Te fundit
Diktatori i gegëve
21 Mars 2014, 21:14Blog
TEMA
Nga Blerina Rogova – Gaxha
Shqipja nuk është gjuhë që Zoti e ka përdorur për një diktator, për një imam a për një klerik, për një kryetar a për një kryeministër, megjithatë të gjithë këta individë tash e tutje do të “shndërrohen” në institucion, emri i tyre do të nisë me shkronjë të madhe.
Gjuha, thonë, është palca dhe kurrizi i një kombi. Shqipja, thonë të jetë gjuhë e lashtë. Dhe ndonëse në shqipe Zoti nuk ka urdhëruar të shkruhet asnjë fjalë e shenjtë, ajo për gjithë shqiptarët është gjuhë e Zotit.
Gjuha flet për kapacitetin njerëzor që arrin të përdorë një sistem kompleks komunikimi. Po kaq komplekse është dhe vetë shqipja dhe dialektet e saj. Por po kaq komplekse duket të jenë edhe intervenimet në të.
Gegënishtja ka fjalë të shumta, tmerrësisht të bukura, për të cilat dyert e standardit gjuhësor nuk u hapën asnjëherë që nga koha kur ato u mbyllën nga një ose shumë diktatorë më të vegjël. A janë edhe akademikët e gjuhëtarët e rinj po aq “pleq” dhe po aq të ngurtë sa “gjenerata” e të vjetërve që të mos kenë “këllqe” dhe të mos e çojnë përpara pasurimin e leksikut të shqipes me leksikun e gegërishtes? Dinamikat e zhvillimit të gjuhës e kërkojnë këtë, në mos asgjë tjetër. Dinamikat dhe përdorimi nga njerëz që e flasin gegënishten e kërkojnë patjetër, dhe gjithnjë e kanë kërkuar.
Gegënishtja nuk është gjuhë rrugaçësh. Një shqipe e legjendave, e arbëreshëve, e katragjyshërve dhe e gjyshërve tanë. A janë folësit e gegërishtes kontaminuesit e shqipes standarde? A mund dhe a duhet ta imagjinojmë gjithë këtë, apo vetëm ta pranojmë se ne jemi ndryshe, dhe se për gjuhën me të cilën marrin frymë nuk ka vend… e të vazhdojmë ta përkthejmë në gjuhën standarde, sepse edhe pse gegët janë të shkelur dhe nuk kanë më asnjë gjasë “ta hanë” tjetrin, prapë, sa herë flasin dhe kërkojnë, quhen të këqij.
Një gjeneratë e tërë është rritur tashmë qëkur ka rënë muri i diktatorit, dhe qëkur muri ndarës i gjuhës ka kolapsuar, dhe shkencëtarët e gjuhës kanë pasur kohën e mjaftueshme që edhe të koten, e edhe të punojnë. Por shpesh duket se nostalgjia për të ka mbetur në rrëfimet e gjyshërve dhe në letrat e vjetra. Gjuhëtarët, ndërkaq, kanë vënë hije në kujtimin për të. Dhe të flasësh për gegënishten është sikur të flasësh për dreqin.
Një tabelë e thjeshtë krahasimi mes fjalëve të standardit, variantit toskë dhe gegënishtes, flet vetë. Por shqipja e pandershme e diktatorit të gjuhës e ka vrarë. Ajo është quajtur një gjuhë e pandershme dhe fjalët që perla i ka, standardi nuk i do, se janë të “pandershme”.
A ishte viti 1968 vula mbi arkivolin e saj? Debatet dhe diskutimet janë të shumta edhe sot. Dhe ajo është e gjallë dhe rron, në palcën e sa milionë shqiptarëve, vetëm se rron ilegalisht. Thonë se Tirana, Prishtina e Shkodra janë përkrahësit e gegënishtes, dhe këta kryesisht letrarë, dhe sërish po, përjashtuar Tiranën.
Poeti persian thotë “Heshtja është gjuhë e Zotit, çdo gjë tjetër është përkthim”. Dhe meqë ne nuk jemi zotër, dhe s’kemi asnjë arsye të heshtim, por që standardi i sotëm nuk po ngjet në një pjesë ta madhe të kombit, atëherë gjuha dhe standardi i saj e kërkon një shpëtim. E kërkon një shpëtim që të mos stërkeqet akoma më shumë. Që të paktën përfaqësimi i dy dialekteve të mëdha të saj të jetë i barabartë, kjo edhe sa për të mos rezultuar qesharakë te një numër jo i vogël i gegëve veriorë kur flasin në standardin e sotëm.
Standardi i sotëm është i sëmurë, sepse nuk përfaqëson gjysmën e kombit, prandaj ekspertë të ndryshëm të akademive ose të komisioneve gjuhësore, duhet të pushojnë të tallen me nismat e tyre për “gjoja” korrigjimin e standardit, me disa fjalë e trajta që janë vetëm një promil i “disharmonisë” gjuhësore shqiptare në tokat ku flitet shqip!
Koncepti i shpëtimit të standardit, nuk është as teorik e as filozofik, por konkret dhe shumë i prekshëm. Kundërshtimi i korrigjimit të këtij standardi, ka vite që është reflektuar për keq në të folmen e pjesës shqiptare që nuk ka bazë gjuhe variantin toskë.
Prandaj dhe qasja që aktualisht i bëhet nevojës së rishikimit të standardit të shqipes, është joserioze dhe qesharake madje, mu si në kohën e diktatorit të madh, i cili variantin e gegërishtes letrare e kishte shndërruar në një variant rrugaçësh, e që me pak përjashtime, po vazhdon të cilësohet i tillë edhe sot. Por, gjuha është dekadente, siç shoqëritë janë dekadente, thonë, dhe në këtë gjithçka mund të ndodhë! Kushedi!
46 komente në “Diktatori i gegëve”
Lini një Përgjigje
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
blerina moj vajze , beni nje gjuhe tuajen po mos e quani shqip. vetem shqip nuk mund te jete ajo gjuha juaj. do na duhet ti perkthejme lbrat e gazetat tuaja. paaftesia per ta mesuar kete gjuhe kaq te embel e te lakushme tregon kapacitetin tuaj te ulet kulturor e intelektual. po ti moj gege e bjeshkeve ke pare ndonje vend te europes ku krahinat ngrihen e propozojne sa here u teket te ndryshojne gjuhen zyrtare. po flet per gjuhen e katragjysheve. po duhet te jesh fare naive per te mos kuptuar thelbin. as italishtja e as greqishtja, as gjermanishtja e as frengjishtja nuk fliteshin keshtu 2 apo 300 vjet me pare. ju problemin e keni me veten. ne kete gjuhe kemi dhe e kemi te mire. po s’ju pelqeu adoptoni alfabetin arab per ta patur me te thjesht komunikimin mes jush. me kot qenkan munduar rilindasit e medhenj per tju bere me gjuhe. nje popull qe s’respekton gjuhen e tij nuk meriton te kete nje identitet. ne nuk hyme ne fiset tribale te arabise apo afrikes. ne jemi popull qe jeton ne mes europes e qe aspiron integrimin. dialektet jane pasuri , po kurrsesi te behen pjese e gjuhes standarte. nese kjo ndodh. nuk do kete njeri qe mund te ndertoje nje sintakse apo gramatike te gjuhes shqipe. edhe nje gje per ju dhe ca pseudo akademike, i keni hyre nje udhe pa krye. kjo tregon se sa ndikon te ju geget ndjenja e superioritetit ne kete rast gjuha gege. po ne te njejten kohe nxjerr ne pah disa aspekte te mos respektimit te shtetit. pra çdo njeri te beje ate qe i vjen ne mendje. shpresoj shume qe kjo ide e çmendur te mos kaloje pa demaskimin e atyre qe terthorazi perpiqen te zhbejne edhe ate qe na lidh me shume . gjuhen e perbashket .
Idene e gjuhes standarte e ka hedhur i pari Konica –Dhe Konica thoshte se si gjuhe baze duhet marre gjuha e Elbasanit qe eshte gjuhe e Shqiperise se mesme me shume , por ka edhe elemente te gjuhes se veriut
Dhe Enveri kur erdhi e pranoi kete varjant te Konices, por jo se ishte kunder gjuhes se veriut , sepse Enveri vet ishte me origjine nga veriu , dhe familja e Enverit ishte e vajtur ne Gjirkaster para 200 vjetesh
Enveri kur vajti ne Gjirokaster e kishte mbiemrin Kola, pastaj ne Gjirokaster u be Hoxhe katragjyshi dhe e beri mbiemrin Hoxha –
-Porse me mbiemrin Kola qe ka pas familja e Enverit tregon se ka qene familje katolike
dhe ka mundesi te kete qene nga Resheni, ose nga Tropoja …
Ndersa GJuha u vendos sipas idese se Konices, porse gjuhetaret e asaj kohe u mblodhen , diksutuan dhe vendosen qe te perdorej dialekti i Elbasanit si Baze per gjuhen standarte shqipe
Nje gje duhet te dije zonja qe ka bere shkrimin , ata gjuhetare shqitpare te Kohes se Enverit qe vendosen kete gjuhe standarte i respektonte gjithe bota moderne e Europes Perendimore
dhe ishin ata
qe e mbrojten ne menyre shkencore gjuhen shqipe perballe akademikeve armiqesore greke e serbe dhe e vendosen gjuhen tone ne panteonin e gjuheve europiane si gjuhe baze e gjuheve europiane ….
Gabime edhe mund te jene bere, sepse vetem zoti nuk gabon , porse koha do na ndihmoje qe ruges te korigjohemi,
porse gjuha standarte nuk duhet ndryshuar tani, sepse shkateron unitetin e kombit …..
.Ndaj tani duhet te gjithe ,edhe ne trojet etnike te mesojne gjuhen standarte shqipe
..ne menyre qe te risim unitetin e kombit tone perballe propagandes armqisore te fqinjeve qe kerkojne te na percajne
Ti i nderuar nuk e din gjuhen shqipe. Nje pasuri e vertete frazeologjike nuk gjindet ne ‘standard’. Me shume se gjysma e fjaleve gjithashtu kane mbetur jashte. Cili komb e ka kete luks qe te gjymtoje gjuhen e vete. Nese ty gjuha e Fishtes, Koliqit, Mjedes nuk te duket shqip , ky eshte peoblem i yti. Po kjo eshte shqip per me shume se gjysmen e kombit. Ish kasabaja otomane Tirana nuk mund te pretendoje monopolin mbi gjuhen shqipe. Gjuha eshte e te gjitheve.
O Ton,qe mbase kerkon te behesh kiloTon.Shko meso ne ciklin e larte te 9-vjeçares se standarti nuk eshte fjalori me 60.000 apo 600.000 fjale.
Si JUGOR qe jam dhe qe Njoh edhe GEGERISHTEN, Realisht mendoj se Gjuha Jone Standarte duhet te PASUROHET edhe me shume me Gegerishten, sot jeta ne Shqipri po e PERCAKTON GEGERISHTEN ne Nivelin e Toskerishte ne mos edhe me larte. Mendoj qe duhet te jete me e Drejte pasqyrimi edhe ne LITERATUR dhe ne STANDART me Gegerisht 1lloj si ne jeten e perditeshme. AKADEMIKET duhet te Zgjohen dhe te shohin Drejt e Qarte Realitetin.
Edhe une mendoj si Ju.
te njejten gje mendoj dhe une…mendoj qe gegnishtja eshte teper e pasur ne forma e fjale..eshte nje thesar…e adhuroj dhe mendoj se do te ishte zgjuarsi nese do ta pasuronim standartin duke u mbeshtetur tek ajo…mos harrojme qe ne gegnisht flasin me teper se dy te tretat e shqiptareve..vete jam nga shq.e mesme dhe ndjej me shume afersi me dialektet veriore…
O zot kur cdo i cemendur dhe i pa ditur flet me “kompetenc” si ekspert i gjuhesise.
Dicka qe popujt e tjere tashe me shekuj e kane miratuar dhe aplikuar dhe nuk asnje problem.
Kjo “albanologe” qenka vet djalli i ndarjes kinse qenka rezikuar nje dialekt.
Po kjo tere dite e flete gjuhen rruges.Cka di kjo per gjuhen standarde kur ne shkrimet e saja punojne me ore te tera lektoret e gazetes ku punon.
E çuditeshme:shume toske si puna jote o “prishtinasi” qe te imponojne mendimin e tyre,ne rrjetet sociale,na paraqiten me “identitet” verior, gege!!!
Shqip,
gjuha e “saj” dialektore eshte me shume se gjysma e kombit.Keshtu qe ti ja fut kot.
Nese nuk je I shkolluar per kete ,mos fol.
Gabimi I Blerines eshte qe konceptin cilesor,e kthen ne concept sasior.Ne asnje gjuhe ,GJLK nuk niset nga sasia e folesve.
Merret tradita,shumica apo majat e letersise, dhe futen elemente rinovues apo qe e bejne gjhen me te zhdervjellet.
Ajo qe duhet diskutuar seriozisht eshte psakajorja e shqipes.
A duhet futur ajo ne norme!
Ky eshte nje lememnt madhor qe ha diskutime.Dhe ketu ti Blerina duhet te jepje nje mendim nese do te mundeshe.Kalimi I GJLK nga nje dialekt ne tjetrin eshte shume me I komplikuar dhe me shume argumente per nje shkrim njefaqesh!
Per ju dy zoterinj qe komentuat me siper:a mund te me thoni se pse deri ne vitin 1952 askush nuk e perbuzte gegnishten dhe deri atehere te gjitha dokumentet shteterore shkruheshin ne dialektin gege,apo do na thoni qe enver palla hoxha ishte me gjuhetar se Fishta dhe Mjeda.
Blerina! Une te pergezoje per mendimin qe ke dhe e deklaron hapur pa ndrojtje.vajza ime ka mbaruar universitetin per mesuese e gjuhes angleze dhe masterin e ka mbaruar shkelqyeshem,ka bere studime per gjuhen tone,qe do te botohen,psh:si ndryshon kuptimi i kur njehere eshte “l” dhe heren tjeter “LL”psh. pule-pulle etj…. Me beso disa fjale qe edhe pse fliten nga me shume se 3 miljon shqiptare fjalori standart shqiptar nuk i permbante.mendo pastaj se cfare fjalori kemi ne.Me vjen keq ta them por tek ne ne Shoiperi vendos joaresyeja llogjike por drejtuesit e shtetit.ska ku vete me keq.
po mire, po Kina qe ka me mijra dialekte cfare te bej? te ndahet ne mijra pjese? Nuk e kupton ti moj zonje se gjuha e njejte eshte ajo qe i bashkon shqiptaret? dhe nqs fillojme te kerkojme te gjithe dialektet qe flasim atehere i bie qe dhe geget dhe tosket ne mes te tyre te ndahen si psh: Vlora me Korcen kane dialekte te ndryshem keshtu qe dhe toskeria duhet te ndahet. Ja ta nisim nga Jugu qe mos te thuash pastaj qe i mbajme me hater keta tosket e ” ndyre”.
1- Saranda+ Gjirokastra te kene nje abetare te re me dialektin e tyre se jan pothuajse te njejte.
2- Korca+ Pogradeci+ Devolli abetaren e tyre.
3- Erseka+Permeti abetaren e tyre
4- Vlora + Tepelena
5- Fieri+ Lushnja+ Ballshi
6- Berati+ Skrapari
Ja mbaruam pune me tosket, po shqiperia e mesme? Mos me thuaj
Po mire,dakort me ty, po Kina qe ka me mijra dialekte cfare te bej? Te ndahet ne mijra pjese? Nuk e kupton ti moj zonje se gjuha e njejte eshte ajo qe i bashkon shqiptaret? Nqs fillojme te kerkojme te gjithe dialektet qe flasim atehere i bie qe dhe geget dhe tosket ne mes te tyre te ndahen si psh: Vlora me Korcen kane dialekte te ndryshem keshtu qe dhe toskeria duhet te ndahet. Ja ta nisim nga Jugu qe mos te thuash pastaj qe i mbajme me hater keta tosket e ” ndyre”.
1- Saranda+ Gjirokastra te kene nje abetare te re me dialektin e tyre se jan pothuajse te njejte.
2- Korca+ Pogradeci+ Devolli abetaren e tyre.
3- Erseka+Permeti abetaren e tyre
4- Vlora + Tepelena
5- Fieri+ Lushnja+ Ballshi
6- Berati+ Skrapari+ Gramshi
Ja mbaruam pune me tosket, po shqiperia e mesme? Mos me thuaj qe ata nuk i llogarit fare meqe nuk po ankohen? Un psh jam pezak dhe dialekti im nuk eshte as toske as geg, si tja bejme? Mos tja fusim nje abetare dhe per ne?
7-Tirana+ DURRESI+ Kavaja abetaren e tyre.
Tani geget:
8-Shkodra + Lezha+ Malsia e madhe nje abetare
9-Tropoja do nje abetare me vehte se ka fjalorin shum te pasur.
10-Hasi+ Kukesi+ Puka nje abetare
11-Mirdita+ Laci+ Mati nje abetare
12-Kruja te tyren se priten Skenderbeun
13-Peshkopia+ Librazhd te tyren.
Ja plot 13 abetare duhen te botohen qe te kenaqen te gjithe!!!!
Cfare thua moj Zonje? Je ne vehte apo ja ke futur nje dore hashash para se te shkruaje?
Jo Haxhi, ne duhet te kemi nje gjuhe standare, mirepo standardi duhet te plotesohet me nje pasuri te vertete frazeologjike dhe leksikore qe ka mbetur jashte dhe qe demton aftesine shprehese te gjuhes shqipe.
JENI SHUME I SAKTE,
A u lodhe more burre?Per argumentet qe ke desha me thene.Shume bindes po je,kshu si flet,dhe shume i mecur padyshim,pasi si pak po me duken keto abetaret e tua.
Eh moj Blerina, para se te besh mbrojtje te nje dialekti si gegerishtja duhet ta kuptosh mire se çeshte gjuha. Napoloni e vendosi me dhune gjuhen e sotme franceze ateher qe e fliste vetem nje rajon i parisit. Anglishtja eshte ber si gjuha e nenes, pos e fole ske buke, domethen ske pune. Pra gjuha eshte thjesht nje instrument per te realizuar qellimin. Ashtu si matematika (gjuha e shifrave), si kimija (gjuha e materjes). Nese te gjithe do te shpiknim nga kodifikim sdo te merreshim vesh, prandaj dhe standartizohen gjerat. Po ti futesh dialektit gegnisht, brenda do dalin tropojanet dhe do thon po pse te fusim dialektin e shkodres, do dalin pukianet gjithashtu, ju nga krahu tjeter po ashtu. GJuha letrare e soteme nuk eshte as e fierit as e vlores dhe as e gjirokastres, por punen e ben se i ben njerzit te kuptohen me mire ashtu siç te ben ty te kuptohesh me boten e huaj nepermejt anglishtes. Tung!
Kjo Blerina me sa duket s’ka burre ?!
Mësoni atë të uruar standart njëherë.Se gegnishtja jote është gjuhë jashtë standartit.
Po gjene dhe krueministri që theu qafën ishte jashtë standarti.
Asnje here gjate 75 vjeteve te jetes s’ime nuk eshte qe ”gegerishtja,gegenishtja eshte ‘gjuhe ‘ rrugacesh”!
Se dyti , asnjehere nuk eshte perjashtuar gjuha shqipe nga neologjizmat qe e pasuron gjuhen dhe jo gjuhet
tona, sic propozon Ti dhe ca te ashtuquajtur akademike ”shqipfoles” !
Se treti , nga gjuha jone dhe ne te gjitha gjuhet e botes perjashtohen arkaizmat !
Se katerti , po te mos ishte Danteja ,italiket e djeshem do te kishin 100 gjuhe sot italianet ! Idem Shek-
spiri , Servantesi e keshtu me radhe : shembull spanishtja flitet ne 25 shtete ,qindra milion banore dhe
pavaresisht shqiptimit ,kur vjen momenti per ta shkruar, shkruhet njesoj si ne Spanje ashtu edhe ne Kili !
Ndersa zotrote ne nje grusht vend e popull kerkon ta besh ”carcaf” gjuhen shqipe ……
Mire thote ai komentatori siper se mbase je droguar kur shkruan keshtu,ndersa une do te keshilloja ik
e shkruaj ne serbisht apo arabisht dhe lere rehat gjuhen shqipe, gjuhen e Naimit, Fishtes, Kadarese ,Mahir
Domit, Rexhep Qoses ,etj.etj. qe kane vene themelet e gjuhes moderne shqipe ,ne gramatike ,morfologji
dhe sintakse !
Shenim: ”asnjehere nuk eshte thene qe gegenishtja eshte ”gjuhe rrugacesh,, ……Ndjese
dihet qe gjuha standarte qe kemi sot eshte gjuha e toskeve, nuk ka asgje te keqe ne kete, por qe te jemi nje komb i bashkuar ne gjuhe duhet te ndahen 50/50 dialektet, nuk po them dialekte qytetesh apo fshatrash por ne pergjithsi dialektet gege dhe toske, dihet qe dialektin gege e flasin me shume se gjysma e shqiptareve, kosovaret mali zi maqedonia dhe veriu shqiperise, e pra perbejne shumicen e kombit, ja pra pse gjuha e sotshme standarte e ka ndare kombin tone, gjuha shqipe mbahet si ghuhe burrash por mos me thoni qe kjo ghuhe e sotshme ka lidhje me burrerine, imagjinonja heroijn tone skenderbeun te flasin kete gjuhe, neve e pranojme skenderbeun si hero te kombit por gjuhen i tij e hedhim ne kosh si gjuhe rrugesh, mustafa nano ne librin e tij shkruan se geget krijojne komb, e atehere gjuha eshte e gjithe kombit dhe jo e shtetit. vetem nga kjo gjuhe qe kemi sot qe e thirrin standarte kemi ndarje dhe urrejtje mes gegeve dhe toskeve, tosket i paragjykojne geget nga gjuha, dhe nese gjuha gege futet ne standarten atehere kjo ndarje ne vitet e ardhshme do te zhduket. tung
Moj Zonje e nderuar(nerume thot shkodrani), te ka dalegjumi shume von.Ne qofte se te gjithe zgjohen ne oren 7 te mengjezit, Ti je zgjuar ne oren 4 te mbas dites .Tani ( “ime” e thot elbasanasi qe mua me pelqen shume kur e e shqipton Petriti nje shoku im elbasanas), do te ishte mire qe tu ishe referuar disave nga ato perlat e gegerishtes qe pretendon, per te na mbushur mendjen.
NARMALISHT GEGET KANE TE DREJTEN E TYRE TE KENE GJUHEN E TYRE DHE SHTETIN E TYRE, SEPSE NE SE DO TE SHKRUHEN TE DY DERIVATET E ILIRISHTES NE GEGNISHT DHE TOSKERISHT DO KEMI DY GJYHE TE NDRYSHME ,PRA DO TE KEMI DY ALFABETE TE NDRYSHEM RRJEDHIMISHT ETNITETE TE NDRYSHME,AJO PER TE CILEN PO MUNDOHEN ME STERMUNDIM TA MBAJNE NE KEMBE SI NJE KOMB NJE GJUHE NUK EKZISTON, KEMI DY ETNI DY GJYHE TE PERAFERTA DY TRADITA FOLKLORIKE, FE TE NDRYSHME , PRA KOMBE TE NDRYSHME,THENE NDRYSHE SI SERBET ME KROATET. KJO ESHTE E VERTETA.
Kjo, e perkthyer nga epirotishtja jote, do te thote qe te kemi dy shtete te ndara, dhe jo nje Shqiperi te perbashket, qe eshte vizioni largpames i cdo shqiptari patriot.
Ne nuk jemi si serbet dhe kroatet.
Ata ngaterrohen se kane ngaterruar gjakun sllav me ate ilir dhe me rraca te tjera dhe nuk dine me kush jane.
Ne jemi shqiptare dhe e dime kush jemi.
Kemi nje gjuhe, dhe merremi vesh shume mire me njeri tjetrin.
Po per koqegreket si puna jote qe mendon si “epirot” gjuha me e mire eshte ajo e zjarrit.
Vetem ere e qelbur vini
TE JESH EPIRIOT DO TE THOTE KESH GJAK TE PASTER SI KRISTALI DHE JO TE PERZIER ME LLOJ LLOJ ZIFTI OSMAN,DO TE THOTE TE MOS JESH PJELLE E HARREMEVE ME 500 GRA , POR FRUT I IDENTITETIT TE GJERGJ KASTRIOTIT KU NE LETRAT E TIJ AI POHON SE ESHTE PRINC I EPIRIT,
NE JEMI SI KRIPA E GJELLES, JU ME KULTUREN TUAJ PREJ KOQESH TE TILLE DO MBETENI GJITHONE,NJEREZ QE ERDHET NGA MOLLA E KUQE DHE SOT FLISNI PER IDENTITET QE SE KENI E SKENI PER TA PASUR KURRE,
FLAMURI EPIRIT ESHTE AI QE JU OSMANET SE DESHET KURRE DHE E LUFTUAT PER 500 VJET, DHE ESHTE DHE DO TE MBETET FLAMURI ME DY KRERE,FLAMURI I KRISHTERIMIT
Qe ka vend per permiresim Gjuha Standarte kjo s’ka diskutim.Po kush ta beje?A mundet te ngreme nga varri,Migjenin,Mjeden,Koliqin,Xhuvanin apo?Kjo Zonje po shkruan dicka ashtu sic e ndjen apo kupton.C’fare ka per tu shqetesuar?Tregojuni tolrante.Nuk behet fjale per ndarje pasi jemi nje Komb.Ne se Enveri na baltosi kjo nuk do te thote te ndahemi.Cuditerisht kete e thone ata nga Jugu jo njehere por te perseritshme deri te neveritshme.Ne te gjitha Qytetet e Shqiperise ka pasur Patriote dhe Patriote.Ata jane vlera dhe sukses per te gjithe nga jugu ne Veri.Le ta marrin fjalen specialistet na Jugu dhe Veriu ato te bejne ndryshimet e duhura.E ja ne fud te fjaleve eshte perdorur shume here pa vend mendoj qe,duhet pare.Rrenja e fjales nuk ndryshon,ajo eshte baza e saj,te pakten keshtu na e ka mesuar Mesuesi ne Shkole.
Dikur dy Shqiptare shkuan ne France.Hyne ne Restorant per te ngrene dreke.As dhe nje fjale nuk dinin.Me nuhatjen karakteristike degjuan disa fjale dhe menduan.Qenka kollaj fare nje O ne fund te fjaleve dhe u lame.Kamariero I thirri me I madhi;Nje Pulo dhe nje Pilafo.E ndjene veten te lehtesuar.Kamarieri duke I sjelle ushqimin ja priti:Po mos kasha qene nje Shqiptaro,ju do te hanit nje muto.
Gjuha standarte eshte asset shtetformimi qe u ka prishur shume pune gjeopolitikave antishqiptare ne rajon dhe nese ka vend per te vene dore eshte pasurimi formal leksikor (sinonimet psh.) sepse vertet krahinat shqiptare kane fjale plot origjinale. Nderkohe askush nuk ka kufizuar dialektet dhe fakti qe jane gjalle tregon qe qellimi I gjuhes standarte nuk ishte zhdukja e tyre. Shkodrani sic e ka folur do e flase, qofte ne zyre, ne parlament etj etj. Dialektet nderkohe jane te shumta dhe ne jug per te mos thene qe arbereshet e italise apo arvanitasit etj etj kane origjinalitetin e tyre qe edhe ai atehere duhet te pasqyrohet ne gjuhen standarte. Ajo pune nuk ka fund por cfare ka rendesi eshte qe te mos kete diskriminim reciprok dhe te huazojme dhe shkembejme shprehje me njeri-tjetrin dhe pastaj koha ben te veten dhe e fut natyrshem ne fjalorin e perditshem edhe nje shprehje veriu ne jug dhe anasjelltas. Me 50/50 nuk behet gjuha sepse nuk jemi ne gjendje te bejme nje ndarje te tille ideale dhe vec do perplasemi me njeri-tjetrin. Kujdes te bejme te mos asimilohemi poshte nga greket dhe lart nga serbet, kjo eshte sfida e vertete. Me gjuhen jemi ne rregull, te regullojme politikat se aty e kemi problemin dhe sfiden si komb.
Shqipja gjuha e “Zotit” s’ka nevoje per keto rekomandime.
– Githe bota ka vendosur 1 standart ne gjuhe..!
– Dialekti i Elbasanit u vendos qe ne shekullin e kaluar ..
– Gegerishtaja e bukur eshte plotesisht aty, por se njeh ti?!
– Migjeni shkruajti ne ate gjuhe dhe te gjithe e mburren. E lexojne dhe sot.
– A ke pire hashash para se te shkruaje??????????
Cfare gjuhe perdor ne kete shkrim zonje?
Mua me duket si shqipja standarte.
Pse ben krahasim te shemtuar me “gjuhe” rrugacesh?
Apo ke nevoje ti biesh legenit te percarjes si te gjithe plerat qe kane ngritur teorite e evolimit te gjuhes.
Keshtu nga ana leksike, ose gjuhesore, mund te me sqarosh si evolon gjuha ne lidhje me zhvillimin e kombeve dhe historine?
Detyrimisht, evolon drejt zhvillimit me civil. ose drejt qyteterimit me modern.
Eshte pasqyrim i qyeteterimit.
Labet fshatare kane aksent shume te rende krahasuar me qyetaret, prape, nuk ankohen, po kur shkollohen mundohen te flasin ate shqipe qe i ben te kuptojne dhe malesoret e veriut dhe ata te jugut..
Ku qendron e keqja ketu..
Per mua historia ka folur per gjuhen standarte..dhe jo per dialektet.
Dhe ky nuk eshte fakt vetem per shqiptaret, por per ato shtete qe tani kane unifikim te palekundshem.
Shiko Evropen perendimore, shtetet kane nje standart gjuhe dhe ate perdorin.
Jo, moj Blerina m…tatore! E semure qenke ti dhe ata qe te kane cytur ta beshe nje shkrim te tille per Standardin e gjuhes shqipe. Standardi eshte baze e njehesimit te gjuhes dhe baze e bashkimit te kombit, eshte fundament. Po s’ke faj moj kastravece ti, se, ata qe nuk e duan Standardin i meson Beogradi se si duhet te sillen e çka duhet te flasin e te shkruajne, e disa dege te Beogradit jane ne Prishtine dhe ne Tirane dhe kane zene e po ua mprehin lapsat “shqiptarçe”, per kinse pabarazine e dialekteve te perfshira ne Standard… Kjo eshte skandaloze dhe anti shqiptare. Nje fare Anton Çetta e pat masakruar te folmen e Drenices, duke e “mbledhur” brumin per “Prozen Popullore te Drenices, 1 e 2” dhe te gjithe e çonin ne qiell ate fare Anton Çetten qe e kriminalizoi e poshteroi te folmen e Drenices, madje per ate ai fare Anton Çetta i gjeti edhe disa “drenicas” qe ta perkrahnin e lavderonin per marre t’Zotit!… Po rri moj Blerina se s’po ta rrokka Shkupin hiç!… E paske kthyer fort kah Beogradi!…
DRENICA E KUQE
definitivishte standadi ka deshtu,sepse populli nuk e ka pranue.
psh.nese blejme kepuce,ne i zgjedhim kepucet,nese kepucet nuk na pershtaten ne ato i nderrojme,por kurre skam ndegju se duhet te nderrohet koma{kemba}.
PRANDAJ,DUHET TE NDERROHET STANDARDI,SEPSE SKEMI MUNDESI ME NDERRUE POPULLIN.
nuk ka vetem nje gegnishte por gegnishtja perbehet nga te folme krejtesisht te ndryshme.pe ne tetovaret nes e aplikohet ngonje forme e gegnishtese shkodrane ose kosovare do ishte nje katastrof . ne jemi gege por nuk flasim me paskajore por melidhore qe determinon menyren s e sie formulojme fjalin etj.nuk jam gjuhtar por endjej se gegnishtja nuk eshte shumice sic mendohe
t sepse nuk eshte unike.
nuk ka vetem nje gegenishte por gegnishtja perbehet nga te folme krejtesisht te ndryshme.per ne tetovaret nese do te aplikohet ngonje forme gegnishte shkodrane ose kosovare do ishte nje katastrofe . ne jemi gege por nuk flasim me paskajore por me lidhore qe determinon menyren s e si e formulojme fjaline etj.nuk jam gjuhetar por endjej se gegnishtja nuk eshte shumice sic mendohet sepse nuk eshte unike.
intervenimet , kontaminuesit , kolapsuar , nostalgjia ,dis-
harmoni ???!!!. Po pse moj e uruar s’ke përdorur
fjalë të gegnishtes?. Po promil , -gegnisht është???!!!.
Mos e kam gabim???. Se mos na del s… , -Zot na ruaj!
Mir do ishte që Standarti të zhvillohej dhe pasurohej.
Po a ka sot Eqerem Çabej , Aleksandër Xhuvan , Mahir Dom etj. etj. etj.
Ti pa pate këllqe , bëje , kush të ndalon!!!.
Me bla , bla , bla s’bëhen këto punë , apo jo??.
Ndryshe , kjo gjë vjen erë , apo jo ?.
Vjen era PËRÇARJE. Prandaj , boll me këto , thirrma e
pasthirrma . Hyjini punës dhe mos rokanisni kot më kot.
Per Nikun dhe ata si Niku ! Zoterinj nuk e keni kuptuar thelbin e ceshtjes : Kurre nuk te ndalon ta shqiptosh
emrin nena -nona -nana ! Por ne momentin qe do te ulemi te shkruajme me gramatike dhe sintakse te vi-
het nje standart , mbi bazen e gjihes zyrtare ! Per standartin e gjuhes shqipe jane marre per baze te gjithe
levruesit e gjuhes shqipe pa marre parasysh ndarjen Veri-Jug ! Une e kuptoj sepse ngulet kembe pse dia-
lekti toske apo gege ? Enver Hoxha do te kishte merite te jashtzakoneshme po te kishte vendosur kete stan-
dart te gjuhes shqipe,por kjo s’eshte e vertete ! Absolutisht jo ! Standartin e gjuhes shqipe e vendose levrue-
sit medhenj si : Pashko Vasa, Naimi, Samiu, Fishta, A. Xhuvani, E. Cabej, M.Domi, Sh. Demiraj ‘Z. Sako ,
Rexhep Qosja , e shume kolose te tjera ,emrat e tyre nuk i kam permendur …por qe kontributi i tyre ka qene
dhe mbetet nje thesar i pacmuar , qysh nga Gjon Buzuku ”une , Gjoni , i biri Bdek Buzukut, tue kutuem se ….”
Pra, zoterinj, gjuha duhet te tregoje bashkim dhe jo ndarje sepse te ndare kemi qene nder shekuj,por te bash-
kuar asnjehere ! Kjo ,pikerisht ka qene fatkeqesia me e madhe e kombit shqiptar ! Kjo ,pikerisht ,kjo ,ka bere
qe trojet shqiptare jane ”rrudhur,, kaq shume sa sot jemi bere ”fertele” te ndare ne 5-6 shtete ! More zoterinj,
a nuk e kuptoni qe shqiptaret nuk jane me shume se 6-7 milion ne te gjitha territoret perreth e megjithate nuk
kenaqemi me nje gjuhe te quajtur ”standarte,, -kur ka popuj te tjere qindra milion banore qe ruajne me fanati-
zem gjuhen ”standarte ,si psh. ”Real Akademia ,, e Spanjes per 60 vjet me radhe nuk pranonte te inkludonte
ne fjalirin e gjuhes spanjishte fjalen ” miliardo,,- miliard – te propizuar nga presidenti i Venezueles Rafael Kal-
deras ! Me ne fund , pas kaq dekadash ,ne vitin 1995 e pranoi ta fuste ne vokabolarin e spanjishtes kete fjale !
Per kujtese , Spanjishtja flitet ne 25 shtete ,por ne momentin qe te ulesh e te shkruash spanjishtja shkruhet
idem si ne Spanje ashtu edhe ne Argjentine, Kili, Meksike e kudo qe flitet spanjsht ! Kjo nuk perjashton as neo-
logjizmat dhe as zhargonet rajonale ! Prandaj eshte momenti te meditojme seriozisht dhe te shtrojme pyetjen
shume te thjeshte : kujt i sherben gjithe kjo zallamahi qe behet rreth dyzimit standart te gjuhes shqipe ?!
Valle keta gjuhetare e akademike nisen nga premisa te shendosha apo jane te frymezur e te nxitur nga ele-
mente dashakeqes te shqiptareve e te Shqiperise, duke e drejtuar luften kunder themelit te nje kombi:gjuhes !!!
Ne kete kendveshtrimi duhet pare e gjithe kjo fushate kaq e pavend kunder gjuhes tone kombetare qe fakti-
kisht ne se ka ndonje element ku populli shqiptar duhet te mburret eshte : gjuha shqipe ! Nuk e themi ne ,por
e thote bota se gjuha shqipe konsiderohet si gjuha me e vjeter ne bote ! Konsiderohet nga enciklopedite
amerikane si ”gjuhe meme ,, sebashku me greqishten e lashte dhe armenishten ! Po t’ja thoshe kete fosilit
Fatos , Ai do te buzeqeshte me ironi dhe perbuzje sic e kam degjuar nje here ne nje kohe kur u fol per gjuhen
e lashtesine e popullit tone ,si dhe shtrirjen e tij gjeografike ! Zaten nga njerez te tille nuk eshte pritur dhe as
do te pritet kurregje pozitive sepse detyra e tyre ka qene dhe mbetet sherbimi ndaj te huajve duke qene vete
te huaj ne nje toke te huaj qe nuk eshte e tyrja ! Keshtu ndodh me te tille njerez qe per fatin e keq te shqipta-
reve kane qeverisur ne vite shtetin duke mbjellur vetem mjerim !
Konkluzioni im eshte dhe kerkoj ndjese ne se jam i gabuar dhe deshiroj qe ashtu te jete ,por keto tribulacione
mbi gjuhen shqipe jane te nxitura nga jasht dhe sherbetoret vendas . Neqiftese don te shkaterrosh themelet
e nje kombi : bombardoi fillimisht gjuhen dhe po t’i heqesh ”tullen’. themelit bie vete ndertesa e nje populli !
Kjo eshte e gjitha ! Vend per analize do te duhen mbase vellime, por une i rashe shume shkurt ,duke patur
besim se parakomentuesit do t’me kuptojne drejt PSENE I GJITHE KETIJ INSISTIMI NGA ANA IME. !
Shenim : nga nxitimi dhe paaftesia ime per perdorimin e Apod-it kam bere disa gabime orthografike .
Kerkoj ndjese !
Gjuha standarte dhe fati i saj ne kohe.Koha eshte nje Zonje e madhe na pelqen ose nuk na pelqen edhe standarti i gjuhes shqipe do i nenshtrohet Zonjes KOHE.Dhe koha po e trondit shume standartin, pikerisht te fakti qe me standartin tosket komunist i dhane vetes me arogance superioritet gjuhesor ne nje vend ku 75% e kombit flet gegenisht.Pjesmarja ne kete debat te shume njerezve qe nuk jane specialist bazohet pikerisht te fakti qe ndjehen te fyer ose te rrezikuar nga ndryshimi i rregullave te standartit. Problem ne vete eshte se dhe specialiste e gjuhes jane te ndare sipas bindjeve politike e krahinore. Mendoj se koha do jape nje pergjigje per ecurine e standartit. Gjuhetaret duhet ti paraprine kesaj ecurie sa s’eshte vone.
Lexova nje artikull te Fatmira Nikolles rreth gjuhes shqipe ,ku permendeshin edhe ”Ligjet e Likurgut ” per
iluminizem e ilustrim nga kjo zonje ! Te them te drejten artikulli ne fjale m’u duk nje ”perkthim” qe me qe
perkthehet keq nga ndonje gjuhe e huaj edhe nuk kuptohet si dhe pse shkruhet dhe se kujt i sherben ! Nuk
di sa vjec eshte kjo gjuhetare ,por dua t’i kujtoj asnje gjuhe nuk bombardohet nga njerezit e vet por nga
ata qe jane perfshire ne atentatin e kesaj gjuhe ,sic eshte gjuha jone ! Keta shqipfoles ‘sic i quan edhe kjo
zonje , faktikisht e flasin gjuhen shqipe por nuk jane shqiptare ! Kam folur me siper per te fameshmin ”stan-
dart,, dhe i permbahem ketij qendrimi per aresyet qe kam permendur !
Gjuha eshte shume teper se sa Kushtetuta , por edhe nje Kushtetute e pergatitur mire e me njerez kopetente
nuk ndryshon sipas tekave te njerit apo tjetrit , por asaj kur lind nevoja i behen amendamente ! Konkretisht
Kushtetuta amerikane ka me shume se 2 shekuj e gjys qe nuk ka ndryshuar dhe prandaj perben nje model !
Edhe gjuha angleze ka ndryshuar, apo me mire te themi ka evoluar por ajo ka standartin e vet ne te shkruar !
Pa permendur ketu spanjishten ,megjithese mua nuk me pelqen fort ”j” sepse bie ere serbisht ,do ta shkruaje
spanisht dhe jo spanjisht ,ashtu sic po futet vend e pa vend ”J” si psh ne vend qe te shkruhet emri ARIAN
e shkruajne shumica ARJAN !?. Gjuha jone shkruhet me germa latine sepse edhe prurjet e shumta i ka pa-
tur nga latinishtja se sa nga gjuhet sllave ! Po ta vesh re psh serbishte ka me shumice fjale ”iji” dhe po shi-
het edhe ne gjuhen shqipe ,perdorimi ne mase i kesaj germe . Ka shume fjale ku mund te zevendesohet me ‘I’
dhe ”J”- Megjithate aty ku eshte e domosdoshme sigurisht qe ”J ” do te perdoret !
Konkluzioni : mua me shqeteson nje fakt i vetem ? Perse gjithe kjo zhurme e zallamahi e disa ”gjuhetareve”
moderne sot ketej e matane kufirit gjeografik e ngrejne me te madhe reformimin e gjuhes shqipe ?! Dikur
kam degjuar nga vellezerit tane matane kufirit te thone :”se ne ju duam juve shqiptaret vetem per gjuhen dhe
detin ”?! Megjithese kjo ne thelb permban dicka te papranueshme per ne shqiptaret e Shqiperise dhe ketij
shpjegimi s’ka pse t’i hyjme se nuk na con gjekundi, prap se prap vinin ne dukje nje element admirues sic
ishte ”gjuha ,, dhe ”deti,, ! Ndersa sot jane ngritur disa ”gjuhetare ,, qe kerkojne te ”reformojne,, ”korigjojne,,
”rregullojne,, e pse jo edhe ta transformojne gjuhen shqipe duke krijuar jo nje dialekt dhe as zhargon te ri
por thjeshte nje gjuhe te re , nje shqipe te re jo te unifikuar,por te ndare perfundimisht ”gjuha gegerishte ,, dhe matane ”lumit shkumbin ”gjuhen toskerishte ,, ! Ky ”bombardim ” i gjuhes shqipe per mendimin tim eshte i
porositur dhe eshte nje ”mall” i importuar nga jasht dhe i vene ne levizje nga brenda nga ata qe une dhe te
tjere si une i quajme ”shqipfoles,, .Per cdo komb e popull gjuha perben gurin themeltar dhe po i hoqe kete
”gur” atehere e gjithe godina bie . Prandaj sulmi kunder nje gjuhe eshte sulmi ndaj nje kombi , sulmi ndaj
figurave historike qe kane bere epoka sic eshte rasti i Skenderbeut , qe pasi komshinjt tane nuk arriten ta bejne te vetin filluan goditjen ne kahjen tjeter ,denigrimin e tij si figure historike me dimensione kontinentale ! Keshtu qe duke mos patur. histori nje komb apo popull vetvetiu eshte i mohuar si i tille pa histori , ”pa plang” e ”pa
shtepi” ! Kjo dhe pikerisht kjo i duhet armiqeve tane shekullore ”mohimin e shqiptareve si popull e si komb”
”pa atdhe,, Per kete armiqt e jashtem te Shqiperise ka mobilizuar te gjithe ”eliten cubrilloviciane shqipfolese”
per te sulmuar ”themelin ,, e nje populli-kombi – GJUHEN -GJUHEN SHQIPE ME GJITHE AKSESORET E SAJ:
Gramatiken, morfologjine , sintaksen ! Me fjale te tjera percarje duke vene ne praktike pas 2500 vjeteve the-
njen latine ”divide et impera” ! Keshtu tha para disa ditesh NIKOLICI I SERBISE : ”NE NUK DO TE LEJOJME
NJE SHQIPERI TE MADHE ”- Kjo deklarate vlen shume per t’u komentuar e debatuar sepse nuk e thote nje
serb i rendomte , nje qytetar i thjeshte serb, por kryetari i nje shteti ! Kjo tregon se sa lufte po bejne ne te
gjitha drejtime armiqt tane te perjetshem ne Veri-Juge -Lindje . Ndersa shqipfolesit tane dashje ose padashje
cojne ”uje ne mullirin e armikut,, !!! Quo Vadis ?????
Bravo ”DRENICA KUQE,, bashkohem plotesisht me komentin tend, sapo e lexova ! Me emocionoi ! Keshtu
duhet ta mbrojme gjuhen shqipe ,sic mbroni Ju ,ni madhi Qose, Kadareja etj.etj.
Leitmotivi im ka qene dhe mbetet perjetesisht ky qe eshte thene e sterthene nga shume te tjere :
”NJE KOMB , NJE GJUHE ” -KJO ESHTE RRUGA E VETME – CDO SAJESE TJETER CON UJE NE
MULLIRIN E ARMIQEVE SHEKULLORE TE KOMBIT TONE !
Dialekti eshte pasuri dhe le te zhvillohet sepse dhe gjuha pasurohet prej dialekteve. Por anarshia ne gjuhen shqiper u sherben vetem serbeve dhe grekeve.
Keto jane shashka serbe qe ne keto momente teper te rendesishme per Shqiperine nuk bejne gje tjeter vetem demtojne nje komb.
Standarti eshte e arritura me e madhe e popullit shqiptare deri me tashe.Por kjo nuk do te thote se ai duhet te jete statik pa evulim.Toskerishtja le te mbese ne themelin e Standardit por ama Gegnishtja ka shume fjale te bukura te cilet sa me shpejte te hyne ne standarte.P.sh tos. eshte te zevenesohet me asht,nje me nji, rere,rereishta qe nuk shkone ,duhet rane,ranishta,grure,grurishta nuk shkone,duhet Grune ,Grunaja,vera,vereret nuk shkon,duhet vens,venat,pastaj fjala larte dhe nalte te jene te barabarta…Shqipja te lirohet nga ë e tperta qe e pikosin tej mase tekstin e shqipes.Standardi duhet te sanksionohet ne te gjitha mediat publike dhe jo sikrse deri tash qe p.sh.RTK pas qlirimit te Kosoves po bene sobotazhe ndaj Standartit me gazetare analfabet,sipas thenjes se psikos Migjen Kelmendi “fole idiomene mohalles apo katunit,mos e fol stan..
Z. Naim, nuk behet fjale ketu per LEKSIKUN e nje gjuhe ! Jo ! Aspak ! Problemi i ketyre ”linguisteve,,
qendron ne faktin e ndarjes se gjuhes shqipe,pa standart, ne gjuhen ”gegerishte,, dhe ”’toskerishte,, !
Sa per leksikun e nje gjuhe te tere jemi dakort ! Leksiku eshte pasurim i nje gjuhe dhe veriu i Shqipe-
rise e Kosova dardane ka nje thesar te pacmuar fjalesh autoktone qe jane futur ne fjalorin shqip ,tjeter
eshte se sa perdoren ato ne rrjedhen e perditeshme ?! Parimi duhet te mbetet nje ” NJE KOMB ,NJE
GJUHE ,, .