Nadeem Ilahi, shefi i misionit të Fondit Monetar Ndërkombëtar për Shqipërinë, flet për Vizion Plus
Zoti Ilahi si do t’a komentoni situatën e ekonomiko-financiare të Shqipërisë, në këtë 3-mujor të parë të 2014?
Situata ekonomike në Shqipëri ka qene e vështirë vitet e fundit. Ne presim që nga reformat që do ndërmarrë qeveria, të sjellë më shumë besim në ekonomi dhe të nxisë rritjen ekonomike, e cila ka qenë e dobët vitet e fundit. Ne shohim që qeveria po adreson zgjidhjen e disa prej risqeve ekonomike.
FMN sapo ka lëvruar një ndihmë financiare për qeverinë në shumën e 26 milion eurove, kur do të lëvrohet shuma tjetër dhe çfarë duhet të bëjë qeveria?
Siç e dini, është një program 3-vjeçar, me një ndihmë totale prej 330 milion euro. Mënyra se si është ndarë kjo hua, është se do të ketë disbursime të vazhdueshme të saj, pasi të bëjmë monitorimin sipas programit. Çdo tre muaj do të ketë monitorim të ekonomisë dhe një lëvrim prej 26 milion eurosh. Në total për këtë vit do të japim 106 milion euro.
Z. Ilahi ka një debat sot në Shqipëri lidhur me kushtet e marrëveshjes mes Qeverisë dhe FMN-së, a mund të na thoni cilat janë këto kushte?
Elementet kryesor të marrëveshjes mes Qeverisë Shqiptare dhe Fondit Monetar Ndërkombëtar janë bazuar në zgjidhjen e çështjeve, siç është ulja e borxhit publik si dhe ulja e deficit fiskal. Kjo është pika e parë. Pika e dytë është të forcohet sistemi i financave publike. Siç e dini, deficiti është rritur me shpejtësi vitet e fundit, ndaj programi ynë është të nxisim uljen e këtij treguesi dhe ky fakt është reflektuar edhe në buxhetin e 2014-ës. Por siç e dini, të ulesh borxhin në terma afatshkurtër, do të kërkojë burime të reja të ardhurash për vitin tjetër si dhe për 2016. Kemi inkurajuar qeverinë që të mendojë për burime të reja. Disa prej masave që mund të merren, ne i kemi sugjeruar në raportin tonë për të cilat duhet të nisë diskutimi. Por për sa i përket faktit se çfarë është marrëveshja, mund të them se çfarë u arrit në 2014 është pjesë e saj. Në aspektin e financave publike, ne kemi kërkuar që të zgjidhen ato çështje që krijojnë borxhe të prapambetura, kërkojmë masa që të parandalohet krijimi i borxheve të reja, si dhe likuidimi total i tyre. Për këtë kemi rënë dakord me qeverinë që ajo, institucionet si dhe ministritë, të bëjnë kujdes me shpenzimet dhe të mos i tejkalojë më ato. Ka edhe një objektiv tjetër, që është përmirësimi i mbledhjes së taksave dhe ne po asistojmë Qeverinë për këtë qëllim. Se ç’do të bëjmë më vonë, do ta vlerësojmë hap pas hapi. Kemi inkurajuar qeverinë që të bëjë reforma siç është ajo në sistemin e pensioneve, në të cilën qeveria po punon me Bankën Botërore.
A është e mjaftueshme paketa fiskale që qeveria ndërmori në 2014? Apo ka nevojë për një ndërhyrje tjetër në sistemin e taksave?
Paketa fiskale e 2014-ës u përqendruar në disa pika kryesore, që siç e thashë edhe më parë është ulja e deficitit fiskal. Por mendimi ynë është që kjo gjë s’mund të bëhet shpejt, sepse ekonomia po performon dobët dhe ka një kërkese të ulët konsumatore. Ndaj e kemi shtrirë në kohë reduktimin e këtij treguesi, me qëllim marrjen e disa masave. Niveli i taksave, mendoj se nuk duhet të ndryshojë kaq shpejt. Por disa burime të ardhurash duhet të eksplorohen. Ka disa opsione që i kemi parashtruar në raport. Çfarë kemi rënë dakord me qeverinë, që është pjesë e programit, është të jemi fleksibël në ndryshimin e taksave. Në bazë të monitorimeve që do bëjmë 3 deri në 4 herë në vit, ne do të shikojmë se si po ecën ekonomia, nëse ekonomia performon më dobët nga sa ne presim, do të ketë nevojë për ndërhyrje në taksa, por nëse ekonomia ecën mirë, qeveria nuk ka pse të bëjë shumë ndryshime.
Z. Ilahi, në raportin tuaj të fundit, ju këmbëngulët për një reformë në sistemin e energjisë. Ju thoni se tarifat e energjisë janë të ulëta, a jeni të mendimit se një rritje e mëtejshme tarifash mund të stimulojë informalitetin në mospagesën e tyre?
Kjo është një pyetje e mirë, në sensin që sa herë rriten taksat, ka edhe tentativë për t’ju shmangur pagesave. Mendimi ynë është që ta shohim ketë gjë në një kontekst më të gjerë. Nëse përmirësohet klima e mbledhjes së taksave, nuk do të ketë vendosje gjobash dhe gjueti taksash. Rritja e tarifave duhet të shoqërohet edhe me masa për mbledhjen e tyre, që besoj që qeveria po përpiqet ta zgjidhë duke përdorur edhe sistemet e duhura. Për sa i përket tarifave të energjisë elektrike, ju siç e dini çështjet e energjisë janë shumë më komplekse. Ka nevojë për një reformë fondamentale. Qeveria ka nisur diskutimet dhe po përpiqet ta zgjidhë këtë çështje. Këtu mund të përmendim faktin që ka shumë humbje në rrjet, humbje teknike dhe ato që vijnë nga mospagesa, ka probleme me investimet si dhe me borxhet e krijuara. Rritja e tarifave të energjisë si dhe përmirësimi i humbjeve duhet të jetë po aq prioritare në punën e qeverisë.
Ka 23 vjete FMN , qe po vjel taksat e shqiptarve.
More ZOTERINJE , shqiptarve tani vetem shpirti u ka ngelur .
FMN e perdorin vetem ata qe jane injorante ne ekonomi…
Raimondo, nqs dikush te pyet pse je kaq injorant thuaji qe gjithcka di e ke nga gazetat!
Ç’ja fut kot ky Nadeemi, nuk i shikon zyrat e keyeministrise sa bukur jane bere?!
Po te mblidhen faturat e papaguara te energjise elektrike,nuk kemi nevoje per borxhet 26 miljonshe te FMN-se!
FMN-ja kerkon te shikoj se si do operojme,pra do te siguroj fitimin e saj.
FMN-ja tek ne nuk investon.por jep borxh,kerkon prej borxhit te fitoj.
Qeveria te fokusohet me mbledhjen e taksave dhe faturave,per te shmangur ne maksimum borxhin e FMN-s.
Kendeveshrim tjeter,
FMN po te jep kredi me interesa te buta prej vetem 2%, ndersa qeveria mund e shesi bono thesari per bankat e shkalles se dyte ne Shqiperi vetem me 6%. E shikon diferencen. FMN nuk eshe krijuar qe te fitoje por te ndihmoje vendet ne nevoje.
Ja disa te dhena per FMN-ne :
” https://de.wikipedia.org/wiki/Internationaler_W%C3%A4hrungsfonds ketu eshte materjali i meposhtem
Eshte nje organizate e OKB me qender ne Washington. Detyrat e tija jane : Stimulimi i bashkepunimit ne politiken e valutave, zgjerimi i tregetise boterore, Stabilizimi i kurseve te shkembimit te valutave, dhenje kredish, kontrolli i politikes se lekut, ndihme teknike.
FMN dhe Banka Boterore u krijuan ne konferencen e Bretton Woods ne vitin 1944. FMN ka aktualisht 188 vende anetare dhe e drejta e votes varet nga pjesa e kapitalit qe ka secili shtet ne kete organizate. USA = 16,75 % Japonia = 6,23% Gjermania = 5,81% Franca = 4,29% Anglia = 4,29% Kina = 3,81%.
M.q.s vendimet duhet te miratohen nga nje shumice prej 85%, del se USa dhe BE perbejne ne fakt kete shumice prej 85%.
Ne se nje anetar i FMN bie ne veshtiresi pagesash ai ka te drejte te pretendoj per ndihme prane FMN si „Lender of Last Resort“, pra si shpresa e fundit.
FMN jep kredi te me kohe te caktuara vendeve qe kane probleme ekonomike, si p.sh Argjentine dhe Irlande (2010), Rumani (2008) ose Greqi (2010).
Kushte per dhenjen e kredise jane si p.sh. : Shkurtimi i shpenzimeve shteterore, inflacjon i ulet, rritja e eksporteve si dhe liberalizimi i sektorit bankar.
Shteteve qe marrin kredi do tju vihet perpara progarami per rregullime strukturale se p.sh. privatizimi i objekteve publike si arkat e kursimit, furnizimit me uje ose energji elektrike, telekomunikacjoni etj, si dhe te parashikohet nxjrja nga puna e grupeve te caktuar te punonjesve administrative.
Bashkepunimi i zhvillimit eshte i lidhur gjithashtu me kushtet e Good Governance ( lufta kunder korupsionit, demokraci,……. ) dhe liberalizimi.
Perse na duhen ^^ letrat ^^ dollaret apo eurot e FMN ?
bANKA SHQIPTARE NUK ESHTE ne gjendje te shtype ca ^^ Letra ^^ pra leke shqiptare ?
Duhet pa tjeter qe shqiptaret te futen ne borxhe , sepse vetem keshtu jemi te detyruar te jemi skllever te BANKAVE BOTERORE.
si duket qeveria ka mungese valute te huaj,dhe eshte e pa fuqishme ta mbledhi nga xhepat e atyre qe e kane.breshka po nuk nxorri koken nuk ec perpara…
Po nqs qeveria ka mungese valute kete borxh qe merr te mos ua japi bizneseve te medha,qe do i bllokojne ato para ne banka te huaja ,
por ti mbaje vete ato para dhe ti shperndaje ne popull ne nxitje te biznesit te vogel….se keshtu ritet edhe konsumi…dhe vihet ne levizje ekonomia…
@Habibi; ose me mire akoma, pse nuk na jep FMN nje makine printimi dollaresh per familje dhe jemi krejt ne rregull mandej?!!!
Plaku.
Mos u beso te gjithave , atyre qe lexon.
Degjo , dhe shiko REPORT tek rai 3 , per FMN , dhe pastaj hajde edhe diskuto.
PO RAMA NA THA SE DO NA ULEN TAKSAT…NA GENJEU…KTHEHU O SALI SE ME MIRE ME TY ME SUFLLAQE DHE PICA SESA ME KETE PREMISE PREJ BUKE ME VAJ ULLIRI!
Kesaj I thone : mos e prek gomari se na duhet po bjeri samarit sa me shume te jete e mundur.
PSE JU SHPALL LUFTA ISLAMIT DHE NE SHQIPERI
Bota eshte duke u zhytur ne nje krize te thelle ekonomike, shoqerore dhe politike. Kete fakt te pamohushem po e pranojne cdo dite e me shpesh personalitete te rendesishme te huaja nga fusha ekonomike, shoqerore, historike dhe disa zera te shkeputur nga politika boterore. Lind pyetja ? Kush po e con boten ne kete kolaps ekonomik, shoqeror dhe politik. Cdo dite ne disa media qe nuk jane te varura ( ndoshta teresisht ) si tek : TRING WORLD, TRING HISTORY, EKSPLORE te ndryshme dhe ne MEDIA nderkombetare ( vtem ne media shqiptare nuk ben vaki te degjosh kritik te rendesishme ) po puplikohen fakte te shumta mbi KRIZEN, HENDEKUN dhe DIFERENCIMIN e math ekonomik qe po ndoth ne bote. Para nje muaji u dha lajmi qe : GJYSMA E PASURISE SE BOTES ESHTE NEN ZOTERIMIN E RRETH 85 KOMPANIVE TE FUQISHME BOTERORE. Pra nje grusht OLIGARKESH DHE BANKIERESH zoterojne dhe kontrollojne ne menyre te pameshireshme te mirat materiale te gjysmes se botes. Pikerisht politika boterore KONTROLLOHET DHE URDHEROHET nga ky GRUSHT njerezish te fuqishem dhe te pameshirshem. Ne pergjithesi legjislacioni nderkombetar HARTOHET PER TI SHERBYER POLITIKAVE EKONOMIKE, SHOQERORE DHE POLITIKE TE KETIJ GRUPI. Kjo zbatohet nepermjet organizmave te ndryshme te fuqishme si psh: Ajo e BANKES BOTERORE DHE E FONDIT MONETAR NDERKOMBETAR etj. per shrytezimin e burimeve dhe pasurive te vendeve te pazhvilluara dhe me tej, nepermjet zbatimit te politikave ekonomike te tyre. Por politikat e tyre jane nepermjet KREDIDHENIES nepermjet interesave te larta duke i nenshtruar keto vende dhe duke ju imponuar politikat e tyre ne blerjen e burimeve dhe pasurive kombetare qofshin ato te luajteshme dhe te paluajteshme me CMIME QESHARAKE. Aq arrijne, sa ato kontrollojne dhe politikat shteterore te ketyre vendeve. Pra keta ” PESHKAQENE TE MEDHENJ ” kontrollojne gjith politikat kombetare dhe nderkombetare dhe ne pergjithesi te gjithe shtetet jane ne sherbim te tyre. Kur filloi kriza globale boterore , ne Amerike presidenti Bush nepermjet disa seancave mashtruse ne Kongres arriti qe me urdherin e ” PESHKAQENEVE ” te aprovonte disa ligje qe financonte bankat me rreth 700 miljard dollare gjoja per te kaluar krizen financiare qe i goditi. Por ne fakt ishin keto banka, keta ” PESHKAQENE ” shkaktaret e krizes financiare. Ne ate kohe ne Amerike u zhvilluan protesta te fuqishme per kete veprim. Pra per ti sherbyer ” PESHKAQENEVE ” dhe me urdher te tyre hapen e zhvillohen vatra lufte ne Bote gjoja ne emer te ” DEMOKRACISE ” . Per te arritur OBJEKTIVIN dhe QELLIMIN e tyre perdoret cdo menyre e mundeshme : QE NGA PRESIONET, GRUSHT SHTETET , ATENTATET NDAJ UDHEHEQSVE OSE NE FUND EDHE LUFTA. Me nje gur vrasin shum zogj. Kur si bimdesh me lufte te shkaterrojn, fusin institucionet financiare : FMN, BANK BOTERORE te te kreditojne gjoja per te te ndertuar me shkaterrimet qe te bejne vete duke perfituar : 1- nga shitja e armeve te kompanive 2- nga interesat e larta per miljardat qe do te kreditojne, 3- nga politikat imponuse ne blerjen e burimeve dhe pasurive kombetare me cmime qesharake. Pra pjese e ketij plani ishte dhe e ashtuquajtura ” PRANVERA ARABE ” . Por problemi po del ne SIRI. Dicka nuk po u hecen ashtu si me perpara. Ata vete e filluan kete lufte dhe vet i nxiten muslimanet per te shkuar atje. Faktet flasin vet . Deri para dy vjetesh nuk kishim musliman ” Terrosist ” Ata ” DOLEN ” vitin e trete. Mirpo muslimanet e dine qe ALL-LLAHU xh.sh ne kuran tregon : QE ATA E NJOHIN FENE ME MIRE SE FEMIJET E TYRE ( dhe fjala eshte per idhtaret e librit qe jane TE KRISHTERET DHE CIFUTET ) dhe tani ata po mendojne se ato cka jane shkruajtur ne librat e SHENJTE po realizohen dhe nese realizohen SISTEMI I KALBUR DHE I FALIMENTUAR I TYRE DO TE SHKERRMOQET ashtu sic ka ndodhur dhe me sistemet e tjera shoqerore perpara nesh. Prandaj per te ruajtur kete KATRAURE EKONOMIKE, SHOQERORE DHE POLITIKE qe ka ngritur vete ky SISTEM eshte ngritur i gjithi ne kemb duke urdheruar dhe ” PESHKAQENET ” e vegjel ne mbare boten por edhe ne Shqiperi qe pervecse po i pine gjakun perdite ketij populli dhe nje pune te vetme po e bejne : ” po i falin shume buzeqeshje falas, shum tullumbace te bukura , shum festa dhe gezime “, shume korrupsion, shume drog, shum prostitucion, shum alkol, shum duhan, shum divorce , shum vetevrasje, shum vrasje, shum ligje kafshore ( per lezbiket dhe homoseksualet ) shum ligje ne dobi te grupit te ” PESHKAQENEVE “, shum varferi ne pjata dhe ne shtepi, dhe SHUM ZHUREM E MERZI. Kur u erdhi urdheri nga eproret PUSHT-etaret tane u gezuan se thane SHPETUAM se e gjetem ARMIKUN dhe sic jane mesuar te bejne prej vitesh u hodhen ne sulm me akuza dhe shpifje mjafton qe PADRONET E TYRE ti lene rehat ne pushtet. Ne e kemi pervojen e diktatures komuniste qe cdo 5- vjecar ” GJENTE ” nga nje grup ” ARMIQESOR ” dhe me kete u mbushte pjatat Shqiptareve dhe i ” GEZONTE ” dhe per njefare kohe. Dhe kjo u duk fare mire sot kur ai QOSJA ( se ne ne shajne mjekrroshat , ne fakt qostet jane preferenca te homoseksualeve ku njeriu me shume duket si grua se sa si burre ) Ministri Jashtem ne nje takim me nje koleg ” TE LUMTUR ” arb tha : Se ky arrestim tregon per rezultatet e larta qe ka arritur ZH-DREJTESIA Shqiptare. Shikoni qe ato qe une permenda si vertetohen nga vete theniet e ketyre hipokriteve te paskruputht. Kjo drejtesi qe eshte nga ME TE KORRUPTUARAT NE BOTE gje qe e pranojne dhe ata vete dhe nderkombetaret me ARRESTIMIN E MUSLIMANEVE PASKA ARRITUR REZULTATE TE LARTA. O zot per dy dite ky SPURDHJAK reformoi ose rregulloi ZH-DREJTESINE E TIJ TE KALBUR DERI NE PALCE me te drejten e pakundershtushme te muslimaneve . O VLLEZER A E SHIKONI DHE E DEGJONI SE SA LIRE PO E SHESIN NDERIN DHE TE DREJETEN E PAKUNDERSHTUSHME QE NA I KA FALUR I MADHI ZOT. Keta SPURDHJAK mendojn se do te pasurohen dhe ushqejne femijet dhe familjet e tyre mbi te drejtat tona te pakundershtushme dhe ne kurrizin tone, te familjeve tona dhe te femijeve tane. Po keta injorante dhe ‘” PESHKAQENE ” te vegjel nuk e kuptojne qe diktaturat nuk kthehen me , ato vetem kane lene jashte litarin perkohesisht. A nuk e kuptojn keta kokrra e injoranteve qw i madhi ZOT ka caktuar stade zhvillimi dhe ato do te kalojne sipas caktimit te tij. Ato stade nuk munden ti frenojne dot perandori me te fuqishme te kohes si : FARAONET, ROMAKET, BIZANTET, DIKTATURAT qe ligjet e tyre i reklamonin si me te mirat e kohes dhe i mbronin me burgosje, vrsje , djegje te gjalle, kryqezimeve per se gjalli, groposjeve per se gjalli dhe me ne fund vetem tiranin dhe fundin e tyre merituan por CAKTIMIN E ALL-LLAHUT XH.SH NUK E NDRYSHUAN. Sistemi qe ju ngritet deshtoi perfundimisht dhe nuk do te eci me simbas deshires se ” PESHKAQENEVE TE MEDHENJ DHE AS TE PESHKAQENEVE TE VEGJEL. Dhe a doni ta dini o injorante : Sepse ZHVILLIMI vashdon simbas caktimit te ZOTIT dhe ai nuk eshte deri ketu se ashtu deshironi ju. Zoti nala ne prove por ju te dy grupet e ” PESHKAQENEVE ” dolet kunder urdhrave te tij , ju nxoret ligje jo per te perfituar gjith shoqeria por per te perfituar ju, ju nxoret ligje qe shumica ne bote te punoj per ju, ju nxoret ligje kur denohet fukaraja se mbleth skrap per buken e gojes dhe breth rrugeve krimineli, hajduti i vertete, drogaxhiu, ju nxoret dhe nxirrni ligje per te prishur familjen dhe shoqerine ( e cila po degradon me shpejtesi ) , ju jeni shkaktaret e te gjitha vrasjeve , aksidenteve ( se nuk ngopeni duke vjedhur fondt e perbashketa ), vetevrasjeve , shkaterrimit dhe degradimit familjar. Te gjitha keto te keqia ne bote dhe tek ne jane SHKAKU dhe pas saj vjen PASOJA qe ju e mbollet sepse vetem kur degradon shoqeria ” KONTROLLOHET DHE DISIPLINOHET ” shoqeria dhe behet nje burim i math material nga te cilat TE GJITH JU PESHKAQENTE PERFITONI. Ju jeni ne kundershtim te hapur me te madhin ZOT por mesa duket dhe simbas te dhenave ( dhe kete e tregon dhe frika e padroneve tuaj se ju vet jeni rehat nga trute ) ai deri ketu ja u kishte caktuar CAKUN . JU U TREGUAT MOSMIRNJOHES ME KRIJUSIN TUAJ. . Nuk do tju ndihmoje shum as TERRORI as MEDIA ( qe eshte komplet nen sherbimin tuaj se ju e ushqeni dhe e rrisni me kujdes ), as BURGOSJET dhe as VRASJET. NUK KA LINDUR DERI ME SOT DHE AS NUK DO TE LINDI BURRE DHE KRIJESE MBI TOKE QE TE NDALOJE CAKTIMIN E ALL-LLAHUT xh. sh. ( dhe kete e verton gjithe historia e zhvillimit njerezor, etapat e kalimit ashtu sic i madhi ZOT i ka pershkruar ne KURAN dhe PROFETI a.s ne transmentimet e tij ).
ste paskan dhene dozen e kokaines sot me duket , apo qetesohesh nepermjet ilaceve , po ashtu piji sa nuk eshte vone se deri ne darke do kesh lajthitur fare . do lemerisesh lagjen
popolo di shqiperia, me c`po shoh une 2 rruge ka,
o te ulim poturet e te na shqyejne sumen keta hantikapatet e fmn ,
ose te behemi te gjithe si lazarati se vallai bilai une ne qershor kam frike se do i bejme dopjo dyert e blinduara neper shtepira e do shkojme te blejme buken me pistolete se po dolen leke nga xhepi ne rruge kush i sheh do sulet te ti marre me gjithe krahun.