DOSSIER/ Kujdes, mos më bëhesh pre e marrëzisë në Shqipëri!

Cili ishte gjermani, që qeverisi për pak kohë Shqipërinë? Porosia, që i dha perandori Wilhelm II nipit të vet, princ Vidit, kur në 1914 u nis drejt Shqipërisë.

Nga Marc von Lüpke-Schwarz, Deutsche Welle

Fisniku gjerman, Wilhelm zu Wied (princ Vidi), u bë monarku i parë i Shqipërisë, ndonëse regjenca e tij zgjati vetëm gjashtë muaj.

Deri në shpërthimin e Luftës së Parë Botërore, Shqipëria ishte si një plaçkë në duart e politikës europiane.

Në shkurtin e ftohtë të vitit 1914, qyteti i vogël gjerman Neuwied priti vizitorë të pazakontë.

Me nderime të mëdha qyteti u uroi mirëseardhjen të deleguarve nga Shqipëria e largët.

Përfaqësues të të gjitha fiseve shqiptare udhëtuan në qytetin anës Rinit, për të takuar të kështjellën e rezidencës të riun Wilhelm zu Wied.

Ky gjerman 37- vjeçar, një pinjoll i një fisi të vjetër e të nderuar, do të ishte princi i ri i Shqipërisë.

Me përulësi kryetari i delegacionit iu lut atij të pranojë fronin.

“Unë pranoj!”, duhet të jetë përgjigjur plot mirësjellje Wilhelm-i.

Shqipëria kësisoj kishte një princ gjerman.

Megjithatë Wilhelm Friedrich Heinrich- Princ i Wied-it, siç quhej ai, nuk pati ndonjë kënaqësi me principatën e tij të re.  Shqipëria ishte e varfër, e përçarë mjerueshëm dhe e kthyer thuajse si në një plaçkë loje në duart e vendeve fqinje.

Një pazar diplomatik

Nëntorin e vitit 1912, shqiptarët shpallën pavarësinë nga Perandoria Osmane.

Ballkani në këtë kohë ishte si një fuçi baruti.

Pothuajse të gjitha shtetet ngrinin pretendime territoriale ndaj fqinjëve. Kryesisht pretendimet ndaj Shqipërisë së sapo krijuar ndezën konflikte.

Serbia synonte daljen në det, nga këndvështrimi i saj Shqipëria bëhej pengesë për këtë.

Rusia mbështeste Serbinë, Austro-Hungaria nga ana e saj donte ta pengonte depërtimin e Serbisë.

Në veri të Shqipërisë qëndronin trupat malazeze dhe në jug ushtarët grekë.

Gjashtë fuqitë e mëdha evropiane- Britania e Madhe, Franca, Gjermania, Austro-Hungaria, Italia dhe Rusia e morën shtetin e ri nën mbrojtjen e tyre, por pa qenë vetë në unanimitet, se cilët do të ishin kufijtë e këtij shteti.

Ndaj duhej një princ shqiptar për të vendosur rendin, për këtë ranë shumë shpejt dakord fuqitë e mëdha.

Por përzgjedhja e kandidatëve rezultoi e vështirë.

Në asnjë mënyrë nuk duhej të ishte një shqiptar, sepse asnjë prej fiseve nuk do ta pranonte princin nga radhët e një fisi tjetër.

Po ashtu përjashtohej që princi të ishte një mysliman, një katolik apo një ortodoks, sepse secili nga grupet fetare do të ndihej i anashkaluar.

Një kandidat nga një shtet, që kishte pretendimet e veta ndaj Shqipërisë, ishte gjithashtu i pamundur, pra princi s’mund të ishte p.sh. as rus, as serb, as austriak dhe as grek.

Propozimi i hallës

Propozimi me zgjidhjen, që i çliroi të tërë, erdhi nga Rumania. Mbretëresha e atjeshme propozoi nipin e saj: Wilhelm zu Wied. Një përzgjedhje perfekte kjo nga jashtë: Wilhelm ishte protestant dhe Gjermania nuk kishte interesa ndaj Shqipërisë.

Në mars të 1914-ës, princi i ri mbërriti më në fund në mbretërinë e vet, i shoqëruar nga anijet luftarake austriake, britanike, italiane dhe franceze.

Kushdo duhej ta kishte të qartë se pas Wied-it qëndronte pushteti i fuqive të mëdha europiane.

Wied-i zbarkoi në portin e Durrësit, ku u prit plot entuziazëm. Ndoshta në këto momente princit të ri të Shqipërisë i kishin mbetur vath në vesh fjalët paralajmëruese të xhaxhait të tij të madh.

Perandori Wilhelm II i kishte thënë atij: “Kujdes mos më bëhesh pre e marrëzisë në Shqipëri!”

E megjithatë Wilhelm-i u zhyt në këtë vorbull.

Në Durrës monarku e kishte rezidencën në një ish-kazermë osmane, ku banonte me gruan dhe fëmijët.

Pushteti i tij nuk i kalonte kufijtë e qytetit.

Në mbarë Shqipërinë marshonin trupa të huaja, që i bënin pjesë të tëra të vendit të pasigurta.

Përveç kësaj s’kishte asgjë me çfarë Wilhelm-i mund të qeveriste: as administratë e pothuajse asnjë mundësi komunikacioni rrugor.

“Gjithçka i duhej një shteti, duhej krijuar nga zeroja”, do të ankohej më vonë princi.

Kësaj i shtohej edhe fakti se Wilhelm-i ishte oficer dhe nuk kish mësuar asnjëherë se si qeveriset një vend.

Shoqëria shqiptare ishte e përçarë thellë mes të krishterëve dhe myslimanëve, mes veriut e jugut si dhe mes fiseve.

Mbreti pa vend

Kryengritjet shumë shpejt e tronditën vendin dhe Fuqitë e Mëdha nuk iu përmbajtën premtimit për një mbështetje të fuqishme, që i kishin dhënë princit.

Kur në qershor të vitit 1914 në Sarajevë u vranë trashëgimtari austro-hungarez i fronit dhe gruaja e tij, nisi fillimi i fundit, jo vetëm për Wied-in dhe jo vetëm për Ballkanin.

Në gusht shpërtheu Lufta e Parë Botërore.

Fuqitë e mëdha filluan të ushtronin presion ndaj princit shqiptar. Austriakët donin që ai të sulmonte serbët në armiqësi me Austro-Hungarinë, italianët donin të aneksonin bregdetin shqiptar.

E kjo në një kohë që fuqitë europiane kishin rënë dakord për neutralitetin shqiptar.

Wied për muaj të tërë mbeti i rrethuar në Durrës nga kryengritësit shqiptarë.

Nën breshërinë e lamtumirës, më 3 shtator 1914 Wilhelm zu Wied u largua nga Shqipëria me një anije luftarake italiane, i veshur me uniformë parade.

“Po largohem që të mpreh shpatën për Gjermaninë,” deklaroi ai.  Shqipëria u zhyt në kaos dhe ushtritë greke, italiane, bullgare, austriake, serbe, malazeze dhe franceze pushtuan vendin. Mijëra shqiptarë humbën jetën.

Wilhelm zu Wied luftoi në Luftën e Parë Botërore dhe më pas vajtoi për fronin e tij.

Ai nuk arriti ta qeverisë Shqipërinë as për 200 ditë.

VENDIM “Për shpalljen për shitjen në ankand të sendeve të paluajtëshme”

18:53 Dossier

“Britania, kombi që u është gjendur pranë në ditë të vështira shqiptarëve”

15:18 Dossier

Si mund të studiojnë shqiptarët në CATS College dhe Anglia Ruskin University në Cambridge?

21:57 Dossier

Majko: Mehmet Shehu pati fat të njëjtë si Qemal Stafa dhe Nako Spiro

12:22 Dossier

Kolegjet në Londër, Cambridge dhe Canterbury ofrojnë bursa për vitin 2013

20:29 Dossier

Një takim me mjeshtrin Agron Çobani

18:56 Dossier

Aleksandër Meksi boton albumin "100 Vjet Pavarësi Kombëtare"

19:44 Dossier

Flet Chris Broadhurst: CATS Colleges, një mundësi për nxënësit shqiptarë

17:20 Dossier

Debati mbi numrin e dëshmorëve është spekulativ

18:04 Dossier

Autostrada – miti i rremë i Hitlerit

19:27 Dossier