Një audio e rrallë me zërin Fan Nolit u publikua dje për herë të parë, në A1Report.
Audio e rrallë u mundësua nga studiuesi dhe gazetari Ilir Ikonomi, i cili pohoi se e ka hasur rastësisht gjatë kërkimeve të tij studimore. Audio është në gjuhën angleze, ku vihet re cilësia e lartë e regjistrimit dhe ruajtja mjaft optimale.
Në të Fan Noli flet mbi letërsinë, frymëzimin si dhe jep këshilla se si duhet të shkruajë një shkrimtar, duke u bazuar sa më shumë në jetën reale dhe ngjarjet e jetuara.
“Disa prej jush duan të bëhen shkrimtarë dhe për këtë dua t’ju jap disa këshilla se si të bëheni shkrimtarë të mirë. Këshilla më e mirë që mund t’ju jap është kjo: përpiquni të shkruani për diçka që e keni provuar vetë”, thotë Noli, ndërsa vijon pak më tej: ”Në fakt, librat më të mirë e më të lexuar janë pak a shumë librat autobiografikë”
Noli merr si shembull Servantesin dhe veprën e tij, nga veprat e para të cilat thuajse nuk ia njeh askush e deri tek Don Kishoti, që e bëri të famshëm në gjithë botën.
“Shembulli më i mirë është Servantesi. Ai e shpenzoi pjesën më të madhe të jetës duke shkuar sonete e pjesë teatrore, të cilat nuk i lexonte askush e që mezi gjendeshin edhe në libraritë spanjolle.Pastaj, periudhën e fundit të jetës, kur ishte në burg e kur nuk dinte se me ç’të merrej, shkroi Don Kishotin, me të cilin u bë menjëherë i shquar. Njerëzit nisën të kërkonin një vëllim tjetër, një libër tjetër të Don Kishotit, donin që ai ta vazhdonte historinë, ndërsa kritikët nuk arrijnë të bien dakord lidhur me atë se cili nga të dy librat është më i bukur. Sepse që të dy janë të shkëlqyer….”
Në këtë moment, audio ndërpritet, por siç mësojmë nga studiuesi Ikonomi, Noli vijon të flasë edhe më tej mbi letërsinë, të shkruarit dhe eksperiencat e tij letrare.
Sipas studiuesit Ilir Ikonomi, kjo audio e sapopublikuar është një ekstrakt nga një regjistrim 10 minutësh, të cilin ai e ka zbuluar gjatë kërkimeve të tij në bibliotekën e Fan Nolit në Boston.
Audio mendohet se është regjistruar në vitin 1960-1962, kohë kur Fan Noli ka qenë mjaft i angazhuar në takime të ndryshme, sidomos me shoqërinë “Vatra
Kjo audio ka vite që është në duart e çdo studiuesi apo të pasionuari pas Nolit, secili hidhet e thotë se e zbuloi ai!
Te presim mos zbulon edhe Lefteria e KQZ ndonje kasete tjeter…
Ne nje transoqeanik, qe udhetonte per ne Nju-Jork, ndodheshin shume burra shteti nga Europa, midis tyre ndodhej edhe Fan Stilian Noli, i cili ishte i vetmi autoritet qe komunikonte me keta politikane ne gjuhen e tyre amtare, kur keta bisedonin vetem ne anglisht dhe frengjisht me njeri tjetrin.
I madhi Noli dinte 15-gjuhe te huaja, te mbrojtura me diplome dhe kur mendon se shqiptaret zbuan nje njeri kaq te madh dhe lane ne fron nje anadollak si Ahmet Bej Zoglli, me duhet te them se ne edhe kaq sa kemi arritur, e kemi te tepert, se ne si popull, me karakterin tone anadollak, smeritonim me shume.
Ka edhe sot Burra te shquar, qe per shkak te politikes, jane lene te menjanuar dhe vetem mbas vdekjes se tyre dhe daljes ne drite te punes se tyre shqiptaret do te marrin vesh, se i kemi patur keta Burra te mencur midis nesh dhe si kemi njohur, por injoruar per shkak te politikaneve plehra qe na kane udhehequr.
Bota e mencur demokratike, burrat e mencur i peshon me flori, kurse ne i perdhosim sipas midese te diktatorit te rradhes qe eshte ne fuqi.
Druaj qe ai qe ka shkruar kete koment,te jete Horri i zakonshen i Bulevardit qe shkruan ketu te Tema!!
Nese eshte shkruar nga ai,ose ka qene nen efektin e ndonje ‘pije’ te re(zbuluar se fundmi),ose ka shkelur…!
Sidoqofte,kete koment une e nenshkruaj germe per germe.
Askushi nuk ka rendesi se cfare beson ti, rendesi per mua ka qe gjithmone kam besuar tek njerez me vlera, jam ai qe gjithkujt i kam dhene ate qe meriton, jam ai qe edhe Enver Hoxhen, e kam denuar ketu si shume te tjere, si nje diktator gjakatar, por jam po ai qe i kam njohur disa vlera qe i beri per mire ketij populli dhe zhdukja e analfabetizmit ishte nje nga vlerat qe ai beri ne dobi te ketij populli, se edhe fjalia munumentale e Faik Konices se: Armiku i shqiptareve kane qene vete shqiptaret, ka ardhur si pasoje e analfabetizmit te mbi 90% e popullsise ne Shqiperi.
Ty te duket e cuditshme, qe si une kam shkruar per Fan Nolin, keshtu qe edhe ty te pelqen, po, por kur shkruaj per talibanet e Saliut, kam tjeter gjykim se ajo pjese talebane, nuk e njohin llogjiken, por njohin hakerrimin, qe te kuptojne.
Prandaj mos u habit, me ke ketu si Horri i Bulevardit pa thonjeza edhe pak kohe, deri sa ta shof renien perfundimtare te familjes Berisha, pastaj ndoshta do te dal si njeri nga ata qe benin xhiron e pernatshme ne ate bulevard, pa shkelur kurre ne trotuarin para ish KQPPSH-se.
Nje “sygjerim” i vogel : Nolin nuk e zbuan shqiptaret,por ushtrite serbe dhe vrangeliste me ne krye Amut Zogun!
Noli figure e nderuar kombit shqiptar ,patriot ,jo tradhetar si esat pasha ,amut zogolli ,salehu dhe lulushi.
F.Noli ai, qe luftonte ferrin e terrin ne Shqipri, njeri qe Shqiprin e kishte ne shpirt dhe me ate shpirt te paster pej shqiptari, luftoj me gjith qenjen e tij, qe Shqiprin e populline saje ta nxjerr nga ajo errsir e tmershme e asaj kohe, ne krye me kralin(mbretin) Zoge serbofilit,dhe te turkofili E.Pasha.
Noli njeriu me i madh i kombit tone.Ai eshte krenaria e shqipetareve kudo ne bote.Rrezimi i Nolit dhe zevendesimi i tij me nje anadollak si zogu ishte mallkimi me i madh i kombit tone.Mos te harrojme se zogu erdhi ne pushtet me ndihmen e serbeve dhe ruseve te bardh Vrangjelist.
Kryeminister me ato permasa dhe kulture si Noli e kishin zili gjithe kombet e tjera ne Europ.
kane dal sot disa sharlatan qe duan ta perdhosin ose ta harrojne figuren e ndritur te Nolit te Madh,por jane shume te vegjel,jane picirruk para kesaj figure te ndritur te kombit tone.
Noli po te kishte qendruar ne qeveri ne ate koh mos te ishte rrezuar nga zogoll qelbaniku Shqiperia nuk do ishte keshtu sic esht tani.Edhe ky mut berisha ka te njeit mengje me zogollin vec se do qe te behet edhe ky trap mbret.
MIre e keni ju te gjithe, por monumenti iu be Zogut dhe jo Nolit.
Ironi eee… dhe pas gjysem shekulli me nje mentalitet te tille prej budallai jemi..ndaj nuk habitem qe shume njerez te mire dhe inteligjente prape ikin nga marrezia e lukunise se lapanjozeve dhe te palyreve.
Kjo ndodh se kreret e sotem politike qe kane drejtuar vendin,kane qene dhe mbeten ushtare te disiplinuar te Beogradit dhe gjeneral Janullatosit.
Joli i cili ne fund ishte me mbretin kunder komunizmit e kunder Enver hoxhes’po iliri prêt akoma deri te zbulojezerin e tij gjate takimet me mbretin?
Te me thote dikush se ka pasur nji kristian nder shekuj jo patriot dhe tradhetare ?
Te gjithe tradhetaret nder shekuj duke filluar nga nipi i te madhit Gjergh Kastrioti (Hamzati)e deri tek burri i madh sali shkerdhat berisha,,!Kjo gje nuk eshte ironi e fatit ,por ndodhi e paster e padiskutueshme megjithe dhimbjen qe u shkakton atyre qe u congoja uje per nji cik islamizem!Une personalisht prandaj e luftoj kete kolere qe ka mberthyer komlet kombin tone ,dikur aq shume te paster !
Napoleon Zerva, Gjon Markagjoni, Kico Zografi, Spiromilo… se keta me kujtohen tani, kane qene shqiptare te krishtere.
Suliotet kane qene shqiptare te kulluar, por i helenizoi kisha ortodokse greke.
Shqiptaret ortodokse te Maqedonise i sllavizoi kisha ortodokse serbe.
Mos harro [email protected] qe kombi i sotem shqiptar i ka rezistuar asimilimit dhe madje edhe copetimit pikerisht ne ato troje ku ka patur shumice muslimane te popullsise.
Ervin ,te gjithe ata qe citove ne komentin tend ,nuk u asimiluan ashtu sic shkruan ti ,por u debuan me pushke ,u urryen ,u ofenduan ,dhe u detyruan per te mbijetuar te ktheheshin ne qytetare te vendeve te tjera ,sepse myslimanet shqiptare u vune pushken,sa per informacion ajo pjese qe e popullesise muslimane shqiptare qe simbas teje nuk u asimilua ne 1908 50 % e tyre deklaroheshin turq ,kuptove daku
Dakord me ty,z.Detar,por problemi nuk duhet veshtruar me syrin e besimtarit,por me syrin e poetit rilindas shkodran:”Feja e shqiptarit asht shqiptaria”.Kjo do t`i afronte,bashkonte e fuqizonte shqiptaret,perballe fqinjeve ,edhe sot po aq dashakeq sa kane qene dhe shekuj me pare.
O Detar,mos i ngaterro gjerat me fene.Budallalleku,injoranca dhe tradhetia nuk njeh fe.Kurva shkodrane Jozefine eshte katolike,Fatos Nano(qe dhe ai eshte nje nga shkaterruesit e ketij vendi)ishte i krishter,etj etj.Nuk ka te beje feja fare o mik,prandaj mos i ngaterro gjerat.
MOJSI GOLEMI veq pak u kan tradhtar.
Me gishta i kemi atdhetaret se tradhetaret i kemi aq te shumte sa te gjithe ne te japim emra, perseri do te harrojme ndonje.
Horri bulevardit i ka fjalet e verteta,qe zen vend,peshojne si argumente.Te nderosh nje njeri si ahmet zogu qe gjithe ato te kqija i beri vendit,dhe ato pasoja i vuajm si popull akoma dhe sot,kjo eshte qmenduri,zogu jo qe iku dhe la atedheun nen meshir te fashisteve,apo ajo marreveshja me karagjogjet sllav,por punoi fort per ta dobesuar frontin kombetar qe benin lufte,kunder hordhive greko sllave,komitetin per qlirimin e kosoves,te gjitha ata burra te mdhej siq ishin bajram curri isa boletini ,hasan prishtina,bile po thon tash se edhe ne vrasjen e azem bejtes ka gisht zogu ,pra te gjithe ata burra i luftoi i eleminoi,dhe sot ti ngritet nje permendore nga keto gjeneratat e sotme kjo eshte per te kapur koken e drejte ne deti per tu mbytur,Fan noli ky njeri vigan ka lindur ne kohe te gabuar po te ishte sot gjalle ai ,shum anadollak edhe sotnuk do ta kuptonin zotesin dhe intelegjecen qe ka pasur noli,pra noli per mua mbetet nder burrat mete mdhej te kombit shqipetar.
Keto i quaj sihariqe te bukura. Besoj se duhet te behet prone e Arkivit Qendror. Jane gjera te rralla per njerez te medhenj te kombit. Mos harrojme qe ishte Kryeministri me i kulturuar i Ballkanit e me gjere. Ishte njohes i 13 gjuheve te huaja. Madje nje here duke udhetuar per ne Amerike, i shruan Thimi Mitkos: “Rrija ulur ne nje vend te anies e lexoja, por filluan te me tallnin qe nuk “shijoja” jeten si ata. Ishin nga vende te nddryshme. Ata pyesnin e tallnin ne gjuhen e tyre e une u pergjigjesha ne gjuhen e tyre. Vetem atehere krijuan respekt e me lan te qete!”. Ja ky ishte Fan Noli.