Te fundit
Një intervistë e panjohur e Faik Konicës e 1914-s
3 Shkurt 2016, 10:09Kulturë
TEMA
Kjo është një intervistë e panjohur e shkrimtarit të njohur Faik Konica, për “Universul”.
Në të ai flet për gjendjen politike në vend dhe çfarë mendon për Ismail Bej Vlorën dhe Esat Pashën.
Intervista sillet nga studiuesi Aurel Plasari
Cila është situata e brendshme politike në Shqipëri, a ekzistojnë atje parti politike dhe cilat janë programet dhe pikëpamjet e tyre? A varen programet e tyre politike nga besimet fetare?
Në Shqipëri ka dy parti të mëdha, të cilat nuk janë ende të organizuara përfundimisht: partia nacionaliste me nuancë liberale dhe partia reaksionare konservatore, turke për nga fryma. Klasa e kultivuar në përgjithësi dhe shqiptarët e Rumanisë dhe të Amerikës bëjnë pjesë në të parën, muslimanët dhe grekomanët me shkolla të kryera në Stamboll përbëjnë të dytën. Besimet fetare nuk hyjnë në formimin e këtyre dy partive.
Nacionalistët kërkonin në kohën e regjimit turk autonominë administrative dhe përdorimin e gjuhës shqipe, ndërsa unë me grupin tim deri edhe ndarjen nga Turqia. Partia reaksionare donte, përkundrazi, statu-quo dhe ruajtjen e bashkimit me Turqinë. Mbas luftës [ballkanike, – A.P.] nacionalistët e përshtatën programin duke kërkuar një shtet të ri, me konceptime të reja, i cili të shkëputej nga traditat orientale: një shtet nacional për nga fryma dhe oksidental për nga metoda. Me njerëz të rinj për këto situata të reja. Partia reaksionare kërkon vijimësinë e sistemit dhe frymës së administratës turke me gjendjen e vjetër të punëve. Nacionalistët dëshirojnë të kombëtarizojnë edhe kultin.
Të dy udhëheqësit e Shqipërisë aktuale, sa Esad Pasha aq edhe Ismail Bej Qemali, bëjnë pjesë në partinë reaksionare, duke përdorur dhe duke imponuar gjuhën turke në administratë në vend të gjuhës kombëtare, çfarë është skandaloze.
Të dyja këto parti politike a janë dakord për emërimin e një princi të huaj? A është princi Ëied i pranueshëm nga këto parti?
Reaksionarët, përshtat parimeve dhe pikëpamjeve të tyre, dëshirojnë një princ musliman, ndërkohë që nacionalistët, duke qenë se nuk ekziston ndonjë dinasti kombëtare, kërkojnë princ të huaj. Populli, siç është i lodhur nga kaq trazirë, duke dashur të shpëtojë nga luftërat e brendshme dhe duke marrë vesh që princi Ëied është i pëlqyeri i Fuqive të Mëdha, e ka pranuar në heshtje.
Si mund të shpjegohet komploti më i fundit turk në Shqipëri?
Shumë thjesht: klasat drejtuese, të varfëruara mbas lufte dhe duke pasur nevojë për para, morën para dhe bënë komplotin në interes të atij që ka paguar dhe që do të pagojë edhe më.
Ç’opinion keni zotëria juaj për këto dy personalitete “en vogue” [fr. në modë, – A.P.] tani në Shqipëri: Esad Pashën dhe Ismail Bej Qemalin?
Ismail Bej Qemali, një “fileu” bizantin, i korruptuar nga shpirti dhe nga zakonet, pa ideal dhe pa parime, i gatshëm për të gjitha kompromiset. Esad Pasha është një “condotier” mesjetar, që as nuk di metodat as nuk ka skrupujt e një shtetari modern. Është nga shkolla e Abdul Hamidit, prej së cilës ka ruajtur një suvënir të gjallë. Mirëpo është energjik dhe, po të drejtohej mirë, mund të përdorej me dobi për rivendosjen e rendit në Shqipëri. Nga natyrat e tyre do të kuptoni edhe aktet e tyre.
Ç’parashikoni zotëria juaj për shtetin e ri shqiptar?
Shqipëria, që del nga një krizë e tmerrshme (katër vite kryengritjesh dhe një vit pushtimi, pra pesë vite trazirash) dhe që ka qenë sunduar për katër shekuj nga brutaliteti dhe keqqeverisja e regjimit turk, ndodhet – afërmendsh – si një i sëmurë që nuk është lehtë të ngrihet në këmbë, punë që do të dojë disa kohë, porse jam absolutisht i bindur për vitalitetin, energjinë dhe të ardhmen e saj.”
Nga: “Universul”, XXVII, nr. 8, 10 janar 1914 © shqip A. Plasari
36 komente në “Një intervistë e panjohur e Faik Konicës e 1914-s”
Lini një Përgjigje
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Turkofilat gjithmon kan luftuar per flamurin e pushtusit armikut Ton ate turk. Jan tradhtar e antishqiptar
Verteohen 100% theniet e ma se: Ndershekuj sunitet apo shiitet shqipfoles kane qene antishqiptar,bithelepies dhe ne sherbim te Turqise,”sport” te cilin e vazhdojne edhe sot……………
Persa i perket figures se turkoshakut Ismael Kemal,mqs mbahet prej politikaneve te paskrupullt e injorant te shtetit te sotem neper muret e korridoret e ministrive eshte mire qe te rishikohet figura e tij…………….se ndryshe do te na duhet te varim edhe figura te tjera si Zogu ,Toptani etj kesisoi tradhetaresh jo rastesisht myslimone shqipfoles……………..
Nuk e kuptoj perse acarohesh ti o Turkosuuuum ti e mban veten per grek nuk ka piken e kuptimit acarimi yt rrethe Historise se Shqiperise kur ti nuk je shqiptare apo jo pak qesharake ha ha ha ha ha
jam shume dakort me ty, na e shpifen ate portretin e ketij turkut ISMAIL BEJ VLORA, nuk e kuptoj perse nuk vendosin ate te te MADHIT GJERGJ KASTRIOTI, ai eshte HEROI yne.
Te qifsha motren o filogrek muti!Si Turqia ashtu ane Greqia e Serbia na kane vrare e sakatuar si komb or mutmuti!Por ne duhet te jemi realist dhe te jemi mardhenie te mira me disa shtete qe mbajne qendrim miqesor ndaj vendit tone e nuk kane pretendime territoriale ndaj nesh.Sigurisht qe mesazhi jot eshte i kuptueshem or mut muti!
Enver Hoxha nuk e donte Konicen Kumarxhiun
Ne katolikt egzistojm ne saje te muslimanve,po mos te ishin muslimant slavet prej kohedo na kishin asimilu,ose do na kishin perzen prej ktuhit per mal te zi.kete e ka thene mesuesi i pare ne PrizrenMati logoreci 1895 vit.
Turk i peshtire!
Eshte e mire ajo qe perfundon mire! Koha e provoi gjykimin e gabuar te Konices per Ismail Qemal-Vloren me shoke. Mbi te gjitha Shpallja e Pavaresise se Shqiperise eshte prove e pjekurise se diplomatit te shquar Ismail Qemal Vlora.
Ne janar 1914 nje anije e linjes “Llojd” solli nga Stambolli ne Vlore 427 “shqiptare te riatdhesuar” qe komandoheshin nga Beqir Grebeneja. Plani ishte qe te uzurpohej qeveria e perkohshme dhe te sillej ne fronin shqiptar nje mareshal turk , Izet Pasha. Kreret e komplotit u arrestuan nga forcat e komanduara nga Tomsoni. Mirepo gjate procesit gjyqesor Grebeneja pohoi se per komplotin kishte dhene miratimin e tij edhe vet Ismail Qemali. Pra kjo i bie qe Ismail Qemali ishte nje pro-turk.
ade gamisou re vrromoarapi……………..qe me perdor edhe nick kristiani,ptuuuuuuuuuu!
PUCOFAGO e thote mire Konica i madh, partia reaksionare ku bejne pjese myslimanet dhe grekomanet. Po te kesh fare pak tru nuk flet more provincjal i partise reaksionare
Esat Pashai vetem nje 1 vit para se ky vemja Konica te jap kete interviste dorezoi Shkodren tek Malezezet dhe braktisi qeverine e Vlores duke e quajtur Ismail Qemalin agjent grek. Kjo gje detyroi Astro-Hungarezet te sillnin anijet e tyre rreth Shkodres duke detyruar Malezezet te terhiqeshin. Nderkohe Esati si fshatar injorant qe ishte shpalli autonomin e Shqiperise se mesme duke i dhene nje goditje te forte pavaresise se Shqiperise. Cfare mendimi ka patur Konica per Nikolla Pashiqi mikun dhe aleatin me te ngushte te Esait? Pak nga pak koha po tregon qe Konica ka qene nje vemje dhe nje oportunist i ndyre.
Jo nuk ka mundesi qe Ismaili i madh te jete si e pershkruan Konica, sepse midis te dyve nuk ka pasur kurre dashuri.
Imagjinoni sikur mos te kishin as Ismailin e madh cfare do na mbetej? Vetem Skenderbeu! Shyqur qe Konica nuk ka thene gje dhe per Skenderbeun! Po ku duam tja dime ne, kemi Salen dhe Meten qe i zene vendin Skenderbeut dhe Ismailit po Konica kush do jete? Ndoshta Blendi Fevziu….megjithese eshte veshtire te gjesh nje njeri si Konica me shume fakultete te mbaruara, ne universiteti te ndryshme, France,Turqi,Angli dhe ne fund Harvardin ne USA ku mbaroj me medalje ari.
Ca populli jemi…skllvere bij skllverish..te ikesh me vrap dhe ta grisesh ate cope dokumenti qe na ben shqiptare!!
Kushedi ca do thoshte Konica per Salen kriminelin, Meten hajdutin dhe Ramen drogaxhiun!?
Me falni qe smund te lexoja me tej, por mjafton kjo fjali e Konices per te kuptuar si vjon:
“partia reaksionare konservatore, turke për nga fryma”
-Une se di cfare epitete i vene Konices, shqipfolsit sunit, por ky eshte vertet shqiptar i vertete. Sikur gjithe sunitet te mendonin si Konica do ishim me mire nga gjithshka dhe jo undefined.
Disa shqiptare per poste dhe pasuri behen edhe me dreqin dikur ishte turku sot eshte greku per 300 euro kane shitur b…. por kane nje dicka te mire qe per dogmen jevgjite te Lindjes se Mesme qe quhet Fe nuk ju ha palla shume por ka edhe hajvane te tille trulesh qe i shkojn prapa kesaj dogme jevgjitesh si puna ketij tocit me lart “E verteta”qe vetem i tille nuk eshte
Ismaili babai i Pavaresise do mbetet,por Dominiku kte rast ka shuuuuuume te drejte…..Kemi mbete bash ne kohen e 1912.Dikush ka hero Zogun edhe ka nje fare te drejte,dikush Enverin,Azemin,Saliun ,…At kemi Kastriotin.Nane Terezen dhe IDEALISTAT e para e mbas1912.Njatjeta
OK, e degjuam njeren ane, Z. Faik Konica. Do ishte mire te gjendjej edhe se cmendonte Ismal bej vlora per Faik Konicen!!.
Do ishte interesante…
Mentari;Faik Konica eshte shum I madh .Ne partine e dyte ate ate reaksionare bejne pjese Myslimanet dhe Grekomanet qe kane kryer shkollat ne Turqi.Kjo I ka thene te gjitha se per te mbajtur sundimin Turk ne shqiperi mbeshtetasi e tyre Myslaimanet poredhe Grekomanet (Ortodoksit shqiptar dhe ata Greke) benin cmos qe te qendronin me Turqine.Eshte gjall ai Turgofagus? a ka ai ndo je shpjegim pse Grekomanet kerkonin qe te ishin nen sundimin e Turqise ?
Ti plako , ja ke fut kot. ne fakt je fantazizt.kur turpin tuaj do tja ngjitesh te krishtreve shqiptare, jo minoritare.Sic duket ke mesuar vetem ne shkollat e Saliut ose Medrese.
Nuk ju pelqen e verteta ore zagaren keni qef vetem perrallat e bodrumeve te Janulles dhe te laboratoreve te Athines brekdhjere e keni ndertuar cdo gje ne trillime e poshteresira dhe ju duket e verteta si nje dimension tjeter kur dihet qe Kisha greke ishte e lidhur me Sulltanet me shume sec ju a do zemra juaj ore trushpelar
Faik Bej Konica ishte nje gazetar i lindur, intelektual brilant, enciklopedi e gjalle, por njeri pa shtylle kurrizore, i perkulej atij qe paguante me shume, ketu te lante e te lyente, atje te njolloste me balte e me shpifje marramendese. Si pronar tokash, Faik Bej Konica kishte mbetur me gisht ne goje, pasi pronat e tij i konfiskoi shteti grek, keshtu ishte i detyruar te shiste dijet e tij dhe talentin e gazetarit per te mbijetuar, por duke qene aristokrat dhe karakter i dobet shkonte nga frynte era. Nje komentues e krahasoi Faik Bej Konicen me Blendi Bej Staroven, i njohur me mbiemrin Fevziu. Edhe une i ketij mendimi jam.
shqiptaret ne ate koh nuk ishin bashkuar mire ,,por gjeja me mire ishte ngritja e flamurit ne vlore aty u pa kush ishin shqiptaret e vertet ,,por me krijimin qeverise se re kishte edhe politikan primitiv bythe e koke turq qe shqiptaret e vuajne edhe sot qe nuk e dojne te miren popullit duke shikjuar interesat personale etj
Konica ka te drejte per te dy “baballaret” e kombit. Te dy jane perfaqesues te elites islamo-turko skipertare: shiten per pare te ai qi ofron mâ shume. Libri i Elena Kocaqit asht shume i vlefshem me kuptue fillimin e shek.XX per fatet e Skipperise e skippertarve.
“…..ZATEN S’KA SHQYPTARE TE VERTETE
PERVEÇ Ç’MERR PREJ KRUJES E PERPJETE….”
Ate Gjergj Fishta te “Gomari i Babatasit”.
Kjo bejte eshte turpi i letersise shqipe, megallomanise krahinore e fetare! Pse keni kaq qejf me e turperuar Fishten dhe baballaret e tjere te kombit, o shpirtvegjel!
Konica ka te drejte per te dy “baballaret” e kombit. Te dy jane perfaqesues te elites islamo-turko skipertare: shiten per pare te ai qi ofron mâ shume. Libri i Elena Kocaqit asht shume i vlefshem me kuptue fillimin e shek.XX per fatet e Skipperise e skippertarve.
“…..ZATEN S’KA SHQYPTARE TE VERTETE
PERVEÇ Ç’MERR PREJ KRUJES E PERPJETE….”
Ate Gjergj Fishta te “Gomari i Babatasit”.
undefined
ÇAKO
(Babatasit)
Besà, pra, s’thotë keq Matija:
Sado qi kto fjalë të tija
Shum ndokujë, q’i kem’ për ngjat,
S’do t’u bijnë tham për shtat;
Pse e vërteta asht kjo, zotni,
Që për komb e për liri
E, për t’mjerën moj Shqipni
Kanë luftue malcorët e shkretë,
Ç’merr prej Krujet e përpjetë.
Se ortodoks, muhamedan
-Qi rrim sod me lugë n’sahan
Kush dëshmorë, kush veteran –
Për Shqipni kurrgja s’kem bâ
Mè sa plàk e kalamá.
Çka â ortodoks, ka dashtë Grekinë,
Karadakun e Serbinë;
E shka â turk, ka dashtë Turkinë.
E vërtetë, se mâ se ‘i herë
Na ortodokst kem bâ poterë
Me turki, po ti e din vetë,
Jo për ketë Shqipninë e shkretë.
A po turqt? A për Shqipni
Sa herë grî janë me Turkí?
Po, tamam, pra! Për bidate,
Për ndo’i Pashë, ndo’i kallavrade,
A për t’rrasun ma mirë zhabën,
Por gjithmonë, po, për t’mbajtë “babën”
Në Shqipni….
BABATASI
(Çakos)
Jo, mirë po thue,
Kshtu m’dan puna edhe mue.
Megjithse ndoj Belkameno
Ase ndo’i Mihajl Grameno
Aty-ktu asht gjetë n’Toskni
Për me rrokë armët për Shqipni;
85
Si edhe ka zotni korçarë
T’cillt kanë kênë e mbetë Shqiptarë
Tue vue gjânë n’rrezik e jetën,
Edhe n’kohë n’t’cillën të shkretën
Mori Korçë Greku e pat shtrue,
Prap se prap, drejt me kallxue
Malësori ka luftue
Kurdoherë për Shqiptari,
Për liri e për kombsi,
E, për Flamur kuq e zi.
Záti s’ka Shqiptar t’vërtetë
Veç prej Krujet e përpjetë.
E prap se prap o kaurr, kur erdhi koha qe te shpallej pavaresia dhe gjith ata qe ne i quajme baballare te kombit nuk e dinin si te vepronin, gjergj fishta sado katolik qe ishte prap mendonte se te qendronim si autonom nen perandorine osmane do ishte me mire se te shpallnim pavaresine e ta na gllaberonte serbi e greku. Kembengulja e austrohungarise dhe e italise bene qe shqiptaret te shkonin drejt pavaresise. E sa per toskerine qe spaska luftuar kryengritjet kan filluar me rrapo hekalin n gjysmen e pare te shek xix. Fishta sado gjenial ka qene mbart karakteristika tipike shqiptare si krahinizmi provincializmi mburrja e krekosja. Nuk eshte e thene qe cdo fjale te tij ta besojme verberisht
Pavaresia eshte “veza e Kombit” Le te thone si te duan.
Me ben pershtypje thenia e Konices se muslimanet ( turkoshaket ) dhe grekofilet bejne pjese ne parine reaksionare.
Kjo tregon aleancen e fshehte turko-greke kunder Shqiperise ne lejimin e gjuhes greke ne Shqiperi dhe ndalimin e asaj shqipe.
Jo vetem aleancen me turkun kunder Shqiperise por ju ka shplare trurin te gjithe brezave ne ate vend qe quhet Greqi me perrallat sikur kjo Kishe na paskesh qene ne krye te”luftes” kunder Turqise nje poshtersi qe te le me goje hapur eshte ky instuticion i degjeneruaur qe fut percarje ne popujt shqiptare dhe grek neqoftese mund ti quajm te tile “grek” ato rraca qe jetojn aty
Urrejtja ndaj shqiptareve te vertete, jo ata minoritare Greke , te ka erresuar trute, per jete sunit shqipfoles dhe undefined.
Ndaj shqiptareve si ty te them te drejten PO sepse ju nuk jeni te tille shqiptare por kerma te ndyra te ardhur e te vendosur ketu nga Sulltanet dhe aleatet e turkut Kisha -jevgjito-greke pra ju jeni nje gangre shqipfolese
Beu i Stambollit, te kujton ..”Epopene e ballit kombetar ” te Musarajt, qe pasi ngordhi kolera e Bosforit, vrapoi te mberthente ushkurin e benevrekeve te baba-dovletit rreth trupit te leckosur te popullit shqiptar…E verteta duhet shpallur boterisht,..ajo te çliron nje here e pergjithmone…..
Beu i Stambollit, te kujton ..”Epopene e ballit kombetar ” te Musarajt, qe pasi ngordhi kolera e Bosforit, vrapoi te mberthente ushkurin e benevrekeve te baba-dovletit rreth trupit te leckosur te popullit shqiptar…E verteta duhet shpallur boterisht,..ajo te çliron nje here e pergjithmone…..!