Një rrëfimtar pa emër i afrohet shtëpisë së Usher-ëve në një ditë “të zymtë, të errët dhe të heshtur”. Kjo shtëpi – prona e mikut të tij të fëmijërisë, Roderick Usher – është e errët dhe misterioze. Rrëfimtari vëren se shtëpia duket sikur ka përthithur një atmosferë të keqe e të sëmurë nga pemët e kalbura dhe pellgjet e turbullta përreth saj. Ai vëren gjithashtu se, edhe pse shtëpia po rrënohet në disa vende – për shembull, disa gurë po shpërbëhen – struktura në tërësi është ende mjaft e fortë. Në pjesën e përparme të ndërtesës duket vetëm një çarje e vogël që nis nga çatia dhe zbret deri në tokë. Rrëfimtari ka ardhur aty sepse miku i tij, Roderick, i kishte dërguar një letër ku i lutej me ngulm për praninë e tij. Roderick kishte shkruar se po vuante fizikisht dhe emocionalisht, prandaj rrëfimtari nxiton për ta ndihmuar. Ai përmend gjithashtu se familja Usher, megjithëse një fis i lashtë, nuk është lulëzuar kurrë. Në çdo brez ka mbijetuar vetëm një anëtar i kësaj familjeje, duke mbajtur kështu një vijë të drejtë trashëgimie, pa degëzime të tjera. Kaq e ngushtë është bërë lidhja mes familjes dhe pronës së saj, saqë fshatarët shpesh i ngatërrojnë banorët me vetë shtëpinë.

Brenda, rrëfimtari e gjen shtëpinë po aq të frikshme sa edhe nga jashtë. Ai përshkon korridoret e gjata deri te dhoma ku e pret Roderick. Vëren se Roderick është zverdhur dhe e ka humbur energjinë e dikurshme. Roderick i tregon se vuan nga ankthi dhe frika dhe se shqisat i ka tepër të mprehta. Rrëfimtari vëren gjithashtu se Roderick duket sikur ka frikë nga vetë shtëpia e tij. Motra e Roderick-ut, Madeline, vuan nga një sëmundje misterioze – ndoshta katalepsi, një gjendje ku humbet kontrollin mbi gjymtyrët – që mjekët nuk arrijnë ta shërojnë. Rrëfimtari kalon disa ditë duke u përpjekur ta gëzojë Roderick-un. Ai e dëgjon atë të luajë kitarë e të shpikë vargje për këngët e tij, i lexon tregime, por nuk ia del dot t’i ngrejë shpirtin. Së shpejti, Roderick shpreh idenë e tij se edhe vetë shtëpia është e sëmurë, ashtu siç kishte menduar dhe rrëfimtari që në fillim.

Madeline së shpejti vdes, dhe Roderick vendos ta varrosë përkohësisht në varret poshtë shtëpisë. Ai dëshiron ta mbajë trupin aty sepse ka frikë se mjekët mund të kërkojnë ta zhvarrosin për studime shkencore, pasi sëmundja e saj ishte kaq e çuditshme. Rrëfimtari e ndihmon Roderick-un ta vendosë trupin në varr dhe vëren se Madeline ka ende faqe të skuqura, siç ndodh ndonjëherë pas vdekjes. Papritur, kupton se Roderick dhe Madeline kanë qenë binjakë. Ditët në vijim, Roderick bëhet edhe më i trazuar. Një natë, rrëfimtari nuk mund të flejë. Roderick troket në derën e tij, dukshëm në gjendje të çrregullt. E çon rrëfimtarin te dritarja, nga ku shohin një dritë të çuditshme, një gaz që rrethon shtëpinë. Rrëfimtari e qetëson, duke i thënë se është një dukuri natyrore, jo edhe aq e rrallë.

Për të kaluar natën, rrëfimtari i lexon Roderick-ut “Mad Trist” nga Sir Launcelot Canning, një roman mesjetar. Teksa lexon, dëgjon tinguj që përkojnë me ngjarjet e përshkruara në libër. Në fillim i injoron këto zëra, duke i marrë për lojëra të imagjinatës, por ato bëhen gjithnjë e më të qarta dhe ai nuk mund t’i shpërfillë më. Ai vëren gjithashtu se Roderick është përkulur në karrige dhe po pëshpërit me vete. Kur afrohet ta dëgjojë, Roderick i rrëfen se i ka dëgjuar këto zëra prej ditësh dhe se beson që ata e kanë varrosur Madeline-n për së gjalli dhe se ajo po përpiqet të dalë. Papritur ai ulërin se ajo po qëndron pas derës. Një erë e fortë e hap derën dhe e vërteton tmerrin e tij: Madeline shfaqet me petka të bardha, të njollosura me gjakun e përpjekjes së saj për t’u çliruar. Ajo hidhet mbi Roderick-un ndërsa jeta i shket, dhe ai vdes nga frika. Rrëfimtari ikën me vrap nga shtëpia. Teksa largohet, e tërë shtëpia çahet përgjatë krisjes së saj të vjetër dhe shembet në tokë.

“Rënia e Shtëpisë Usher” nuk është thjesht një tregim gotik mbi frikën dhe të mbinatyrshmen, por një reflektim i thellë mbi lidhjen organike mes njeriut dhe mjedisit të tij, mes shpirtit dhe hapësirës ku jeton. Poe na fton të shohim se si një shtëpi mund të bëhet pasqyrë e shpirtit të trazuar, dhe si një familje, e ngujuar në vetvete, mund të tretet nën peshën e së kaluarës dhe frikës nga e panjohura. Ky tregim mbetet një kryevepër e errësirës poetike, një metaforë për brishtësinë e ekzistencës njerëzore dhe për atë çarje të padukshme që, kur thellohet, mund të rrëzojë jo vetëm një shtëpi, por edhe një botë të tërë të brendshme.