Te fundit
The Christian Science Monitor (1929) / Fillimi i reformës së gjuhës shqipe në Shqipëri me urdhër të Mbretit Zog – Po botohen qindra mijëra vepra të Shekspirit shqiptar
6 Dhjetor 2025, 15:47Kulturë
TEMA
Nga Aurenc Bebja*, Francë – 6 Dhjetor 2025
“The Christian Science Monitor ” ka botuar, të hënën e 18 shkurit 1929, në ballinë, një shkrim asokohe rreth reformës së unifikimit të gjuhës shqipe me urdhër të Mbretit Zog I, të cilin Aurenc Bebja, nëpërmjet Blogut “Dars (Klos), Mat – Albania”, e ka sjellë për publikun shqiptar :
Fillimi i reformës së gjuhës shqipe në Shqipëri me urdhër të Zogut
Dialektet orientale të çuditshme dhe shkronjat arabe duhet të zhduken, u thotë ai studiuesve
Tiranë, Shqipëri (AP) — Mbreti Zog, një mysliman me koncepte dhe shije evropiane, ka urdhëruar, ashtu si Mustafa Kemal Pasha në Ankara, se shkronjat arabe janë një anakronizëm dhe se këtu duhet të zëvendësohen me shkronja moderne latine.
Një komision profesorësh shqiptarë është emëruar për të unifikuar gjuhën shqipe, e cila është një përzierje e çuditshme dialektesh orientale, dhe për të krijuar një gjuhë të përbashkët që do të flitet nga perëndimi në lindje dhe nga veriu në jug.
Fjalori i parë shqip u botua 300 vjet më parë, por tani po përgatitet një i ri. Baza e gjuhës shqipe është indo-evropiane, por ajo përmban një numër të madh fjalësh nga latinishtja, italishtja, greqishtja dhe gjuhët sllave. Çdo shqiptar i arsimuar flet dhe shkruan gjuhën e Skënderbeut, por masat janë ende analfabete. Brezi i vjetër i shqiptarëve flet greqisht ose turqisht, por shqipja po u mësohet brezave të rinj në shkolla, të cilat janë shtuar dhjetëfish që nga viti 1912.
Në gjuhën e shkruar, shkronjat latine përdoren nga gegët, shkronjat greke nga toskët dhe ato arabe nga shqiptarët që jetojnë në rrethin e Elbasanit, në Gjirokastër dhe në Shqipërinë e Mesme, ku popullsia është myslimane. Shteti po shtyp qindra mijëra kopje të veprave të Jeronim De Radës, Shekspirit të Shqipërisë, i cili shkroi qindra poema epike në shekullin XIX dhe fitoi një reputacion botëror si filolog.
Meqenëse Shqipëria është shumë e varfër për të pasur shkolla të mesme dhe universitete, më shumë se një mijë studentë po studiojnë jashtë vendit me shpenzimet e qeverisë. Studentë shqiptarë ndjekin studimet edhe në Harvard dhe Yale.
* Çdo gazetë online apo print, çdo portal që merr këtë shkrim duhet të citojë autorin në fillim të shkrimit (Nga Aurenc Bebja, Francë) dhe burimin e informacionit në fund (Blogu © Dars (Klos), Mat – Albania), si dhe të vendosë linkun e burimit : https://www.darsiani.com/la-gazette/the-christian-science-monitor-1929-fillimi-i-reformes-se-gjuhes-shqipe-ne-shqiperi-me-urdher-te-mbretit-zog-po-botohen-qindra-mijera-vepra-te-shekspirit-shqiptar/. Në rast të kundërt mos e publiko.
9 Komente
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Late nam!Me keto shkrime letyre.Kesaj i thone qe unifikimin na e paska bere ky mustaqe hajduti.Eshte tentuar?Eh sa endra kane patur njerzimi por kush i ka realizuar ato eshte fitimtari e jo ca emra bajate me ca keshilla mendjemedha...turpi qofte me ju!!!
Jo vetem qe lane nam, por na cane bythen tek s'mban me. Injoranca vetem mund te krahesoje De Raden me Shekspirin. Me sa duket edhe shkrimi eshte ne sherbim te injoranteve. Varu hebet!
Tituj derdimenesh. Gjithe njerezini ne gjithe koohen nuk i ka shkruar qindra mijera veprat, jo me ky shekspiri shqiptar. Jeni alfabete krejt
Cila eshte vlera e ketij shkrimi qe eshte i mbushur me pasaktesi shkencore dhe hamendesime historike?! Jo cdo gje qe eshte shkruar nga te huajt dhe botuar po ne shtypin e huaj, vlen!
Drejtimin e gjuhes shqipe dhe mbrojtjen, me pare e ka dhene Esat Pashe Toptani. Kjo levizje per kalimin ne shkrimin latin ka qene dhe ne Turqi. Esati, me kapjen dhe denimin e rebelimit te Haxhi Qamilisteve i dha njeqinde here perpara gjuhes shqipe se Kongresi i Manastirit. Ne nje fshat te Diberes (Brezhdan) ka nje raste debati me 1913 per gjuhen shqipe, kur vete sheheleret u kapen fyte per fyte te ndare ne dy pjese per kete çeshtje. Kurt Nel Hoxha i printe pjeses se shehelereve qe pranonin gjuhen shqipe ne jeten e perditshme dhe dokumentet ligjore kurse shkrimi arab e gjuha arabe te perdorej vetem ne ritualet e faljeve dhe vdekjeve. Kurt Nel Hoxha, pas pake kohesh u vra nga nje fondamentalist, nga Catushi i quajtur Osman Smarçja ne mbiemer te babes ose Osman Meta ne mbiemer te fisit. Kurt Nel Hoxha ka qene nenprefekt i Qarkut te Dibres. Njeriu qe ka luftuar me Esat Pashen ne Shkoder dhe udhehequr luften e kufijve bashke me Selman Aline. Ishin nip e daje (!) sepse baba kishte marre dy gra dhe Selmani ishte daja i vellait me nenen tjeter dhe ata, Aliet e konsideronin si nip te vetin. Kurt Nel Hoxha asht vrare gjate vales se rebelimit te Haxhi Qamilistave. Pra ndikimi i Haxhi Qamilistave ishte ndjere deri ne Diber.
Fishta i Ri..t'pershendes e perg'zoj per korrekt'sine n'komentin tuj'..g'zime n'familjen tande e do Zoti takohemi nji dite..per mire kuptohet
Fishta i Ri..t'pershendes e perg'zoj per korrekt'sine n'komentin tuj'..g'zime n'familjen tande e do Zoti takohemi nji dite..per mire kuptohet
Nqs eshte e shkruar e zeza ne te bardhe, ku dokumentet jane, perse i duhet mohuar inisiativa qe ka mare Zogu ne ate periudhe te tejskajshme te Shqiperise. Nuk kemi pse ta paragjykojme per anen e mire qe ka patur, per te ngritur nivelin arsimor te popullsise, e cila ishte pothuajse analfabete.
O Katnar, eshte propagande zogiste qe matjani Bebe gjen vend dhe e vjell.