Gentian Stratobërdha, arkitekt-restaurator është ndodhur në vendngjarje në Kishën e Shën Premtes në Vlash më 3 janar.
“Kjo është një nga kishat ekzemplare, janë ikona të pikturuara nga dora e Onufrit. Nga analizat laboratorike që u janë bërë pigmenteve të pikturës së afreskut, ka rezultuar se është e njëjta përmbajtje, e njëjta përzierje dhe bojë që punonte Onufri. Pra është nga veprat unike që duhet ruajtur me kohë të plotë, paradite, mbasdite dhe natën. Jo të gjitha monumentet kanë nevojë të ruhen në mënyrë të veçantë. Kjo është një kishë e vogël, por me një sipërfaqe të mirë të pikturuar. Mendoni se çfarë dëmi është bërë kur rezulton të jenë vjedhur 7-8 shenjtorë. Aq më tepër që janë shkulur në mënyrë joprofesionale. Dëmi është i madh dhe i pakthyeshëm”, shprehet për Shekullin Stratobërdha.
Ai shprehet për moszbatim të ligjit dhe më tej akoma që në asnjë rast nuk është kapur një grabitës objektesh të artit kishtar, kjo të shtyn të mendosh se në tregun e zi të këtyre veprave bashkëpunojnë segmente të caktuara të organeve të rendit.
“Do t’i kërkohej dorëheqja ministrit në rast se monumentet do të kishin një sistem mbrojtjeje që nuk funksionoi. Çështja është se monumentet nuk kanë një sistem mbrojtjeje, sepse ministria zyrtarisht i ka hequr kujdestarët. Për mua duhet të jetë një akt shumë i madh kur në vetvete është thjesht zbatimi i ligjit. Në qoftë se shteti nuk ka mundësi t’i ruajë këto monumente, le të kërkojë ndihmë nga donacione nga jashtë që merren me trashëgiminë, por jo t’i lërë pa mbrojtje vetëm për faktin se nuk i ruan dot”, pohon ai.
Sipas Stratobërdhës janë 170 monumente të kultit ortodoks dhe kisha e ka vështirë t’i mbrojë. Kur s’i ruan shteti, mundësitë për t’i ruajtur kisha janë më të vogla.
Ndërkohë në një shkrim në GSH, Gjergj Frashëri shkruan se masakrimi i afreskut të Onufrit ndodh në 50- vjetorin e shpalljes monument të tij.
Ai shkruan se ministri: “Para se të largohet, ai mund të ndihmojë së tepërmi veten dhe ne të tjerët duke na dhënë përgjigje se sa përgjegjësi ka për rastin konkret DRKK-ja e Tiranës, e cila e mbulon direkt ruajtjen e këtij monumenti në zonën e vet?”
Frashëri deklaron se përderisa shteti shqiptar të bindet se monumentet nuk janë objekt biznesi për t’u ndarë parlamentarëve dhe ministrave, por janë objekte të ekzistencës sonë si komb, monumentet tona do të vazhdojnë të vazhdojnë të shkatërrohen më me revan, tashmë në progresion gjeometrik me kohën.
“Akti barbar i përdorur për humbjen përfundimtare të pjesëve të përzgjedhura në pikturën e Onufrit në Vlash, ka të bëjë me frymëzime të segmenteve të errëta politike që qarkullojnë momentalisht në hapësirën shqiptare, në dëm të historisë sonë dhe të moralit frymëzues kombëtar,” shkruan Frashëri.
Teper normale,per nje vend arab si Shqiperia……….
Jo nuk eshte kjo aryeja. Problemi eshte se c’thote Doktori beson akoma bagetia.
Pyetja eshte si ka mundesi qe ekonomia me dinamike e Evropes qe konkuron dhe Kinen nuk paska mundesi te vendose kujdestare per te mbrojtur trashegimine e saj? Sot ne Evrope trashegimia kulturore eshte kult.
Edhe turqit ne perandorine otomane i ruanin me mire kishat, kuptohet kur nuk ia vinin syrin per ta konvertuar ne xhami. Pata rastin te vizitoja kalane e Beratit dhe kishat qe jane aty para ca kohesh. Eshte e turpshme te shikosh se si i kishin masakruar nga brenda kishat qindra vjecare. Isha me turiste te huaj dhe me vinte zor qe isha i pranishem ndersa veshtroja talebanizmat (ne emer te fese apo partise nuk e di) e bashkekombasve te mi.Ishin ruajtur disa piktura ne muzeun e kalase, por te tjerave u kishin vene kazmen. Nje popull qe nuk ka respekt per veten e tij, nuk mund te pretendoje nga te tjeret!!!
Mundesh te shkruash fjalet me te ndyra qe ndodhen ne fjalore per kete krim barbar qe ka ndodhur per kulturen shqiptare .Por qe te ofendosh nje komb te gjithe nuk eshte normale o turgofag.Megjithate ti ofendon veten tende po te ngelur do nje cik gjak shqiptari, por se je traverstito ne grek me mir shkruaj greqishte dhe mos na ruaj trapin me ato qe shkruan, dhe fillo vrit mendjen per punet e greqis
O ali pashe lexo te lutem librin “MBISHKRIME TE KISHAVE NE SHQIPERI” te Theofan Popes (botim i Akademia e shkencave e Shqiperise, instituti i historise), ku gjenden te analizuara dhe te perkthyera nga Greqishtja 928 mbishkrime qe jane ruajtur deri me sote. Atje do te lexoshe shume mbishkrime historike, p.sh. luften e ALI PASHES pur islamizimin e bregdetit deri ne Vlore, si u islamizua KUCI,BORSHI… Keto fakte historike frikesojne pasardhsit gjenetik dhe kulturor te Otomaneve prandaje nxitojne ti shkaterojne. Vadalizmat mbi kulturen BIZANTE vazdojne… Lexo per shkaterimin e Voskopojes (qendra Akademike e Ballkanit), shkaterimin SULIT (krenarine e Evropes)nga ALIU tende.,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,, “ALI PASHA TURP I KOMBIT”
Tepelena nuk eshte e Alipasas mer qafir,e nje satrapi killer ne duart e Sulltanit,nqs Tepelena do te ishte e dikujt,ky duhet te ishte vetem M.Baze.
Duke cilesuar nje komb,nuk eshte ofendim,eshte identitet,pse duhet te ndjehesh i ofenduar nqs je arab….!!!!!???
Ku eshte ndryshimi mes nje vendi arab dhe Shqiperise????
-Shqiperia eshte anetare e OBI[org.islam.botr]
-census[deklaruar nga vet ju] 83% muslims
-besimi fetar othoman
-muzik turkoarabe
-vrasje 24ore non stop,pa drite,pa uje,pa rruge,pa drejtesi,pa mjexi,pa…,pa…,pa… in finit.
Athere vec nje shteti arab,cfare tjeter jemi…..!!!!???
Kjo eshte e VERTETA!
O TemA! Po thuajeni ndonje fjale per ate shqiptarin me emer turk Kreshnik Spahiu, i cili i ankohet te tjere shqiptareve per emrat e tyre, dhe qe ka dite qe ndez shpirtrat e gjymtuar te shqiptareve injorante e musulmane kundra ortodokseve (dhe pse jo kundra katolikeve??? edhe Papa eshte gjerman dhe jo shkodran apo mirditor!!!)! Thuajeni ndonje fjale, dergojini ndonje mesazh, pyeteni sa e paguan turqit per te nxitur keto probleme inekzistente per shoqerine shqiptare reale por vetem ne mendjen e semure e te paguar te tipave si Spahiu!
SA KEQ, QE ONUFRI, NUK QELLOI TE ISHTE ITALIAN, SEPSE DO TE MBROHEJ ME PO AQ FANATIZEM SI VEPRAT E MIKELANXHELOS, E XHOTOS, TICIANIT, TINTORETOS APO RAFAELIT DHE LEONARDOS. MJERISHT ONUFRI PATI FATIN E KEQ TE ISHTE SHQIPTAR, QE DO TE THOTE QE EDHE PSE VEPRAT E TIJ JANE UNIKE PER NGA LLOJI I TYRE, SERISH ATO PERDHOSEN , SHKATERROHEN, A THUA SE NUK KANE EKZISTUAR ASNJEHERE. ME VJEN VERTET SHUME KEQ, NUK KA NEVOJE QE NJE NJERI TE VRASE DIREKT NJE TJETER, MJAFTON QE TI SHKATERROJE ATIJ VEPRAT QE KY I FUNDIT KA LENE, DHE VERTET NE PO E VRASIM ONUFRIN PO E FSHIJME EMRIN E TIJ NGA FAQJA E DHEUT, DHE NE NUK BEJME DOT ASGJE.
Pati fatin te jete ORTODOKS thuaj. Sepse 80% e ikonave jane bere nga te tjere ikonografe te huaj dhe prape jane shkateruar. C’fare ka ngel nga turqizmi dhe komunizmi po vazhdon te shkaterohet nga kanibalet fanatik, surat’turte injorant.
ky akt barbar qe synon te humbij gjurmet e trashegimise fetare te vendit tone ,frymezohet nga forcat politike qe kane kohe qe flasin kunder Ortodoksizmit.Sala e futi shqiperine ne vendet islamike(bota e pa zhvilluar),per Kreshnikun Shqiperia ka probleme shume te medha u mor me Ortodoksine.
Pse nuk dalin te flasin per religjonet myslymane qe te shurdhojne me PALLJET neper zhamira ne gjuhe te huaj. Te vjen keq kur degjon keta njeres dhe aq me teper te rinj qe kane bere shkollen ne vendet islamike pershendetjet i bejne ne gjuhen islame,grate e tyre i kane mbuluar me perce.
Kane sjelle frymen e djallit .
Ortodokset jane me kulture kure nuk i jane kundervene myslymaneve ,i kane shok e miq ,kane bere krushqi,eshte fe tolerante.
Mos u zgjasni kot me fjale , forumi per trashegimi le te depozitoje nje kallzim penal per drejtorin qe administron keto monumente. ( Jo ai qe foli por tjetri ne krah). Se ne kete rast kemi te bejme me shperdorim te paster detyre.
Sic thote LEDI, ne nje fare menyre Onufri eshte i pari dhe i fundit ne linje me Rilindjen Europiane tek ne persa i perket Artit. I fundit sepse fara e qelbur Turke vershoi dhe shkaterroi cdo gje per shekujt me pas. Dhe ne, qe te sigurohemi se kemi qene gjithmone keq edhe para ardhjes se Sulltanit, shkojme dhe prishim cdo gje historike. Neser do na dali Spahiu turk e do na thote qe pa Turqine do ishim sllavizuar, nje prralle hoxhallaresh kjo shume interesante (edhe pse ishte pjesa KRISTIANE qe e mbajti GJUHEN SHQIPE lart), dhe se qe te jesh Albanian duhet me qene patjeter Muslim.
Niveli I komenteve eshte per te ardhur keq . Vazhdojne tjerrin lesh dhe shajne njoni- tjetrin ndersa pergjegjesia nuk ka per te dale kurre per kete krim ndaj trashegimise . Edhe forumi protestom kot dhe jane shume larg ndermarjes se hapave konkrete.Disa shajne grekun , serbin nderkohe qe ju ka marre flake kesula dhe ju duket sikur mbi koke ju ndricon llamba . Ky popull do vetem Dru , K.r dhe perseri Dru.
Kreshnik Spahiu ne qofte se mbron megjithe mend identitetin Shqiptar duhet te protestoje para ministrise se kultures per shkaterimin e trashigimise kulturore te kombit tone. Pamvaresisht anes fetare ato piktura tregojne per nivelin kulturor te popullit Shqiptar ne trojet e tij. Edhe koloset e rilindjes Italiane zbukuronin kishat por lane pas kryevepra te paariteshme per brezat pasardhese. Edhe dicka tjeter..Ky zotenija pse nuk poteston per shitjen e hidrocentraleve pa asnje llogjike ekonomike kur dihet se bashke me to shiten basenet ujembledhese,nje pjese e mire e ujrave te lumenjve pra nje pjese e mire e teritorit Shqiptar?
Kjo eshte historia e nje jokombi si shqiptaret. Dhune, vandalism, shakterrim,vrasje, djegje, perdhunim, poshterim, zhdukje, lincim. Pse habiten lexuesit. Mos harroni se lideri i shqiptareve per 45 vjet nuk prishi xhamine ne qender te Tiranes ne nje kohe qe shkaterroi te gjithe kulturen religjoze kristiane Bizantine. Prandaj edhe jokmbi shqiptar shkelqen ne arritjet e tij.