Te fundit
Misteri i gurit te shahut që u gjend në Butrint. A ështe ai guri i shahut më i vjetër në botë?
9 Tetor 2023, 16:19Kulturë
Luftulla Peza
Butrinti qyteti i lashtë parahistorik shqiptarë i shekullit VII-V p.e.s. është i njohur shumë për bukuritë e tij mahnitëse dhe vlerat e tij historike të lashta.
Por një gjë e veçantë që e bën qytetin edhe më interesant është fakti që para disa vjetësh atje u gjet një gurë shahu që shtoi habinë e të gjithëve. Për këtë kemi shkruar në atë kohë një artikull për të informuar publikun.
Gjetja e shahut në Butrint ka rëndësi të madhe, sepse tregon sa e përparuar ka qenë në kohën e saj shoqëria epirote. Nga ana tjetër kjo gjetje e ndryshon komplet historinë e kësaj loje të bukur.
Së pari guri i gjetur i shahut ju afrua ekspertëve që të thonin në se është vërtet gurë shahu.
Dy ekspertë anglezë nga British Muzeum e vërtetuan këtë, që kemi të bëjmë me një gurë shahu të vërtetë fildishi. Gjetja e këtij guri shahu sjell ndryshime të thella në historinë e kësaj loje. Më parë thuhej se shahu e ka origjinën nga India. Tashti saktësisht mësohet që loja e bukur e shahut lindi në Epirin shqiptar gjatë shekujvi 12 deri në të 5 dhe për këtë duhet të krenohemi.
Kam lexuar edhe shkrime falsifikatorësh, ku shkruhet sikur guri i shahut është gjetur vërtetë në Butrinti, por në një pallat bizantinë apo pallat romak. Gjer tashti nuk kemi dëgjuar nga arkeologët që në Butrint të ketë pasur pallate byzantine apo romake, kur asnjera prej këtyre shoqërive nuk kanë ekzistuar gjatë shekullit të shtatë -pestë p.e.s., kohë për të cilën bëhet fjalë.
Tashti nuk dihet ku ndodhet në të vërtetë guri i shahut i gjetur në Butrint. A ruhet në Muzeumin Anglez apo gjetkë, duhet kërkuar. Shqiptarë ka shumë në Londër do të gjindet ndonjë prej tyre që do ti bëjë një sherbim të vogël vendit të vet: letë pyes në Muze mbi gurin e shahut nga Epiri dhe të njoftojë në një fare mënyre.
Sido që të jetë puna këtij guri shahu duhet ti ngrihet një lapidar në Butrint, që vizitorët ta shohin dhe të mendojnë se sa e lartë dhe e përparuar ka qenë shoqëria epirote gjatë shekullit të VII-V p.e.s. që arriti të shpikë dhe ta përdorë lojën e mrekullueshme të shahut.
Bouthrot ( Butrinti) ka qenë qendër e madhe e fisit Epirot të kaonëve. Qyteti kanë pasur marëdhënie të ngushta me Korinthin dhe Korfuzin. Sipas shkrimtarit romak Virgjilit themeluesi i Butrinti është princi trojan Heleni, një nga djemt e mbretit trojan Priamit, i cili pas Luftës së Trojës dhe rënies së saj shkoi me Neoptolemeun dhe dashnoren e tij Andromaqin në Epir . Si Virgili edhe historiani Dionysius of Halicarnassus shenojnë që Enea ka visituar Bouthrotin pas largimit nga Troja e shkatërruar.
Të dhënat më të hershme arkeologjike për okupimin nga njeriu të Butrintit janë midis shekujve 10 dhe 8 p.e.s. megjithse disa thonë që të dhënat më të hershme që bëjnë me dije mbi okupimin e vendit si vendbanim i njeriut i kemi nga shekulli 12 p.e.s.
Gërmimet arkeologjike në Bouthrot ka dhënë Proto-Corinthian pottery të shekullit të 7 dhe Corinthian dhe Attic poçeri të shekullit 6 pes. Bouthroti ka pasur pozitë të rëndësishme strategjike në sajë të ngushticës së Korfuzit dhe të vendosjes së tij në udhëkryqin me thellësinë e vendit dhe me vendet e tjera si Magna Graecia etj. Kështu ai u bë njëri nga portet e lashtë në Kaoninë e poshtëme dhe tjetri ishte Onchesmos (modern Saranda).[13]
Akropoli ka qenë ngritur në një kodës në krahun e liqenit të Butrintit. Akropoli i shekullit të 7 deri 5 p.e.s. Gjatë viteve të para të Luftës së dytë të Peloponezit (413-404 p.e.s.) korkirët ndërtuan fortifikime nga Ksamili në Butrint. Buthroti ka qenë kryesisht qytet i pavarur u bë object për Korfuzin e afërt.
14 Komente
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
shkrimi eshte nje budallek me brire. edhe vete arkeologu anglez Richard Hodges qe beri zhurme me kete "gjetje" nuk e permend me ne asnje shenim apo botim. ishte nje perpjekje per vemendje dhe mundesi per ndonje grant. Nuk ka asnje te dhene arkeologjike, historike, letrare etj qe te na thote se loja e shahut "lindi" ne europe jo me ne BUtrint. copeza e fildishit mund te kete qene bish i nje objekti te vogel femeror dhe nuk ka asnje lidhje me lojen e shahut. nje loje kjo qe vjen nga lindja dhe eshte e mire dokumentuar.
Po mire sidoqofte ai Britaniku duhet pyetur se ku e coi ate 'objekt" qe gjeti, Nuk ka rendesi nese eshte gur shahu apo gur i zakonshem fildishi, apo gur koti, ai nuk ka te drejte ta fshehi, dhe i duhet kerkuar ta sjelli aty ne Butrint. Pse ai duhet ta fshehi ate , cfaredo qe te jete. Ti kekrohet ta sjelle ne Shqiperi ate objekt dhe te vendoset ne Muzeun Kombetar . Pastaj e shohim e diskutoni ju "kopetentet" dhe vendosni cfaredo qe te jete
Arkeologut Anglez kur nuk i pershtaten kohet, apo me sakt, vjetersia e zbulimeve te objekteve, eshte ne gjendje jo vetem ta injoroj objektin, por edhe ta zhduk nga faqa e dheut. Qellimi i zotit Hoges eshte i shprehur publik; te helenizoj lashtesine. Keshtu qe mbeshtetje ne arsyetimet e tije, apo grupit qe ky zoteri ka krijuar, per zbulimet dhe historianizimin e BUTRINTIT[BU(J)-TE- RITI apo BUJTE- RRITI njihet zona per mbareshtrimin e buajve], duke anashkaluar plotesishte mendimin dhe punen e arkeologve dhe historianeve qe studiojne lashtesine dhe jane shqiptare, tregon qorrsokakun ku Butrinti ka hyre. I gjalle eshte Kubani Fernandos qe na shpjegon se vendasit venin e vinin me dele, dhe greket me kollare nga athina benin feten(djathin) grek, dhe zinin edhe gje-gurtin YOGURTIN, qe edhe ky eshte grek. Vendasve rrezik edhe kerraben ua sollen greket. Shkurt venin e vinin nga mali. Kembet i kishin te tyret? Akoma historinet e Hoges dhe Kubanezit nuk kane arritur ne konkluzion. Ka shume mundesi qe edhe kembet e vendasve te jene GREKE.
jam shume dakort me idioten apo idiotin e shkrimit. Thjesht se fjala Shah eshte pjelle e gjuhes shqipe 7 000 vjecare. Kush loz kete loje si une, e di mire se kur kundershtari te mund ti e shan na nena e nga baba... pra SHAH vjen nga folja me SHA... ... vec nje habi ka m, si shqiptaret qe loznin shah 7 shekuj para krishtit, ngelen kaq kara, sa alfabetin e gjuhes se tyre e huazuan ne fillimet e shekullit qe kaloi. Kam dhe nje hamendje, fjala KARABURUN... ku e ka rrenjen? psh, ata, fisi qe rronte atje, ne ate gadishull, KARIN NUK E RRUN?...
Njeri pa njohuri si Aron Tare në këtë fushë futet vetëm për të ngatërruar dhe jo saktësuar gjë. Por me gjith atë fakti është se gjetja e gurit të shahut në Butrint dokumentuar si e shekulli VII-V p.e.s. përbën një zbulim të madh të arkeologëve që punuan atje dhe nuk mund ta errësojnë sado idiotizmat e një profani që shkruan rrjeshtat më sipër. Unë kam shkruar disa herë për këtë gjetje të rëndësishme, që i jep nder arkeologisë e kulturës sonë, Tare çdo herë fut turijtë të çvletësojë gjetjen, të minimizojë vlerën e kësaj gjetje dhe njoftimin për te në shtyp ta quaj 'budallallëk me brirë'. Tare gjer tashti asnjë prurje origjinale nuk ka sjellë në shkencë dhe kur ato i njoftojnë të tjerët zbulon veten si njeri pa kulturë. Kësaj i thonë ' kur nuk ke pula bën ish'. Aron Tare punime orighinale nuk ka, por xhelozinë për punën e të tjerëve e ka të madhe.
Auron Tare nuk studius por një njeri i pa edukuar për gjersa flet me kët gjuhë. Guri i shahut nuk vihet kot në dyshim ai ësht fakt i gjetur në Butrint e kjo e ndryshon komplet historinë e shahut qe gjer tani mendohej se vjen nga India. Kjo ësht meritë e arkeologëve. Vendssit epirotet e lashtë kanën meritën e zbulimit e përdorimit të shahut. Kush kanë qenë banoret e Buthrotit të lashtë? Ata kanë qenë epiroto/shqiptar nga gjuha që kan fol, studiuar në librin: Peza L.
Kur ignoranca (injorant "shqip") e nje populli (popola ital) si te vetequajturit Skiptare por ne shumice me Kombesi Osmane Emra,Mbiemra,Istitucione,Ndergjegje,History etj ka dale Xhiro,cfare mund te thuash! Virgjili e ka te shkruar dhe jo vetem Ai qe Buthrotosin (Butrint "shqip") e kane themeluar Greket dhe me Emer princin Heleni nje nga djemte e Mbretit te Troas (jo Troje) Priamos.Perse lodheni kot neper Pro-Grame me zotin Guri,Memen,Xhufin,Ceken etj me pyetjen Butrinti eshte Greke apo "Arnaute"? Andro-maqi ish gruaja e Hektorit te vrare nga Iroas (hero "shqip") me i Madh i Istorise se Botes Arxileas (Akili "shqip") greqisht ka kuptimin Beteje Burrash. Megjithese Beteje eshte nje kopje (Este Copy) nga Bataglia ital. Pas renies se Troas ne duart e Akejve dhe pjeses tjeter te Greqise se Asaj kohe Neoptolemi,emer dhe ky Safi Greke i biri i Pirros (Atij qe luftoi per te cliruar Magna Grecian nga pushtuesit Romake) e mori Andromaqin si te Dashuren e Tij ne Epir.Cfare nuk kuptoni (non eKapito ital) you o Armnaute qe ndate Epirin ne te Veriut Osmane dhe te Jugut Greke? Edhe Filo-Sofet (Te Dashurit e Diturise greq) romake i vini "ne Diskutim" Discuss angl o bij te Vezireve,Pashalareve,Bejlereve? Si mund te "Ofendoni" (ofend angl) Fene e Anastasit kur per fat te "Mire" apo te Keq ka qene ketu ne Epir per rreth 1500 vjet deri sa u be Afto-Qefale nga Stefan Stilian Mavro-Matis (Si Ziu shqip) Imzot Fan Noli? Dhe ky ka qene Faji me i madh i Kishes Orthodhokse qe u dha te Drejtat shteteve per Aftoqefali kur Feja Katolike i komandon Papuci i Vatikanit qe ku ka shkelur vetem Luftra dhe mohim traditash dhe culturash ka bere.Ukrahina eshte nje tjeter fakt historike qe pjesen perendimore e ka futur ne lufte me pjesen tjeter Lindore Orthodhokse Ruse. E keqja e ketij Kombi te Lashte Greke te Ilyreve te Perandorit Megas Kostantinos,te Epiroteve te Arxileas dhe Pirros,te Maqedhonasve (jo Sllavet e njohur qellimisht nga hajdutet e Parthenonit Anglosaksonet) te Megas Aleksandros etj eshte se luftojne Greket! Dhe kush? Ata qe mbajten ne kembe Perandorine Vrasese Osmane!
O Arqimidh, dhe Andron ta Qi! Me Greket e lashte Cfar lidhje ke ti!
te qifsha krejt fisin
Nje "gabim" te shkruar ne comentin me lart. Neo-ptolemos Greqisht Luftetare i Ri ka qene i biri i Pirros jo Atij qe luftoi per te cliruar Magna Grecian e Arhimidhit (Arkimedit). Emri Pirros greqisht ka kuptimin Floke Kuqe (Koqinomalis). Pira eshte Flake. Piro-Texnima (Pirroteknike) jane Fishekzjarret. Sa per Shahun nuk eshte loje e krijuar ne Indi por ne Persi (sot Iran) nga nje i burgosur Perjete dhe nga ky zbulim u Lirua. Shahu eshte loje midis dy lojtareve qe qellimi eshte te kap Mbretin ne beteje. Dhe loja mbaron. Shahu i Iranit eshte Mbret. Mbreterresha qe eshte me e rendesishmja ne Beteje quhet Sheh.
Vajti te çlironte Magna Grecian nga Romaket! Dhe vdiq kur pushtonte Mana Grecian! Hajde mendim hajde!
Shikoni se mos i ka rene ndonjerit qe bente roje ne kohen e xhaxhit. Shikoni se kane gjetur edhe zare tavlle po atje, kush i ka humbur te veje t'i marre.
Butrinti ,,grek Apollonia ,,grek, Bylis grek ,,,,te gjtha grek ,,Kaurret grek me emra grek,,, albanost ,,,tatar ,,,
O bo booooo cdo gje ne Bote fillimin e ka ne Albanistan historia deri me sot ka mashtruar e trullosur njerezimin.