Te fundit
Mbi interpretimin e porositur të historisë
5 Prill 2015, 16:39Blog
TEMA
Nga Albatros Rexhaj
Një interpretim i çuditshëm i historisë, nga një predikues fetar, nxiti një debat të stuhishëm. Nuk konsideroj se duhet përsëritur tezat që kanë qarkulluar këto ditë, prandaj do të shkruaj vetëm për zhgënjimin që ndiej përballë përpjekjes që identiteti kombëtar të shpjegohet nëpërmjet filtrave fetar.
Do t’ia nis troç dhe pa ekuivokë:
Disa, qëpajtohen me mendësinë e predikuesit që nxiti këtë debat, mendojnë se shqiptarëtë vërtetëjanë vetëm ata që i takojnë besimit islam, prandaj edhe ia japin vetes lirinë që të bëjnëinterpretim paushall të historisë. Nuk duhet shumë mend për të kuptuar se kjo logjikëështë trashëgimi e mendësisë mesjetare, ku popullata regjistrohej si turq (myslimanët), latinë (katolikët), grekë apo serbë (ortodoksët), pavarësisht se të gjithë flisnin shqip.
Disa të tjerë, që pozicionohen në taborin e kundërt, mendojnë se shqiptarët e vërtetë janë vetëm ata që i takojnë besimit të krishterë. Si argument të vetin përdorin praninë dymijë vjeçare të krishterimit ndër shqiptarë dhe krishterimin e propagandojnë si fe tëtë parëve.
Të dy palët në këtë debat kanë një emërues të përbashkët: agresivitetin dhe një arsenal masiv të fyerjeve.
Fatkeqësisht, në këtë debat, nuk ekziston një palë e tretë: ajo civile dhe e lirë nga dogmat dhe teoritë fetare të interpretimit të identitetit bashkëkohor të kombeve. Siç ndodh edhe në shumë raste të tjera, intelektualët (hiç ndonjë individ aty këtu), gjithnjë duke kalkuluar në interesa të tjera, edhe këtë debat e kalojnë në heshtje dhe lejojnë që fanatikët dhe dogmatikët (jo vetëm) fetar të udhëheqin diskursin publik.
Ajo që muamë shqetëson është përpjekja për të rishkruar parimet themeltare mbi të cilat është krijuar identiteti bashkëkohor i kombit shqiptar. Është për keqardhje të shohësh se si në kohët tona (shekulli 21) tregohet verbëri dhe injorancë shumë më e thellë se në kohën e Rilindjes Kombëtare (shekulli 19). Nuk dua të bëj leksion historie, por ndiej se duhet rikujtuar disa gjëra.
Në kohën kur u krijuan kombet bashkëkohore (shekulli 18 dhe 19), fqinjët tanë u përcaktuan për njësimin e identitetit kombëtar me atë fetar: nuk mund të ishe serb apo grek nëse nuk ishe edhe ortodoks, ndërsa nuk mund të ishe turk nëse nuk ishe mysliman. Si rrjedhojë e kësaj, grekët u lëshuan në fushatë agresive që shqiptarët ortodoksë të deklaroheshin si grekë. Të njëjtën kanë bërë edhe serbët, me ata pak shqiptarë ortodoksë që kanë jetuar në trojet veriore, si dhe kanë tentuar një fushatë të egër të presionit mbi shqiptarët katolikë që të konvertoheshin në ortodoksë të ritit kishtar serb. Në anën tjetër, në përpjekjen e tyre për të krijuar kombin bashkëkohor turk, turqit shpallin gjuhën turke dhe besimin islam si emëruesin e përbashkët, duke synuar shlyerjen e origjinave të ndryshme etnike të atyre që bëhen pjesë e kombit të ri turk. Në një kontekst kaq të egër rajonal, intelektualët e Rilindjes Kombëtare (myslimanë, ortodoksë dhe katolikë) krijojnë një model krejtësisht ndryshe nga të gjithë kombet e rajonit dhe unik në të gjithë Evropën: modelin multifetar të kombit.
Rilindja kombëtare e përkufizon kombin shqiptar si një komb me emërues të përbashkët gjuhën dhe origjinën, ndërkaq besimin fetar e përcakton si diçka personale dhe që duhet respektuar nga të gjithë (jo shlyer, siç bëri më vonë dogma komuniste). Intelektualët e Rilindjes Kombëtare ishin shumë të vetëdijshëm se vetëm krijimi i një modeli të tillë (bashkimi përreth gjuhës dhe gjenezës së përbashkët) mund ta shpëtonte popullin shqiptar nga shthurja dhe asimilimi në turq, serbë apo grekë. Si rrjedhojë e kësaj gjetjeje gjeniale, gjatë Rilindjes Kombëtare, p.sh. shqiptarët myslimanë e përqafojnë Gjergj Kastriotin si hero të tyre kombëtar, ndërsa shqiptarët e krishterë e pranojnë Ismail Qemajlin si baba të shtetit bashkëkohor shqiptar, duke krijuar kështu një model qytetarie të cilin edhe kombet më të avancuara kanë dështuar ta bëjnë – shih të gjitha ndarjet dhe luftërat civile që janë bërë dhe vazhdojnë të bëhen për çështje sektare.
Jam i vetëdijshëm se tifozeria në temën e identitetit është një sport shumë eksitus, por të gjithë ata që bëhen pjesë e kësaj tifozerie duhet të jenë të vetëdijshëm se po bëhen pjesë e një përpjekjeje që ta kthejnë diskursin e të menduarit në gjendjen e para Rilindjes Kombëtare. Dhe për mua kjo është fatkeqësia më e madhe që mund t’i ndodhë popullit tonë.
Të gjithë ata që, në arrogancën apo marrëzinë e tyre, vendosin besimin fetar si emërues të identitetit kombëtar; ata që mendojnë se vetëm myslimanët janë shqiptarë të vërtetë (duke u thirrur në supremacinë numerike) apo se vetëm të krishterët janë shqiptarë të vërtetë (duke u thirrur në religjionin e të parëve), duhet të jenë të vetëdijshëm se janë duke jetuar në shekullin e gabuar dhe se janë vonuar për 200 vjet. Ndërkaq, nëse qëllimi i tyre është që të rishkruajnë parimet themeltare të krijimit të identitetit bashkëkohor shqiptar, duhet ta deklarojnë një gjë të tillë dhe atëherë duhet të marrin një përgjigje të merituar dhe të fuqishme nga të gjithë ne.
Dyqindtë vjet më parë, rilindësit tanë (nuk duhet të harrojmë se në mesin e tyre ka pasur shumë klerikë nga të gjitha besimet) e kanë zhvilluar debatin nëse feja është para kombit apo kombi para fesë dhe e kanë kuptuar se në thelb ky është një debat i kotë. Besimtarët e devotshëm besojnë në atë se ndarja në popuj dhe gjuhë të ndryshme është vullnet i vetë Zotit dhe rrjedhimisht nuk ndihen të obliguar të përfshihen në këtë debat (pasi që e shohin njëjtë si debatin nëse veza e ka bërë pulën apo pula vezën), ndërsa ateistët shohin vetëm gjysmën e kësaj dileme, pasi që nuk e arsyetojnë ekzistencën e religjioneve. Është për t’u habitur si ne (pas dy shekujsh) tregojmë shkurtpamësi dhe regres duke lejuar që të rikthehet ky debat.
Në mendimin tim, parimet themeltare që i kanë vendosur rilindësit tanë, paraqesin shtyllat e asaj që mund të cilësohet qytetërim i vërtetë evropian – të bashkohemi në vlera të përbashkëta dhe të lëmë anash ato që na ndajnë.Rrjedhimisht kombi shqiptar, edhe pse i varfër dhe i shtypur, është ndër të paktit në Evropë që ka ndërtuar identitet vërtet evropian. Dhe, për mua, kjo është një vlerë e madhe që duhet mbrojtur dhe për të cilin të gjithë duhet të ndihemi krenar.
Në fund, pasi që e di se njerëzit më shumë merren me autorin dhe jo me idetë e tij, mendoj se duhet t’i them dy fjalë për mënyrën si unë e ndiej veten: jam shqiptar, si në gjuhë ashtu edhe në gjenezë; i takoj besimit islam dhe, në të njëjtën kohë, ndihem krenar për të parët e mi të krishterë si dhe ata të tjerët që ishin para tyre. Por, dhe kjo është më e bukura, mjafton të them se ndihem shqiptar, ndërsa besimi është çështje e imja personale dhe nuk duhet t’i hyjë askujt në punë.
10 komente në “Mbi interpretimin e porositur të historisë”
Lini një Përgjigje
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Edhe un jam i krishtere ortotodox shqip e jam shqiptar si te gjithe ato qe flasin shqip qe kur i takoj rrugeve te botes si kam pyetur kurre ca feje ke … Sepse jam rrit e eduku qe fene e kam pas kombit .. Zoti ju bekofte te gjitheve pavaresisht ca besimi jeni
Pergezime zoti Albatros! Asnje presje nuk i heq apo i shtoj fjaleve te tua.Po kjo duhet te thellohet sidomos ne shkolla.Mos te kemi frike ta trajtojme keshtu dhe vetem keshtu.
Shume i drejte shqetesimi A.Rexhes.
Sigurishte qi muslimonve te kosoves ,pra atyre imamve s’duhet me ju leju,
te japin vehtes te drejten te “bejn historine” e shqiptareve .
Megjithate ,un mendoj se nji teme e tille ,se nqs
imame e hoxhe kosovare hedhin helm kunder figurave te shquara te kombit shqiptare dhe tentojn ne xhamite e tyre apo nepermjet shtypit qe i favorizon ,te bejne shplarje truri idioteve ne kosove ,duke mbeshtet tezat e historianeve serb mbi shqiptaret e kosoves ,duke u ndjer me shume turq se shqiptare ,kjo nuk eshte nji teme pra qe mundet te zgjidhet nepermjet shkrimeve e deskutimeve ne forume gazetash !
Kjo eshte nji teme qe i takon me u marre Shteti ,Ligji e jo diskutantet
e frustruar nga pellitjet e idioteve ,dobicave te babaDovletit qe rastesihte kan ngel ne token shqiptare . Kta pellasin e bejn propagand te hapur antishqiptare sepse i lejon SHTE-TI . A keni nigju ju te dali noj prift Serb apo Grek , te propagandoje pro shqiptareve e thote se serbet jane te ardhur ne tokat e shqiptareve ,apo greket te thone se gjysma e greqise eshte toke shqiptare dhe ka exzistuar fale shqiptareve ???
Sigurishte qe JO! Sepse atje ne serbi dhe Greq
Rezyme e bashkimit te kombit dhe me pas e krijimit te shtetit e cila fatkeqesisht nuk mesohet ne shkolla.
Nuk di pse…
Shume i drejte shqetesimi A.Rexhes.
Sigurishte qi muslimonve te kosoves ,pra atyre imamve s’duhet me ju leju,
te japin vehtes te drejten te “bejn historine” e shqiptareve .
Megjithate ,un mendoj se nji teme e tille ,se nqs
imame e hoxhe kosovare hedhin helm kunder figurave te shquara te kombit shqiptare dhe tentojn ne xhamite e tyre apo nepermjet shtypit qe i favorizon ,te bejne shplarje truri idioteve ne kosove ,duke mbeshtet tezat e historianeve serb mbi shqiptaret e kosoves ,duke u ndjer me shume turq se shqiptare ,kjo nuk eshte nji teme pra qe mundet te zgjidhet nepermjet shkrimeve e deskutimeve ne forume gazetash !
Kjo eshte nji teme qe i takon me u marre Shteti ,Ligji e jo diskutantet
e frustruar nga pellitjet e idioteve ,dobicave te babaDovletit qe rastesihte kan ngel ne token shqiptare . Kta pellasin e bejn propagand te hapur antishqiptare sepse i lejon SHTE-TI . A keni nigju ju te dali noj prift Serb apo Grek , te propagandoje pro shqiptareve e thote se serbet jane te ardhur ne tokat e shqiptareve ,apo greket te thone se gjysma e greqise eshte toke shqiptare dhe ka exzistuar fale shqiptareve ???
Sigurishte qe JO! Sepse atje ne Serbi dhe Greqi ka SHTET or Taj ,ska autoparrlant qe pellasin disa her ne dite si me qen afganistan , e me fy shqiptaret me i mallku me gjuhen e djallit .
Prandaj mos u shqeteso aspak Rexho ,edhe pse te japim te drejt ne ate qe shkrun .( Cdo mize ben njiher ne jeten e vet Zzzzzzzzzzzzzz )edhe kto hoxhat e fundit te botes . Sja vlen me u marr me injorantet qe i perkasin afganistanit .
Mendimet e zotit Rexhaj janë shumë të drejta, të tërë komentuesit e deritanishëm e kanë mbështetur, por mediet kanë një përgjegjësi shumë të madhe që i japin si lajm budallallëqet e “interpretuesve të porositur të historisë”, sepse janë pikërisht mediet që “shpallin” lajmin, me të cilin tërheqin në diskutim lloj-lloj “të diturish”. Nëse me “interpretuesit e porositur” do merreshin vetëm organet ligjzbatuese komentuesit do t’i kushtoheshin veprimtarisë së atyre organeve.
Shkrimi me duket i kuptueshem per nga toleranca dhe ideja per bashkim,mirpo stonon nga pikpamja shkencore,per shume arsye;se pari ,jo cdo cdo individ apo grup njerzish qe banon ne Shqiperi e flet vetem shqip eshte me gjak shqiptari,mund te jete “egjyptian”,”vllah”,”turk”,”sllav”,”ermen”,”boshnjak”,”rom”,”hebre”,”skith”,”sirian”,te cilet une i njoh personalisht,e te cilet e dine dhe sot e shprehin hapur e pa droje e komplekse origjinen e tyre,por qe e kane humbur gjuhen,e flasin vetem shqip.Keta njerez qe nuk jane te paket ne numur,kane menyrat e tyre te jeteses,te cilat i kane huazuar e pershtatur sipas vendit dhe sidomos bashkesise fetare ku kane bere pjese,prandaj cdo individ ndjehet rehat ne komunitetin fetar ku ben pjese sepse edhe menyra e jeteses eshte e njejte,pavarsisht “gjakut”,apo “genit”,(qe jane te paverifikueshme e te harruara nga koha).Gjate periudhes se diktatures kur feja u ndalua me ligj,per konseguence, pati edhe martesa te perzjerra,te cilat krijuan nje menyre jetese qe dominonte here ne njerin e here ne tjetrin besim fetar,mirpo asnjehere nuk u harrua origjina fetare baze,pavarsisht tolerances,e me heqjen e dhunes diktatoriale individet e perzjerre,ju bashkuan besimit qe e kishin me per zemer dhe qe i pershtatej me shume menyres se jeteses dhe edukates fetare, qe kishte dominuar ne familje.Perpjekjet per tolerance e bashkim jane te mira kur bazohen ne reciprocitet dhe sinqeritet te vazhdueshem,perndryshe cenimi sado i vogel dhe i pavemendshem,krijon ftohje,ndarje e percarje qe thellohen me kalimin e kohes,e qe bie ne sy edhe neper komentet e ndryshme,ku i meshohet me teper races dhe fese(fj.vjen;’mongol’,’aziatik’,’evgjit’,’arab’,’shkja’,’shule’,’grek’,ose ‘islamik’,’kaur’,’taleban’,’synit’),pra keto cilesime jane te vertetat e fshehura,qe dalin ne siperfaqe e zbulohen nga vete populli,qe e njeh vetveten dhe e shpreh ashtu s’ic e ndjen e qe e ka te ngulitur ne subkoshiencen e vet….!
Respekt Zt. Rexhaj! I gjithe artikulli eshte nje analize Intelektuale,kualitative dhe shume Patriotike.Kemi te gjithe nevoje per analiza te tilla.Njeriu nuk edukohet vetem ne Familje e Shkolle por edhe ne shoqeri dhe gjate gjithe jetes.
Pse heshtin intelektualet??? Sepse krejt jan ber evropian. Fati i shqipareve nuk i intereson.
Ja kishe knue ma mir me qifteli ,vallaj tkishn kuptue shqiptart e hoxhallart ate qi thue