Në librin “Sekretet e luftës”, tregohen historitë e disa agjentëve britanikë që vepruan në Shqipëri gjatë Luftës II Botërore.
Të rinj dhe ambiciozë, ata ndikuan në zhvillimet e mëvonshme në Shqipëri. Ja disa nga historitë e tyre, detaje prej të cilave gjenden në arkivat britanike:
Antoni Kuell (Anthony Quayle – i pari djathtas në foto) jetoi për një vit në Dukat të Vlorës. Pas luftës, ai do të kthehej në një nga aktorët e njohur të Hollivudit. Shqiptarët e njohin kryesisht për rolin e tij në filmin “Lorenci i Arabisë”.
Kujtimet e tij mbi aventurën shqiptare të botuara në 1948 janë ende të papërkthyera në shqip.
Alan Hare, ende pa mbushur 25 vjeç, luftoi dhe punoi 1 vit në Shqipëri, përkrah brigatierit Dejvis. Në kushte të vështira, ai rrezikoi jetën disa herë dhe kujton që u detyrua të vriste mushkën për të ushqyer grupin e luftëtarëve gjatë dimrit të egër 1943-1944.
Alan Hare do kthehej në një nga drejtuesit më të njohur të shërbimeve sekrete britanike MI6 pas lufte. Në vitet 60, ai do shkëputej prej tyre, për të nisur një karrierë si një ndër menaxherët më të njohur në botë në fushën e medias.
Bill Tillman, një nga eksploratorët më të njohur të shekullit të kaluar jetoi një vit në malet e jugut të Shqipërisë, kryesisht në fshatin Sheper të Gjirokastrës. Sot shkolla e fshatit mban emrin e tij.
Majori Simkoks i atashuar në grupin e Kryezinjve, luftoi bashkë me ta për çlirimin e Gjakovës nga gjermanët, ku dhe u plagos, por u arrestua nga partizanët bashkë me Said Kryeziun.
Xhulian Emëri (Lord Julian Amery) qëndroi për disa muaj në shtabin e Abaz Kupit në vitin 1944. Djalë i një familjeje aristrokrate dhe me traditë në politikë, ai do të bëhej një nga zërat e spikatur të konservatorëve pas luftës. Do të zgjidhej disa herë deputet dhe ministër. U martua me vajzën e kryeministrit britanik, Harold Makmilan.
Kta kan qen heronjt e kolaboracionisteve , mjaft i thuret lavdi antishqiptarizmit gjoia hiqeni si naiv pisa pa moral , ai ka qen agjent i f16tes ka derguar grupet e difersanteve qe luftonin kunder pushtetit popullor dhe kunder interesave tona komtare , ai tjetri rrinte mbas Abaz Kupit kurse tjetrin e arrestuan partizanet kur luftonte me partizanet , kjo nuk ka fare as nje lloj sensi , se dhe ushtaret italian qe luftuan kra luftes nacional çlirimtare i percollen per itali me rrespekt , kjo esht genjeshter ai legeni me kryeziun ta gjej çfar mutin katranosi kunder ushtris çlirimtare , anglezet qe sillnin ndima dhe hidhnin vetem kpuc te majta , ose vetem kepuc te djathta , kjo ka qen ndima angleze vari k…t , ata hyn ne greqi ben si deshen, dhe te njejten gje deshen te benin dhe me shqiperin bordel , nuk i heci i ngeci sharra ne gozhd dhe iken si legena , lan dhe kryqezorin e mbretereshes peng ne sarand . Ja ku jemi kra atyre ka 30 vjet , pse si plas fare per ne vetem na tallin e na perbuzin , ja pra , ku jan ata pushta anglez qe na duan shum , se na çate trapin ju pisa bythlepires te te huajve , ku i keni heronjt e bythes , keni 30 vjet qe i jepni bythen europes dhe nuk ju dhjet njeri pisa pa shtyll kurrizore , Te ter pjellet e ish kolaboracionidteve ballisteve dhe ish te burgosurve pra te ish tradhtarve te kti vendi i thurin lavdi antishqiptarve qe kan luftuar kra gjysherve te tyre kunder kombit shqiptar , dhe gjoja bejn si dobiça antishsiptarizmin e ofrojn si gjë moderne , bejn gjoja si perparimtar sikur interesi komtar per kta nuk ka vler , por ne fakt per kta vertet ska vler , hecin me teorit antishqiptare nacionalizmi streha maskarenjve , kurse tradhtia komtare shitet per zhvillim modernizim e kultur , por kjo ndodh vetem ktu tek ne , ne as nje vend tjeter te botes , kte kta e bejn se i pelqen te huajve , domozdo qe i pelqen , kta pisa antishqiptar te ardhur nga familje qe e kan urryer kte vend dhe e kan luftuar gjithmon duke u ber ortak me lloj lloj pushtusi , kta vazhdojn pa patur fare turp rrugen e te parve te vet , dhe jan kta kopila qe sulen dhe bejn te diskriminuarin nga koha PPSHs , se duan dhe tradhtin dhe rrespektin , kur i jep plumbin nuk jan te kenaqur , qe gjith bota e qytetruar plumbin i ka dhen tradhtarve , kta i thurin lavdi dhe bejn heronj kta anglezet qe kan qen kokrrat e legenave dhe kan ardhur per interesin o kombit vet tek ne , se per kte vend as qe i plaste fare , bythlepiresit e rinj te antishqiptarizmit i thurin lavdi , po te flasesh per deshmoret e luftes per çlirimin e vendit fillojn bejn ironi tallen i perbuzin i ofendojn i ulin , normal se kto kokrra kurvash kan qen dhe jan antishqiptar te perjeçem , kta lavderojn grekun serbin anglezin e kedo qe i ben keq kti vendi , se kta jan hesat toptanet e kti vendi bashk me ca pushta qe si lidh gje fare me kte kra , dhe i bejn fresk ktyre kjo esht historia.
Gjith bota paska “sigurim shteti”,por veç shqiptart,”ma t bukrit e shpezve”,e shajn ate !!!
Dhe ankohen pse s kan pas dhe s kan shtet t hajrit!
E si do kesh shtet ti o zymbyl kendezi,kur ti shan ate qe e mban dhe siguron shtetin ?!.
Me hyrjen ne lufte te Britanise se Madhe, Curcilli i premtoi Greqise jugun e Shqiperise. Kete do ta realizonte menjehere pas luftes. Ajo qe nuk e lejoi ta mbante premtimin ishte vetem e vetem Lufta Nacional Clirimtare. Sa per Ballistet e Nacionalistet…. nuk do kishte Shqiperi akoma…
Qofte dhe vetem per kete fakt, Enver Hoxha meriton te nderohet.
Ka ardhur koha te zhvishemi nga paragjykimet dhe themi te vertetat ashtu sic jane. Enveri mund te kishte shume gabime, shume fare….Por qe ai ishte ndertuesi i shtetit te pare modern shqiptar dhe mbrojtesi i kombit shqiptar nga rreziqet e huaja, per kete nuk ka asnje dyshim.
Sic ja premtoi enveri Shqiperi e si republike te 7 Titos. Yttt fare e keqe komunist i qelbur
Nuk jam komunist, po realist. I gjykoj gjerat me gjakftohtesi, ashtu sic jane, dhe nuk kam frike nga plehra si ty.
Historia dihet. E verteta eshte nje.
Edhe 35 vjet i vdekur Verua, ju del akoma ne enderr.
Thone qe dhe mund te ringjallet, 1 ne 100 000 000, Ku do veni o lumadh…
Hahahaha
ANGLEZET Jane kasapet e botes bashke me francezet
VETEM ZOTI ,UND TE MARRE HAK PER KRIMET MONSTRUOZE TE TURE ANE E MBANE GLOBIT