Te fundit
“Porosia e Kullës” – Malësori, Malësia e Madhe, Qytetërimi dhe Bota te Pashko Camaj
13 Janar 2025, 13:48Kulturë
TEMA
Nga Agron Gjekmarkaj
Nuk paskësh qenë rastësi një përcaktim i Indro Montanelit, ndoshta gazetarit më të rëndësishëm evropian të shekullit të kaluar, i cili aso kohe, në vitin 1938, udhëtonte në Malësinë e Madhe dhe shkruante librin e tij “Shqipëria një dhe një mijë”. Montanelit i bënte përshtypje të madhe malësori që nuk shet, por fal. Ai, si shkrimtar i rafinuar, ndihej me turp për shkallën e qytetërimit nga vinte, përballë dlirësisë së malësorëve, duke i krahasuar me skocezët e Mesjetës së hershme.
Në përfundime të ngjashme mbërrin edhe At Zef Pllumi te “Saga e fëmijërisë”, kur, në moshë të pjekur, udhëton drejt kohës kur vetëdija formësohet aq sa mbetet përjetësisht e ngulitur në gjakun e asaj bote, tërhequr nga fuqia e virtytit.
Një tjetër libër i një personaliteti dhe intelektuali shqiptaro-amerikan, “Porosia e Kullës” e Pashko Camajt, më futi mes këtyre sinoreve!
Me fillesa në Malësinë e Tuzit, në arealin e malësorëve shqiptarë të Malit të Zi, mes krenarisë historike të ushqyer me kontribute, emra, beteja – aty ku ngurtësohet për të parën herë toka për shtizën e flamurit shqiptar pas Skënderbeut, me epopenë e Dedë Gjo Lulit dhe shtypjen nacionale e diktatoriale serbo-malazeze – Pashko Camaj e “zvogëlon” të gjithën tek “kulla”.
Kjo kështjellë e pathyeshme e identitetit individual, shoqëror, krahinor e kombëtar është po aq e ngurtë sa fluide, sa ndërtesë po aq gjendje, sa fshat aq atdhe, në ish-Jugosllavinë pa bashkim e vëllazërim!
Një familje patriarkale me nota biblike, ku kulti i Nënës – “kur humba Nanën, humba Atdheun” – dhe i Atit vjen si paradigmë shekujsh për bijtë që nga dritaret e “kullës” kërkojnë një horizont të ri, një ballafaqim përtej saj, një lidhje me dijen dhe kulturën.
Të dashura portretet e përcjella nga vegime fëminore: idilike luginat dhe pllajat, mali dhe liqeni, tregu ku shiten perimet dhe frutat, shkolla pedante dhe mësuesit që autoritetin e matin me pëllëmbën që endje digjet në faqen e fëmijës, tanimë burrë dhe personalitet.
Të qenit shqiptar në Mal të Zi, pesha e represionit shovinist, lidhja me Shqipërinë, Kosovën dhe mitet rreth tyre, kapërcimet e moshës dhe sfidat për të realizuar dëshirat me solemnitetin e rrëfimit të fusin në mjedisin e asocacioneve.
Shikoj Pashkun e vogël, ose “Çoçon”, në rrëpirat e Tuzit dhe shoh veten fëmijë në Malin e Rrencit. Ai fliste për mësuesit e tij, e unë mendoja për të mitë! Tek dëgjoj ligjërimin e nënës së tij, më kujtohet gjyshja ime, me stilemat tipike të gjergut dialektor të Malësisë së Madhe!
Tek ai rrëfente se si policia sekrete jugosllave pushkatonte kushëririn Pjetër, më vinin në mend gojëdhënat për Prek Calin dhe Llesh Marashin në rezistencë.
Pashko Camaj gjeti Amerikën, dhe ajo i dha atij, pas shumë përpjekjesh e sfidash, dinjitet intelektual dhe individual, duke e bërë atë një emër të veçantë. Për të mbërritur atje, në Miçigan, në mes ishte guximi i aventurës: udhëtimi në Meksikë me avion dhe pastaj kalimi i kufirit, i mbyllur brenda një bagazhi, me motrën dhe kushëririn!
Gjeta aventurën time tek kaloja detin me një peshkarexhë për të shkuar në Itali, të treguar nga Pashku!
Njësoj mundimet e punës: unë për të hapur kanal si nxënës murator përreth kullës së Pizës dhe vuajtjet e kushërinjve të mi për të më bindur që të mposhtja trupin që më dhimbte dhe të vazhdoja punën deri në ditën e 46-të, kur e rebelova veten dhe hodha lopatën! Pashku shfaqet më i shtruar në Miçigan, i bindet burrit të motrës dhe Zeka e paguan mirë! Në të njëjtën moshë, ai fillon studimet në Universitetin e Kolumbias, në të njëjtën kohë kur unë kisha nisur të miat në atë të “La Sapienzes” në Romë!
Mu duk për një çast sikur Pashko Camaj më kishte rrëmbyer kujtimet, ose se kishte nxituar para meje të shkruajë aq bukur për kullën, traditat, festat, ritet, dasmat, vdekjen, natyrën e malësorit që rri brenda masës gjithmonë dhe nuk e shfaq kurrë me tepri as dhimbjen, as gëzimin. Privacionet dhe krenaria e tij genuine nuk vjetërohen kurrë!
Udhëtimi ulisian mes epokave dhe vendeve i Pashko Camajt është udhëtimi i shumëkujt. Ai është nisur të shkruajë për veten, por ka shkruar për shumë të tjerë! Ai ka shkruar për të gjithë ne, malësorët dhe Malësinë e Madhe, andej e këtej kufirit, duke rrëfyer rrugëtimin nga bukolikja tek intelektualja, nga lokalja tek universalja. Baba e thërriste “Çoço” dhe ai ka mbetur fëmija, tani në moshë të babës, që i kthen nga privat në publik portretin, duke ofruar si të paharrueshëm një brez, një kohë, një besë dhe një shpresë – elemente të individit që shndërrohet në personalitet!
“Çoço” është Pashko Camaj, për të cilin krenohemi! Ai na solli fëmijën, ne nderojmë burrin që ka mbetur po aq i dlirë në rrëfimin e tij! Ajo është edhe “kulla” ime! Atë porosi kam marrë prej saj!
12 Komente
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Zbrit nga pema! Nuk ka nevojë për kaq folklor, pompozitet dhe epizëm. Feja, krahinat, kostumet, doket duhet të jenë vetëm ngjyra të shqiptarisë. Kaq! Po ju fry zjarrit të krahinorizmin, fesë, politikës, gryklsisë, klanit përfundon që liderët tanë më epikë me detyrat më të larta shtetërore të sodomizohen me dëshirë nga çdo qen antishqiptar dhe të jenë në kërkim të ndonjë muti alla Bejler për të futur surratin dhe për të bërë portapotty. Pordha e madhe, dëngla e madhe, folklorizmi pompoz, pjellin vetëm prostituta, hajdutë, banditë, kafshë dhe antishqiptarë të tërbuar. Urtësia, parimet, qytetaria, toleranca, patriotizmi, sjellin bashkim dhe progres.
Nuk e dija se qyteterimi dalka prej....shpellet!?
Ky individ mbahet per malesor me bese dhe "shkrimtar" njëkohësisht. Po ku te ja gjesh besen ketij plehre qe lepin ate qe ka vjelle. Lutem, kush mund te me thote, ne cfare kategorie klasifikohet ky fenomen me emrin Gjeka i Markut?
Mos shkruaj me per Malesine e shqiptare ne M te Zi se loji jot i ben pis
Ky Gjek-gomari është përfaqësues i sektit verioro/katolik. Shpirtin e ka në Vatikan. Njerëz si ky veçse krijojnë dasi dhe urrejtje ndër shqiptarët.
Ketu e kane katandisur shpellaret letersine shqipe, dhe dal ku do kerfundoje, pasi rrokullisja vazhdon. Nuk eshte budalle Preci qe po kujtohet se Shqiperia ka edhe jug. Por tashme eshte vone dhe demi i jashtezakonshem eshte bere.
Mosssss! Ky servili që hedh vallen e një kërme dhe që bën parakalim para Spiro Milos dhe flamurit të VorioEpirit na shkruaja për Malsinë! Shporru buçe! Mos i bëj pis malsorët, as ti, as baxhella e Viçidolit. Ju dhiet mbi gjakun e atyre që e kanë larë këtë vend. Ju dhiet mbi drunë dhe përçmimin e gjithë malësorëve dhe shqiptarëve që emigruan në Greqi dhe i rrahën e poshtëruan. Ju dhiet mbi gjakun e çamëve dhe rilindasve që Greqia masakroi. Ju dhiet 50 vjet punë. Ju dhiet mbi rezistencën në Kosovë duke i rreshtuar në krah të Millosheviçit. Asnjë pëdëist që sulmonte institucionet nuk hodhi një pushkë për Kosovën. Sali kërma nuk strehoi një kosovar të vetëm. Ju keni hall goje, hall bythe dhe hall shkërdheni dhe shkërdhite. Ju jeni sharlatanët dhe jashtëqitjet më të mëdha politike që ky vend ka pjellë.
Ky lloj eshte I rrezikshen, eshte fashist me gjysem kulture, te kete ne dore te con direct ne furren e djegjes, pa nam e nishan!! Ruajna zot nga fashizmi krahinor verior! Ky fashist me gjysem kulture akoma pas 14 vjetesh nuk Ka thene asnje rresht per viktimat ev21Janarit??!!
Si mund te jetoj si njeri nje specie e till si ky Gjekmuti,ky mut muti ate qe dhjet te neser men e ha. I botte mire por mos te na caj bythen duke na bere moraal. Ptuuu,rasat qensh…!
E kuptoj " Malësinë" në kontekstin e shqiptarëve të Malit të Zi, në zakonet dhe kulturën e tyre që lufton për të ruajtur identitetin shqiptar dhe për të mos u asimiluar. Por përdorimi që pisa si Gjekmarkaj ju bëjnë në Shqipëri " identitetit malësor apo katolik" është i njejtë me vorjoqimarjotët. Prandaj janë bërë bashkë. Në Shqipëri duhet të flitet për shqiptarët, jo për të thelluar humnerat e gardhit, fisit, tribusë, krahinës dhe akoma dhe më keq kancerit të fesë. Krahinorizmin, forca politike që Gjekmarkaj përfaqson e përdori për vëllavrasje, përdhunime, rrahje, terrorizëm, kundër Shqipërisë, kundër institucioneve, kundër aleatëve strategjikë, kundër vetë Tropojës dhe Veriut, kundër Kosovës. Krahinorizmi është sentimenti më ekstremist që ne shqiptarët kemi. VorioEpiri, Republika e Mirditës, Haxhi Qamilizmi, berishizmi, ESADIZMI, të gjitha janë plagë të tmerrshme të shkaktuara nga ndjenjat primitive të krahinorizmit dhe figura ordinere të paskrupullta , pjellë të barkut tonë të mizerjes, injorancës, gryklsisë, inçestit dhe prostitucionit, vegla në duart e armiqve të këtij kombi, që na njohin dobësitë,.dobiçat dhe fryjnë me sukses që të parat tona të kthehen në humnera.
Prof GJEKKAKA , u sherua ky loqja , apo e mori vehten qe kur kerceu per Salkarin . Kur te ben moralistin edhe ky i pa moral e duhet ke dy bythe e nje ta cash fare .
O Agron servile o koke loqe bolle mos shkruaj kote shkrimet e tua jane irituse nuk e kuptone bolle mos e pi me shuren e Sales se do helmohesh,cfare servili paske qene per nje karrige,e kuptone qe ti me sjelljen tende prej servili nuk e bene dote punen per ti sherbyer popullit sic ke bere deri tani,je vetem nje bythe lepires e ke mendjen vetem per leke pse nuk flete per rrogen qe tu be 5 miljone se na cave bythen qe nje rroge nuk me dele po ne si ja bejme qe kemi nje pension 20 mije leke,ti nuk te frymezon qofte me pacavuret qe shkruan apo me servildheqet e tua duke filluar nga Rama,Basha,e tani po I pi shuren Sales,je komplet nje bythe qire qe nuk ja vlene te humbesh kohe,ke kater vjete deputet na trego nje ligje apo debat qe ke inicuar ne parlament qe ke bere pervec djetave qe ke mare ne kurizin tone o qelbesire,po do qire ne bythe Basha qe te vuri ty ne liste per deputet,Mark Marku e kuptoi cfare muti je dhe iku del ti jep mend nje anonymous si ti pa asnje kontribut ne PD,pervecse je nje kaposh deti o kuqo qe rone nje vite Ike zhduku nga pd se askush nuk ka respekt per ty e servilizmat tu nje njeri qe pi shuren e tjetrit,cdo dite eshte pa vlere te genjen mendja e gjekaimarkajve fshatari fshatar ngelet sa do te mbashe shalle te kuqe e cante te zeze ne qafe si moderne.