Lekë Tasi ishte 38 vjeç kur e pushuan nga puna si violinçelist, në Orkestrën e Radios dhe në Teatrin të Operas, në vitin 1967, për shkak të biografisë. I ati Koço Tasi shpallet kundërshtar i regjimit komunist, dhe dënohet me burg ndërsa xhaxhai i tij, Akile Tasi vdes në burgun e Burrelit pas 17 viteve burg. Dhjetë vjet më vonë familja tij, nëna, motra, ai bashkë me të vëllanë, internohen në kampin e punës në Grabjan të Lushnjës, prej viti 1975 deri në vitin 1990. Të gjithë

kujtimet dhe përjetimet e jetës në këtë kamp ai i hedh në librin e tij, trajtuar në formën e një ditari ku përshkruan me detaje mbi kushtet e jetesës, keqtrajtimit, shfrytëzimit, vuajtjes shpirtërore, fizike dhe psikologjike, duke treguar me detaje një realitet të hidhur dhe pak të njohur në ditët e sotme me skena, personazhe, histori nga fshati i internimit në vitet 70-80. Në libër flitet për trajtimin çnjerëzor që u bëhej të internuarve politikë. Përveç analizës së ngjarjeve historike, sociale, ekonomike dhe politike, në këtë libër gjenden edhe shkëndijat e rebelimit të fshehtë ndaj diktaturës, sinjalet e para këto të ndryshimeve që do të kulmonin me rënien e shtatores të diktatorit në datën 20 shkurt 1991. Shkëlqen diku shpresa e ndryshimit dhe i çlirimit nga vuajtjet, pastaj zhgënjimi ia zë vendin, por jo përgjithmonë.

****

AIDSSh zgjodhi simbolikën e 33 vjetorit të rrëzimit të shtatores të diktatorit, si një vijë

ndarëse që shënoi fillimin e një epokë të re, pa internime, burgime të padrejta, dhunë,

terror e izolim për të themeluar Klubin e Librit të Tiranës me leximin e librit të Lekë Tasit.

Po me këtë rast, Autoriteti firmosi me Qëndrën Kombëtare të librit dhe leximit

marrëveshje bashkëpunimi me kontribut në arritjen e botimeve cilësore me theks në

kaluarën historike 1944-1991.

Kryetarja e Autoritetit, Dr. Gentiana Sula në fjalën e saj me këte rast u shpreh se:

« Kujtimet janë çelësi për të zhbllokuar dyert e së kaluarës. Ato na lejojnë të futemi në

sfidat e atyre që kanë jetuar përpara nesh dhe të përjetojmë jetën e tyre ashtu siç ata e

kanë jetuar. Ndaj edhe ne kemi zgjedhur librat memuar për t’ia përcjellë publikut,

rrugën e historisë personale të qindra e mijëra të përndjekurve me qëllimin që çdonjëri

nga ne të ndërtojë me sytë e mendjes dhe të shpirtit atë rrugë të vështirë që ata u

detyruan të ndiqnin në regjimin komunist.

Në bashkëpunim më Qëndrën Kombëtare të Librit dhe Leximit kemi shpresë që librat

që nuk janë bërë nga njerëz profesionistë të letrave, për shkak të rëndësisë shumë të

madhe që kanë, nevojiten të pajisen me komentarë, biblografi, me referenca që të jenë

sa më pranë sidomos mësuesve dhe nxënësve për të nxitur mendimin kritik. Nisim

kështu një rrugë të përbashkët për të fuqizuar librat memuaristikë për t’i çuar ato sa

më pranë shkollave, tek brezi i ri, i cili vjen në këtë botë me të panjohura.”

Drejtoresha e Qëndrës Kombëtare të Librit dhe Leximit, znj.Alda Bardhyli tha se:

“Ky është një moment i rëndësishëm pasi çdo komunikm që ka të bëjë me kujtesën dhe

aq më tepër me ata autorë, të cilët jetën dhe veprimtarinë e tyre më të madhe e kanë

bërë gjatë burgjeve të komunizimi dhe përjetimit në to, është i duhuri. Njohja e veprave

të tyre me lexuesin e ri është një mision dhe formë edukimi për ta njohur të shkuarën

dhe mësuar prej saj. Zbardhja e dokumenteve të Autoritetit, të cilat kanë një vlerë të

madhe publike për ndriçimin e jetës së këtyre figurave do të jenë edhe pjesë e kësaj

marrëveshje që do t’i shërbejë librit dhe leximit”

Aktiviteti vijoi me diskutimin e librit “Grabjani rrëzë kodrave” me pjesmarrjen e

mësuesve të historisë dhe letërsisë, qytetarisë të arsimit parauniversitar të kryeqytetit,

nën moderimin e As.Prof. Dr. Fiona Thodri, Fakulteti i Shkencave Sociale,

Universiteti i Tiranës dhe shkrimtares për fëmijë, Rovena Rrozhani, AIDSSH.

I ftuari i nderit, autori i romanit, z.Lekë Tasi, pasi foli për narrativën e përshkruar në

librin e tij me nota biografike tha se: “Duhet theksuar çdo eksperiencë e vjetër, e mirë

apo e keqe. Ne duhet të shkruajmë kujtimet. Kujtimet nuk është gjëja më e lehtë që

mund të bëhen, por kur fillojnë të shkruhen, të mos pretendojmë të bëjnë letërsi,

mjaftojnë të tregojmë faktet si ka ndodhur sepse kështu i shërbejmë memories. Të

rinjve do t’u rekomandoja që ta lexonin këtë libër, sepse mund të formojnë ndonjë-

farë njohje të së kaluarës siç ka qenë. Dhe sot jam i kënaqur që shoh librat në duart

e lexuesve të rinj, të pranishëm. Kjo është një arritje.”

As.Prof. Dr. Fiona Thodri, Fakulteti i Shkencave Sociale, Universiteti i Tiranës, tha

se: “ Libri është një instrument shumë i mirë për njohur dhe ditur, se dija dhe vërteta

na çojnë përpara. Ndaj ky libër që po sjellim sot është një nga ata libra që i duhet

mësuesit të historisë, letërsisë dhe qytetarisë. Njohja e së kaluarës historike edhe

nëpërmjet teksteve letrare, të shkruara si histori personale, është një mundësi e shtuar

diturie për të mësuar nga e kaluara.”

Pjesë e rëndësishme e aktivitetit ishte edhe lidhja e librit me arkivën me prezantimi i

dokumenteve arkivore nga arkiva e AIDSSh-së, ku moderatorja znj.Rovena Rrozhani,

AIDSSH, krahasoi faktet e lexuara në libër dhe atyre të gjetura në dosjet hetimore-

gjyqësore dhe dosje formulare të krijuara nga Ish-Sigurimi i Shtetit, mbi përndjekjen që

iu bë Lekë Tasit, xhaxhait të tij Akile, babait Koço, nënës Aleksandra, vëllait Napoleon

e motrës Tefta.

“Është e rëndësishme të afrojmë lexuesit e rinj me autorë të cilët përmes letërsisë

rrëfejnë anën e panjohur dhe të pajetuar të një periudhe të errët të historisë.

Dokumentet, dëshmitë, faktet nga njëra anë dhe rrëfimi letrar nga ana tjetër janë

kombinimi me i mirë për t’i pajisur të rinjtë me dije dhe kulturë demokratike.”-tha

znj.Rrozhani në mbyllje të prezantimit.

Mësues të letërsisë, historisë dhe qytetarisë, shprehen përpjekjet që ata bëjnë në shkolla

për të shpjeguar atë pjesë të errët të historisë së diktaturës dhe e ftuan autorin, por edhe

të tjerë dëshmitarë, ish-bashkëvuajtës të tij në internim, të pranishëm në klub, të bëhen

pjesë e bisedave shkollore mbi këtë temë.

Njohja me dokumentet e arkivës së AIDSSH-së si dhe libra të tillë dëshmie janë një

burim i pasur për të njohur të kaluarën dhe mësuar nga ajo, duke realizuar përcjelljen e

historisë tek brezat e rinj.

Aktiviteti e Klubit të Librit synon pasurimin e Platformës “Mësojmë nga e kaluara

1944-1991-burime arsimore të hapura”, produkt i marrëveshjes dypalëshe MAS-

AIDSSh, e cila ka në fokus njohjen e brezave të rinj, me ngjarje e vende, që dëshmojnë

histori dhe realitete të viteve 1944-1991, dhe përfshirjen e tyre në vizita në vende të

kujtesës historike.

Me shkrimtarin Lekë Tasi, ish i përndjekur politik dhe të tjerë shkrimtarë që prekin

ngjarje të patrajtuara të periudhës 1994-1991, Autoriteti po punon ngushtësisht që

programi i KLUBI I LIBRIT Mësojmë mbi të shkuarën të shtrihet gjerësisht të

mësuesit dhe nxënësit e arsimit parauniversitar. A.K./TemA

1 Komente

S
Shqiptari

21 Shkurt 2024, 10:32

Shume urime. Do te deshiroja te jepni nje adrese ku mund te vijme ne klub si dhe te njoftohemi per veprimtarite e ndryshme te Klubit.

Përgjigjjuni