Te fundit
Çeçen, laluc, malok, katundar…
19 Gusht 2020, 09:35Blog
TEMA
Nga Çapajev Gjokutaj
Breshkamadh! Kështu i quan shqipja ushtarët italianë gjatë Luftës së Vlorës dhe pushtimit të viteve ’39 – ’43. ‘Dil steresë e jo limanit/ breshkamadh, i breshkamadhit’, ‘seç e shporrëm breshkamadhin’ etj. etj.
Ne që hanim qengj e kec, stigmatizonim tjetrin se hante breshkë. Paçka se breshka nuk ishte ushqim tipik i italianeve si pica dhe pasta psh.
Paçka se kuzhina dhe higjena jonë mbeteshin ku e ku prapa, po t’i krahasoje me italianen.
E megjithatë kjo nofkë ngjan normale. Pushtuesi ngjall urrejtje. Mbase mund të kursehej përbuzja, por kohë lufte ishte dhe lufta nuk para shquan për logjikë, pa le më të shquajë për mirësjellje.
Por parë më gjerë të rezulton se shqipja s’është dorëjashtë në qendrime raciste dhe diskriminime gjithfarë llojesh.
Evgjit, arixhi, shkja, llacifaci, llakallaka. Këto e të tjera si këto kanë ngarkesë të theksuar përkeqësuese për minoritete dhe popuj fqinjë.
Për të mos folur pastaj për shfaqjet raciste në emrat përkeqësues për të ardhurit në qytete si: çeçen, shkulak, ardhacak. Apo në emra që shënojnë përkatësi krahinore si laluc, malok, katundar etj. etj.
Sot një në tre shqiptarë është emigrant dhe provon diskriminim në një masë apo tjetrën. Vështirë të thuash në se ky pësim do t’i shtojë apo pakësojë ngarkesat raciste në gjuhë dhe në mentalitet.
27 komente në “Çeçen, laluc, malok, katundar…”
Lini një Përgjigje
Lini një Përgjigje
Më të lexuarat
24 oret e fundit
Javen e fundit
Blog Tema
Bravo ky Gjokutaj. Sa si puna e ketij kane nje jete qe hane buke duke shkruar gjera pa lidhje. Mjafton te kesh marre nje titull shkencor dhe mund te shkruash e botosh cdo mufke qe te vjen nder mend.
Tema eshte interesante. Trajtimi eshte i ceket. Se pari, eshte e qarte qe nuk eshte problem gjuhe por mendesie. Per sa i perket racizmit, mendoj se shqiptaret nuk jane me raciste se popuj te tjere me nivel te ngjashem arsimor dhe ekonomik. Jane paragjykimet mbi baza krahinore dhe diskriminimi kunder fshatareve qe jane me problematike. Per sa kohe qe 45% e popullsise qe jeton ne fshat nuk ka te njejtat mundesi arsimimi e kujdesi shendetesor si qytetaret, atehere vendi nuk zhvillohet dot, sepse nuk fitohet ndeshja e futbollit me 6 lojtare. Nese per tu punesuar ne administrate pervec aftesive duhet te kesh edhe origjinen nga krahina e drejtorit, atehere vendi do ngelet primitiv (pavaresisht se cila krahine ka perkohesisht pushtetin).
Mire qe i thate nofkat per te ardhurit ne Tirane gje qe tregon RRACIZEM te hapur,po shprehja e tironceve kur mburren se “Jom tironc denbabaden”,a nuk edhe kjo RRACIZEM?
Se sipas keture mufkave i bie qe 2 milion shqiptaret emigrante neper bote u dashkan te ulin koken para vendasve andej ku jane?
Po shkodranet,kosovaret etj,qe nuk perdorin gjuhen letrare shqipe ne komunikimet mediatike apo shkrimet ne media, pervec RRACIZMIT,se e quajne gjuhe toskerishte dhe akoma me teper komuniste,cfare eshte?
Ky Gjokutaj,ashtu si te gjithe intelektualet e tjere ne keto 30 vjet,kurre nuk jane marre me shkaqet e verteta te fenoimeneve por me pasojat!
Katunar nuk eshte emer diskriminus e ofendues.
Ne periudhen deri ne vitin 90 kishe te kenge ku midis te tjerave banoret e fshatit te vogel ose katundit, thireshn katundar.
psh jan kenget:
-Fol e qesh, fol e qesh mi katunare
sot ste blen njeri me pare
(kjo kenge pas vitit 1966)
-Katundar edhe puntor,
Kokre grurit mos shkoj kot,
Le ti mbushim plot hambaret,
Republika eshte e forte
(vitet e para te 50tes)
Mun te kete dhe kenge te tjera dhe tregojn nje vlersim te popullsis qe banonte ne katund ose e quajtur KATUNDARE.
Fjala katundar nuk ka të bëjë me përdorimin fyes të saj. Ajo vjen nga turqishta, katund=fshat. Të tilla barbarizma turke shwipja ka në fondin e saj afro 500 të tilla. Ja disa, që përdoren më shpesh dhe pothuajse e sfumojnë sinonimin shqip: kala=kështjellë, pazar= pazar, dyqan=shitore, berber=floktore, baba=baba etj etj pra mbi 2000, por ka dhe mijra perse, arabe italiane, greje sllave etj dhe nuk ka si të jetë ndryshe. Këtë fenonen e ndeshin gjithë gjuhët e botës. Ndaj pezhorativiteti i fjalës katundar është pa kuptim.
Ne i thonim malok, laluc apo fshatar si përkatësi krahinore pa asnjë qëllim diskriminues edhe gjatë diktaturës.
Malok eshte term pexhorativ per malesor, laluc per myzeqar . Ka qene dhe eshte gjithmone term pexhorativ
“pexhorativ” eshte nje tjeter emer qe englezet shqiptar perdorin…. sidoqofte me poshte rradhis si pershkruen shqiptaret nga shqiptaret:
lab me gjoks me vrime
laluc
mistrec
malok
katunar/fshatar cepani
cecen
shqipfoles
turkshqipfoles
pafe
pabese
pa taban kombetar
dhi e zgjebosur
po çoban e harrove?
apo çoban hyn tek greket..si tha si tha?
cdo coban eshte grek dhe cdo grek eshte coban hahahahahaaa…
Profesor, kjo kumtesa juaj ngjane shume me ate vjershen:
Cobani qethi deshte
U be nje mal i leshte
Urime per kontributin shkencor, qe patem fatin ta lexonim.
Sakte
Po si tjeter duhet ta quajme ate qe zbret ne tirone ngul hunjet ne park publik dhe e shpall token te xanum.. çeçen eshte pak o gazetar katnar. Na helmuat jetet o provinciale te felliqur
Tamam nje shkrim qe te vjene zore ta botosh, problemet ne Shqipri jane me te vertet shume te rendsishme per te shkruar dhe analizur po ky gjeti breshken e Italjanve?♂️
Z. Çapajev (thuaj shyqyr qe s’po merren edhe me emrin tend apo te MAR ENG LEN -ave, qe po i bejne nga Mariglen e deri ne Margalen!!)
Kur thua:” Sot një në tre shqiptarë është emigrant dhe provon diskriminim në një masë apo tjetrën. ” e sigurte qe kete deshe te thuash e JO:” Sot tre në një shqiptarë janë emigrant dhe provojnë diskriminim në një masë apo tjetrën. “
E sigurtë???!!!!
E ke nga mosha gjokutaj,apo kete prerje ke qysh kur ke dale prej arket?
Maloku ,katundari,kane rendesen e vet ne vendin e izoluar ku jane,ku punojne dhe ushqehen.
Por kur me egersi dinakeri,i lene ato vende dhe pushtojne qytete,duke u vendosur ne krye te tyre,pushtuesi i huaj,duhet puthur ne balle po te krahasohet me ta.
Nuk te mjaftoi enveri dhe egersirat hileqare, sali me meten,ne keto tre dekada,gjokutaj?
E po ahere je dhe vet si ta.
Eshte me mire kur nuk flet gjokutaj,se sojin tend,mund ta marrin per tjeter,nga ajo qe ai eshte.
Gazeta Tema vazhdon avazin, njehere per Kulufin qe kishte share Parashqevi Simakun, tani per gjuhen popullore raciste shqiptare, zbuluar nga Gjokutaj! A thua qe popujt e tjere ,fqinjet tane “te mire” nuk i kane keto epitete!?. Harron Ky , Gjokutaj kenget greke qe me zorret e shqiptareve do bejne litar, apo ato serbe qe thone me mire nje shqiptar i vdekur se i gjalle na prish pune, ndaj ne kete kohe pendemie na pervishet dhe Ky tani.Cili eshte mesazhi Yt, z. Gjokutaj!?
Te gjithe Krahinat e tjera i vijne anes laluceve. Po laleve te vertete, jo gjithe myzeqareve.
Sepse po te maresh myzeqaret myslimane, ata nuk jane laluce, por turkoshake. I ka sjelle Turqia. Vendalinj jane te krishteret. Dhe keta jane vite drite perpara nga kultura e pergjitheshme dhe nga menyra e jeteses me myslimanet.
– Ndersa sot , sipas INSTAT, myzeqaret e krishtere mbajne vend te pare ne vend per numrin e banoreve me shkolle te larte.
Ndersa fshatra te tille, si Bubullima, Divjaka, Kemishtaj, Krutje ne Lushnje, dhe Libofsha, Verria, Topoja, ( Semani) ne Fier, mund te jene me mesataren me te larte edhe ne bote, per numrin e banoreve me shkolle te larte.
Ne keto fshatra, rralle gjen ndonje familje qe nuk ka nje person me arsim te larte dhe mbi dy te tretat kane nga dy veta per familje me arsim te larte. Ndersa mbi gjysma e familjeve te ketyre fshatrave, kane tre e me shume pjesetare me arsim te larte.
Ne shkollat e mesme te ketyre fshatrave ne keto 30 vjet, mbi 75 % e nxenesve kane vazhduar arsimin e larte.
Dhe te rinjte myzeqare i ke sot be kompanite me te fuqishme edhe ne europe e amerike.
Disa te tille i kane promovuar edhe televizionet tona.
E vetmja e mete e laleve, eshte se jane frikacake dhe kur ne vitin 1997 ne Shqiperi u vrane mbi 3 000 vete, lale nuk u vra asnje. Ata nuk dine cfare eshte besa, dhe nuk japin dhe nuk te hane ne bese. Fjala e tyre e mencur eshte e gjetsh nga mos e pandefsh, ose renc ne ndonje hundlesh.
Keta jane lalet. Te urte, te mencur, te shkolluar…
Pershendetje.
Eshte me se e vertet. Une nuk kam gje per te shtuar, se i prish lezetin. Konkluzione te sakta te dhena me fakte. Prinderit gjithmone na thonin: Hapi rrugen budallajt se e gjen nga nje hundlesh.
e moret vesh o shkodrane e korcare,labe e kolonjare,gjakovare e lumjane,permetare e gjirokastrite,
te zgjuar e trima,te pushkes e te penes,te kengeve e te zakoneve,te tradites e historise..
te gjithe ju jeni kot fare para laluceve…
lalucet e kenetes se Myzeqese jane ajka e kombit..te gjthe te tjeret i vijne anash lalucerise
Nuk jane ajka e kombit, o truthar.
Jane ajka e familjes se tyre. Dhe kush nuk mendon per familjen e tij, nuk eshte i hajrit as per kombin.
Dhe sa per atdhetare ja kalojne te gjithe atyre turkoshakeve qe permend ti.
Sepse ti nuk permend asnje shqiptar te vertete aty. Te cilet jane:
– Kelmendasit, Dukagjinsit, Mirditoret, Fusha Bregut te Bunes, Myzeqaret, (lalet), nje pjese e Korces, nje pjese e Durresit dhe Bregu nga Llogaraja ne Ksamil.
Dhe per trima te beses, meso se Skenderbeu, garden e kishte , ne dibrane dhe myzeqare.
Ali Pashe Tepekena, garden e kishte me dibrane,, mirditore dhe myzeqare.
Enver Hoxha, shumicen e kishte myzeqare.
Vetem Berisha e kishte me maloke( jo dibrane, as mirditore) dhe e tradhetuan te gjithe.
Vetem Sali Lusha i ka mbet besnik.
ik o laluc kap ndonje ngjale ne lluc.se ju nuk luftonit dot as mushkonjat ju hante malarja ,e jo te luftonit per kombin
i paske percaktuar ti “morditore,nga qafa e llogorase-breku i fushes,kodra e malit” madje “edhe nje pjese e Korçes(kendej nga krahu i pyllit)se nga krahu tjeter i lumit jo..hahahaha hajde anastas hajde
Sidoqofte, per te qene me te sakte, si terma ofenduese ne Shqiperi jane keto terma
Malok, çeçen, shpellar; moçalar, moçalok, shpellur.
Malok, çeçen, shpellar, zakonisht ofendojne malsorin
Moçalar dhe shpelluur, ofendojne ate te zones fushore qe here here ketheheshin ne moçal
Moçalok dhe shpellur, ofendojne ate te zones miks, qe eshte ne terren te thyer malor dhe fushor.
Moçalaret kane nje avantazh me shume se te tjeret, pasi kane 2uu. Nje per ta lexuar e nje per te renkuar.
Por gjeja me e mire kush eshte, te perdoren sa me pak terma ofenduese, ose mundesisht hiç fare.
Pse do thoni ju?
Sa me e ulet ose hiç fare te jete perdorimi itermave ofenduese, aq me e larte eshte shkalla e miresise njerezore.
Pirepo cfar ndodh!?
Nje rrugaç, nuk di, nuk njeh, nuk percepton dot fjalor tjeter, perveçse fjalorin e rrugaçit.
Nje zoteri nuk njeh fjalor tjeter, perveçse fjalorin e zoterise. Zoteria i di mire kush jane fjalet rrugaçe, por nuk i honeps ato.
Zoteria preferon te mos perdore fjalor rrugaci, tenton me njemije e nje menyra te mos perdore fjalor rrugaci, por kur rrugaci ja ben borxh, e rrugaceron rrugacin me vete fjalorin e tij, duke e perdorur ne stil te larte.
Oouuu thote rrugaci, ma kaloi zoteria, e fillon e i vjen mendja verdalle, duke mos ditur nga ta kapi e ta leshoi çeshtjen.
E pastaj fillon e mendohet, te vazhdoj si rrugaç apo te behem dhe une zoteri?
Kjo pyetje e mundon tere jeten, e thene ndryshe deri sa ti dale shpirti, sepse dhe rrugaçi ka shpirt.
Nje pjese te rrugacerise, rrugaci e le gjate rruges, sepse piqet pakez me kalimin e kohes, pakez por piqet, por pjesa tjeter e fjalorit te rrugacerise i del me daljen e shpirtit.
C’fare “shkencetari”.
Po ti qenke tope o ty mbyllte te mendjes…po lexova gje skuptova…o budalla keto nuk ishin ofendime e aq me keq racizem…perdoreshin rendom ne baz te krahines po pa qellim te keq bile ne sens humori shoqeri..o djali mos ngatro carin me dollarin…..ku ateher e ku tani…..tani mbase perdoren per fyerje po nuk dua ta besoj….ne jemi nje …shqipetar…..
“Mal Cori” ka te verteta ne komentin tuaj, personalisht mendoj se lalet jane vlere e ketij kombi si te gjithe krahinat e tjera, nje jete te tere kam ngrene buke atje, por edhe ti nuk i ke shpetuar tundimit rracist(fetar) te lidhur me priftin dhe hoxhen, ide qe na vine nga fqinji yne jugor. Ketu kemi qene dhe ne vitet e Zogut, mirpo myzeqaret e vecanrisht lalet ishin te diskriminuar edhe per shkak te malaries, malaria qendronte ne keneta. U thane kenetat dhe u pastrua gjaku laletr dolen ne rracen e tyre ilire dhe arriten ne agto nivele qe ju i permendni. Kujto ku ishe edhe pa oxhak(!): Degjo nje kenge te vjeter:”C’tu them per disa shoke, qe shkuan ne Myzeqe, lane odate me qelqe jetojne kasolleve”.Nen diktature lalet fituan te gjitha te drejtat e mohura dhe ata dolen ne rracen e vet ilire. Investimet qe beri diktatura ne Myzeqe jane te pashembullta. Myzeqeja mori formen e zones me te urbanizuar te republikes. Per te realizuar investimet punuan e djersiten edhe ata “turqit” qe thua ti. Natyrisht parate qe u investuan dolen nga xhepat e te gjithe shqiptareve. Ketej del se Myzeqeja ishte krahina me e privilegjuar ne Shqiperi. Po tahi me thuaj si je? Sa ishte dje dhe eshte aftesia ujitse ne Myzeqe sot? A nuk te duket vetja pal enverist ty?
Wow
Ky Gjokutaj ka haruar pa permendur edhe “ik ore kuçiot”!