Te fundit
Evropë apo Europë, si duhet të shkruhet?
21 Korrik 2025, 16:53Kulturë
TEMA
Kjo është një ndër ato fjalë apo çështje gjuhësore, që, me të drejtë, ka ngritur shumë diskutim te dashamirët e gjuhës shqipe dhe jo vetëm. “Kushtetuta jonë gjuhësore”, pra “Drejtshkrimi i gjuhës shqipe” i vitit 1972, ka miratuar trajtën me “ev”, pra “Evropë”. Kjo trajtë i përgjigjet shqiptimit të greqishtes (Evropi) e, deri diku, edhe të turqishtes (Avrupa), si dhe të gjuhëve të tjera fqinje ballkanike (bullgarishtja, serbishtja etj.). Prandaj kjo trajtë fonetike “Evropë” u përhap në mbarë shqiptimin popullor. Mbi këtë bazë u pranua edhe në gjuhën e shkruar dhe kjo u pasqyrua te “Drejtshkrimi i gjuhës shqipe”. Por, ndërkohë, në gjuhën shqipe kanë hyrë shumë fjalë të reja me këtë temë, që sidomos në shkrim po përdoren me grupin “eu” dhe jo me “ev”. Sot shqiptojmë dhe shkruajmë: euro, euroatlantik, europarlamentar, eurodeputet, Euratomi, Euroazia, Eurovizion etj.
Pra, ngërçi për trajtimin e dyzuar të kësaj fjale lind, sepse:
a) së pari, në “Drejtshkrimit” dhe “Fjalorin e gjuhës shqipe” të Akademisë së Shkencave (2006) kemi trajtat me “ev”: Evropë, evropian, evropianizoj, evropianizim, evropianolindor, evropianoperëndimor. Mirëpo në po të njëjtin fjalor kemi me “eu” fjalët: euro, euroatlantik; Euroazi, eurodeputet, eurolindor, europarlamentar, europerëndimor, Eurovizion, eurokomunizëm etj. Te ky fjalor gjendjen 6 fjalë me temë me grupin “ev” dhe 13 fjalë të tjera më të reja, me po këtë temë, por në këtë rast me grupin “eu”.
b) së dyti, sot në shtyp, në dokumente zyrtare etj., janë mbizotëruese trajtat me “eu”, ashtu siç këto trajta janë mbizotëruese edhe në “Fjalorin” e Akademisë së Shkencave (pra kemi 13 fjalë me grupin “eu”). Praktika e shkrimit të fjalës Europë dhe e të gjitha fjalëve të tjera, ku ajo hyn si element përbërës, sot e ka zëvendësuar formën e vjetër greko-sllave me “ev” me formën e gjuhëve perëndimore me “eu”.
Edhe pse nuk është gabim të përdoren trajtat me grupin “ev”, derisa Drejtshkrimi i Gjuhës Shqipe të rishikohet, vetë zhvillimi dhe praktika e gjuhës shqipe sot për përdorimin e kësaj fjale kanë dhënë përgjigjen e vet, që duhet të jetë forma me “eu”. Pra, Europë, europian, europianizoj, europianizim, europianolindorët.
Përgatitën: E. Lafe; S. Agolli
4 Komente
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Ato gjithe, si greqishtja, qe nuk e kane ne perdorim diftongun eu, e shqitojne me ev.
Normal që Europë duhet shkruajtur. Përdorimi i fjalës "Evropë" në shumicë është një trajtë e gazetarëve koqevarë që nuk dijnë si të shqiptojnë fjalët. Dhe kjo është vetëm maja e ajsbergut të injorancës në "gazetarinë" "shqiptare"
ALLAH EKBER ,,JAHU
Duhet te shkruhet Europe. Ka nje lidhje te fjales shqipe midis Europ(e) e Kurop. Kurop te paret tane kane thirrur malin qe pas ardhjes dhe shterngimit sllave ja kthyen Korab. Kurop ne zhargonin popullor dibrane do te thote i zgjatur (ose i lart).Ende sot ne Diber kur mundohesh gjate per te shpjeguar diçka te thone: na e bere kurop. Kurse Europe do te thote i hapur( i shtrire). Shqipja(gjuha) asht diçka shume e holle dhe per te ju holluar mendimin, me gjeni te kunderten e fjales Bashke. E kush ta gjeje ate do te bindet se shqipja mbreteron si gjuhe e pare e gjuheve te botes. Per sqarim: nuk asht fjale vetem.