Katastrofë apo krim shtetëror

Nga Lavdosh Ferruni

Disa ton solar është derdhur apo hedhur në detin e zonës së Nartës dhe Zvërnecit të bregdetit të Vlorës në një vijë bregdetare prej dy kilometrash 2 ditë më parë, në kulm të sezonit turistik. Katastrofë e masakër u quajt kjo nga qytetarët, mediat e rrjetet sociale. Jo. Nuk kemi të bëjmë as me katastrofë, as me masakër. Katastrofë do të ishte nëse depot e anijes do të çaheshin dhe i gjithë solari do derdhej në Gjirin e Vlorës. Derdhja e 1 ton nafte nuk është as masakër mjedisore, pasi situata është e rikuperueshme në një kohë relativisht të shkurtër, 1 apo 2 vjet. Masakrimi i qindra plazhistëve në një ditë të vetme është thjesht një lajm ditor në Shqipëri. Derdhje të tilla ndodhin përditë në Seman dhe nuk flasim për katastrofë. Derdhje të tilla ndodhin rëndom në Porto Romano, ku është dhe fluksi më i madh i ngarkim- shkarkimit të anijeve të karburanteve. Dhe nuk ka lajm në këto raste. Po derdhje të tilla ndodhin kudo në botë, ku ka trafik nafte e karburanti. Me pak se 1/3 e naftës së derdhur ne det ndodh aksidentalisht; 2/3 e naftes pompohet qellimisht nga tankerat qe pastrojne depozitat e tyre para se te marrin ngarkesen e re  (burimi: European Environment Agency). Sasia e naftes bruto derdhur nga anijet ne Mesdhe llogaritet 635,000 ton. Kjo eshte 17 here me shume se aksidenti Exxon Valdex ne Alaske (burimi: European Environment Agency). Nje tankeri me kapacitet 200.000 ton i mbeten 700 ton nafte ne paretet e anijes pas shkarkimit te naftes, qe shkarkohet para ngarkeses se re  (burimi: Marine Oil & Ecology; http://www.nr.no/). Ne SHBA ne çdo vit te zakonshem derdhen 6.7 milion litra nafte ne ujrat e saj. “Agjencia e Mbrojtjes se Mjedisit e SHBA raporton se çdo jave ndodhin rreth 1000 rrjedhje nafte, qe ndosin ujrat mbi e nentoksore. Dhe kjo Agjenci nuk ka ç’bën tjetër veçse të deklaroj siç ka deklaruar se “Përdorimi më i pakët i naftës do të ndihmojë në pakësimin e rrjedhjeve“ (www.fueleconomy.gov).

Edhe Shqipëria përsa kohë përdor naftë, do ketë ndotje të detit e të tokës nga nafta. Askush nuk pret që në Ballsh të mos vij erë naftë e të ndërtohen atje fshatra turistik, askush nuk pret që në Portoromano të mos ketë naftë deti e tiranasit të shkojnë për fund javë në bregdetin e Portoromanos. Dhe kjo ndodh kudo në botë, çdo vend ka një apo 2 porte kryesor që i sakrifikon për industritë e njohura ndotëse dhe transportin e fosileve.

Rasti i derdhjeve të naftës në Vlorë, jo vetëm të kësaj radhe, por dhe shumë herëve të tjera në këto vitet e fundit, dhe shumë herëve të tjera që do ndodhin në vijim, padyshim me frekuencë më të madhe, si rrjedhoje e planeve për sasi më të madhe të transportit, depozitimit e djegies së naftës, nuk përbëjnë katastrofa, por krim.  Krimi nuk është i individëve, se gjithnjë derdhja do quhet aksidentale, dhe si e tillë trajtohet si kundravajtje.

Krimi është shtetëror

Krimi me derdhjet e naftës në Vlorë është shtetëror. Shteti ka në dorë instrumentat e planifikimit, të cilët janë ligjor.  Nëse kriteret e ketyre instrumentave ligjor me ose pa qëllim shkelen dhe nga shkeljet prodhohet një krim, atëhere krimi është shtetëror. Nëse shteti me hierarkinë e vendimmarrjes së tij ka përcaktuar statusin e zonave të mbrojtura ekologjike, strategjitë e zhvillimit të turizmit, dhe ka dhënë lejet për projektet zhvilluese turistike në zonën e Gjirit të Vlorës, të konvertuar në investime kolosale në këto 20 vjet, pa përmendur superpromocionin financiar e politik për Vlorën si mbretëresha e turizmit dhe në të njëjtin vend miraton plane zhvillimore që shkatërrojnë zonat e përcaktuara me status të veçantë ekologjik dhe industrinë e turizmit e bashkë me to dëmton komunitetin vendas e më gjerë përbën krim të pastër shtetëror. Nëse ndodh nesër, e mund të ndodh se ndodh gjithkund ku ngarkohet e shkarkohet naftë, që solari  i derdhur në det të kap gjithë Gjirin e Vlorës a është kjo një katastrofë, përveç se ekologjike edhe njerëzore, që do të lërë pa bukë mijëra njerëz që kanë ndërtuar jetën e tyre me të ardhurat nga turizmi në Gji të Vlorës? A është krim? Sigurisht që po, dhe kjo do të jetë pasoj e projektimit shtetëror. Krimi shtetëror në Vlorë është duke ndodhur dhe shumëkush thjesht nuk do ta shohë. Akoma nuk ka filluar punë TEC-i i Vlorës, i cili do kërkojë sasira të mëdha nafte nga importi, që do shkarkohet pikërisht në një terminal përballë plazhit që u përlye tani, ku veç shtimit të ndotjes në det, pritet dhe ndotja e ajrit dhe rrezikshmëria e eksplozicionit gjithashtu. Mos harrojmë, plazhi i ndotur së fundmi është vetëm disa dhjetëra metra larg TEC-it. Dhe mos harrojmë gjithashtu që kjo vepër, por dhe Petrolifera, bëjnë pjesë në kategorinë A të veprave, që konsiderohen më shkallën më të lartë të rrezikshmërisë edhe në legjislacionin shqiptar. Projektet e përfshira në këtë kategori klasifikohen që mund të japin efekt në një areal më të gjerë se vendet ku ato instalohen e funksionojnë, sipas literaturës në një rreze deri 50 km. Në dokumentin e Vlerësimit të Ndikimit në Mjedis për TEC-in e Vlorës, mbi bazën e të cilit u aprovua ndërtimi i tij thuhet shprehimisht “Nese siperfaqja është  për të zhvilluar turizmin, kjo do të përjashtonte instalimin e TEC-it”. Por ky pohim ishte në variantin e ndërtimit të TECit në Portoromano, që do afektonte turizmin në Gjirin e Lalëzit. Këtu fillojnë dhe elementët e parë të krimit shtetëror që mbi planet turistike të Vlorës përfshi dhe zonën e TECit e Petroliferës së sotme të miratuar nga Këshilli i Rregullimit të Territorit i Republikës qysh në vitin 1996 mbi vendoset plani i industrisë së naftës. Në ceremoninë e nënshkrimit të marrëveshjes së kredisë për financimin e sektorit energjitik midis Bankës Botërore, KESH sh.a.(drejtuar atëhere nga deputeti i sotëm Andis Harasani, aktor tepër aktiv, konsekuent dhe direkt përgjegjës në ndërtimin e TECit ) dhe Qeverisë Shqiptare(6/4/2004), Kryeministri Fatos Nano mbajti një fjalë përshëndetëse, ku theksoi: “TEC-it në Vlorë do t’i shtohen edhe projekte të tjera të rëndësishme të energjisë si AMBO, Petrolifera Italo-Albanese, Rafineria e Naftës apo Impiantet e Gazifikimit të cilat së shpejti pritet të nisin udhën e tyre në parkun e madh dhe të ri energjetik të Vlorës, një zonë e miratuar nga qeveria, së afërmi edhe nga KRTRSH-ja, si një park industrial energjitik që jo vetëm do të balancojë sistemin, por do të sjellë mesa duket gjigandë të nivelit të Fierzës edhe në brigjet e Vlorës”.

Dhe krimi vazhdon me një fare plani struktural të Vlorës kryer nga Qeveria e sotme me kryeministër z. Berisha, që u lajthit për atraksionin turistik në nivel botëror të Shqipërisë, e që ka nxjerr vendim të Këshillit të Ministrave për prerjen e pyllit të Sodës e zhvillimin aty të një industrie të rëndë si dhe ndërtimin e Portit të konteinerve, të dytin më të madh në Mesdhe, me një kapacitet 200 herë më të madh se porti i Durrësit. Edhe pse me një sërë shkeljesh të panumërta të ligjeve të vendit dhe konventave ndërkombëtare, Qeveria ka arritur të shpallë dhe kompaninë që do ndërtoj Portin e konteinerve të Vlorës. Por përsëri dhe në këtë dokument specialistët e huaj që e kanë hartuar nuk mund të mos pohonin : “Zona industriale, TECi dhe porti komercial (ZUMAX) jane pjese e nje projekti prioritar kompleks te zhvillimit kombetar. Impakti mbi qytet i një instalimi të tillë shumë të madh është shumë i larte dhe mbi të gjitha është në kontrast të qartë me vokacionin e zhvillimit turistik të Vlorës” (Burimi: Fq 40 Structural plan, December 2009). Ndotja me solar e plazhit të Nartës pardje, që tmerroi fëmijët e shumtë që i gëzoheshin këtij plazhi të mrekullueshëm sidomos për ta, me shumë siguri më i bukuri plazh ranor në gjithë bregdetin e Adriatikut Lindor është një lëpirje, që i bëhet Vlorës, që i paraprin kafshimit gllabërues të saj nëse krimi shtetëror vazhdon në Vlorë me planet e z. Berisha.

Ka akoma kohë për të hequr dorë nga krimi, për të çmontuar Tecin e Vlorës dhe për ta kthyer Petroliferën në port jahtesh.

Minatorët, të hënën protestë para Kryeministrisë

16:14 Politika

Rama: Ndërkombëtarët të shprehen shkoqur për vjedhjen në Tiranë. Nuk ka dialog me Saliun

15:19 Politika

Mevlan Shanaj: Po përbaltem me përfshirjen në konflikte banale

14:50 Politika

LSI: Prokuroria, e lidhur me krimin dhe mafien

12:52 Politika

Kam parë se si rrëmbyen një vajzë

12:13 Politika

Berisha: Çmimet e internetit të paarsyeshme, por do ketë ulje drastike. Do vijoj revolucionin fiskal

11:47 Politika

Një ushtri me fëmijë! (VIDEO)

11:39 Politika

Tani edhe Irlanda: EURO është në flakë

10:53 Politika

Të dhënat e regjistrimit të popullsisë në Mal të Zi: 4.9 përqind janë shqiptarë

10:28 Politika

Kastriot Islami: Do jem deputet në vitin 2013. Jam socialist më i mirë se Rama

10:18 Politika