Te fundit
Edhe figura të historisë kanë qenë racist, nuk ka kuptim të rrëzosh monumentet e tyre
13 Qershor 2020, 17:12Blog
TEMA
Nga Mustafa Nano
Pasi disa policë amerikanë vranë një njeri me ngjyrë, që quhej George Floyd, në Minneapolis, në SHBA ka shpërthyer një lëvizje e madhe që ka për slogan frazën e fundit që George Floyd tha para se të vdiste:
“I can’t breathe, po më merrni frymën”, e që synon çmontimin e mendësive raciste, e të dhunës brutale policore, të cilat, sipas tyre, nuk janë më të rastit, sporadike, por sistemike.
Është një lëvizje e bukur, e fisme, që duhet mbështetur. Por…..
Ka një “por” të rëndësishëm në këtë mes. Dhe ky “por” nuk ka të bëjë me turmat që janë parë të plaçkisin dyqane e të shkatërrojnë prona privat e publike.
Nuk ka të bëjë as me ato grupe protestuesish që po ushtrojnë apo frymëzojnë dhunë ndaj policisë (duket sikur jetojmë në një botë me kokëposhtë, por ja që kështu është, qytetarë që ushtrojnë dhunë ndaj policisë: jo ndaj policëve të korruptuar, por ndaj policisë në përgjithësi).
Jo, këto janë gjeste e akte që kryhen nga një pakicë njerëzish, të cilët është e lehtë të vihen lehtë nën kontroll.
“Por”-i ka të bëjë me një anë të errët të protestës. “Të errët”, sipas meje.
Një masë e madhe kanë vënë në bankën e akuzës policinë në përgjithësi.
Një masë e madhe protestuesish anarkistë po kërkojnë përveç të tjerash edhe shpërbërjen e policisë, me idenë se paratë që harxhohen për të mbajtur në këmbë policinë të përdoren për të varfrit, për minoritetet, për shëndetin, arsimin, etj.
Në këtë histori po ndodh edhe diçka tjetër. Po rrëzojnë përmendore që u kushtohen figurave të kohëve të shkuara që kanë qenë të përfshirë në tregti skllevërish, që kanë lënë pas bëma raciste e që kanë qenë simbole të periudhave kolonialiste.
Këtu është vendi për të bërë një diskutim. Së pari për kolonializmin. Kolonializmi nuk mund të likuidohet me një të rënë të lapsit. Ai është një monedhë me dy anë. Ka patur përmasën e vet shfrytëzuese e shtypëse, por në të njëjtën kohë ka emancipuar shoqëri të tëra të prapambetura, ka ngritur institucione.
Shikoni diferencën mes Hong-Kongut e Kinës.
Janë i njëjti popull, por Hong Kongu është më i familjarizuar me lirinë, me demokracinë, me lirinë e shtypit, me të drejtat e njeriut, me idenë që drejtuesit duhet të zgjidhen nga populli, etj. Ka qenë për më shumë se 100 vjet nën hyqmin e britanikëve, kolonialistëve britanikë.
Ose shikoni shqiptarët që ishin nën turkun, e kroatët, e sllovenët që ishin nën austro-hungarezët. Ose shikoni historinë e Shqipërisë. Italianët në njëzet vjet lanë më shumë gjurmë sesa turqit në 500 vjet. Madje, edhe francezët, sado qesharake që të duket, në dy vjet bënë më shumë se sa turqit në harkun e një kohe të madhe.
Së dyti, për tregtarët e skllevërve dhe për racistët e së shkuarës në përgjithësi. Është marrë vesh tanimë që skllavëria e racizmi kanë qenë turpe të historisë. Por gjërat duhet t’i kontekstualizojmë.
Nuk mund të gjykojmë epoka të tëra të historisë me metrin e të drejtave të njeriut, që është një shpikje e vonë, shumë e vonë. Sepse kështu, i bie që t’i vëmë kazmën gjithë historisë. I bie që ta kthejmë përmbys, e që të mos lëmë asgjë në këmbë.
I bie që ta ndalojmë studimin e Platonit e Aristotelit në shkolla sepse kanë qenë skllavistë e mizogjinë. I bie ta ndalojmë Danten, sepse ka folur keq për islamin, Muhametin, sepse ka qenë racist e homofobik.
I bie ta ndalojmë Shakespearin sepse ka qenë antisemit e racist e mizogjin. I bie t’u rrëzojmë përmendoret e t’i mbulojmë me turp në histori Washingtonin e Jeffersonin, sepse kanë qenë skllavistë.
Washingtoni kishte me dhjetëra skllevër që punonin për të. Jeffersoni kishte mbi 600 skllevër. I bie që të ndalojmë edhe fetë monoteiste, dhe Zotin e tyre që është mizogjin, homofobik, mbështetës i skllavërisë, madje edhe gjenocidist, etj, etj.
Si përfundim, unë e kuptoj, ky është një diskutim që nuk mund të bëhet kështu, me ngut, me një monolog në Provokacija. Ai do kohën e vet, do një analizë të shtruar, do një ballafaqim opinionesh.
Por me këtë monolog dua thjesht t’ju bëj ta rishqyrtoni pakëz këtë punë. Dua të them se historia është ajo që është, me dritë hijet e veta. Kështu janë edhe figurat e historisë. Janë me dritë hijet e tyre.
Nuk kanë qenë këto figura që kanë qenë raciste, mbështetës të skllavërisë, homofobë, mizogjinë, antisemitë. Kanë qenë kohët, në të cilët ata kanë jetuar. E prandaj, nuk ka kuptim të rrëzosh monumentet e tyre. Ata janë historia.
14 komente në “Edhe figura të historisë kanë qenë racist, nuk ka kuptim të rrëzosh monumentet e tyre”
Lini një Përgjigje
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Edhe une dua te them qe njerezit me ngjyre jane te vajtur atje. Po su pelqeu le te kthehen ne Afrike. Njerezit me ngjyre jane raciste ndaj te bardheve. Nese kane dicka ne dore, me patjeter do te perpiqen tua prishin.
Turqia n’a la xhamiat ne trashigim edhe ne i dum fort
O Mustafa, kaq i zgjuar je or burre, sa qe kujton se mundesh me analizu jeten e Amerikaneve, kush ka faj e kush nuk ka faj ?!!
Kaq i zgjuar kujton se je sa kerkon me gjyku Amerikanet kush ka te drejte e kush e ka gabim ? Si ore ju ka hi vetja kaq ne qejf e kujtoni se dini gjithçka, vetem pse keni akses ne televizjon !!
Asht kulmi i çmendurise me pretendu Mustafa Nano me dhane keshilla se si duhet me organizu jeten Amerikanet !! Ju jeni te çmendur. Keni nje egocentrizem teper te rrezikshem !!
Muci,
Osmanllinjte jo vetem qe nuk bene si Italia apo Franca, Austria etj. por ata çbene edhe ato te mira qe kishte trualli arberor i asaj kohe. E kthyen rroten e historise mbrapa dhe sollen kulturen e stepave e shkretetirave mongole aziatike
Prandaj nuk ka as baze krahasimi me Italine etj.
Po kush je ti more idiot qe kerkon te besh analize te historise dhe aq me shum e te dish se skllaverimi ka emnacipuar wow, vertet wow o (njeri) i pa emer
Shikoni sot turqine qe e perkedhelin Evropianet dhe Amerikanet kunder Greqise se Aristotelit,Sokratit,Platonit.Po ashtu cifutet qe i kane vendasit neper tela dhe mos na ca……I trapin per “histori,demokraci,antisemitizem,bashkejetese”.
Kur u ndane kufijte e Ballkanit ne 1913en shume Njerez te Ndershem ngriten zerin per Kostandinopolin qendren Greke te Epiroteve dhe Ilyreve per 1100 vjet Bizant Greke dhe atyre qe nuk u turquzuan te mos mbetet ne duart e Islamikeve.
Por pllanet Cifuteve dhe Colonizatoreve Angloamerikane ishin ndryshe.
Te shkaterronin Parthenonin dhe ti vidhnin pasurite e nje populli te Lashte.
Po ashtu edhe Francezet qe vrane rreth 180 Greke ne Portin e Pireut per Afrovitin e Milos apo me mijera vepra Arti qe nuk ju takojne.
Por bejne miliarda per vite me rradhe mbi gjakun e Greqise.
Po ashtu edhe Pipinot colonizatore qe me largimin e Turqise moren Dhodhekanisen Greke,
Nuk lane grup armik te Greqise pa bere pazare si Camet,Turqit ne Azi etj,apo Vloren!
Keto nje dite paguhen,sic paguhet nje padrejtesi nga nje njeri i keq.
Zeusi dhe Drejtesia vonon me Rrufene e Tij,por nuk harron.
Po ashtu edhe me krijimin e nje State myslimane te quajture Al-bania ne kurriz te historise,Identitetit,Kulturesse banoreve shekullore Epirote dhe Luftes Heroike te Arvanitasve kunder Turqise.
Besoj e dini qe Willsoni i Amerikes “democratike” me zezake nga Afrika krijoi kete Pashallek turk Al-bania kur deriiiiiiii ne vitte 60te me Martin Luther Kingun nuk kishin asnje te drejte,keqtrajtoheshin,abuzoheshin dhe ne arenen nderkombetare krijonin dhe krijojne diktatura ti kontrollojne.
Sa mire qe u pergjigjen krimeve te Milloshevicit amerikanet “demokrate” kurse per Smirna,Pontio,Qipro,Vorios Epirus,Kostandinopolin asgje!
Pak kane bere turqit ne 1950 ne te ashtuquajturin Stamboll qe ha moren pasurite Grekeve,Epiroteve me ndihmen edhe te turkoallvanosave.
Bile e futen ne NATO,e kane bere Fuqi vetem per te shkaterruar Greqine,Epirin,Ilyrine armikun Nr1 te Cifuteve qe e kane te shkruar edhe ne Torah.
Shkrim i mire i z. Nano.
E pershendes kete kendveshtrim objektiv dhe te ftohte qe i behet historise, nga Nano.
Amerika e dy tre shekujve me pare,vecanerisht jugu i saj,i trajtoi si skllever popullsine afrikane.Dhe ishte presidenti i bardhe Abraham Linkoln me ushtaret e bardhe,qe provokoi dhe nje lufte civile te pergjakeshm dhe, me shume viktima qe ju kundervu me arme races se vet te jugut dhe hoqi rregjimin skllavopronar.
Dhe ishte po ky Linkoln,qe sakrifikoi racen e vet per lirine e afro-amerikaneve,qe i thosh sherbetores se vet afrikane:
Duhet ta mesosh qe ne nuk jemi njesoj.
E pra se pari raca quhet race,se permban ndryshime jo vetem ngjyre por dhe cilesore te brendeshme nga ana tjeter.
Askush nuk mund te mohoje talentin e afirmuar qartazi te races se zeze,ne sport dhe muzik,apo races se bardhe,vecanerisht asaj izraelite,ne shkence, kulture etj.
E rrezikeshme per shoqerine dhe boten eshte qe nje krim i kryer nga nje polic i mbrapesht,te marre permasa te medha emocionale dhe te dale jashte reales,duke marre perpara dhe shtetin ligjor.
Shtetet perendimor me racen e bardhe dhe te personaliteteve shoqerore te muzikes etj, ne krye,i ju kundervune fort regjimit te bardhe te aparteidit ne Afriken e jugut dhe ne shtetet e tjera afrikane,deri sa e cfuqizuan ate.
Mirpo cndodhi me pas?
Ne ato vende te bardhet,shtepite dhe aktivitetet e tyre kane kohe qe jane ne nje persekutim dhe shkaterrim te vazhdueshem me perkrahjen e hapur apo te heshtur te institucioneve shteterore te atyre vendeve,pra eshte cfaqur nje racizem i zi,qe vazhdon nen heshtjen e botes perendimore,nga frika e stigmatizimit te saj.Eshte po kjo bote perendimore kristiane,dhe po e njejta frike e saj, qe ajo heshtete ahere,kur thereshin dhe keqtrajtoheshin kristianet e vendeve arabe nga terroristet islamike dhe ngrinte zerin kur masakra ndodhte brenda llojit te islamit.
Eshte momenti,kur duhet te ushtoje fuqishem thirrja:
Kultura demokratike,apo timoni cilesor perendimor i shoqerise njerzore ne rrezik!
Populizmi me ngjyre dhe pa ngjyre,Kina komuniste ne marshimin e saj te hapur dhe tinzar,per te gllaberuar Hongkongun dhe me tej Perendimin,islamizmi terrorist qe vec duket sikur dremit.
Sipas këtij arsyetimi, i bie që në Shqipëri të kërkohet falje dhe të rivihen statujat dhe bustet e kohës së Shqipërisë socialiste, përmendoret dhe bustet e Enverit…Pse nuk merrni në mbrojtje këtë udhëheqës që ka diskriminuar kundërshtarë politikë, por jo rracat? Ne si Shqiptarë në 30 vitet e fundit jemi diskriminuar kudo në botë…sikur të kishim ngjyrë, do na kishin ndjekur si qentë që ndjekin në Shqipëri..Lërini gjërat të qetsohen…Bota e emancipuar (përfshi dhe politikën), historianët dhe filozofët do vlerësojnë udhëheqësit…Tani mendoj që duhet mbështetur çdo lëvizje përparimtare që e bën shoqërinë të lirë dhe vëllazërore..
Ndoshta ka ardhur koha që në vend të statujave madhështore që zaptojnë – tashmë me legjitimitet të diskutueshëm – hapësira publike, të krijojmë replika të tyre në miniaturë, t’i mbyllim nëpër muzeume dhe, s’andejmi, t’u flasim brezave të ardhshëm me objektivitet maksimal për figurat që ato përjetësojnë.
Ndoshta ka ardhur koha që, në vend të statujave që zaptojnë me legjitimitet tashmë të diskutueshëm, sheshe dhe hapësira të tjera publike, të kemi replika të tyre në miniaturë, t’i mbyllim në muze dhe s’andejmi t’u flasim brezave që vijnë me objektivitet maksimal për figurat që ato përjetësojnë.
Personalisht nuk kam qene dakort me zotin Mustafa Nano ne shume prej ideve dhe artikujve te tij. Para disa ditesh, duke pare lajmet per trazirat qe po ndodhin ne SHBA dhe vende te tjera, po flitej per kerkesat gjithmone e me teper ne rritje per heqjen e permendoreve dhe simboleve te atyre qe krijuan shtetin amerikan, qe jane baballaret e kombit amerikan, vetem e vetem se kane qene skllavopronare. Kjo eshte nje cmenduri. Nuk mundet te gjykohen figurat historike nen driten e standarteve te sotme. Ne kete pike, nuk mund ti heq asnje presje asaj qe thote zoti Nano.
Afroamerkanet jane te pabindur nuk pelqejne ligjin ruga e vetme per ti zbutur eshte dajaku
O PELA prap do te hash ti. Po Stambolli ska qene kurre grek o idiot Bizanti u themelua nga romaket me perzjerjen e shume fiserv e etnive Greqia nuk egzistonte atehere Edhe tani nuk Greqi por VETEM nje sheet conglomerate nga shqiptaret e vllehet Provojeni te aorovoni minoritetet e ta shikoni sa ju glen lemurs Cfare MUTIN ju lidh ju me Pirron,e Skenderneun JU keni vjedhur pesefishin e trojeve QE ju talon Selaniku KURRE nuk KA qene I Greqise Juve ju mban gjalle keisha e Europa perndryshe ju avulloni Po Camerine kujtoni se do tju leme akoma ju plehrave