Këto dy skica të rralla na dëshmojnë imazhin real të sarajeve të Ali Pashë Tepelenës në Janinë dhe në Tepelenë.
Sarajet e janinës, ishin projektuar dhe ndërtuar nga Petro Vithkuqari, njohur ndryshe edhe si Petro Korçari, kryearkitekti i Ali Pashës, i cili projektoi e ndërtoi edhe qendrën e Janinës.
Ndërsa sarajet e Tepelenës ishin ndërtuar prej usta Themelit, nga Marjani i Korçës.
Skicat dhe shumë dokumente rreth pashallëkut të Janinës ruhen në arkivin e Ali Pashës në Athinë.
Rreth sarajeve të Ali Pashës në Janinë qarkullojnë disa imazhe fiksuar në periudha të ndryshme historike, por në këtë skicë dëshmohet periudha kur qendra e Janinës me gjithë ndërtimet e kryearkitektit Petro, ishin në kulmin e shkëlqimit të tyre.
Për origjinën e arkitektit të famshëm Petro kanë ekzistuar dy teza. Sipas Dhimitër Shuteriqit, Petro ishte me origjinë nga Korça ndaj e quajtën edhe Petro Korçari. Por një dokument nga arkivi i Ali Pashës, zbulon se origjina e tij ishte nga Vithkuqi.
Dokumenti prezanton një lutje drejtuar nga banorët e Vithkuqit për Ali Pashë Tepelenën, ku përmendin shtëpinë e lindjes në Vithkuq të arkitektit Petro, e cila sikurse gjithë shtëpitë e një mëhalle të tërë, kishte rënë pre e bastisjeve të Bylikbashit të ri që ishte emëruar në atë kohë dhe të tjerë agresorë që e ndiqnin atë.
Ndërsa i rrëfejnë Ali Pashës mbi barbarizmat e bëra në fshat, ata i përmendin disa herë kryemjeshtrin e tij Petron që kishte shtëpinë në Vithkuq dhe disa kushërinj.
Po ashtu dokumentet zbulojne detaje edhe rreth usta Themelit. Një dokument po nga arkivi i Ali Pashës zbulon se usta Themeli kishtë bërë restaurimi në sarajet e Tepelenës në vitet 1808 -1809.
“…Usta Themëli ka punuar nga 12 Tetori 1808 gjer më 15 Korrik 1809, për rikonstruksionin tërësor të sarajeve të Pashit, në Tepelenë…”, shkruhet në dokument.
si stan kuajsh duket.
Ne te njejten periudhe ndertoheshin universitete ne gjithe Evropen perendimore.
Ne keto saraje i benin harem dhe i tundnin belin me kercime orientale stergjyshet karaputana te flm , pamukut , klimaks, lee lee , detari , tfgs dhe ne fund ua cqyente sumen , dhe tani mbas vite e vite na bejne grekun , kush ????? Keta dem baba dem percat e Aliut …….mos e germoni shume te kaluaren debilaaaa se do zbuloni Aliun qe fshihni me mjeshteri ne shekuj ………
Ato stergjyshet Greke dhe Arvanitase linden Trima si Andruco, Xhavella, Miauli, Karaiskaqi, Bocari, Kolokotroni …
###
Dmth linden Theodhor, Lambro, Jeorgji, Thanas, Kostandin …. qe ju shkerdhyen duke ju cuan nga Thesprotia e Epirit ne thellesi te Anadollit, duke pastruar Greqin nga Turq dhe Turk-Arnaut.
###
Kurse Hanemet Arnaute lindnin Ismailer dhe Qemaler, Sinana dhe Alinj, Shemshedina, Abdyla dhe Haxhiqamila …. qe u bene me Otoman se Turqit.
Dmth asimilim total ADN-je. Ne nder te ketij shkerdhimi 500 vjecar Hanemet evlatet e tyre i “pagezonin” me emra Turq dhe i benin Synet.
###
Ky eshte ndyshimi i Fisnikeve Greke dhe i Hanemeve Arnaute.
###
Dihet historikisht qe “trimeria” tuaj arinte deri tek grat dhe femijet, kete beri edhe Aliu me Lambro Xhavelen djalin 9 vjecar te Suliotit Foto Xhavella.
Perse saraje !dhe jo keshtiella .ke pare se ja ndertuan turqit apo grekit.ndertim i perkryer nga mjeshtra te kohes se arberise.
Te tilla keshtjella dhe pallate prej guri te gdhendur si keto ndertoj evropa qe sot i mvan si pjese e 1 historie te lavdishme. Ju cobaneve qe u zvarritet ne gadishullin Ilirik medoemos qe ju vrasin syte, se te parat tuaja u beni hizmet trimave Shqiptare.
Orest i ke thene te gjitha. Hallall