Te fundit
Stipçeviq dhe arbereshet e Kroacise
1 Shtator 2015, 17:02Kulturë
TEMA
Nga Ibrahim Berisha
Poreç, e mërkurë, 10 tetor, 2012
Veshur me rroba ngjyrë kafe, xhemper me pulla katrore, kravata mbi këmbishën e bardhë, kështu pothuajse si gjithherë prej se e kisha njohur shumë vite më parë, flokë të thinjura të zgjatura mbas, me syze xhamtrasha, i gjatë dhe elegant, Aleksandër Stipçeviq, ilirologu i njohur dhe sociologu i librit, ecë ngadalë nëpër gurët e qendrës së qytetit Mesjetar të Poreçit (Istra).
Moti është i vranët pakëz, dhe në orën dhjetë të mëngjesit, temperatura shënon 16 gradë ceslius.
Ndërsa me orë ecën, sikur nuk prek fare në gurët e sheshit, tregon se si para 300 vjetësh shqiptarë nga fshati Larje dhe Brisk të Malësisë së MbiShkodrës, në grupe kishin lëvizur nga vendlindja e tyre përgjatë bregdetit Dalmat. Ata u vendosën në periferi të qytetit antik të Zarës duke ndërtuar një botë të tyre që brenda ruante mirësinë e atdheut të lashtë dhe kulturës së saj. Krijuan vendbanimin e ri, Arbneshin.
Ata ruajtën gjuhën e tyre dhe traditat pasi një kohë të gjatë ishin jashtë qytetit të Zarës, rrëfen Stipçeviq. Kishte një dashuri të madhe dhe mall të përhershëm për vendin e të parëve, thotë ai. Filluan ngritjen e tyre arsimore dhe kulturore duke u bërë faktor i rëndësishëm i qytetit të Zarës dhe gradualisht i Dalmacisë dhe Kroacisë.
U respektuan shumë nga të gjithë pushtetet, që nga Raguza e deri tek Austro-Hungaria.
Në vitin 1945, në Arbnesh, lagje që tashmë kishte hyrë brenda qytetit Zarë, jetonin mbi 5000 arbneshë.
Mbas këtij viti, 1500 prej tyre u detyruan të largohen nga Zara dhe nga Kroacia, kryesisht në Itali, për shkak të ndjekjes nga regjimi komunist. U hap një rrugë e gjallë e largimit. Edhe sot e kësaj dite arbneshët largohen nga vendlindja e tyre.
Statistikat tregojnë se në Arbneshë jetojnë mbi 3500 arbneshë.
Herë në gjuhën shqipe herë në atë kroate, Stipçeviq rrëfen copëza faktesh nga jeta e arbëneshve.
Ne arbneshët kemi ruajtur gjuhën e vjetër të fshatrave prej nga kemi ardhur. Unë e kam më vështirë të flas dhe të kuptoj gjuhën standarde, por kur vizitova fshatrat e të parëve të mi jo vetëm unë, por edhe të gjithë arbëreshët që i kishin vizituar ato fshatra, merreshin vesh shumë më lehtë me njëri-tjetrin. Ata nuk kishin probleme për të komunikuar, thotë ai.
Herë pas here, grupe të vogla arbnshësh shkojnë për të vizituar fshatrat prej nga erdhën të parët tanë. Njëri prej tyre është edhe zoti Kalmeta, lider me emër në politik ë në Kroaci.
Ndërsa ecim nëpër kalldrëmin e qytetit bregdetar të Poreçit, ai hap një temë tjetër, atë të rolit që luajtën arbneshët në prag të Pavarësisë së Shqipërisë, kur edhe pak ditë mbushen 100 vjet.
Arbneshët dërguan delegacione dhe shumë letra në zyrat e diplomacive perëndimore, veçmas të Perandorit të Austro-Hungarisë dhe miqve të shumë që kishin atje duke kërkuar përkrahje për shpalljen e Pavarësisë së Shqipërisë…por Shqipëria i harroi shpejt…
(Për respekt të personalitetit më të madh arbnesh-shqiptar, studiuesit Aleksandër Stipçeviq (1930-2015))
14 komente në “Stipçeviq dhe arbereshet e Kroacise”
Lini një Përgjigje
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
arbneshet nuk besoj se jane Hasane shqipfoles,do te ishte e kote te pretendohej per shqipetare………….
Nje gje eshte e sigurt ore sorrogat i Janulles ata nuk jane si MQ Arvanitet e Athines antishqiptare e te pabese qe te ngulin thiken mbrapa shpine dhe i duan te keqen ketij vendi nga ku dhe kane preardhjen pra thjesht Hiena te poshtra
Sa keq o tfgs, te kesh t emen kurve si e ke ti. Po motra eshte kurve rrugesh?
Tfgs, shqiperia e ka harrue vetveten e lere me juve arbneshve, shqiperis ju kan hedhe ne qafe zagaria e janulles qe nga pamvarsi e nuk e len te mare fryme.
Tfgs, Edhe ky artikulle shkrusi e paska emrin ibrahin por si po shifet ne foto nga rraca duket 100% evropian ndersa ti je bythezi o turkofagos, juve ju keni shtru qilymat turkut per me rujte fen ja ku e keni fen por keni humbe rracen evropiane, shqiptaret musliman jan shum me evropian nga rraca se ju te krishteret. Dhe kjo ka rendesi ne evrope,
stipçeviq, mo, stipòeviQ….. po cfare dreqin e mbani artikullin me nje mbiemer sllav qe mbaron me q? cfare jeni gje, analfabeta? apo jeni dembela? sido qofte puna, nderrojeni ate titull, se late nam.
se kuptoj ca ke desh me thene me “stipòviQ”
Q nuk eshte shkronja e duhur , ajo perdoret nga shqiptaret e kosoves dhe shumices se veriut te shqiperise qe nuk i bejne ndryshim shkronjes Q dhe ç
Eshte Stipçeviç
Sa per korrigjim mbiemrat jugo-sllav nuk kan mbarojne me Q se ja u do qejfi por kan nje domethenie
Prapashtesat Ovic ose Ic do te thone = Djali i filanit apo fistekut
Prsh – Mihajlovic =Djali i Mihajlit
Si psh tek Latinet – Di ose Del ose De
Ose tek nordiket “Son” Erikson etj etj
e di per punen e mbiemrave sllave, qe, ne fakt e kane prejardhjen nga rusia, ku “vic” perdoret per te thene djali i filanit. hallin e kam tek drejtshkrimi, qe duket sikur kemi te bejme me tipa qe perdorin alfabet me vetem 34 germa dhe jo 36.
Gabon. Eshte Stipceviq!
Të paktën është jo qytetari për një shqiptar, të përgojojë figurën madhore të Ilirologjisë, Profesor Aleksandër Stipçeviç. Për shovenët fqinj as na kërcet shumë. Zara ka nxjerrë edhe figura të tjera të shquara, por Stipçeviçi është kapitull më vete. Ja disa pasazhe të tij, si ilirolog, për vazhdimësinë iliro-shqiptare, të hedhura në “tregun” jugosllav të falcifikimeve, qysh në vitin 1985:
1) “Nuk mund të studiohet e kaluara e Ballkanit, madje as e tanishmja, pa njohjen e elementit ilir. Gjithçka që ka ndodhur në Ballkan prej kohës së mesme e këndej, në një farë mënyrë, është ndërtuar mbi atë shtresë që ne e quajmë ilire. Pra, çdo tregim për Ballkanin fillon me ilirët”.
2) “Ilirët nuk i takojnë vetëm së kaluarës, ata jetojnë edhe sot e gjithë ditën me ne. Në Ballkan elementi ilir ende është i gjallë. Të studiosh sot historinë e popujve të Ballkanit e të mos njhësh substratin ilir, kjo është e pamundur. Pikërisht për këtë ilirët sot janë temë aktuale jo vetëm ballkanike por edhe europiane”.
3) “Kemi dëshmi të mjaftueshme se ilirët nuk janë zhdukur me ardhjen e romakëve e as më vonë. Pra, të besosh se ilirët u zhdukën nga fajqja e dheut me ardhjen e sllavëve, kjo është vërtet e pakuptimtë. Sllavë nuk kishte aq shumë, madje as popuj të tjerë, të cilët erdhën në mesjetën e hershme në Ballkan”.
4) “Ata që mohojnë origjinën ilire të shqiptarëve e bëjnë këtë jo për hir të shkencës, jo pse kanë farë argumentesh shkencore, por prej motiveve të tjera, të cilat vërtet janë larg, shumë larg të vërtetës shkencore… Çdo përpjekje për t’u keqpërdorur etnogjeneza e shqiptarëve prej ilirëve nuk bie në shkencë, por është një manipulim me shkencën”.
5) “Askush në Jugosllavi e në botë, që merret seriozisht me problemin e ilirëve, nuk e mohon origjinën e drejtpërdrejtë të shqiptarëve prej tyre. Popuj të pastër nuk ka askund në botë, të pastër nuk janë as shqiptarët. Mirëpo nuk është e dyshimtë se më së shumti shqiptarët i kanë ruajtur elementet ilire në etninë e tyre. Në viset e tjera në Ballkanin Perëndimor mbisundon elementi i ardhur, pra elementi sllav. Tek shqiptarët mbisundon elementi ilir dhe kjo më nuk mund të kontestohet”
Besoj se mjaftojnë këto pak rreshta, për ta kuptuar se kush është Aleksandër Stipcevici i shquar.
U debuan nga shtepia e tyre per ne itali ,,,,mos harroni SE AJO DALMACI ESHTE PURO ILIRE SHQIPTARE , DHE VET EMRI TREGON SE CILI POPULL KA JETUAR ATY
Ca do te thote mos te jesh i bashkuar e mos te kesh nje Kishe (Cati) tenden mbi koke
Kta iken nga terrori turk por edhe nga ata shqipfolesa te konevrtuar qe ishin nje me turqit !
Fatkeqsia jon me e madhe ka qene gjithmon percarja dhe individualizmi i tmerrshem i shqiptarve , secili do mendoje me koken e tije dhe vetem per veten dhe gardhin e tije , nuk do t’ia dije aspak per te afermin , komshiun , bashkkombasin , zero solidaritet !
Megjithate RiP Aleksander Stipcevic !!!
Kontributi i Stipçevqit ne fushen e ilirologjise tanime dihet ndersa per shqiptaret ka nevoje te shkruhet edhe per arbneshet tjer si:Josip Relen,shkrimtar,Shime Deshpalin,shkrimtar dhe muzicient dhe birin e bijen e tij,Maja Deshpalin te cilet jane te njohur jo veç ne Kroaci por edhe ne Evrope dhe bote.
Vellau i Maja Deshpali eshte violoncelisti me fame boterore Valter Deshpali.