Te fundit
Lea Ypi: Shikoni protestat që ka shkaktuar Jared Kushner në Shqipëri. Ky mund të jetë një sinjal shprese për Europën
8 Qershor 2026, 13:47Politika
TemA
Nga Lea Ypi, The Guardian
“Kështu e gjetëm. Ne notuam deri në ishull, bëmë një shëtitje zbathur deri në majë dhe thjesht u mahnitëm. Dhe gjatë shumë viteve, zhvilluam mundësinë për të ndihmuar në realizimin e potencialit të tij”.
Nëse gruaja që ndante dëshirën e saj për të përmirësuar një ishull të huaj do të kishte zbritur nga një varkë kontrabandistësh, ëndrra e saj do të ishte shkatërruar në një nga ato qendrat e paraburgimit të emigrantëve që Qeveria shqiptare ka ndërtuar së fundmi me Italinë.
Por varka në fjalë ishte një jaht multimiliona dollarësh dhe gruaja që ecte zbathur deri në majë ishte Ivanka Trump. Realizimi i ëndrrës kërkonte vetëm thirrjen e kryeministrit të vendit, Edi Rama, dhe ofrimin vullnetar të bashkëshortit të saj, Jared Kushner, dhe një prej kompanive të tij për të shndërruar një zonë të mbrojtur të jetës së egër në pasuri të patundshme luksoze.
Qeveria shqiptare këmbëngul se nuk është arritur asnjë marrëveshje. Por as nuk e ka fshehur entuziazmin. Kush mund ta fajësojë? Pas dekadash tranzicioni nga komunizmi në kapitalizëm dhe negociatave të zgjatura të pranimit në BE, Shqipëria ka humbur më shumë se 1.2 milion qytetarë të saj për shkak të migrimit. Ajo ka nivele të ulëta prodhimi, një sektor bujqësor që ka nevojë urgjente për modernizim dhe një sektor të arsimit të lartë në krizë që nga privatizimi i universiteteve të viteve 1990.
Pa kapital industrial, financiar apo njerëzor për të ofruar në tregun global, e vetmja gjë që ka mbetur për t’u shitur është natyra. Edhe turizmi, i cili kohët e fundit është në rritje, ka kërkuar një fushatë të përbashkët qeveritare për të përmirësuar imazhin e vendit.
Zhvillimi i qëndrueshëm dhe mbrojtja e mjedisit janë të lehta për t’u kërkuar, por të kushtueshme dhe të vështira për t’u realizuar. Nën globalizimin konkurrues, pasuritë e patundshme dhe turizmi luksoz gjenerojnë rritje më të shpejtë, edhe nëse ato rrisin pabarazinë dhe shterojnë burimet natyrore. Modelet që ofrohen janë ato që vendet më të pasura i provuan 30 vjet më parë dhe tani pendohen.
Shqiptarët e dinë se spekulimi me pasuri të paluajtshme pa mbështetje shtetërore do të thotë që qytetarët e zakonshëm do të kenë vështirësi të blejnë një apartament ose të paguajnë qiranë. Ata e dinë se turizmi luksoz do të thotë që pushimet në vendin tuaj do të bëhen një privilegj për pak veta. Pa sindikata për të cilat mund të flitet dhe një lëvizje punëtore që shfaqet vetëm në pamjet e epokës komuniste të paradave të 1 Majit, kushtet e punës janë aq shfrytëzuese saqë vetëm ata nga vende edhe më të dëshpëruara janë të gatshëm të marrin punët që lindin.
Shqiptarët thjesht paketojnë gjërat e tyre dhe shpërngulen në vende të tjera, të përballur me abuzim dhe ksenofobi. Ata mbajnë kokën ulur, duke e ditur se është çmimi që duhet të paguajnë për një të ardhme për fëmijët e tyre.
Në maj 2025, partia socialiste në pushtet fitoi zgjedhjet për herë të katërt. Me afërsisht 44%, pjesëmarrja ishte një nivel historikisht i ulët, pavarësisht zgjerimit të votës për shqiptarët e diasporës për herë të parë. Nuk pati asnjë manifest zgjedhor, asnjë debat parimor me opozitën (lideri i së cilës, Sali Berisha, u shfaq kryesisht i përshkruar si një buf në mediat sociale qeveritare). Në një vend ku më shumë se 90% e qytetarëve mbështesin integrimin evropian, mjaftoi të mbusheshin tabela reklamuese me fotografi të pasaportave evropiane dhe të shkruhej me një datë të vetme: anëtarësimi deri në vitin 2030.
Kjo është ana tjetër e integrimit evropian: kritika ndaj qeverisë bëhet kundërshtim ndaj vetë Evropës. Nuk ka zgjedhje midis vizioneve konkurruese të shoqërisë, vetëm midis menaxherëve të ndryshëm të së njëjtës trajektore të pashmangshme. Me politikën e reduktuar në sundim teknokratik, e vetmja lente përmes së cilës mund të lexohet konflikti politik është “korrupsioni”: sikur shoqëritë postkomuniste ta mbanin atë në gjak, sikur problemi të ishin shkeljet individuale dhe jo vetë rregullat.
Për shumë vite, shqiptarët e pranuan këtë me të njëjtin fatalizëm që pranon një fatkeqësi natyrore. Tani, të rinjtë po kundërshtojnë. Protestat aktuale përfshijnë një ligj të kohëve të fundit mbi investimet strategjike, i cili përforcon kapjen oligarkike të shtetit. Kjo u përshkallëzua kur makineritë e rënda u zhvendosën në një ligatinë bregdetare të mbrojtur dhe një video virale tregoi roje private të sigurisë duke rrahur një protestues ndërsa policia shtetërore qëndronte pranë.
Një brez i mësuar të mendonte se pyetjet e vetme janë se sa shpejt të ndërtohet infrastruktura për turizmin, sa shpejt të integrohet në BE, sa me efikasitet të tërhiqen investimet, tani pyet: a duhet të jetë kështu? A duhet të jetë demokracia sundimi i një grushti super të pasurish?
Është një shembull frymëzues i aktivizmit qytetar që nuk e kisha parë që nga rënia e komunizmit, dukshmëria ndërkombëtare e të cilit pa dyshim ndihmohet nga vëmendja e medias ndaj familjes Trump.
Por pse tani? Opozita u përpoq më kot për vite me radhë të mobilizonte publikun kundër, e pra, “korrupsionit”. Zjarre janë ndezur në Parlament dhe kokteje molotovi janë hedhur në ndërtesat qeveritare. Por, në rastin e Kushner, opozita është në një mendje me qeverinë. Ndoshta kjo është ajo që i mundësoi mijëra të rinjve të vërshonin rrugëve: siguria se mosbindja nuk do të kapet. Është prekëse t’i shohësh ata duke kënduar, kërcyer, duke pastruar rrugën pas protestave dhe duke u dhënë lule Policisë. Ndryshe nga opozita e vjetër, ata nuk po heqin dorë nga shteti, por këmbëngulin se ai u përket atyre.
Në vitet e fundit, përgjigja ndaj heqjes së të drejtës politike në Evropën postkomuniste ka qenë rritja e lëvizjeve ksenofobike. Vetëm e djathta ekstreme korri përfitimet e protestave kundër sistemit. Rasti i Shqipërisë vërteton se një lloj tjetër mobilizimi është i mundur. Larg nacionalizmit regresiv apo nostalgjisë, thirrja e vetme e lëvizjes për t’u mbledhur, “Shqipëria nuk është në shitje”, pasqyron diçka që qeveria socialiste ka harruar: se vetërespekti është parakushti për t’u respektuar nga të tjerët, dhe se një popull i gatshëm të shesë shpirtin e tij për investim do të zbulojë, në fund, se shpirti ishte e vetmja gjë me vlerë që kishte.
Ka diçka të admirueshme dhe të brishtë në lidhje me një lëvizje pa udhëheqës, pa një program, pa infrastrukturën për ta mbështetur atë në planin afatgjatë. Lëvizjet pa udhëheqës janë më të vështira për t’u kooptuar, por më të lehta për t’u infiltruar dhe shpërndarë. Për të qenë efektive, ato duhet të kalojnë nga rezistenca në propozim, duke gjetur unitetin politik të shtypur duke u mbledhur rreth një kauze të vetme.
Megjithatë, për sa kohë që politika demokratike kapet nga pakica e pasur, politikanët vijnë e shkojnë, gjyqet kundër korrupsionit kënaqin dëshirën për të ndëshkuar dhe aktivizmi qytetar jep iluzionin e ndryshimit. Një nga një, shoqëritë e gjejnë veten në të njëjtat paradokse të zhvillimit kapitalist. Sfida nuk është vetëm se si të zëvendësohen individët, por si të ndërtohet një sistem i ri.
Megjithatë, për një herë, Shqipëria nuk ka nevojë të arrijë Evropën – ajo mund të udhëheqë. Një brez i gatshëm të mobilizohet për një model alternativ zhvillimi, një që refuzon kapjen oligarkike dhe lidh mbrojtjen e mjedisit me legjitimitetin demokratik, nuk duhet të ketë frikë, por të festohet. Në vend që të bëhet “si pjesa tjetër e Evropës”, siç thoshte slogani i vjetër, Shqipëria mund t’i japë kontinentit të vjetër një mësim për vetërespektin.
19 Komente
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
"...pjesëmarrja ishte një nivel historikisht i ulët,..."....te pakten the nje shprehje te vertete , sepse njerezit e zgjuar dhe te ndershem nuk shkojne ne votime , sepse vota ne Shqiperi sherben per te zbritur nga kali nje ndyresire te korruptuar dhe te hipesh nje ndyresire tjeter te njejte !!!*******************RAMA NE BURG___________BERISHA NE BURG*******
Ti ne internet e un me tet shoqe
Andi, mos e lexo Marksin se do të bëhesh marksist. Këtë e ka thonë Qazim Mëlletja...
Foli kjo Marksistja? Ik o gocë gënje ata truleshët studentë që ke andej e mos na u kthe më këndej aman, se boll e hëngrëm nga Marksizmi jot. Trape.
Sa idiot je o Treni. Familja e saj ka qënë e persekutuar nga komunizmi, ti del e na e quan marksiste. Ajo është shumë më e mënçur se ty o Tren me vagona. Prandaj mos pështy drejt Hënës.
Zonja Ypi Lea.....i ke rene gjate theme une "Pshatari" qe nuk kame pasur "Nderin" te jeme me Shkolle Anglie..... 1-Shkurt, bjeri shkur dhe Qarte......sepse shkrimet e gjate jane te "Lodhshme" per mua "Pshatarin" qe nuk kame kohe te merrem me Takemin e "Protestuesve"..te cilet: Disa erdhen per "Token e Vorio-Epirit":::Disa erdhen nga Kosova, (C´fare gopin e te zonjes kerkon nje Kosovare ne Protestat Shqipetare??)...Dikush merre Pensjonin Greke3-400€..ne Muaj..dikush u Shantazhua na Greqia (E di sakte)..ose shko ne Shqiperi dhe BASHKOJU tURMES pROTESTUESE NE zVERNEC:::OSE TE Marrim Pasaporten Greke.....kurse "Patriotet" nga Kosova-duket se kane Marre Bilet Falas per ne Shqiper dhe ndonje "Shuke Paresh Qyle"??Nga Kush??Pake Rendesi ka..por kemi shume te Shitur-te Blere...si dhe Njerez qe Nxisin ne Prapasken.... Pyetja eshte:Kush eshte Fituesi dhe kush eshte Humbesi?????????????????????? Per ata qe kane Mende Zonja Ypi..Humbesi me i madhe eshte Shqiperia........dhe Fituesit jane Greqia.....dhe pse jo edhe Serbia....FAKTE..jo me kote U mbushen Autobuset ne Athin me "V-E"..nga Zverrneci dhe ....jo me kote na Vijne "Vellezer Kosovare"....duket se gjithmon Boshti Antishqipetare Serbi Greqi nxjerre koken duke Paguar Lango-Shqipetare..... Na mbyten ANTISHQIPETARET TE VESHUR ME "FLAMUJ HERONJESHE"...............
Perralla ne lesh shendetja prej nesh keshtu eshte ky shkrim kot fare
Duhet respect per mendimin e tjetrit, ne kete rast te z, Ypi, dhe na duhet reflektim se cila rruge eshte me e mira per vendin. Pa sllogane populiste, pa akuza rruge..... Rama eshte i bindur ne ate qe mendon, do te doja te degjoja mendime alternative si ky i zonjes, nga eksperte te fushes, pa sharje, pa "patriotizem" idiot, pa duar si shqiponje (se po nuk e mendon si mua je antishqiptar), Te tregohemi te civilizuar, denje te vitit 2026.. Keshtu ecen vendi, jo me revolucione anarkiste, larg qofte (97 - ta)
Bravo, do te doja te firmosja edhe une komentin tend. Do te me pelqente shume te perfaqesoheshim nga shqiptare te tille, ne fund te fundit, nuk besoj se gjejme me te demshem se politikanet e 3 dekadave te fundit. Por problemi yne eshte sepse kemi nje klase politike jashte ç'do standarti, me nuanca te theksuara psikotike, dhe kam frike, se nje intelektuale i rrangut si Lea Ypi, a do do kishte deshire ti beje balle trysnive shumaneshe te politikes e meddias ne versionin Skicofrenik te tyre??!! dhe me sa pame para pak kohesh, Lea Ypi, e perjetoi keq nje diskutim polemik mbi te, por personalish do te me pelqente edhe vetem prezenca e saj ne politike, sigurisht qe do rriste cilesine, ku kemi shume nevoje!!
Rama, do i bjesh pishman qe nuk i nxjerr akoma ne sheshe ata 95% te popullit qe jane pro Projektit te Zvernecit.
Aktivisti Arben i shoqēris civile ditēn e parē protestoj me jelek tē verdhē dhe flamur Amerikan, ndērsa ditēn e 8 pa flamur amerikan dhe me syze ( fijet qē priten).Duhet tē din qē Amerika do shpall non grata tē gjith ata qē cēnojn interesat e SHBA-ve.Sot pēr një vizē studimi, turistike apo llotarie amerikane, shohin dhe profilet nė rrjete sociale, jo mē protestat publike me zē e figur.Duhet tē dijn qē Anerikanēt nuk tērhiqen nga objektivi tyre.Ne pranuam dhe refuzuam armēt e Siris tē shkatroheshin nē vēndin tonē, por njē projekt turistik privat, ēshtē impossible tē evitohet, jo flamingo por dhe sterilizim., nuk do stepen
Znj. Ypi edhe për Stadiumin "Arena Kombëtare" u ndez e njëjta histeri: të ruhej Stadiumi Qemal Stafa si monument kulture. Po tani, znj. Ypi që kemi një Stadium ku luhet Champions League, është mirë, apo keq? Apo mund të ndërtohet Shqipëria me sloganin e sojit: Shqipëri e shqiptarëve!
Dhe per Alabarin....por tani rrezikojme mos kemi port fare...ai I Porto Romanes me kesmet.....as investim nuk ka aty....dhe stadium skandal eshte vetem kulle...nje e katerta pa funksion...shume I vogel e pa piste athletics...harrova nuk kemi as tester....as kinema ke Republika e restaurant nga Rama minister dhe e dhene per truall me premtimin per 2 kemema....iken leket e restaurant dhe kinemaja...po te kishte shtet do mjaftonte vetem kjo....te vazhdojme akoma me inceneratoret.. Do akoma....
Lea Ypi eshte nje nga ato energjite intelektuale qe i kan munduar vendit ne keto dy dekadat e fundit. Si komentues, si shqiptar nuk jam ne gjendje te pershkruaj nje profil mbi Lea Ypin, por thjesht si ndjeshmeri per aq sa njof per kete shqiptare. Per mendimin tim, per aq sa eshte shprehur publikisht, per aq sa kam krijuar pershtypjen une, eshte nje personazh qe i ben shume pune interesave kombetare, ka nje vizion social se si duhet te jete shoqeria shqiptare, ka nje vizion nderkombetar, ku shpesh eshte shprehur kur e kane pyetur ç'fare mendon per tema te ndryshme nderkombetare, ka dhe nje vizion shume te qarte se si duhet te jete nje Evrope demokratike dhe e drejte, dihet qe per kedo, teoria dhe praktika jo gjithmone shkojne afer njera tjetres, por ama sot, ndjedia eshte se na mungojne edhe aftesite teorike ne shume fisha te jetes. Ka vetem nje problem, nuk dihet a mundet ajo te doje te behet protaganiste e nje fryme te re ne Shqiperi??!! Te zgjedhi e te mbledhi rreth vetes Shqiptare me kompetenca dhe qe e duan Shqiperine!! Mer mua pa hezitim, do te ishte idealja te perfaqesoje te ardhmen e vendit, gjithnje, ne qofte se Rama nuk e gllaberon, me ndonje kurth, e josh, i jep pergjegjesi, e pse jo edhe kryeministre te ardheahme!!
Protestat ne shqiperi i ka shkaktuar keqqeverisja e rames. Hajduteria e paprecedent qe ky individ bashke me qeverine e tij te korruptuar kane me shume se nje dekade qe e bejne. Kane me shume se 10 vjet qe zhavsin cdo gje ne kete vend ne menyren me te pameshirshme. Kane ikur 1 milion njerez gjate qeverisjes se ketij. As ne zona lufte nuk eshte kaq i rende niveli i te larguarve. Kshu qr ndaheni mendjen. Incidenti ne zvernec ishte nje pike e vogel ne detin e korrupsionit te rames
Si spjegohet që e paske harruar fare Berishën, shkatërruesin total dhe të pandreqshëm të vendit?! Apo racë maloke edhe ti?!
Tre gjëra mund të thuhen për këtë protestë. E para, "protesta popullore" të fuqishme ky vend ka patur disa herë në të kaluarën. Më 1992, 1997, 1998. Sot dihet mirë që asnjë nga këto protesta nuk ka "dalë nga gjiri i popullit". Të gjitha të gatuara tjetërkund dhe gjithmonë janë shfrytëzuar nga vendet fqinje. Dhe në të gjitha protestar parrullat kanë qenë të ëmbla dhe frutat kanë dalë të hidhura. Kjo protestë si zor të bëjë përjashtim. E dyta, të protestojnë shqiptarët kundër korrupsionit është si të protestojnë spanjollët kundër ndeshjeve me dema, korrupsioni është sport kombëtar. Apo psh të protestojnë francezët kundër djathit dhe verës, korrupsioni është ushqim, fizik dhe shpirtëror. Apo sikur të protestojnë nigerianët kundër lëkurës së zezë, korrupsioni është në lëkurë dhe nën lëkurë. Siç tha një socialist i sinqertë, "Ne nuk do vjedhim si këta". Dhe e mbajtën premtimin, po vjedhin më mirë. Protesta duhet të jetë po kaq e sinqertë dhe të thonë "Ne premtojmë të vjedhim edhe më mirë se këta". E treta, hiqini ato parrullat "Revolucion" dhe "Shqipëri e Re". Ai që u nis të bënte Revolucion në Shqipëri njëqind e ca vjet më parë, ishte brumë tjetër. Që të mos flasim për "Shqipërinë e Re" se është histori më vete. Tregohuni të sinqertë, thoni "Tyrqini e Re". Jeni në të drejtën tuaj! Hiqni Lenën dhe vini Prenën, siç keni bërë 35 vjet. Gjithsesi, autorja një gjë e ka thënë me vend. Europa duhet të nxjerrë mësime nga Shqipëria, se siç është Shqipëria sot, do jetë Europa nesër. Amerika madje është një hap para Europës se e ka gjetur Saliun e vet bashkë me Mulët, Vokshët, Bardhët etj. Se siç tha një i mençur dikur "Është në natyrën e pykave të jenë të rrethuar nga pyka dhe dallkaukë".
Ehee... me gjithe Respektin sinqerisht te madh qe kam per Lea Ypin, gjithe kete shkrim sa nje çarcaf dhe vetem fantazi fillozofike nga maja e Londres.... Lea me siguri nuk e ka idene se si duket zverrneci, e çfar luhet atje.... E shikon me dylbi nga maja e Londres... se vete nuk besoj se do deshironte te jetonte ne Zverrnecin pa investicione dhe vetem me flamingot, siç eshte deri tani. Pastaj kur eshte kaq mire komunizmi apo socializmi i saj, le tua mesoje anglezeve, te behen nga monarkiste ne socialiste.... Uroj mos ta kete marre kete detyre nga "The Guardian".. se gjyhan se nuk ka nevoje te perlyej kot reputacionin e saj... Ne fillozofi dhe librat e saja eshte e nivelit te larte.
Si thoni ai do t'i sulet Rama tani edhe Lea Ypit, siç iu sul Mustafa Nanos. Lea Ypi vjen nga një familje e persekutuar 45 vjet nga komunizmi. Edi Rama vjen nga një familje e privilegjuar 45 po nga komunizmi. Njëra kritikon sistemin liberal kapitalist, tjetri e mbron me thonj e me dhëmbë. Madje duke thënë se Shqipëria nuk u takon vetëm shqiptarëve, por të gjithëve! Ka edhe disa pabuksa që nuk kanë lexuar një libër në jetën e tyre, që e shajnë Lea Ypin si marksiste! Ec e merri vesh!