj regjimit, siç filluan të bënin izraelitët sot, ne jemi ende shumë larg nga kryerja e ndryshimit të regjimit dhe të qenit përgjegjës për qeverinë pasardhëse siç ishim në Irak në vitin 2003,” tha Satloff.
Ndërkohë, thirrja e Trump për “pa urrejtje të mëtejshme” në Lindjen e Mesme mund t’i japë rrugë një kthese tjetër – dhe më shumë përshkallëzim.
Rajan Menon, profesor i shkencave politike në Kolegjin e Qytetit të New Yorkut, tha se Trump mund të besojë se një Iran i dobësuar tani do të nënshkruante një marrëveshje bërthamore – por kjo nuk ishte e garantuar.
“Për të shmangur ndryshimin e regjimit, ata duhet të tregojnë se regjimi është në kontroll dhe nuk po i nënshtrohet një fuqie të huaj”.
Financial Times
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Lini një Përgjigje