Zgjidhja nuk duket askund në horizont

Nga Bledar Feta dhe Dr. Ioannis Armakolas

Ndërsa zyrtarët amerikanë dhe ata të Bashkimit Europian po përpiqen të merren me “Revolucionin Jasminë” që ka përfshirë Lindjen e Mesme, ka një tjetër krizë politike të paqëndrueshme në oborrin e Europës.

Kriza shqiptarë ka hyrë në vitin e dytë dhe nuk ka asnjë shenjë se ky ngërç do të zgjidhet. Progresi i vendit drejt integrimit europian është bllokuar dhe mungesa e dialogut politik kërcënon stabilitetin e vendit. Kjo krizë politike ka përkuar edhe me skandale të korrupsionit në nivele të lartë. Dhe papunësia, e cila sipas qeverisë është në nivelin 14 përqind, i ka nxjerrë shqiptarët në rrugë të dëshpëruar e pesimistë për situatën e brendshme në vend.

Pakënaqësia u kthye në dhunë më 21 janar kur oficerët e Gardës Kombëtare qëlluan dhe vranë tre njerëz që po protestonin kundër qeverisë së Sali Berishës, duke lënë një tjetër në gjendje kritike. Detajet e asaj që ka ndodhur janë shumë të debatueshme. Rreth 130 persona, përfshi policë dhe demonstrues u plagosën. Protestat janë të zakonta në Shqipëri, por shpërthimi i këtyre 20 mijë personave shënon përplasjet më të dhunshme që pas krizës së piramidave në vitin 1997.

Situata politike është ekstremisht e tensionuar, me qeverinë konservatore dhe opozitën socialiste që kanë nisur një lojë fajësimi për vdekjen e tre personave. Kryeministri Sali Berisha ka fajësur liderin socialist, Edi Rama, për vdekjet, duke e akuzuar se po kërkon të rrëzojë qeverinë duke përdorur modelin tunizian.

Pavarësisht apeleve për qetësi nga presidenti dhe zyrtarët ndërkombëtarë, si partia në pushtet, ashtu edhe opozita po vijojnë retorikën e zjarrtë. Të dyja palët e injorojnë rëndësinë e marrjes së përgjegjësive dhe zgjidhjen e një problemi serioz politik, që ka efekt të tmerrshëm në shumë fusha dhe pasoja të paparashikueshme.

Prokurorja e Përgjithshme, Ina Rama ka nisur një hetim dhe ka lëshuar urdhër- arreste, duke marrë si përgjigje akuza nga kampi i Berishës për grusht shteti. Policia ka refuzuar që të zbatojë këto urdhra, duke dhunuar kështu Kushtetutën shqiptare, mesa duket duke vepruar me ndërhyrjen e Berishës.

Shtetet e Bashkuara u kanë bërë presion të dy palëve për të hequr dorë nga protestat. Komuniteti ndërkombëtar në përgjithësi i ka bërë thirrje qeverisë që t’i bindet ligjeve të saj, por më kot.

Rrënjët e krizës

Në zemër të trazirave në Shqipëri janë zgjedhjet e pazbardhura parlamentare të vitit 2009. Opozita kundërshton rezultatin e zgjedhjeve, duke akuzuar Berishën për manipulim. Që atëherë, opozita ka vijuar një fushatë anti- qeveritare, duke përdorur një seri taktikash që nga bojkoti i parlamentit, grevat e urisë e deri tek akuzat ndaj qeverisë se ka dështuar në luftën ndaj korrupsionit të kudogjendur.

Mazhoranca në pushtet hedh poshtë akuzat dhe thotë se zgjedhjet kanë qenë më të mirat që ka mbajtur ndonjëherë vendi. Dy partitë politike në vend kanë një histori të gjatë armiqësie të ndërsjellë, sidomos pas zgjedhjeve. Është e vështirë për elitat partiake të gjejnë një terren të përbashkët për të punuar në të mirë të vendit.

Lideri i PS, Edi Rama, është i vendosur në kërkesën e tij për zgjedhje të parakohshme për shkak të një skandali korrupsioni. Zëvendëskryeministri Ilir Meta, një aleat kyç i kryeministrit, dha dorëheqjen në lidhje me akuzat për ryshfet për një hidrocentral. Partia e Metës, Lëvizja Socialiste për Integrim është partneri minor në koalicionin qeveritar të kryeministrit Berisha.

Kryeministri e ka mbështetur me dhunë partnerin e tij të koalicionit për shkak se mbështetja e Metës i siguron atij votat e nevojshme për të qëndruar në pushtet. Pavarësisht skandalit, Berisha nuk duket se do pranojë zgjedhje të reja.

Meta hoqi dorë nga postet e tij në kabinet dhe e dorëzoi imunitetin për tu hetuar si një qytetar. Vendimi i Metës nuk shihet si një fitore për zbatimin e ligjit, por në vend të kësaj shihet si një vendim i kalkuluar politik i lidhur me zgjedhjet e ardhshme lokale. Ndërkohë që vendimi i tij për të dorëzuar imunitetin nuk e ka bindur opinionin publik. Meta ka hedhur vazhdimisht poshtë akuzat, madje ka akuzuar opozitën se ka falsifikuar videon me prova kundër tij.

Korrupsioni lulëzon, Shqipëria dështon

Korrupsioni politik në Shqipëri ka lulëzuar që pas rënies së komunizmit, duke ngadalësuar rrugën e Shqipërisë drejt anëtarësimit në Bashkimi Europian. Berisha erdhi në pushtet në vitin 2005 me një biletë anti- korrupsion. Pavarësisht masave anti- korrupsion dhe deklaratave të forta, korrupsioni nuk është shkulur.

Korrupsioni është në rrugë të mbarë edhe për shkak të një gjyqësori në agoni. Dy ish- ministra janë paditur që nga viti 2008 për abuzim me detyrën. Të dy rastet janë shfryrë pa asnjë dënim dhe të dy këta persona aktualisht mbajnë poste qeveritare. Prokurorët shqiptarë kanë një shkallë të ulët të dënimit të rasteve të korrupsionit në nivel të lartë që kur gjykatat janë të pavarura në letër, por të ndikuara jashtëzakonisht nga politika në praktikë.

Ka një praktikë të përbashkët për skandalet e korrupsionit të nivelit të lartë në Shqipëri. Fillimisht skandali bëhet publik. Më pas ministrat ose zyrtarët e qeverisë japin dorëheqje, por nuk e pranojnë kurrë që kanë vepruar kundër ligjit. Kryeministri e pranon dorëheqjen si një akt të përgjegjshëm. Një hetim nis, por nuk mbaron kurrë. Ministri nën hetim bëhet sërish ministër, duke shijuar imunitetin që i jep posti. Zhvillime të tilla kanë reduktuar besimin publik tek sistemi gjyqësor shqiptar.

Një rrugë shumë e gjatë drejt Europës

Shqipëria është anëtare më të drejta të plota e NATO-s që nga prilli i vitit 2009. Hapi tjetër është BE, dhe më specifikisht marrja e statusit kandidat. Bashkimi Europian i ka refuzuar aplikimin Tiranës vitin e shkuar për shkak të dobësive demokratike, një gjyqësori të dobët dhe problemeve me korrupsionin në nivele të larta dhe krimin e organizuar.

Këto zhvillime e kanë bërë rrugën drejt marrjes së statusit kandidat- dikur i konsideruar i marrë- shumë komplekse.

Në të vërtetë, nisur edhe nga pritshmëritë e reja për Shqipërinë, është shumë e vështirë të imagjinosh se vendi do e kalojë pragun e Bashkimit Europian në një të ardhme të parashikueshme. Kriza politike dhe demonstrata fatale e janarit ka shtuar kritikat dhe ka tronditur edhe atë pak besim të mbetur mes institucioneve dhe liderëve europianë.

Thuajse të gjithë institucionet ndërkombëtare e pranojnë se ekziston një problem serioz, duke u fokusuar në mungesën e dialogut mes qeverisë dhe opozitës, të cilat kanë zgjedhur rrugën e konfrontimit në vend të bashkëpunimit dhe konkurrencës së ndershme. Politikanët e vjetër shqiptarë, intelektualët dhe autoritetet e shtetit i bëjnë jehonë thirrjeve të homologëve të tyre ndërkombëtare. Një i dërguar evropian ka nisur takimet në përpjekje për të zbutur tensionet.

Shqipëria ka hyrë në një rreth vicioz: vendi kërkon anëtarësimin në BE vetëm për të dalë nga kaosi politik dhe korrupsioni në nivele të larta. Çdo përpjekje për të ndryshuar situatën duket infektive. Në mungesë të dialogut dhe zgjidhjeve, të gjithë aktorët po përdorin një retorikë të zjarrtë gjithmonë e në rritje çka mund të destabilizojë akoma më shumë vendin dhe mund t’i kushtojë edhe gjëra të rëndësishme si lëvizjen e lirë në Bashkimin Europian.

Është e mundur që ndërmjetësit perëndimore të përdorin në mënyrë aktive karotën dhe shkopin për të vendosur një gardh ndaj destabilitetit të tejzgjatur.

*Autorët janë pjesë e Qendrës Helenike për Sturime Europiane (Hellenic Centre for European Studies (EKEM)). Shkrimi është marrë me nga euractiv.com

Meta- Videoja e montuar do çmontohet si politika e dhunës.

18:36 Politika

Aldo Bumçi: Falenderojmë qytetarët që nuk dolën në protestë

15:55 Politika

Rama: Zgjidhja e vetme për krizën janë zgjedhjet e parakohshme

15:47 Politika

Prokuroria nis hetimin për 40 koncesione hidrocentralesh, hetim 5 ministrave

14:59 Politika

Perfundojne marshimet paqesore te opozites. Policia numeron pjesmarresit.

13:12 Politika

Amnesty International: Gjuha e Berishës ndaj kryeprokurores, shqetësuese

12:40 Politika

Pse kam zgjedhur Shqipërinë?

09:30 Politika

Revolucioni i çadrave

20:13 Politika

Komisioni hetimor tërhiqet nga kërkesa për tabulatet e gazetarëve

19:44 Politika

Komandanti i gardës: Vepruam me urdhër të Ministrit të Brendshëm

19:28 Politika