Numri i lartë i vrasjeve në stinën e verës/ Sociologu Tushi: Shumica, krime familjare dhe rivalitete erotike. Vështirë të parandalohen (TemA Tv)

Krimet brenda familjes, krimet për sherre banale, apo ato për tradhti zënë titujt kryesorë të kronikës së zezë sidomos gjatë tre muajve të verës.

Shpesh aludohet se temperaturat e larta i nxisin njerëzit të dalin nga vetja dhe të humbasin arsyen, por për sociologun Gëzim Tushi gjërat nuk qëndrojnë kështu.

Ai radhit disa nga faktorët kryesorë të numrit të lartë të vrasjeve në stinën e verës, që ndikohen nga ardhja e emigrantëve pranë familjeve, probleme të shoqërisë sonë në sjelljen sociale si dhe grumbullimi më i lartë i njerëzve në vende të caktuara gjatë verës, ku mungesa e kulturës së pavëmendjes sociale bëhet shkak për krime të rënda.

Nga Jonida Hitoveizi 

Zoti Tushi, a ka ndonjë shpjegim sociologjik për rritjen e numrit të krimeve gjatë muajve të verës, kryesisht në muajt e nxehtë qershor-korrik-gusht?

Gjithmonë bëhet kjo pyetje dhe me sa duket ka një përpjekje për ta intepretuar nivelin e lartë të krimeve  me situatën klimatike, ose me ndikimet që mund të ketë klima mbi fenomenin e kriminalitetit në shoqërinë tonë. Unë besoj se kjo nuk është shkencore, nuk është se ka ndonjë arsye që vjen prej klimës, që favorizon ekzagjerimin e krimit në shoqëri dhe në vendin tonë. Por më duket se ka disa arsye sociale, që shtohen pikërisht në këtë periudhë, të cilat krijojnë idenë sikur në periudhën e verës krimet marrin më shumë spunto për shkak të ndryshimit të klimës.

Cilat janë këto arsye sociale që ndikojnë në rritjen e kriminalitetit?

Më kryesoret do të ishin: E para, një ndikim të madh ka kthimi i emigrantëve në Shqipëri. Siç po duket problemi i emigratëve dhe i funksionimit të familjeve të tyre ka problemet e veta. Domosdo, ardhja e emigrantëve shoqërohet me krime në familje, me krime mbi bashkëshortet duke i paragjykuar për shkak të opinioneve lidhur me problemet që kanë të bëjnë me moralin e tyre, me besnikërinë bashkëshortore dhe për fat të keq ndodh që pothuajse çdo vit të dëgjojmë këtë lloj krimi. Në periudhën e verës shtohen ambientet sociale ku njerëzit grumbullohen, sidomos tek të rinjtë fillojnë problemet e rivaliteteve për shkak të xhelozive erotike.

A  krijojnë muajt e nxehtë një terren më të favorshëm për krime?

Sigurisht, në këtë rast terreni krijohet nga kushtet e motit. Njerëzit grumbullohen, intensiteti i grumbullimeve mund të jetë shumë i madh, marrdhëniet sociale bëhën me të ndërlikura. Ne kemi një defekt të madh kulturor , nuk kemi kulturën e pavëmendjes civile, (që do të thotë që ti kalon në  punën tënde dhe nuk e kthen kokën majtas –djathtas për të parë kush kalon, ça trupi ka, ça veshje ka, sa ekscetrike është veshja e saj, ca më tepër për ta ngacmuar).

Sjellja jonë sociale i nxit këto krime?

Sigurisht , sepse jemi në terrenin ballkanik. Ne themi:Pse e pe gruan time? Pse e pe të dashurën time? Pse e pe të fejuarën time? Imagjinoni që një pjesë e madhe e krimeve ndodhin , pse më pa e pse më pe? Imagjinoni se çfarë niveli qytetërimi është ky, që të vrasësh apo ti marrësh jetën tjetrit pse të pa ty apo partneren tënde?!

 Ju si sociolog e përjashtoni mundësinë që temperaturat e larta ndikojnë në sjelljen sociale?

Nuk është determinante, mund të ketë ndikime periferike. Gjatë kësaj periudhe shfaqet bujshëm edhe fenomeni i hakmarrjes dhe i gjakmarrjes. Dhe e dini pse? Sepse vijnë djemtë nga emigracioni dhe gjejnë “faturat e pambyllura” të gjakmarrjes dhe sapo vijnë këtu, megjithëse vijnë nga një terren perëndimor i vejnë përpara njerëzit duke thënë se është ky hak apo ky gjak pa marrë dhe i detyrojnë të hyjnë në vorbullën e krimit. Këto kryen edhe muajt e beharit, po s’do të thotë se e ka fajin behari për krimet që kryhen për gjakmarrje, për krimet të vuajarizmit, apo qoftë edhe për motive të tjera.

 Po aksidentet?

Po këtu këtu keni të drejtë. Në këtë kohë rritet dendësia e automjeteve në qarkullim dhe ne nuk e kemi në gjak të jemi të ndërgjegjshëm për të zbatur rregulloren e qarkullimit edhe kur ka edhe kur s’ka polic, se ti je qytetar dhe qytetari nuk e ka ndërgjegjien policore, por e ka. Kjo bën që të ketë aksidente rrugore, që po marrin shumë jetë.

Si ndikon kjo lirshmëri  në sjelljen tonë?

Kjo është periudhë e daljes nga koraca e ngurtë e disiplinës sociale dhe administrative. Njerëzit heqin kravatat dhe koracën e fortë të veshjeve administrative, apo të veshjeve publike. Bëhen më të lirë, më të shpenguar, jepen më shumë pas qejfit, pas pijeve alkoolike. Të gjitha këto bëjnë që të kemi një lloj shthurje sociale, një lloj indisiplinimi social.

Krimet brenda familjes janë krimet më të shpeshta dhe më të rëndat në shoqërinë tonë. Çfarë duhet të bëjë shoqëria për të pasur një ndërgjegjësim më të lartë, si mund t’i shmangim?

Unë mendoj se një pjesë e madhe e këtyre krimeve janë çështje private. Ky lloj krimi është privat. As shoqëria nuk merr pjesë në një delir xhelozie, apo dhune në familje. As polici s’mund të jetë aty, as shteti s’mund të jetë aty, ku kryhet ky lloj krimi. Natyra private e krimit e bën të domosdoshme që të rritet përgjegjësisa jonë me instrumentet e edukimit dhe transformimit. Dy janë rrugët: shteti totalitar që e shkul krimin nga rrënjët dhe e bën zap kriminelin, të cilin e provuam 50 vjet se ç’ndodhte, ku bashkë me kriminelët e pësonin dhe njerëzit e ndershëm dhe të pafajshëm, ose rruga e dytë është që ne duhet të punojmë për të shëndoshur shoqërinë me të gjithë mjetet e saj strukturore për ta bërë sa më të zbutur situatën kriminale.

Pra ju i qëndroni idesë së shtimi i lajmeve të kronikës së zezë nuk ndikohet nga temperatura?

Ato nuk ndikohen në kuptimin klimaterik, por në kuptimin social, të cilat në mënyrë të sipërfaqëshme i lidhim me vapën e njerëzve. Jo nuk mund të jetë kështu! Njeriu e administron  veten si në vapë edhe në dimër.

VIDEO/ Myftiu i Shkodrës ndërpret fjalën, ndërsa bien këmbanat e kishës

14:08 Sociale

Besimtarët myslimanë festojnë Fiter Bajramin, politika uron harmoni dhe paqe

11:56 Sociale

Viktimat e trafikimit, me karta shëndeti falas

17:10 Sociale

STUDIMI/ Ja kush janë njerëzit më të pasur në Shqipëri (LISTA)

13:22 Sociale

Bëni kujdes në fundjavë! Temperaturat do të jenë përvëluese

11:25 Sociale

Brenda 10 viteve merr fund kalvari me pronat/ Qato: Në tetor hyn në fuqi skema e re e kompensimit/ TemA Tv (VIDEO)

23:57 Sociale

Tema Tv/ "Në çadra me mbi 500 persona. Na kapi një epidemi, që plasi nga mungesa e higjenës"- Rrëfimet e dy azilkërkuesve shqiptar në Gjermani

12:31 Sociale

Mbi 1 mijë shqiptarë fituan azil në vendet e BE-së më 2014. Franca, vendi që ka dhënë më shumë vendime pozitive

15:26 Sociale

Të drejtat e minoritetit, Totozani:  Ligj i ri dhe census me të dhëna të pakontestueshme  

13:55 Sociale

Italia i bashkohet projektit për Qendrën e Shërbimeve Publike

13:57 Sociale