Te fundit
Një dekadë tronditëse sa një shekull për Greqinë
2 Janar 2020, 18:00Rajoni
TEMA
Nga Aleksandër Marku
Një dekadë po mbaron. Por, në Greqi ajo u duk dhe u përjetua si një shekull për shkak të ngjarjeve tronditëse të panumërta që kanë stigmatizuar vendin dhe banorët e tij. Nga memorandumet e ndihmave financiare, destabiliteti politik, hyrja e Agimit të Artë në parlament, tek Lëvizja e të Indinjuarve, referendumi për BE, eksodi masiv i të rinjve jashtë vendit e deri tek përkeqësimi i cilësisë së jetës, të pagës dhe kushteve të punës.
Papunësia dhe një rënie e ndjeshme e të ardhurave shkaktuan trazira sociale dhe ndryshime në jetën e grekëve dhe rreth 610.000 prej tyre u larguan në shtatë vjet. Gjatë periudhës 2003-2009, d.m.th para shpërthimit të krizës, të ardhurat mesatare ekuivalente të familjeve greke u rritën me 14%. Por me fillimin e krizës, pra në periudhën 2009-2014, këto të ardhura kanë rënë shumë më tepër sesa ishin rritur më parë, me 42%. Gjatë së njëjtës periudhë, PBB ra ndjeshëm me 26%. Të rinjtë ishin humbësit më të mëdhenj të krizës dhe më pas pjesa tjetër e popullsisë që pa se si u reduktua një pjesë e konsiderueshme e të ardhurave.
Pa dyshim, kjo dekadë u stigmatizua nga huazimi i detyruar i BE-së dhe FMN-së. Gjatë viteve 2010–2015 vendi ka huazuar 288.7 mld euro. Greqia mori një kredi të re prej 86 miliardë eurosh deri në qershor 2018. Ajo përfshinte një rezervë deri në 25 miliardë euro për sektorin bankar për të përmbushur çdo kosto të mundshme ristrukturimi të bankave.
Midis 2010 dhe 2019 Greqia përjetoi paqëndrueshmëri të mëdha dhe ndryshime rrënjësore në skenën politike. SYRIZA në fillim mori pozicionin e PASOK-ut në opozitë, ndërkohë që socialistët nga Memorandumi i parë dhe më pas, humbën lavdinë e tyre të vjetër. Ndryshuan emrin, u quajtën “Lëvizja për Ndryshim” dhe tani po përpiqen të marrin një pjesë të votuesve që janë më pranë qendrës në pikëpamjet e tyre politike. Në vitet që kaluan, pamë edhe partinë e ekstremit të djathtë nazist, Agimi i Artë, të arrijë përqindje të larta. Por pas vrasjes së militantit të majtë, Pavlos Fyssas, kjo forcë mori tatëpjetën politike dhe tani është jashtë parlamentit me një vendim gjyqi në pritje.
Kjo dekadë mund të quhet edhe si shkatërrimtarja e partive të vogla greke. U krijuan dhe u shkatërruan brenda saj Potami (Lumi) Dimar, Grekët e Pavarur, Laos. Ndërsa grekët u udhëhoqën edhe nga qeveri teknokrate si ajo me kryeministrin Lukas Papadimos. U vunë re dhe fenomene të pakonceptueshme më parë, sa i përket bashkëpunimit politik siç ishte ai mes konservatorëve (Demokracia e Re), socialistëve (Pasok), të djathës ekstreme (Laos) dhe partisë së qendrës së majtë (Dimar). Dhe më vonë pamë në qeveri të majtët e Syrizës me të djathën ekstreme të Grekëve të Pavarur.
Ndër ngjarjet që shokuan opinionin publik ishte mbyllja brenda një nate e televizionit publik ERT dhe hedhja në rrugë e 2600 punonjësve e gazetarëve të tij nga qeveria Samaras-Venizelos në 2013.
Sa u përket politikanëve, ishin të panumërta lëvizjet e tyre politike nga një parti në tjetrën. Në fjalorin publik tashmë u bë e njohur fjala greke “kolotumba” – kur një subjekt politik apo deklaratë politike ndryshon pozicionimin e saj deri në 180 gradë.
Fillimi i krizës greke
Megjithëse rënia kishte filluar më parë, stacion qendror për fillimin e krizës greke konsiderohet fundi i janarit të 2010-s kur kryeministri i atëhershëm Jorgos Papandreou nga Davos për Forumin Ekonomik Botëror vjetor, pranoi një presion të fortë nga liderët e huaj për të ndërmarrë masa të menjëhershme. Menjëherë pas kthimit të tij, qeveria njoftoi më 9 shkurt masat e para në sektorin publik që përfshinin mes të tjerash ngrirjet e pagave dhe reduktimin e shpërblimeve në masën 10%.
Pas zbulimeve se defiçiti fiskal i Greqisë po mbyllej për vitin 2009 në nivele shumë më të larta se sa ato që do ta bënin të qëndrueshëm borxhin publik (në shkallën prej 15.4% të PBB-së), qeveria greke nuk ishte në gjendje të huazonte me norma të arsyeshme interesi nga tregjet. Greqia atëhere iu drejtua për ndihmë Fondit Monetar Ndërkombëtar, Komisionit Europian dhe Bankës Qendrore Europiane.
Financimi u sigurua me kushtin që Greqia të marrë masa rregulluese fiskale dhe shmangu rrezikun e menjëhershëm të falimentimit, fenomen që mund të sillte pasoja të pakontrolluara për të gjithë zonën e euros, ndërsa skenarët për të ashtuquajturin GREXIT ishin në faqet e para të mediave vendase dhe të huaja.
Masat e ashpra u shoqëruan me protesta të shumta dhe lindjen e “Lëvizjes së të Indinjuarve” ,ndërsa gradualisht po vihej re rritja e reputacionit politik të kreut të Syriza-s, Aleksi Tsipra.
Viti 2011
Ishte një vit që shënoi reduktimin e borxhit grek, por në kurriz të bonove të thesarit që posedonin skemat e pensioneve dhe sigurimeve shoqërore apo disa banka greke. Pasoi qeveria e përbërë nga teknokratët me në krye një ish-bankier të njohur në qarqet europiane, Lukas Papadhimos.
Zemërimi popullor veçse shtohej, protestat ishin të përditshme, ndërsa e ashtuquajtura troika (specialistët e huadhënësve) shkonin e vinin duke kontrolluar masat e rrepta të kursimit. Vendi kërkonte rrugëzgjidhje politike dhe kjo u pasqyrua në zgjedhjet e dyfishta brenda 40 ditëve në mesin e vitit 2012. Qeveria Samaras-Venizellos e mbështetur nga dy parti të vogla, u përpoq të zbatonte me rigorozitet një kornizë strategjisë fiskale afatmesme për vitet 2013-2016, e cila veçse, siç u pa nga kreditorët, nuk arriti kurrë të plotësohej.
Edhe shqiptarët viktima të krizës
Përveç qindra-mijëra grekëve që u larguan në vendet europiane, ishin të shumtë emigrantët shqiptarë që u kthyen përfundimisht ose përkohësisht në Shqipëri për shkak të krizës ekonomike që gjunjëzoi vendin. Kjo për faktin se shumica e tyre punonin në sektorin e ndërtimit, një nga më të prekurit e krizës. Llogaritet se në vitet 2011-2015 mbi 150.000 shtetas shqiptarë braktisën Greqinë, pasi humbën punët e tyre. Por, nga ana tjetër një pjesë e mirë e tyre, nuk largoi familjen dhe kjo solli rikthimin e tyre gradual, pasi në vitet që pasuan sektori agrar dhe ai i turizmit, mbajtën gjallë ekonominë e rrënuar greke.
Viti 2015 –Memorandumi i tretë i ndihmës
Pas një krize të re politike, sa i përket zgjedhjes së presidentit të Republikës, grekët votojnë dhe sjellin në fuqi Radikalët e Majtë të Tsiprës me një aleat të vogël nga e djathta ekstreme. Pas një përpjekje aventureske negociatash me troikën dhe ministrin kontraversiv Varufakis, Tsipras i ndodhur nën presionin final të Merkelit dhe Junkcerit, si dhe të shterimit të likuiditetit bankar, pranon paketën e tretë të ndihmës, duke shmangur daljen e Greqisë nga Eurozona dhe falimentimin e saj përfundimtar. Por, sapo Greqia fillon të marrë frymë përballet me krizën migratore të shkaktuar nga lufta civile në Siri dhe zonat e nxehta të Lindjes së Mesme e jo vetëm. Mbi 1.5 mln refugjatë dhe emigrantë hyjnë nga brigjet turke drejt atyre greke, me synim Europën Qendrore, ngjarje që do prishte shumë balanca në skenën politike europiane.
Viti i shënuar 2018
Memorandumi i tretë përfundoi më 20 gusht 2018 dhe shënoi zyrtarisht daljen e vendit nga programet e masave financiare. Njoftimi u bë nga kryeministri i atëhershëm, Aleksis Tsipras nga ishulli i Itakës duke i dhënë kësaj ngjarje një kuptim simbolik. Greqia u zotua te ministrat e Financave të Eurozonës për një seri reformash deri në vitin 2022, reforma që do të monitorohen në baza tremujore në kontekstin e mbikëqyrjes së zgjeruar.
Pa dyshim që ky vit kishte edhe një ngjarje tjetër nga më të rëndësishmet në historinë greke të pasluftës, Marrëveshjen e Prespës. Një arritje politike mes dy fqinjëve të Ballkanit që nuk binin dakord për emrin për gati 28 vjet. Ajo u nënshkrua në fshatin malor Psarades në Follorinë, në zonën e Prespës dhe më pas u ratifikua nga parlamentet e të dyja vendeve. Dispozitat e saj janë ligjërisht të detyrueshme për të dyja palët në aspektin e së Drejtës Ndërkombëtare dhe do të qëndrojnë në fuqi pafundësisht.
Por, miratimi i marrëveshjes provokoi reagime si në Greqi, ashtu edhe në Maqedoninë e Veriut dhe konsiderohet si shkaku i humbjes së zgjedhjeve parlamentare të vitit 2019 për partinë Syriza të Aleksis Tsipras.
Ndërkohë, grekët sollën në fuqi përsëri një forcë tradicionale që mbizotëron në skenën politike në të gjithë dekadat e fundit pas juntës ushtarake të 1967. Demokracia e Re e gjeti vendin me një kapacitet të kënaqshëm financiar dhe kërkon të zbatojë një politikë të ndryshme ekonomike, duke i hapur rrugë më shumë, investimeve të huaja. Sfida kryesore e saj është marrëdhënia me Turqinë, në një moment kur Ankaraja jo vetëm pretendon ZEE në Egje dhe Mesdhe, por përpiqet të bëhet aktore e fuqishme e zhvillimeve në Siri dhe Libi.
24 komente në “Një dekadë tronditëse sa një shekull për Greqinë”
Lini një Përgjigje
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
mgjs ne krize,greket ”fukarenje” paten aq leke sa ti ngopin zorren 1mln tourkalvanoi-ve axaristoi[bukshkale]………..gezuar ramazonin!
Jo greket jo por Bota i mbajti shqiptaret dhe greket bashke….harruat si filluat te hidheshit nga ballkonet si shkerdhata o jevgjiti mou….pa lemoshe ju jeni te mbaruar…..
Po rreshtoj disa fakte
Per vitin 2019
gdp greqi 218 miliarde$
Gdp shqiperi 15 miliarde $
Gdp gjermani 3600 miliarde $
Gdp turqi 771 miliarde $
1. Ekonomia shqiptare eshte 15 here me pak se ekonomia greke. Ndersa popullsia shqiptare eshte vetem 4 here me e vogel se ajo greke.
2. Ekonomia greke eshte 15 here me e vogel se ajo gjermane. Nderkohe qe popullsia greke eshte gati 8 here me e vogel se ajo gjermane.
3. Ekonomia turke eshte 3.5 here me e madhe se ekonomia greke ndersa popullsia turke eshte gati 8 here me shume se popullsia greke.
Konkluzionet jane te thjeshta
Parshikimet jane edhe me tronditese.
Deti egje eshte tashme 1 nga rezervat me te medha me nafte ne bote qe nenkupton se ekonomia greke brenda nje 10 vjecari do kete bum ekonomik te papare kuptohet me mbeshtetjen amerikane ( sepse ajo europiane nuk vihet ne diskutim).
Nisur nga kjo ekonomia greke kalon ekonomine turke dhe per 1 vend qe nuk ka shpenzimet e turqise per shkak te nr te popullsise automatikisht e ben turqine nje vend vasal te greqise. Zgjidhja e vetme per turqine ngelet lufta por per kete nuk mjaftojne koket e suniteve sepse e beri 1 prove me leshqente e isis turqia. Kjo eshte edhe arsyeja pse turqia u prish me ameriken sepse amerika qendroi ne anen e greqise ne rast perballje ushtarake per egjeun.
PS: Vladimir Putin i beri thirje turqise qe mos ta kruaj shume b…n ne libi. duket se me kaq mesazhi eshte i qarte.
Gezimi i suniteve per turqine eshte egzaktesisht si cmenduaria e suniteve me isis, besonin vertet ne 1 genjeshter. Nuk eshte se ndryshon asgje se si do shkojne punet thjesht si gjithmone sunitet vetekenaqen duke u vetegenjyer si bicim masturbimi.
Te fala erdoganit
Kujt po i rruhet per leshqent e Pontit qe qelben era djerse e hurdha e per disa arvanitas injorante….vari kkkkkkkk
Arnaute, qani hallin e Greqise qe eshte ne BE.Arnaute, jeni akoma pas Koves e Sudanit.
Hahahahahaha…BE e Greqise….hahahahaha jane ne ate BE per lemoshe e jo per merite o koke-kkkk i Anastas matufit…..shko or b..q…futi ndonje pjate supe ne bodrumin e matufit dhe mbylle ate hale 300 kur nuk ja ke iden se cfare shkruan…analfabete
Akoma me te tilla lajme…Greqia ka pjerdh me kohe mos te ishte Gjermania do te kishte “ngritur kembet” perpjete Shtet qe ka 200 vjet qe mbahet me borxhe ….mjaft me te tilla lajme [email protected]…pune parazitesh me mentalitet orjental…
Fajin e kane vete palikaret qe e bene si jevgjiti qe lyen edhe janullen kos kur behen me leke
Leshqente e Pontit kane 200- vjet me lemoshe sa nga Rusi sa nga Franca sa nga Gjermania.Me thoni nje periudhe sado te shkurter kohore qe leshqente e Pontit e kane nxjerre me djersen e ballit buken e gojes.Kurre,qekur dolen ne skene ne ato territore histori qyli rrumpallje dhe lemoshe kane ketu e 200 vjet lypsare.
“Kosta” Do të them unë një histori jo 200 vjeçare por 80 vjeçare e më të afërt
*Italia e sillte mallin me anije dhe nuk e përballonte dote Skraparin që e transportonte me mushka. Na dolën fashiste dhe pushtues.
*Jugosllavia me planet 2 vjeçare mbase luftës së dytë botërore e cila ndërtoi disa objekte dhe një objekt spitali i Gjirokastrës të cilin e ke akoma dhe sote. Edhe ata na dolën Titiste që donin të na kishin republikën e 7 të se nuk na donin të mirën.
BRSS i cili hodhi themelet dhe formoi industrinë dhe armatosi ushtrinë. Edhe këta na dolën rrevizjoniste moderne.
*RPK mbasi përfundoi veprat që la pa mbaruar BRSS dhe pasi ndërtoi dhe disa uzina të tjera sofistikoi më tepër ushtrine me armatim me të ri por edhe këta na dolën imperialiste mbështetës se teorisë se “Tre Boteve”
Mbas këtyre të fundit u përpoqëm pak me Rumaninë, Cekine, DDR, por këta nuk ishin si ata të mëparshmit donin lekun ose mallin ste falnin gramin. Vajti si vajti kjo punë ajo kohë iku.
*U hap kufiri më se fundi njerëzit ikën në tërë botën, 800 mijë jetojnë, punojnë në Greqi dhe janë një ndihmë e madhe për ekonominë e Shqipërisë, por ata që i pranuan dhe i punësuan na dolën edhe ata palonjerez dhe Leshqener.
Sa të pa fat që jemi të gjithë të këqijtë neve na bien në pjesë.
Aman mos na thuaj qe edhe Spartaku ishte “grek” dhe Thraka eshte “greke” o coban inferior dhe analfabet funksional !
Desha te them vetem dy fjale per k/peshkopin Janullatos ,
me qe ne artikullin per te nuk lejohen komentet
Ju , z. k/peshkop , qe e kini filluar karrjeren tuaj si ushtarak
dhe po e mbyllni si “peshkop” i pa deshiruar , duke vazhduar
ne menyre te dhuneshme te qendroni ketu , pertej mandatit ,
e dini me mire se kushdo , ne Greqi , Shqiperi apo gjetke , se
PSE SHQIPTARET SILLEN KESHTU ME NJE PERFAQESUES TE
MIREFILLTE TE KISHES GREKE , QE KA QENE DHE VAZHDON
TE MBETET ARMIKE E EGER E KOMBIT SHQIPTAR !
kujt po i rruhet [email protected] se c’thone tourkalvanoi!!?? ouuuuussssssstttttttttttt,vrromoarapi……………qelb ere turku!
Kryepeshkopin e nxoret ushtarak ???
Ne cilen biografi e lexuat, ne ate qe botohet me Stamboll nga Sulltani.
Kryepeshkopi ka bere nje pune te jashtezakonshme.
Zoti do ja shperbleje.
Ortodokset Shqiptare i jane mirenjohes pa fund.
Pervec te tjerave, ka ndertuar dhe rindertuar 400 Kisha dhe Manastire, mbajti per 3 muaj 60,000 shqiptare te Kosoves me fondet e Kishes dhe hapi Universitetin teologjik ne Shen Vlash, ku tashme prifterinjte shqiptare mbarojne studimet ne Shqiperi.
Mos beni nacionalistin mbi kryepeshkopin se eshte gjynah nga Zoti.
Nacionalistim bejeni me “tfgs” , ” flm” , ” detari” e lloj lloj jevgo vllehesh te tjere qe vertet jane agjente ( edhe pse jane mbajt me buk nga Shqiptaret) sepse ende kujtojne kohrat kur shqiptaret myslimane u kane shkerdhyer gjyshet per 400 vite me rradhe.
Nacionalizmin beje me Turkun o Majmun, qe ju ka shkerdhyer 500 vjet dhe vazhdon akoma policia sekrete Turke MIT, arreston persona ne token Shqiptare dhe Kosovare kur i do kari.
###
Ptuuuu far e ndyr dhe e keqe, o shurrtore e Ballkanit, o hale Turke, qe e keni shperfytyruar kete komb, ne faz te pa kthyeshme.
###
Jeni Ju evgjitet e Ballkanit, Ju Ramazonet dhe Bajromet qe Turko-Arabizuat shqiperin, sepse Greqia u “vet-pastrua” e ka zgjithur para 200 vjetesh problemin e saj ekzistencial, Kulturor, Social dhe Fetar.
Moterqir flm, o moterqir vlleh, ” turku” mund te te kete qire motrat, gjyshet dhe tere fisin ty per 500 vite se shqiptareve i ka ngreke karin.
Nese ka nje komb qe ju eshe shkerdhyer rraca nga anadolli keta jane neo greket e tu.
1/3 e kombin tend pevecse jane jevgj anadolli, atyre jevgjiterce te anadolit ju ka shkerdhy robt Otomani per aq shekuj sa nuk mbahet mend.
Ne Perandorine Osmane Shqiptaret ishin nder kombet kryesore, 1 nga 2 kombet kryesore.
Duhet 1 vit i tere te numerosh pashallaret, gjeneralet, guvernatoret , kryeministrat shqiptare ne Perandorine Osmane.
Ka pas me mijra trupa shqiptare dhe mercenare shqiptare te dislokuar neper perandori dhe me mijra ne Stamboll dhe Andoll.
Pa marr parasysh qe Perandoria Osmane ne Shqiperi juridiksion per vetem 350 vite dhe jo 500 vite mor krye jevgjit.
Por Osmani i Anadolkllit te ka shkerdhy robt jevgjeve te anadollit qe erdhen ne ato troje te grabitura, ndersa neo grekeve te tu ne Ballkan ( jevgj vlleh dhe mbetje bizantine) jua ka shkerdhy robt Shqiptari musliman qe kontrollonte edhe Ballkanin.
Ty jajane te ka shkedhy Ali i Tepelenes dhe Vrionet., jo turku anadollit.
Mos e harro se je sperme shqiptare.
Se cfare ben policia shqiptare me policine turke nuk ka cte duhet ty bastard kurvash neo greke.
Mor moterair vlleh, ti nuk ke qene ndonjehere shqiptar qe te flasesh per shqiptaret.
Greqia jote mbetet nje komb bastare, se pavaresisht xhamive qe keni prish, gjaku juaj i perzier bastard nuk ndryshon.
Bastarde shqiptaresh myslimane dhe ortodokse plus clleg, sllave dhe jevgj anadolli jeni.
Hajd se do te te gjejme e te te rrjepim te gjall, sic bente Aliu me paradhesit e tu vllehe.
Nacionalizmin beje me Turkun o Majmun, qe ju ka shkerdhyer 500 vjet dhe vazhdon akoma policia sekrete Turke MIT, arreston persona ne token Shqiptare dhe Kosovare kur i do kari.
###
Ptuuuu far e ndyr dhe e keqe, o shurrtore e Ballkanit, o hale Turke, qe e keni shperfytyruar kete komb, ne faz te pa kthyeshme.
###
Jeni Ju evgjitet e Ballkanit, Ju Ramazonet dhe Bajromet qe Turko-Arabizuat shqiperin, sepse Greqia u “vet-pastrua” e ka zgjithur para 200 vjetesh problemin e saj ekzistencial, Kulturor, Social dhe Fetar..
Ku eshte komenti im ketu?
Kam postuar nje koment per jevgjit neo grek qe ne 8:30.
Pse nuk eshte postuar?
Sepse komente nga sunite shqipfoles nuk mund te ndyjne Temen e respektuar prandaj dhe nuk jane te mirepritur nga shqiptaret.
Kush jane shqiptaret??
Pronaret apo moderatoret e kesaj gazete?
Thuaje troc qe ne kete gazete ka ndikime te agjenturave te jevgjiterve neo grek dhe biem dakord.
Se cfare mendimi kane shqiptaret per jevgjit si puna jote e dime te gjithe.
Kisha Greke Orthodhokse e Kastriotit ka ketu ne Epir qe nga koha e Ilyrit Kostandin zoti me comentin PO,PO.
Emrat qe jane te Shenjta si Dhimiter,Athina,Sofia,Eleni,Elefteria,Vasiliqi Sokrat Vasil,Aleksander etj jane disa nga Emrat Greke si te Lashte dhe Fetare Orthodhoks.
Por ju qe jini jashteqitja e Kombit tone me Emra Arabe jini katastrofa me e madhe e ketij Kombi.
Dhe mos mendoje dikush qe duke qene Hamza,Sulejmane,Qemal,Mahmut (Mehmet),Abdulla (Abdyl) Shelshedin (Sami) etj,la Bese Arabe,Feston Barjamin,Novruzin,Namazin,nderonte Sulltanin per 500 vjet,nuk martohej me ata qe nuk lane Besen Orthodhokse jo Autoqefale te Kastriotit dhe te “pretendoje” qe eshte Pelkazge!.
Kombi nuk eshte xhakete qe mund ta ndrosh sa here ta hipin dhe te hapin kembet.
Prandaj,shikohuni ne pasqyre ju qe mbajtet ne kembe Osmanet dhe ishit krenare qe luftuat per te.
Sa me shume njeriu shikon dhe jeton ne nje ambjent tjeter e kupton se me teveqei popull nuk ka. Se si perfundim historia nuk eshte dicka rastesore qe ika Rene ne qafe ketyre qafirave. Dhe fjala qafir ne enciklopedine turke kame ndjesin se shpjegohet me arnaut.